III SA/Łd 775/22

III SA/Łd 775/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-02-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Paweł Dańczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2015 poz 187
par. 13zo
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 57, art. 61
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 15 września 2022 r. nr 339/2022 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na zakup nawozów mineralnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 26 lipca 2022 r., nr BP094.8110.5652.2022.MK/DM; 2) umarza postępowanie administracyjne; 3) zasądza od Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi na rzecz skarżącego R. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 15 września 2022 r., nr 339/2022 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1505), § 2 ust. 1 pkt 6, § 13zo ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Tomaszowie Mazowieckim z 26 lipca 2022 r., nr BP094.8110.5652.2022.MK/DM w przedmowie odmowy przyznania R.J. pomocy finansowej na zakup nawozów mineralnych.
Jak wynika z akt sprawy 27 maja 2022 r. (tj. data nadania przesyłki w placówce pocztowej) R.J. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez. Wniosek wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w Tomaszowie Mazowieckim 1 czerwca 2022 r.
Decyzją z 26 lipca 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Tomaszowie Mazowieckim odmówił przyznania R.J. pomocy finansowej wskazując, że stosownie do treści § 13zo ust. 3 cyt. rozporządzenia wniosek o przyznanie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez składa się raz do dnia 31 maja 2022 r. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego.
Od powyższej decyzji R.J. złożył odwołanie, w którym podniósł, że przesyłkę zawierającą wniosek o przyznanie pomocy finansowej nadał 27 maja 2022 r. w urzędzie pocztowym oddalonym około 15 km od Biura Powiatowego ARiMR w Tomaszowie Mazowieckim i otrzymał informację, że przesyłka zostanie doręczona najpóźniej 29 maja 2022 r. Wnosząc o zmianę decyzję wskazał, że w przypadku postępowań sądowych o zachowaniu terminu decyduje data nadania przesyłki, w tym natomiast przypadku odpowiedzialność powinna ponieść Poczta Polska S.A., która doręczyła przesyłkę po 5 dniach.
Wskazaną na wstępie decyzją z 15 września 2022 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Agencja udziela pomocy finansowej z przeznaczeniem na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi, rynków rolnych i przetwórstwa produktów rolnych lub ze Wspólnej Polityki Rolnej lub w zakresie objętym działem administracji rządowej - rybołówstwo.
Stosownie do treści § 13zo ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, w 2022 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: który do dnia złożenia wniosku o tę pomoc złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej (§ 13zo ust. 2 pkt 1 rozporządzenia).
W myśl § 13zo ust. 3 rozporządzenia, wniosek, o którym mowa w ust. 2, składa się raz do dnia 31 maja 2022 r. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. W przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2, po dniu 31 maja 2022 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy (§ 13zo ust. 4 rozporządzenia)
Organ podniósł, że z treści § 13zo ust. 3 rozporządzenia wprost wynika, że za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, zaś w przypadku złożenia wniosku po dniu 31 maja 2022 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy.
Dyrektor ARiMR podkreślił, że zgodnie z informacją opublikowaną na stronie internetowej ARiMR, wniosek o udzielenie pomocy składa się raz w nieprzekraczalnym terminie do 31 maja 2022 r. w Biurze Powiatowym ARiMR właściwym ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. W przypadku wpływu wniosku po 31 maja 2022 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy." https://www.gov.pl/web/arimr/nawozy2022-pomoc-publiczna. Taka sama informacja zawarta została również w Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy finansowej znajdującej się na stronie internetowej ARiMR.
Zdaniem Dyrektora zarówno przepisy rozporządzenia, jak i opublikowana przez ARiMR informacja o warunkach ubiegania się o przyznanie pomocy oraz instrukcja wypełniania przedmiotowego wniosku w sposób jasny i precyzyjny wskazują, że wniosek składa się do 31 maja 2022 r., zaś za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do Biura Powiatowego ARiMR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy, a nie datę nadania wniosku w urzędzie pocztowym. Z uwagi natomiast na treść § 13zo ust. 3 rozporządzenia w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a.
Organ odwoławczy podkreślił, że z akt sprawy wynika, że strona nadała wniosek listem poleconym 27 maja 2022 r. Wniosek wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w Tomaszowie Mazowieckim 1 czerwca 2022 r., a więc po upływie terminu na jego złożenie. Organ I instancji powinien był w tym przypadku w trybie art. 61a k.p.a. wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, jednakże jak wskazał organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy finansowej z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia. Decyzja, która stanowi merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, w przeciwieństwie do postanowień, które zgodnie z art. 123 § 2 k.p.a. dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej, podlegają postępowaniu odwoławczemu. W przypadku kiedy w odniesieniu do decyzji organu I instancji zostaje wszczęte postępowanie odwoławcze, głównym rodzajem rozstrzygnięcia zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. jest wydanie decyzji w postępowaniu odwoławczym. Nie jest dopuszczalne bowiem wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 61a k.p.a. po rozpoczęciu postępowania, co w rozpoznawanej sprawie nastąpiło, stąd brak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżając powyższą decyzję w całości zarzucił naruszenie:
1) § 13zo rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR poprzez bezzasadne przyjęcie, że wniosek złożył po terminie, podczas gdy przesyłkę zawierającą wniosek nadał 27 maja 2022 r. i powinna wpłynąć do Agencji najpóźniej 30 maja 2022 r., a za zaniechania Poczty Polskiej skarżący nie może ponosić odpowiedzialności;
2) art. 57 § 5 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy zgodnie z tym przepisem termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
W oparciu o postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Z ostrożności procesowej wniósł także o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że termin, o którym mowa w § 13zo ust. 3 rozporządzenia ma charakter terminu prawa materialnego. Wobec powyższego niezgłoszenie wniosku o dofinansowanie w terminie, tj. do 31 maja 2022 r. skutkuje wygaśnięciem uprawnienia do jego złożenia. Złożenie wniosku po wygaśnięciu uprawnienia do jego złożenia nie może skutkować przyznaniem uprawnienia (pomocy), co prawda prawodawca w § 13zo ust. 4 rozporządzenia wyraźnie wskazał, że w przypadku złożenia wniosku o dofinansowanie po dniu 31 maja 2022 r., nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy, a dodatkowo jest to przesłanka odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a., to jednak skoro postępowanie wszczęto, to należało ocenić spełnienie przesłanek do przyznania pomocy, a w przypadku gdy uprawnienie wygasło z uwagi na złożenie przez stronę wniosku po upływie terminu materialnoprawnego, tak jak w niniejszej sprawie, należało odmówić przyznania pomocy finansowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna, jednak z innych przyczyn niż podniesione w skardze.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 poz. 259, dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala art. 151 p.p.s.a.
Należy jednocześnie zaznaczyć, iż niniejsza sprawa, w związku z brakiem oświadczenia strony skarżącej co do możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).
Kontroli sądu została poddana decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 15 września 2022 r. utrzymująca w mocy poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Tomaszowie Mazowieckim z 26 lipca 2022 r. odmawiającą przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu przez skarżącego w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych w sprawie rozstrzygnięć stanowił § 13zo ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm., dalej: rozporządzenie).
Zgodnie z ww. § 13zo ust. 1 rozporządzenia, w 2022 roku Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,
2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014,
3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19,
4) który do dnia złożenia wniosku o tę pomoc złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r.
- na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów.
Zgodnie z § 13zo ust. 2 rozporządzenia, pomoc powyższa jest przyznawana:
1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej;
2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 7-9.
Wniosek producent rolny składa raz do dnia 31 maja 2022 r. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego (§ 13zo ust. 3 rozporządzenia). W tym miejscu zaznaczyć należy, że zdaniem sądu stan faktyczny w niniejszej sprawie nie był sporny. Skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Z akt sprawy w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że wniosek skarżącego został nadany na poczcie 27 maja 2022 r., zaś wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 1 czerwca 2022 r. (organ myląco na wniosku wskazał prezentatę z dwoma datami, tj. 27 maja i 1 czerwca 2022 r., jednak dowód śledzenia przesyłki jednoznacznie potwierdza, że dniem doręczenia organowi przesyłki zawierającej wniosek skarżącego był 1 czerwca 2022 r.). W tych okolicznościach wniosek został zatem złożony po upływie wymaganego prawem terminu, co wyraźnie wynika z § 13zo ust. 3 rozporządzenia, który stanowi, że za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego.
W ocenie sądu nie ma racji skarżący, zarzucając organom naruszenie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
W tym miejscu zaznaczyć należy, że pojęcie "termin" jest określeniem wieloznacznym, może być rozumiany jako ściśle określona data (jak w sprawie niniejszej) lub określony przedział czasowy, okres na dokonanie konkretnej czynności. Przepisy zawarte w rozdziale 10 k.p.a. - "Terminy", w szczególności powołany przez stronę w skardze art. 57 k.p.a., dotyczą terminów rozumianych jako okres, w którym należy dokonać jakiejś czynności np.: wnieść odwołanie od decyzji. Regulacje te odnoszą się wyłącznie do terminów ustanowionych treścią k.p.a. (por. dor. hab. R. Stankiewicz w Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz R. Hauser, M. Wierzbowski, C.H. Beck, wydanie 5, str. 562-563). Przepisy te nie dotyczą terminów materialnoprawnych, rozumianych jako określonej chwili, wyznaczonych do dokonania określonej w nich czynności w celu urzeczywistnienie przysługującego stronie uprawnienia.
Nadto w sprawie nie ma zastosowania ogólny przepis zawarty w art. 57 k.p.a., określający sposób obliczania terminu proceduralnego wyznaczonego innymi przepisami k.p.a., bowiem jego stosowanie wyłącza wprost przepis szczególny, tj. § 13zo ust. 3 zd. 2 rozporządzenia. Pomoc producentom rolnym, którym zagraża utrata płynności finansowej w związku z epidemią COVID–19 została wprowadzona w rozporządzeniu Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – zmianą tego rozporządzenia z dnia 17 marca 2022 roku (Dz. U. z 2022 r. poz. 642). Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. 2019, poz. 1505 ze zm.). W tej ustawie określone zostały szczególne zasady prowadzenia postępowań administracyjnych w sprawach z zakresu właściwości Agencji. Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli przepis ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Zatem przepisy k.p.a. znajdują zastosowanie do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji z zakresu właściwości Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa tylko, jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Przykładem przepisów odrębnych, wykonawczych, jest § 13zo ust. 3 ww. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wydanego na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 4 ust. 6 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Przepis ten w sposób samodzielny wyznacza określony wskazanym w nim dniem kalendarzowym termin materialnoprawny na dokonanie czynności polegającej na złożeniu wniosku o dofinansowanie, wskazując równocześnie, że o jego zachowaniu decyduje wpływ wniosku do organu przed upływem tej daty.
Z uwagi właśnie na odrębną regulację dotyczącą daty skutecznego złożenia wniosku wynikającą z § 13zo ust. 3 rozporządzenia, przepis art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. nie znajdował w sprawie zastosowania. Ta szczególna regulacja mająca, jak wskazano powyżej, swoje umocowanie w przepisach ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie narusza w ocenie sądu art. 87, ani art. 92 ust. 1 Konstytucji. Stanowisko takie podzielają zarówno inne składy WSA w Łodzi, jak również inne wojewódzkie sądy administracyjne (zob. wyroki WSA w Łodzi: z 23 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 574/22; z 23 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 573/22; z 8 grudnia 2022 r., III SA/Łd 584/22; ponadto wyrok WSA w Białymstoku z 14 grudnia 2022 r., sygn. akt. I SA/Bk 437/22; wyrok WSA w Warszawie z 8 grudnia 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 852/22; wyrok WSA w Lublinie z 10 listopada 2022 r., sygn. akt. III SA/Lu 393/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sądowi znany jest także odmienny pogląd zaprezentowany w wyroku WSA w Gliwicach z 8 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 687/22, którego jednak skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela. Pogląd ten zasadza się na zarzucie przekroczenia przepisami przedmiotowego rozporządzenia delegacji ustawowej wyrażonej w art. 4 ust. 6 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jak już wskazano, na podstawie tego przepisu upoważniono Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowego zakresu i sposobów realizacji zadań wymienionych w ust. 1, w tym warunków i trybu udzielania wsparcia w ramach tych zadań, mając na względzie priorytety polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i rynków rolnych oraz efektywne wykorzystywanie środków finansowych. Zdaniem WSA w Gliwicach tak zakreślone upoważnienie ustawowe nie obejmowało prawa do odmiennego ustalenia kwestii terminów do dokonania czynności przewidzianych przepisami k.p.a. Sąd ten uzasadnił swoje stanowisko odwołaniem się do pojęcia "tryb" zawartym w Słowniku języka polskiego (https://sjp.pl), zgodnie z którym należy je rozumieć, jako ustaloną kolejność czynności prowadzących do załatwienia sprawy; procedurę. Zdaniem składu WSA w Łodzi orzekającego w tej sprawie taka interpretacja pojęcia tryb jest błędna, a co więcej, sprzeczna ze słownikowym rozumieniem, na które powołał się WSA w Gliwicach. Skoro bowiem słownik wskazuje na równoznaczność pojęć "trybu" i "procedury", to nie można abstrahować od tego, że ten sam słownik definiuje "procedurę" jako "określone reguły postępowania w jakiejś sprawie". Nie można zatem twierdzić, że kwestia określenia terminów do dokonywania określonych czynności procesowych nie mieści się w tak ujętej definicji trybu (procedury), wszak zagadnienia terminowości należą do fundamentalnych i węzłowych reguł postępowania. Inne rozumienie powyższych pojęć byłoby zresztą o tyle niezrozumiałe, iż poddawałoby w wątpliwość zasadność uregulowania problematyki terminów w Kodeksie postępowania administracyjnego, bądź co bądź podstawowym akcie regulującym procedurę administracyjną.
Wracając do rozważań związanych ze stanem rozpoznawanej sprawy, mając na względzie dotychczasowe rozważania, sąd stoi na stanowisku, że termin na złożenie wniosku o dofinansowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez, jest terminem nieprzekraczalnym. Termin ten ma charakter materialnoprawny, którego upływ powoduje wygaśnięcie prawa do skutecznego złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Skutkiem upływu terminu materialnego jest wygaśnięcie prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin taki ogranicza w czasie możliwość dochodzenia (lub innej realizacji) prawa podmiotowego. Jak wskazuje się w doktrynie "uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu", (vide: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wydanie 9, wyd. C.H. Beck, str. 336). Z tego względu materialny charakter terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie powoduje, że jego upływ skutkuje wygaśnięciem bądź niemożnością dochodzenia przed organem administracji roszczenia o przyznanie płatności.
Przepisy prawa nie wprowadzają możliwości obrony przed skutkami prawnymi uchybienia terminowi materialnemu. Co więcej, terminy o charakterze materialnoprawnym nie podlegają przywróceniu na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przywróceniu mogą podlegać jedynie - w przypadku ich uchybienia - terminy procesowe. Jedyną normą umożliwiającą przywrócenie terminu materialnoprawnego była instytucja przewidziana w art. 15 zzzzzn² ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 poz. 2095 – dalej: "ustawa o COVID") obowiązującym od 16 grudnia 2020 r., a dodanym ustawą o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.), zgodnie z którym możliwe było przywrócenie terminu, także materialnoprawnego, który upłynął w okresie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19.
Stan epidemii wprowadzony w Polsce od 20 marca 2020 r. został zniesiony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 maja 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. 2022 poz. 1025), które weszło w życie 16 maja 2022 r. Termin materialnoprawny na złożenie wniosku o dofinansowanie wskazany w § 13zo rozporządzenia upłynął więc w okresie, w którym nie obowiązywał już stan epidemii, a zatem przepis art. 15 zzzzzn² ustawy o Covid nie miał zastosowania w rozstrzyganej sprawie.
Zważyć należy, że rozpoznając sprawę organ I instancji pominął treść § 13zo ust. 4 rozporządzenia, a organ odwoławczy tej wady nie dostrzegł w toku kontroli instancyjnej, co skutkowało wadliwością rozstrzygnięć organów obu instancji mającą wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie ze wskazanym wyżej § 13zo ust. 4 rozporządzenia, w przypadku złożenia wniosku po dniu 31 maja 2022 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy. Przepis ten brzmi jednoznacznie i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Wynika z niego bowiem, że nieterminowe złożenie wniosku stanowi przeszkodę nie tylko do uzyskania aplikowanej pomocy, ale w ogóle do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w takim zakresie. Wbrew zatem temu, co uczynił organ I instancji, a zaaprobował Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, przepis ten nie dawał podstaw do merytorycznego orzekania, a więc wydania w sprawie decyzji. W stanie faktycznym sprawy obowiązkiem organu I instancji było natomiast zastosować art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a. ma charakter rozstrzygnięcia formalnego (por. Piotr Przybysz Komentarz aktualizowany do art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, System Informacji Prawnej LEX). Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi bowiem postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty.
Z art. 61a § 1 k.p.a. wynikają dwie podstawy odmowy wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest sytuacja, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. Drugą jest sytuacja, gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, a zatem takie, których ustalenie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 2050/19 LEX nr 3036930, z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13 oraz z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt I OSK 693/17 LEX nr 2394062). Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte utożsamia się z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygniecie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Taką przyczyną może być także złożenie wniosku o wszczęcie postępowania po określonym w przepisach prawa materialnego terminie na jego złożenie (por. wyrok WSA w Szczecinie z 18.04.2018 r., sygn. akt I SA/Sz 207/18 LEX nr 2494121).
W ocenie sądu w sprawie zaistniała właśnie druga z wymienionych w art. 61a § 1 k.p.a. przesłanek odmowy wszczęcia postępowania, tj.: postępowanie z wniosku skarżącej nie mogło być wszczęte z powodu upływu terminu przewidzianego dla złożenia wniosku na dofinansowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.
Skoro organ I instancji wadliwie rozpoznał sprawę w drodze decyzji administracyjnej, to powinnością organu odwoławczego, w zakreślonych wyżej warunkach, było orzeczenie w toku postępowania odwoławczego o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania administracyjnego pierwszej instancji, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem postępowanie takie od samego początku nie powinno było w ogóle zostać wszczęte.
W ocenie sądu powyższa wadliwość skutkowała koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zapadłych w sprawie rozstrzygnięć organów administracji obu instancji z uwagi na bezprzedmiotowość ich wydania w warunkach, które obligowały do odmowy wszczęcia postępowania. Z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz § 3 p.p.s.a., sąd nie tylko uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, ale również, w związku ze stwierdzeniem podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego, umorzył to postępowanie.
O zwrocie kosztów postępowania, na które składa się kwota 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.
d.cz.