III SA/Łd 774/24

III SA/Łd 774/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-12-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Sygn. powiązane
II GSK 529/25 - Wyrok NSA z 2025-06-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 11 grudnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2024 roku sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 31 stycznia 2023 roku nr SKO.4141.10.2023 w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 15 grudnia 2022 roku nr ZDiT-IU.40081.459.1.2020; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącego I. S. kwotę 4117 (cztery tysiące sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 15 grudnia 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi orzekł o ustaleniu względem I.S. (dalej: strona, skarżący) obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu, w łącznej wysokości 49 947 zł.
W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej: SKO, organ odwoławczy, organ II instancji, organ) decyzją z 31 stycznia 2023 r. utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta Łodzi. Organ drugiej instancji, uznając, że odwołanie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, podniósł, że w świetle art. 130a ust. 10h i 10i ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (dalej: p.r.d.), nakładany w drodze decyzji administracyjnej obowiązek poniesienia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ciąży na właścicielu pojazdu. Organ wskazał, że w sytuacji przewidzianej w art. 130a ust. 10i p.r.d. właściciel jest zobowiązany do pokrycia tych kosztów solidarnie z osobą, która w chwili usunięcia pojazdu z drogi władała nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, przy czym zgodnie z art. 130a ust. 10i p.r.d. chodzi o jakikolwiek tytuł prawny do pojazdu, z którym wiąże się uprawnienie do używania pojazdu (np. użytkowanie, leasing, najem, użyczenie), a który w określonych przypadkach może powstać na skutek czynności odformalizowanych, w tym także w sposób dorozumiany. Organ II instancji stwierdził, że interes prawny w tym postępowaniu ma więc zawsze osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia, zaś w sytuacji określonej w art. 130a ust. 10i p.r.d., także osoba wskazana w tym przepisie. W art. 130a ust. 10h p.r.d. określono zakres przedmiotowy kosztów obciążających właściciela usuniętego pojazdu (z zastrzeżeniem ust. 10i) oraz ramy czasowe ich powstania. Organ uznał, że unormowania ustawy Prawo o ruchu drogowym nie określają terminu do wystąpienia przez starostę do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Czynność ta nie może być podjęta przed upływem 3 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu (art. 130a ust. 10), a dodatkowo przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej o obowiązku odbioru pojazdu (art. 130a ust. 10a). Organ dodał, że starosta nie jest związany żadnym terminem w zakresie wystąpienia do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, mając w szczególności na względzie, że w świetle obowiązującego prawa czynność ta musi być poprzedzona powiadomieniem właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej o obowiązku odbioru pojazdu i skutkach prawnych jego nieodebrania, co oznacza, że osoby te mają pełną świadomość swojej sytuacji prawnej. Zdaniem organu, w zakresie terminu wydania decyzji w sprawie zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, ustawodawca zastosował rozwiązanie, o którym mowa w art. 130a ust. 10k p.r.d. Postępowanie wyjaśniające w sprawie administracyjnej zapłaty kosztów nie obejmuje w ocenie organu okoliczności, o których mowa w art. 130a ust. 10e p.r.d. Zdaniem SKO te i wszystkie inne kwestie, poprzedzające orzeczenie o przepadku pojazdu, bada sąd w odrębnym postępowaniu cywilnym. Według organu oznacza to, że prawomocne postanowienie sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu jest wiążące dla organów administracji publicznej nie tylko w zakresie wynikającym wprost z treści rozstrzygnięcia, ale również w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę jego wydania, a w konsekwencji postępowanie dowodowe przeprowadzane w ramach postępowania administracyjnego powinno skupiać się na kwestiach określonych w art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d., tzn. ustaleniu osoby albo osób zobowiązanych do pokrycia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu oraz sprecyzowaniu kosztów objętych tym obowiązkiem i określeniu ich wysokości.
Organ drugiej instancji podniósł, że 2 kwietnia 2019 r. została wydana dyspozycja nr [...] usunięcia z drogi publicznej pojazdu marki Nissan Primera o numerze rejestracyjnym [...] oraz umieszczenia go na parkingu strzeżonym. Kierującym pojazdem był skarżący, który 25 lipca 2022 r. odebrał pojazd z parkingu strzeżonego. Organ pierwszej instancji 13 września 2022 r. poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania, a 15 grudnia 2022 r. wydał zaskarżoną decyzję. Organ podniósł, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt K 6/17, uznał art. 130a ust. 5c p.r.d. w zakresie, w jakim przewiduje, że pojazd usunięty z drogi w przypadkach określonych w art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. pozostaje na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez starostę do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie za niezgodny z Konstytucją RP. A zatem skoro Trybunał Konstytucyjny negatywnie ocenił kwestię zatrzymania pojazdu do czasu uregulowania należności za usunięcie i parkowanie pojazdu, to zdaniem organu w istocie pojawiła się luka w postaci braku procedury dla egzekwowania opłaty za usunięcie i przechowywanie (parkowanie) pojazdu na parkingu strzeżonym, w przypadku gdy usunięty z drogi pojazd został odebrany z parkingu strzeżonego, ale bez uiszczenia tej opłaty. Organ podniósł, że system prawa nie został dostosowany do wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Zdaniem SKO, w celu wypełnienia powstałej luki, uznać należy za zasadne zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy regulacji z art. 130a ust. 10h oraz art. 130a ust. 10j p.r.d. Organ drugiej instancji podniósł, że postępowanie zostało wszczęte 13 września 2022 r., tj. już po odebraniu przez skarżącego pojazdu, które miało miejsce 25 lipca 2022 r.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżył ją w całości i wniósł o zasądzenie kosztów sądowych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wyrokiem z 4 października 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 210/23, WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi, oraz zasądził od organu II instancji na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd I instancji podniósł, że w znajdującej się w aktach sprawy dyspozycji usunięcia pojazdu skarżącego wynika, że została ona wydana 2 kwietnia 2019 r. na podstawie art. 130 ust. 4 p.r.d. przez Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego z uwagi na brak środków na uiszczenie kaucji na podstawie art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (dalej: u.t.d.). WSA po przytoczeniu treści art. 130a ust. 4 p.r.d. oraz art. 94 ust. 3 i art. 95 ust. 1-4 u.t.d. stwierdził, że w przypadku, gdy podczas kontroli stwierdzone zostanie naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego przez zagraniczny podmiot mający siedzibę lub miejsce zamieszkania w państwie, z którym Rzeczpospolita Polska nie jest związana umową lub porozumieniem o współpracy we wzajemnym dochodzeniu należności bądź możliwość egzekucji należności nie wynika wprost z przepisów międzynarodowych oraz przepisów tego państwa, funkcjonariusz lub pracownik organu przeprowadzającego kontrolę nie pobierze kaucji w wysokości odpowiadającej przewidywanej karze pieniężnej, określonej w załączniku nr 3 lub 4 do ustawy, to zatrzymuje za pokwitowaniem, dokumenty podlegające kontroli i kieruje lub usuwa pojazd, na koszt podmiotu wykonujące przewóz drogowy na najbliższy parking strzeżony. Zwrot pojazdu z parkingu następuje odpowiednio po przekazaniu kaucji przez podmiot wykonujący przewóz drogowy lub usunięciu przyczyny umieszczenia pojazdu na parkingu. Sąd Wojewódzki podniósł także, że jeżeli pojazd nie zostanie odebrany z parkingu w terminie 30 dni od dnia nałożenia kary pieniężnej, organ powinien odpowiednio zastosować przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o egzekucji należności pieniężnych z ruchomości, natomiast w zakresie postępowania w związku z usuwaniem pojazdu stosuje się odpowiednio przepisy art. 130a p.r.d. Sąd I instancji następnie wskazał, że stosownie do art. 130a ust. 5c p.r.d. pojazd usunięty z drogi w przypadkach określonych w ust. 1-2 oraz art. 140ad ust. 7 umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, z uwzględnieniem ust. 7. Sąd Wojewódzki zauważył, że przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 5 grudnia 2018 r., sygn. K 6/17, został jednak częściowo uznany za niezgodny z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przewiduje, że pojazd usunięty z drogi w przypadkach określonych w art. 130a ust. 1 i 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym pozostaje na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez starostę do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Odnosząc się do prawidłowości zaskarżonej decyzji, WSA stwierdził, że organy I i II instancji powinny przed wydaniem decyzji ustalić okoliczności mające wpływ na ustalenie obowiązku poniesienia opłaty przez skarżącego i jej wysokość. Sąd I instancji zauważył, że w rozpoznawanej sprawie z akt sprawy i uzasadnień wydanych decyzji nie wynika, w jakim trybie i na jakiej konkretnie podstawie pojazd został usunięty na parking strzeżony przez Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego. Nie ustalono zdaniem sądu, czy w sprawie została na skarżącego nałożona kara pieniężna w sytuacji, o której stanowi art. 94 ust. 3 u.t.d., a jeżeli tak to, czy nie zachodziła podstawa do zastosowania art. 95 ust. 4 u.t.d. z uwagi na to, że pojazd nie został odebrany z parkingu w ciągu 30 dni od dnia nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem sądu z akt sprawy nie wynika również, aby skarżący został niezwłocznie powiadomiony na piśmie przez podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu na piśmie w sposób określony w § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej, a więc niezwłocznie o tym, że zostanie obciążony kosztami związanymi z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałymi od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania. Tak samo, w ocenie sądu, z akt sprawy nie wynika, dlaczego dopiero 20 lipca 2020 r., a więc po ponad roku od usunięcia pojazdu, organ pierwszej instancji skierował do skarżącego zawiadomienie o usunięciu pojazdu oraz skutkach jego nieodebrania. Sąd zauważył w tej kwestii, że zawiadomienie to zostało skierowane na adres skarżącego określony w umowie kupna-sprzedaży samochodu z 5 grudnia 2018 r., podczas gdy skarżący w tym czasie miał przebywać w Ukrainie, której jest obywatelem. Sąd I instancji podniósł również, że w uzasadnieniach wydanych decyzji nie odniesiono się do twierdzeń skarżącego, że został on, pomimo braku biegłej znajomości języka polskiego, pozbawiony wyjaśnienia konsekwencji, jakie będzie musiał ponieść w związku z nieodebraniem pojazdu z parkingu. Sąd zauważył także, że w sprawie nie rozważono, czy wcześniejsze nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od skarżącego, chociaż wskazywał on, że od września 2019 r. przebywał w Ukrainie, a w okresie pandemii nie miał możliwości przyjechania do Polski, zaś wybuch wojny w Ukrainie w lutym 2022 r. bardzo mocno ograniczył jego możliwości zarobkowe. WSA stwierdził również, że naruszenie przez organ administracji powinności sprawnego prowadzenia postępowania nie może powodować negatywnych skutków dla strony. Sąd I instancji podzielił przy tym prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że nie jest dopuszczalna w państwie prawa sytuacja, w której organ administracji nie wykonuje czynności, do których jest zobowiązany w racjonalnym terminie i wskutek jego bezczynności generowane są koszty obciążające zobowiązanego w stopniu mogącym spowodować jego "finansową ruinę". Sąd I instancji podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia kosztów organ administracyjny nie jest zwolniony z przestrzegania ogólnych przepisów procedury administracyjnej i dotyczy to w szczególności zasad wyrażonych w art. 7 i art. 8 k.p.a., tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli i zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej. Sąd I instancji przypomniał, że obowiązkiem organu jest rozważenie i uwzględnienie uchybień w realizacji obowiązku niezwłocznego powiadomienia właściciela pojazdu o skutkach usunięcia pojazdu. Zdaniem WSA brak dokonania wskazanych ustaleń, popartych właściwymi dokumentami w aktach sprawy, oznacza, że nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, a w konsekwencji prawidłowo zastosowane przepisy prawa materialnego. Wskazane wyżej braki i ogólnikowość uzasadnień decyzji naruszają zdaniem sądu I instancji nie tylko art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ale również art. 107 § 3 k.p.a., a uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd dodał, że ustalenie wskazanych wyżej okoliczności ma decydujące znaczenie dla ustalenia, czy i za jaki okres powinna być naliczona opłata za przechowywanie pojazdu, ponieważ skarżący nie może być obciążany skutkami zaniechania podjęcia przez organy administracji właściwych czynności.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło SKO.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) wyrokiem z 12 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 49/24, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę WSA do ponownego rozpoznania, i odstąpił w całości od zasądzenia od skarżącego na rzecz SKO zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia NSA podniósł, iż nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw argumentacja skarżącego kasacyjnie organu, że kontrolowany sąd wojewódzki przedstawił niespójną w płaszczyźnie materialnoprawnej ocenę prawną sprawy, której dotyczy skarga, jak również zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku częściowo niepełne wskazania procesowe co do dalszego postępowania. Tego rodzaju wady konstrukcyjne uzasadnienia uniemożliwiły NSA przeprowadzenie efektywnej kontroli kasacyjnej kwestionowanego orzeczenia, natomiast w odniesieniu do skarżonego organu stanowią relewantną prawnie przeszkodę do prawidłowego wykonania wiążących wytycznych sądu. Analizując uzasadnienie prawne zaskarżonego wyroku, w tym zawarte w nim wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, NSA dostrzegł, że sąd wojewódzki ograniczył się do przytoczenia treści przepisów prawa, które potencjalnie wyznaczają materialnoprawne podstawy wydania kontrolowanych decyzji, natomiast pominął proces weryfikacyjnej wykładni tych przepisów, nie ustalając ostatecznie zakresu i treści norm, które mają zostać prawidłowo zastosowane przez skarżony organ. Zagadnienie prawidłowej oceny legalności wyboru i rekonstrukcji podstawy materialnoprawnej w przedmiotowej sprawie jest zaś istotne, gdyż wykładnia regulacji normatywnej w rozważanym zakresie może budzić wątpliwości w związku z koniecznością współstosowania przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (u.t.d.) oraz ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (p.r.d.).
W przedmiotowej sprawie kontrolowane organy wydały decyzję w przedmiocie ustalenia względem podmiotu zagranicznego obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu, działając na podstawie art. 95 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 94 ust. 3 u.t.d. oraz w zw. z art. 130a ust. 6-6a i ust. 10h-10j p.r.d. Z treści art. 95 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 94 ust. 3 u.t.d. wynika, że funkcjonariusz (pracownik) organu Inspekcji Transportu Drogowego w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego przez zagraniczny podmiot mający siedzibę lub miejsce zamieszkania w państwie, z którym Rzeczpospolita Polska nie jest związana umową lub porozumieniem o współpracy we wzajemnym dochodzeniu należności bądź możliwość egzekucji należności nie wynika wprost z przepisów międzynarodowych oraz przepisów tego państwa, pobiera kaucję w wysokości odpowiadającej przewidywanej karze pieniężnej, określonej w art. 92f ust. 2 u.t.d. lub załączniku nr 3 lub 4 do u.t.d., natomiast w razie niemożności pobrania tego rodzaju kaucji – zatrzymuje, za pokwitowaniem, dokumenty podlegające kontroli i kieruje lub usuwa pojazd, na koszt ww. zagranicznego podmiotu wykonującego przewóz drogowy, na najbliższy parking strzeżony. Jednocześnie w art. 95 ust. 2 u.t.d. zastrzeżono, że w zakresie "postępowania w związku z usuwaniem pojazdu" stosuje się odpowiednio przepisy art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Wykładnia powyższych przepisów była kluczowa w przedmiotowej sprawie, natomiast sąd wojewódzki zaniechał w tym zakresie wyrażenia własnej oceny prawnej. NSA zgodził się przy tym z sądem wojewódzkim, że "z akt sprawy i uzasadnień wydanych decyzji nie wynika (...), w jakim trybie i na jakiej konkretnie podstawie pojazd został usunięty na parking strzeżony przez Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego. Nie ustalono, czy w sprawie została na skarżącego nałożona kara pieniężna w sytuacji, o której stanowi art. 94 ust. 3 u.t.d., a jeżeli tak to, czy nie zachodziła podstawa do zastosowania art. 95 ust. 4 u.t.d. z uwagi na to, że pojazd nie został odebrany z parkingu w ciągu 30 dni od dnia nałożenia kary pieniężnej". Ze stanu faktycznego przedstawionego przez sąd wojewódzki wynika ponadto, że skarżący po upływie ponad dwóch lat (25 lipca 2022 r.) od dnia wydania dyspozycji usunięcia z drogi publicznej pojazdu (2 kwietnia 2019 r.) ostatecznie odebrał pojazd z parkingu strzeżonego. Powstaje zatem zasadnicze pytanie, czy i kiedy zostało wszczęte lub zakończone postępowanie egzekucyjne dotyczące decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, skoro sporny pojazd został ostatecznie wydany skarżącemu (ustalenia wymagają okoliczności wydania pojazdu), a z treści art. 95 ust. 4 u.t.d. bezpośrednio wynika, że jeżeli pojazd nie zostanie odebrany (m.in. w związku z nieprzekazaniem kaucji – zob. art. 95 ust. 3 pkt 1 u.t.d.) z parkingu w ciągu 30 dni od dnia nałożenia kary pieniężnej, właściwy organ ma obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie z art. 95 ust. 3 i 4 oraz art. 130a ust. 10h p.r.d. w zw. z art. 95 ust. 2 u.t.d. wynika, że końcową granicę temporalną obowiązku zapłaty kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d., wyznacza moment zakończenia postępowania egzekucyjnego wskazanego w art. 95 ust. 4 u.t.d. albo – co już stwierdzono – moment zwrotu pojazdu z parkingu strzeżonego w związku z przekazaniem kaucji na zasadach określonych w art. 94 ust. 4 i 5 u.t.d. Tylko w ten sposób można wypełnić racjonalną treścią odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 130a p.r.d. na tle art. 95 ust. 1-4 w zw. z art. 94 ust. 3-8 u.t.d.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 31 stycznia 2023 r. nr SKO.4141.10.2023, w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi obowiązany był uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w powołanym powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 49/24. Zgodnie bowiem z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji lub postanowienie (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1602/12, wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 1498/13). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Żadna z powyższych przesłanek nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy, analizowany w pierwotnym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie uległ zmianie. Nie uległ również zmianie stan prawny.
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny, w powołanym powyżej wyroku, przesądził o konieczności dokonania przez sąd wojewódzki wykładni art. 95 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 94 ust. 3 u.t.d. oraz w zw. z art. 130a ust. 6-6a i ust. 10h-10j p.r.d., na podstawie których w przedmiotowej sprawie kontrolowane organy wydały decyzje w przedmiocie ustalenia względem podmiotu zagranicznego obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu.
Jak wynika z ww. przepisów, funkcjonariusz (pracownik) organu Inspekcji Transportu Drogowego w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego przez zagraniczny podmiot mający siedzibę lub miejsce zamieszkania w państwie, z którym Rzeczpospolita Polska nie jest związana umową lub porozumieniem o współpracy we wzajemnym dochodzeniu należności bądź możliwość egzekucji należności nie wynika wprost z przepisów międzynarodowych oraz przepisów tego państwa, pobiera kaucję w wysokości odpowiadającej przewidywanej karze pieniężnej, określonej w art. 92f ust. 2 u.t.d. lub załączniku nr 3 lub 4 do u.t.d., natomiast w razie niemożności pobrania tego rodzaju kaucji – zatrzymuje, za pokwitowaniem, dokumenty podlegające kontroli i kieruje lub usuwa pojazd, na koszt ww. zagranicznego podmiotu wykonującego przewóz drogowy, na najbliższy parking strzeżony. Jednocześnie w art. 95 ust. 2 u.t.d. zastrzeżono, że w zakresie "postępowania w związku z usuwaniem pojazdu" stosuje się odpowiednio przepisy art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
W opisanym wcześniej stanie faktycznym sprawy, mając na uwadze rozważania zawarte w wyroku NSA, skład orzekający ponownie ją rozpoznający uznał, że dla właściwego kierunku interpretacji ww. przepisów prawa materialnego należy przyjąć, iż zawarty w treści art. 95 ust. 2 u.t.d. zwrot "postępowanie w związku z usuwaniem pojazdu" jest zbyt wąski znaczeniowo i na gruncie wykładni językowej może obejmować tylko czynności związane z materialno-techniczną procedurą usunięcia pojazdu. Pozajęzykowo można go jednak rozumieć szerzej, jako obejmujący także postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku ponoszenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. Ponadto dla pełnej rekonstrukcji podstawy materialnoprawnej sprawy konieczne jest uwzględnienie treści art. 95 ust. 3 i 4 u.t.d., które mają bezpośrednie zastosowanie w sprawie dotyczącej podmiotu zagranicznego, o którym mowa w art. 94 ust. 3 u.t.d. i zawierają regulację częściowo modyfikującą unormowania wynikające z art. 130a ust. 10h-10j p.r.d. W szczególności podnieść trzeba, że w sprawie, o której mowa w art. 95 w zw. z art. 94 ust. 3-8 u.t.d., nie może mieć wprost zastosowania art. 130a ust. 10h p.r.d., ponieważ obowiązek podmiotu zagranicznego, o którym mowa w art. 94 ust. 3 u.t.d., w zakresie ponoszenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, nie może trwać "do zakończenia postępowania", o którym mowa w art. 130a ust. 10-10e p.r.d., gdyż art. 95 u.t.d. ma w niniejszym przypadku charakter lex specialis. Kluczowe znaczenie w spornej sprawie należy zatem przypisać właśnie przepisom art. 95 ust. 3 i 4 u.t.d., które stanowią, że niezależnie od przyczyny niemożności wydania (zwrotu) pojazdu zatrzymanego na parkingu strzeżonym (brak przekazania kaucji przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, na zasadach, o których mowa w art. 94 ust. 4 i 5, lub brak usunięcia przyczyny umieszczenia pojazdu na parkingu – zob. art. 95 ust. 3 pkt 1 i ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 95 ust. 1 pkt 2-3 u.t.d.), upływ terminu 30 dni na odebranie pojazdu, liczony od dnia nałożenia kary pieniężnej, skutkuje koniecznością wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych wynikających z nałożonej kary pieniężnej w celu zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji ruchomości, tj. z pojazdu. Przyjąć więc trzeba, że wynikający z art. 130a ust. 10h p.r.d. w zw. z art. 95 ust. 2 u.t.d. zwrot "do zakończenia postępowania" powinien być rozumiany przede wszystkim jako moment zakończenia ww. postępowania egzekucyjnego. Trzeba mieć jednak na względzie, że ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) zawiera odrębną regulację dotyczącą zasad zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór zajętej ruchomości (zob. art. 102 § 2-5 u.p.e.a.), co wymaga dodatkowego uwzględnienia na tle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. Oznacza to dalej, że decyzja ustalająca obowiązek ponoszenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu (art. 130a ust. 10h p.r.d. w zw. z art. 95 ust. 2 u.t.d.) może zostać wydana dopiero po zakończeniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego decyzji o nałożeniu kary pieniężnej albo – jeżeli postępowanie nie zostało wszczęte – po skutecznym przekazaniu kaucji przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, na zasadach, o których mowa w art. 94 ust. 4 i 5, oraz zwrocie pojazdu z parkingu strzeżonego (art. 95 ust. 3 pkt 1 u.t.d.).
W stanie faktycznym niniejszej sprawy, na co wskazano w toku pierwszego postępowania przed tut. sądem i z czym zgodził się również NSA, nie wynika ani z akt sprawy ani też z uzasadnień wydanych w jego toku decyzji, w jakim trybie i na jakiej konkretnie podstawie pojazd został usunięty na parking strzeżony przez Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego. Nie ustalono również, czy w sprawie została na skarżącego nałożona kara pieniężna w sytuacji, o której stanowi art. 94 ust. 3 u.t.d., a jeżeli tak to, czy nie zachodziła podstawa do zastosowania art. 95 ust. 4 u.t.d. z uwagi na to, że pojazd nie został odebrany z parkingu w ciągu 30 dni od dnia nałożenia kary pieniężnej. Wiadomo przy tym, że skarżący po upływie ponad dwóch lat (25 lipca 2022 r.) od dnia wydania dyspozycji usunięcia z drogi publicznej pojazdu (2 kwietnia 2019 r.) ostatecznie odebrał pojazd z parkingu strzeżonego. W świetle tych okoliczności powstaje zatem pytanie, czy i kiedy zostało wszczęte lub zakończone postępowanie egzekucyjne dotyczące decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, skoro sporny pojazd został ostatecznie wydany skarżącemu (ustalenia wymagają okoliczności wydania pojazdu), a z treści art. 95 ust. 4 u.t.d. bezpośrednio wynika, że jeżeli pojazd nie zostanie odebrany (m.in. w związku z nieprzekazaniem kaucji – zob. art. 95 ust. 3 pkt 1 u.t.d.) z parkingu w ciągu 30 dni od dnia nałożenia kary pieniężnej, właściwy organ ma obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
W dokumentacji sprawy znajduje się zezwolenie na odbiór pojazdu z parkingu strzeżonego z 21 lipca 2022 r., do którego załączono rozliczenie za czynności usunięcia i przechowywania pojazdu z 25 lipca 2022 r. oraz pokwitowanie odbioru pojazdu z parkingu strzeżonego również z 25 lipca 2022 r. z adnotacją skarżącego, że nie dokonał opłaty za parking i holowanie pojazdu. Akta sprawy zawierają także pismo Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 14 lutego 2022 r. skierowane do Zarządu Dróg i Transportu w Łodzi, z którego wynika, że z zatrzymanego pojazdu Nissan Primera o numerze rejestracyjnym [...] była prowadzona egzekucja administracyjna przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.W. w celu zaspokojenia roszczenia wierzyciela, tj. Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Jednocześnie w piśmie pełnomocnika skarżącego z 29 lipca 2022 r. zatytułowanego "Wniosek o anulowanie opłaty" mowa jest o kwocie 14000 złotych, której skarżący nie mógł zapłacić, a która miała wynikać z bliżej nieokreślonej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.P., co spowodowało usunięcie należącego do skarżącego pojazdu na parking strzeżony oraz o uregulowaniu zaległości w wysokości 17224,60 zł. Treść powyższych dokumentów nie pozwala jednak na udzielenie jednoznacznej i niespornej odpowiedzi na postawione wcześniej pytania. Wiadomo jedynie, zważywszy na treść pisma Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte, jednak nie sposób już dociec kiedy, oraz czy i kiedy zostało ono następnie zakończone. Treść pisma pełnomocnika skarżącego może wprawdzie wskazywać, choć z uwagi na jego niejednoznaczność brak co do tego pewności, że postępowanie to dobiegło końca, ale nie wiadomo już, z jaką datą to nastąpiło Tymczasem, podzielając pogląd NSA, z art. 95 ust. 3 i 4 oraz art. 130a ust. 10h p.r.d. w zw. z art. 95 ust. 2 u.t.d. wynika, że końcową granicę temporalną obowiązku zapłaty kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d., wyznacza moment zakończenia postępowania egzekucyjnego wskazanego w art. 95 ust. 4 u.t.d. albo moment zwrotu pojazdu z parkingu strzeżonego w związku z przekazaniem kaucji na zasadach określonych w art. 94 ust. 4 i 5 u.t.d.
Kwestie powyższe muszą więc zostać wyjaśnione, bowiem jak stwierdził w swoim wyroku NSA, tylko w ten sposób można wypełnić racjonalną treścią odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 130a p.r.d. na tle art. 95 ust. 1-4 w zw. z art. 94 ust. 3-8 u.t.d. Zdaniem składu obecnie orzekającego w sprawie powyższych ustaleń nie sposób jednak dokonać w postępowaniu odwoławczym, bowiem wykraczają one poza granice uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 136 § 1 k.p.a. To zatem organ I instancji powinien, w przedstawionym wyżej zakresie, zwrócić się przede wszystkim do Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o stosowne wyjaśnienia dotyczące losów prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego oraz o informacje związane z kwestią postępowania dotyczącego nałożenia kary za naruszenie przepisów o transporcie drogowym (uiszczenia kaucji), uzyskując także dokumentację stanowiącą poparcie tych wyjaśnień, aby tym sposobem ustalić całokształt okoliczności odebrania pojazdu przez skarżącego z parkingu strzeżonego oraz aby określić właściwe ramy czasowe pozwalające na prawidłowe ustalenie ciążącej na skarżącym kwoty z tytułu opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu. Organ powinien jednocześnie rozważyć ewentualne zwrócenie się do pełnomocnika strony, jako autora pisma z 22 lipca 2022 r., o doprecyzowanie podniesionych w nim kwestii, tj. o jakiej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w nim mowa, kiedy została uregulowana wspomniana w tym piśmie zaległość oraz z jakiego konkretnie tytułu ją uiszczono. Powyższe jest niezbędne do uzyskania odpowiedzi na wcześniej postawione pytania, które zresztą uprzednio sformułował NSA, i ustalenia całokształtu niezbędnych okoliczności stanu faktycznego sprawy, co dopiero pozwoli, w świetle przedstawionej wykładni przepisów prawa materialnego, na podjęcie właściwego rozstrzygnięcia sprawy i jego uzasadnienie zgodnie z wymogami stawianymi art. 107 § 3 k.p.a.
Z przedstawionych wyżej względów sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zapadłe sprawie decyzji obu instancji.
O kosztach postępowania, w łącznej kwocie 4117 zł, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964). Na koszty te złożyły się: wpis od skargi w wysokości 500 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 3600 zł powiększonej o 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
d.cz.