III SA/Łd 774/23

III SA/Łd 774/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-03-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Janusz Nowacki /sprawozdawca/
Małgorzata Kowalska
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2015 poz 415
par 2 ust. 1, par 19 ust. 3, par 34 ust. 2 pkt 4
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
Dz.U. 2022 poz 2157
art. 29 ust. 1
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
Sentencja
Dnia 6 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Protokolant, Starszy asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 roku na rozprawie sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 27 września 2023 roku nr 0464/2023 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. oddala skargę.
Uzasadnienie
0Sygn. akt III SA/Łd 774/23
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 27 września 2023 r., nr 0464/2023 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1199), art. 44 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2422), § 2, § 3 ust. 1, 4 ust. 1 pkt 5 lit. e, ust. 2 - 3, § 5 ust. 1, § 6 ust. 1, § 19 ust. 3, § 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 415 ze zm.), art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 53 § 1, art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.), dalej O.p., art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz.UE.L.312. z 23 grudnia 1995 r. str. 1), 54 ust. 3 lit. a pkt i, art. 59 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L. 347 z 20.12.2013, str. 549), w zw. z art. 104 ust 1 pkt a ppkt IV Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz.Urz.UE.L. 435 z 06.12.2021, str. 187), art. 4, art. 7 ust 1 i ust. 3, art. 24 ust. 1 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L.227 z 31.07.2014 r., str. 69), w zw. z art. 14 lit b Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 2022/1173 z dnia 31 maja 2022 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli we wspólnej polityce rolnej (Dz.Urz.UE.L.183 z 08.07.2022, str. 23), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia 12 lipca 2023 r., nr 0085-2023-004434 w przedmiocie ustalenia B. Z. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) w łącznej wysokości 11 997,45 zł.
Jak wynika z akt, w dniu 13 czerwca 2018 r. B.Z. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2018, w którym ubiegał się m.in. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 wariantu 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne i wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże.
Decyzją z dnia 17 stycznia 2019 r., nr 0085-2019-001727 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie przyznał stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2018 w łącznej wysokości 3 388,75 zł w tym:
1. wariant 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 1 071,01 zł,
2. wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości 2 317,74 zł
ustalił obszar gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym podjętym w dniu 15 marca 2018 r. stanowiący:
1. zobowiązanie w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne na powierzchni 0,93 ha,
2. zobowiązanie w ramach wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże na powierzchni 1,76 ha.
W dniu 13 maja 2019 r. B. Z. złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności na rok 2019.
Decyzją z dnia 20 grudnia 2019 r., nr 0085-2019-012410. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie przyznał stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2019 w łącznej wysokości 2 823,96 zł w tym:
1. wariant 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 874,56 zł,
2. wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości 1 949,40 zł,
W dniu 15 czerwca 2020 r. B. Z. złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności na rok 2020.
Decyzją z dnia 23 grudnia 2020 r., nr 0085-2020-008925 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie przyznał stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2020 w łącznej wysokości 2 825,68 zł w tym:
1. wariant 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 865,45 zł,
2. wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości 1 960,23 zł,
W dniu 16 czerwca 2021 r. B. Z. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2021, w którym ubiegał się między innymi o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 wariantu 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne i wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże.
Decyzją z dnia 5 stycznia 2022 r., nr 0085-2022-000015 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie przyznał stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2021 w łącznej wysokości 5 148,92 zł w tym:
1. wariant 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 3 132,58 zł,
2. wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości 2 016,34 zł, ustalił wielkość zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego obejmującego:
1. zobowiązanie w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne podjętego w dniu 15 marca 2018 r. na powierzchni 0,93 ha,
2. zobowiązanie w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne podjętego w dniu 15 marca 2020 r. na powierzchni 2,32 ha (zobowiązanie przejęte w dniu 16 marca 2021 r.),
3. zobowiązanie w ramach wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże podjętego w dniu 15 marca 2018 r. na powierzchni 1,76 ha.
W dniu 25 maja 2022 r. B. Z. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2022. We wniosku strona ubiegała się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000. W dniu 30 maja 2022 r. strona złożyła zmianę do wniosku o przyznanie płatności na 2022 r.
Decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r., nr 0085-2023-000038 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie przyznał stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2022 w łącznej wysokości 2 189,86 zł, w tym: 1. Wariant: 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 2 189,86 zł i odmówił przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej.
Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi decyzją z dnia 1 marca 2023 r., nr 0208/2023 utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Pismem z dnia 30 maja 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego przyznanych na mocy decyzji z dnia 17 stycznia 2019 r., 20 grudnia 2019 r., 23 grudnia 2020 r. i 5 stycznia 2022 r.
W dniu 12 czerwca 2023 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wpłynęły wyjaśnienia strony zawarte w piśmie z dnia 7 czerwca 2023 r.
Decyzją z dnia 12 lipca 2023 r., nr 0085-2022-004434 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) w łącznej wysokości 11 997,45 zł.
Od powyższej decyzji B. Z. złożył odwołanie, w którym wyjaśnił, że w dniu 25 maja 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej i nie zwrócił uwagi, że do działek, na których było realizowane zobowiązanie od 2018 r. nie została zadeklarowana płatność PRŚK i zaznaczona powierzchnia niekoszona. Wskazał, że realizował zobowiązanie przejęte w 2021 r. na innych działkach, tym samym widniała zaznaczona płatność rolno-środowisko- klimatyczna, co wprowadziło go w błąd i nie zwrócił uwagi na wcześniejsze zobowiązanie. W wyniku weryfikacji wniosku przez pracownika Agencji został poinformowany, że do ww. działek nie została zgłoszona płatność rolno-środowiskowo- klimatyczna. Informację taką otrzymał już po terminie w jakim mógł dokonać jakichkolwiek zmian we wniosku, a wszystkie wymogi dla wariantu 5.4 i 5.5 zostały spełnione na tych działkach.
Podał, że zobowiązanie wynikające z realizacji Pakietu 5, wariant 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne i 5.5 Półnaturalne łąki świeże polegające na pozostawieniu nieskoszonego fragmentu działek rolnych o powierzchni wynoszącej 15-20% powierzchni tych działek oraz dla działki rolnej nieprzekraczającej powierzchni 1 ha zostało spełnione, tj. przeprowadzone zostało koszenie całej działki rolnej. Koszenie na ww. działkach odbyło się w dniu 30 sierpnia 2022 r., a zebranie i usunięcie skoszonej biomasy odbyło się w terminie do 2 tygodni po pokosie.
W związku z powyższym skarżący wniósł o nie naliczanie sankcji i nie zwracanie płatności przyznanych w okresie od 15 marca 2018 r. do 15 marca 2022 r., ponieważ dokonał wszelkich starań aby podjęte zobowiązanie zostało spełnione zgodnie z wymogami dotyczącymi wariantu 5.4 i 5.5. Podniósł, że w wyniku niefortunnych zdarzeń nie wnioskował o płatność rolo-środowiskowo-klimatyczną ale podjęte zobowiązanie dalej realizował. Wskazał, że realizuje zobowiązania PRŚ i PRŚK od momentu, w którym działki weszły w jego posiadanie. Ponadto w 2023 r. podjął nowe zobowiązanie WPR w ramach kontynuacji programów rolno-środowiskowo-klimatycznych. Wniósł o zakwalifikowanie zaistniałych okoliczności jako nadzwyczajne oraz nie wymierzanie sankcji wstecz.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 27 września 2023 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zasady i tryb dochodzenia nienależnie pobranych płatności reguluje art. 29 ustawy o ARiMR. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, a ustalenie kwoty nienależnie lub w nadmiernie pobranych środków w ramach płatności rolnych może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, bądź z ostatecznych decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych w sprawach o przyznanie płatności. Warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków nie jest natomiast uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatność.
Podstawowe warunki, jakie rolnik musi spełnić, aby otrzymać w danym roku płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną zostały uregulowane w § 2, § 3 ust. 1, § 4, § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno- środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Zgodnie z § 5 cyt. rozporządzenia, zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje:
1)użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. /rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "użytkami rolnymi", lub obszar gruntów niebędących użytkami rolnymi, na których występują typy siedlisk przyrodniczych lub siedliska lęgowe ptaków wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f lub w pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, zwanych dalej "obszarami przyrodniczymi":
a) zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2-6 lub 8,
b) spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej,
c) objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 oraz Dz. Urz. UE L 225 z 19.08.2016, str. 41), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", również w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, lub (...)"
Stosownie do treści § 6 rozporządzenia, wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji, z wyjątkiem:
1) zmiany wielkości obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach wariantu 2.1., lecz nie więcej niż o 15% w stosunku do wielkości obszaru objętego tym zobowiązaniem w pierwszym roku jego realizacji, lub zmiany miejsca realizacji tego zobowiązania;
2) zmiany wielkości obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6 lub zmiany miejsca realizacji tego zobowiązania. "
W myśl § 19 ust. 3 rozporządzenia, jeżeli rolnik lub zarządca nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, zamiast wniosku o przyznanie tej płatności składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach lub zwierzętach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio.
Składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności, przy czym, co istotne w kontekście rozpatrywanej sprawy, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna nie może zostać przyznana do powierzchni większej aniżeli powierzchnia zobowiązania określona w pierwszym roku uczestnictwa w programie. Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. (art. 59 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 24 rozporządzenia nr 809/2014).
Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020, nienależne kwoty pomocy i pomocy technicznej podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści § 34 rozporządzenia, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno- środowiskowo-klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej określonych w rozporządzeniu.
Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy:
1) rolnik zmniejszył wielkość obszaru gruntów ornych, do którego ubiegał się o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach tego pakietu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru gruntów ornych objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru tych gruntów ornych, do którego ubiegał się o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach tego pakietu;
2) rolnik lub zarządca zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolno- środowiskowo-klimatyczne w ramach danego pakietu lub jego wariantu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2-6, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego pakietu lub jego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru, na którym rolnik lub zarządca nie realizuje tego zobowiązania, do powierzchni obszaru, na którym powinno być realizowane to zobowiązanie;
3) rolnik zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo- klimatycznym w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym w pierwszym roku jego realizacji, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do zwierząt objętych zmniejszeniem oraz zwierząt, które zostały zastąpione przez te zwierzęta na podstawie § 7 ust. 1 pkt 2;
4) rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym albo informacji, o której mowa w § 19 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub tych zwierząt.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 13 czerwca 2018 r. strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2018, w którym ubiegała się m. in. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 wariantu 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne do działki rolnej F1 położonej na działkach ewidencyjnych o nr 67, 68/1, 68/2, 69 i wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże do działki rolnej F2 położonej na działkach ewidencyjnych nr 65, 66, 67, 68/1, 68/2, 69. Wszystkie deklarowane w ramach pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 działki znajdują się w obrębie ewidencyjnym C., gminie Z., powiecie [...], województwie [...].
Decyzją z dnia 17 stycznia 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie przyznał stronie płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2018 w łącznej wysokości 3 388,75 zł, w tym wariant 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 1 071,01 zł, wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości 2 317,74 zł, ustalił obszar gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, podjętym w dniu 15 marca 2018 r. stanowiący, zobowiązanie w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne na powierzchni 0,93 ha, zobowiązanie w ramach wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże na powierzchni 1,76 ha.
W dniach 13 maja 2019 r., 15 czerwca 2020 r., 16 czerwca 2021 r. strona składała wnioski kontynuacyjne w ramach podjętego w dniu 15 marca 2018 r. zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Wnioski były pozytywnie rozpatrywane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie.
W dniu 25 maja 2022 r. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2022, w którym ubiegała się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000, wariantu 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne do działki rolnej D2 położonej na działce ewidencyjnej nr 78/1 (obręb ewidencyjny Sulborowice, gmina Fałków, powiat konecki, województwo świętokrzyskie) o powierzchni 2,33 ha w ramach zobowiązania przejętego w dniu 16 marca 2021 r. W 2022 r. strona złożyła wniosek o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej w ramach pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 wariantu 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne i wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże do gruntów objętych zobowiązaniem podjętym w dniu 15 marca 2018 r. na działkach ewidencyjnych o nr 65, 66, 67, 68/1, 68/2, 69.
Pismem z dnia 30 maja 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Decyzją z dnia 12 lipca 2023 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 11 997,45 zł wskazując jako podstawę prawną § 34 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, zgodnie z którym płatność rolno-środowiskowo- klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył wielkość obszaru gruntów ornych, do którego ubiegał się o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1.
Zdaniem organu odwoławczego z powyższym nie można się jednak zgodzić, ponieważ § 34 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia reguluje sytuacje zwrotu płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, gdy rolnik zmniejszył wielkość obszaru gruntów ornych, do którego ubiegał się o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone. W analizowanej sprawie strona w 15 marca 2018 r. rozpoczęła realizacje zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w ramach pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000. Nie można się również zgodzić z twierdzeniem organu I instancji, że strona zmniejszyła wielkość obszaru, na którym powinna realizować zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne.
Zgodnie z § 5 rozporządzenia, pomimo że w drugim lub kolejnym roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego:
1) nie są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej lub
2) rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu, lub
3) rolnik lub zarządca nie złożył, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informacji o gruntach lub zwierzętach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię
- uznaje się, że rolnik lub zarządca kontynuuje realizację podjętego zobowiązania rolno-środowiskowo- klimatycznego, jeżeli grunty lub zwierzęta objęte tym zobowiązaniem znajdują się w jego posiadaniu.
W niniejszej sprawie strona w 2022 r. nie zadeklarowała do płatności rolno-środowiskowo klimatycznej w ramach pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 gruntów objętych zobowiązaniem podjętym w dniu 15 marca 2018 r. położonych na działkach ewidencyjnych o nr 65, 66, 67, 68/1, 68/2, 69. Strona nie złożyła również informacji, o której mowa w § 19 ust. 3 rozporządzenia, tj. że nie zamierza ubiegać się w roku 2022 o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do tych gruntów.
W konsekwencji powyższego podstawą ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności stanowi § 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, zgodnie z którym płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej do określonych gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym albo informacji, o której mowa w § 19 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub tych zwierząt.
Bezspornym jest, że strona w roku 2018 przyjęła na siebie 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne związane z realizacją pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 w dwóch wariantach: 5.4 i 5.5. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi lub zarządcy, o których mowa w art. 28 ust. 2 Rozporządzenia nr 1305/2013, jeżeli m.in. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolno-środowiskowo- klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 Rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE. L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym.
Okolicznością bezsporną jest również to, że strona składała wnioski o przyznanie płatności do gruntów położonych na działkach ewidencyjnych o nr 65, 66, 67, 68/1, 68/2, 69 w roku 2018, 2019, 2020 i 2021, przy czym wniosku takiego nie złożyła w roku 2022.
Odwołując się treści § 34 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia, organ odwoławczy podkreślił, że jeżeli rolnik lub zarządca nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, zamiast wniosku o przyznanie tej płatności składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach lub zwierzętach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że strona nie złożyła informacji, o której mowa w § 19 ust. 3 rozporządzenia.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy podkreślił, że do uzyskania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w roku 2022 należało za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus zaznaczyć wnioskowania o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną (PRŚK) w zakładce WNIOSEK, a następnie w zakładce MAPY na wybranej działce ewidencyjnej należało narysować powierzchnię uprawy i w oknie deklaracji, które jest dostępne po kliknięciu na narysowaną geometrię wskazać roślinę, która jest dotowana w ramach PRŚK (tj. zgodna z załącznikiem nr 4 do rozporządzenia). W przypadku deklaracji w ramach pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 oraz pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 w oknie deklaracji, które było dostępne po kliknięciu na narysowaną geometrię należało wskazać roślinę TUZ, a dla siedlisk niebędących TUZ (obszary przyrodnicze), należy, jako uprawę zadeklarować OP oraz nazwa siedliska, (jeśli dotyczy), co strona uczyniła dla działki rolnej D2 o powierzchni 2,23 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 78/1 (obręb ewidencyjny S., gmina F., powiat [...], województwo [...]) z deklarowanym obszarem PRSK TUZ, wariant 5.4, sposób użytkowania: kośny.
Przedstawione powyżej dane odzwierciedlane były w sekcji "Działki referencyjne" oraz "Działki rolne". Przed wysłaniem deklaracji, w zakładce "Podsumowanie" - strona zobligowana była do potwierdzenia, że wprowadzone dane są zgodne z jej wolą i stanem faktycznym poprzez zaznaczenie checkboxa "Potwierdzam poprawność danych". Po wysłaniu ostateczna wersja wniosku przesłana do ARiMR widoczna była w zakładce "Wysłane". Strona miała zatem możliwość sprawdzenia, jakie płatności, na jakich działkach zadeklarowała do wniosku i czy są one kompletne. Fakt prawidłowego wysłania wniosku jest udowodniony przez to, że system automatycznie generuje potwierdzenie jego złożenia. Nie ma limitu wejść na dany wniosek, a w trakcie jego wypełniania można wniosek zapisywać, zamykać i ponownie otwierać do czasu wysłania do ARiMR. Dowodem wskazującym na złożenie wniosku w dniu 25 maja 2022 r. o godzinie 08.25 jest "potwierdzenie przyjęcia wniosku", natomiast dowodem wskazującym na złożenie zmiany wniosku w dniu 30 maja 2022 r. o godzinie 09.15 jest "potwierdzenie przyjęcia wniosku", na którym uwidocznione zostały dane obejmujące informacje o: typie dokumentu, celu złożenia dokumentu, numerze dokumentu, dacie i godzinie złożenia dokumentu i sumie kontrolnej. Na obu tych dokumentach uwidocznione zostały ww. dane.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 809/2014, wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.
Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym, a więc przyjmuje się, że błąd oczywisty to błąd, który musi zostać wykryty na podstawie informacji zawartej w złożonym wniosku pomocowym, kiedy kontrola dotycząca spójności dokumentów i informacji przedstawionych przez rolnika wskazuje na wystąpienie takiego błędu. Zakwalifikowanie błędu do grupy błędów oczywistych następuje niezależnie od sposobu, w jakim przeprowadzona jest kontrola dokumentów - wizualnie, ręcznie, czy elektronicznie, po przeprowadzonej wnikliwej analizie konkretnego przypadku, przy czym błąd oczywisty może być stosowany w wyjątkowych przypadkach. Za oczywisty błąd można uznać również niespójność, sprzeczność, czy przeoczenie. Zasadniczym warunkiem jest to by dało się ustalić na podstawie samego wniosku o przyznanie płatności oraz złożonych wraz z nimi dokumentów oraz by nie można było stronie przypisać złej wiary.
Przepisy dotyczące przedmiotowych płatności w ogólności skonstruowane są w sposób rygorystyczny i dyscyplinujący strony do zachowania szczególnej ostrożności przy formułowaniu wniosków o płatności. Cel powyższego jest oczywisty, ma zapobiegać uzyskiwaniu płatności przez osoby nieuprawnione i prewencyjnie zniechęcać do prób nieuprawnionego pozyskiwania przedmiotowych płatności.
W sprawie z wniosku o przyznanie płatności za rok 2022 porównanie kolejnych części wniosku nie prowadzi do wykrycia sprzeczności, we wniosku strona zaznaczyła, że wnioskuje o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną, zadeklarowała również działkę rolną D2 w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne. Wobec braku stwierdzenia sprzeczności nie było możliwe zastosowanie art. 4 rozporządzenia nr 809/2014.
Podsumowując organ wyjaśnił, że strona otrzymała płatności nienależne, czyli płatności przyznane niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianym dla ww. płatności w przepisach krajowych. Niedotrzymanie w kolejnym roku warunków podjętego zobowiązania, o którym mowa w § 34 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 rozporządzenia oznacza nieprawidłowe wypłacenie kwot pomocy, których zwrotu, jako płatności nienależnej z mocy prawa organ był zobowiązany dochodzić. Nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jak oświadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. Do płatności nienależnej zalicza się wszelkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika. Do płatności nienależnej należy także zaliczyć sytuację, w której doszło do zaniechania przez rolnika realizacji zobowiązania w odniesieniu do płatności w ramach PROW, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Strona nie dopełniła warunków podjętego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, z czym wiązał się obowiązek zwrotu uzyskanej płatności w wariancie 5.4 i 5.5 za wcześniejsze lata, tj. za 2018 r. w wysokości 3 388,75 zł na którą składa się:
- wariant 5.4 półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 1 071,01 zł. Stawka płatności do 1 ha w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne wynosiła 911,00 zł (0,96 ha x 911,00 zł/ha = 874,56 zł).
W związku z art. 18 ust. 6 akapit drugi i trzeci Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz.UE.L.181 z 20.06.2014 r. str. 48), w przypadku, gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną a powierzchnią stwierdzoną nie przekracza 0,1 ha i nie jest większa niż 20% całkowitej powierzchni zadeklarowanej kwalifikowanej wówczas powierzchnię stwierdzoną uznaje się za równą powierzchni deklarowanej kwalifikowanej. Mając na uwadze powyżej przytoczone przepisy powierzchnia, zakwalifikowana do przyznania płatności wyniosła 0,96 ha. Kwota kosztów transakcyjnych wyniosła 196,45 zł (tj. 874,56 zł + 196,45 zł = 1071,01 zł).
- wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości 2 317,74 zł Stawka płatności do 1 ha w ramach wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże wynosiła 1 083,00 zł (tj. 1,80 ha x 1083,00 zł/ha = 1949,40 zł).
Mając na uwadze art. 18 ust. 6 akapit drugi i trzeci Rozporządzenia nr 640/2014 powierzchnia, zakwalifikowana do przyznania płatności wyniosła 1,80 ha. Kwota kosztów transakcyjnych wyniosła 368,34 zł (tj. 1949,40 zł + 368,34 zł = 2317,74 zł)
Za 2019 r. w wysokości 2 823,96 zł na którą składa się;
- wariant 5.4 półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 874,56 zł Stawka płatności do 1 ha w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne wynosiła 911,00 zł. Powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności wyniosła 0,96 ha.
- wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości 1 949,40 zł. Stawka płatności do 1 ha w ramach wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże wynosiła 1 083,00 zł. Powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności wyniosła 1,80 ha.
Za 2020 r. w wysokości 2 825,68 zł na którą składa się;
- wariant 5.4 półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 865,45 zł. Stawka płatności do 1 ha w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne wynosiła 911,00 zł. Powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności wyniosła 0,95 ha.
- wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości 1 960,23 zł Stawka płatności do 1 ha w ramach wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże wynosiła 1 083,00 zł. Powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności wyniosła 1,81 ha.
Za 2021 r. w wysokości 2 959,06 zł na którą składa się;
- wariant 5.4 półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 942,72 zł. Stawka płatności do 1 ha w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne wynosiła 982,00 zł. Powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności wyniosła 0,96 ha.
- wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże w wysokości 2 016,34 zł. Stawka płatności do 1 ha w ramach wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże wynosiła 1 114,00 zł. Powierzchnia zakwalifikowana do przyznania płatności wyniosła 1,81 ha.
Ustalone kwoty do zwrotu, tj. łącznie 11 997,45 zł są nienależnymi płatnościami rolno-środowisko-klimatycznymi, które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika.
W ocenie organu odwoławczego w przypadku nienależnie pobranych płatności rolno-środowiskowo- klimatycznych za rok 2018, 2019, 2020 i 2021 nie zaistniały przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu określone w art. 7 ust. 3 Rozporządzenia nr 809/2014. Przepis ten stanowi, że obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
Strona składała wnioski o przyznanie płatności do gruntów położonych na działkach ewidencyjnych o nr 65, 66, 67, 68/1, 68/2, 69 w latach 2018, 2019, 2020 i 2021 w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego podjętego w dniu 15 marca 2018 r., ale wniosku takiego nie złożyła w roku 2022. Płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne za lata 2018-2021 zostały prawidłowo wypłacone na wniosek strony i nie wynikały z błędu organu. Z tego też względu nie wystąpiły przesłanki wskazane w przytoczonym powyżej przepisie. W związku z powyższym prawidłowo w sprawie nie wystąpił błąd organu uzasadniający odstąpienie od ustalenia stronie kwoty nienależnie pobranych płatności. Strona nie złożyła wniosku kontynuacyjnego o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej lub (w przypadku rezygnacji z kontynuowania tego zobowiązania) informacji o gruntach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię zgodnie z § 19 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Tym samym strona nie dotrzymała podjętego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, a zatem w tej sytuacji nie można mówić o jakimkolwiek błędzie organu.
W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Komisji nr 809/2014 skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności ekologicznych na mocy decyzji z dnia 17 stycznia 2019 r., 20 grudnia 2019 r., 23 grudnia 2020 r. i 5 stycznia 2022 r.
Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie doszło także do przedawnienia.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu organ podkreślił, że strona zdawała sobie sprawę z tego, że niedotrzymanie jakiegokolwiek warunku programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, w tym brak złożenia w wymaganym terminie wniosku o przyznanie kolejnej płatności lub informacji o gruntach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię, będzie skutkowało koniecznością zwrotu środków wypłaconych we wcześniejszych latach.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji podtrzymał argumentację przedstawioną w odwołaniu. Podkreślił, że składając w dniu 25 maja 2022 r. wniosek o przyznanie płatności rolno- środowiskowo-klimatycznej, nie zwrócił uwagi, że do działek, na których było realizowane zobowiązanie od 2018 r. nie została zadeklarowana płatność rolno- środowiskowo-klimatyczna i zaznaczona powierzchnia niekoszona. Podał, że realizował zobowiązanie przejęte w 2021 r. na innych działkach i tym samym widniała zaznaczona płatność rolno-środowisko-klimatyczna, co wprowadziło go w błąd i nie zwrócił uwagi na wcześniejsze zobowiązanie. W wyniku weryfikacji wniosku przez pracownika Agencji został poinformowany, że do ww. działek nie została zgłoszona płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna, jednak informację otrzymał już po terminie, w jakim mógł dokonać jakichkolwiek zmian we wniosku, a wszystkie wymogi dla wariantu 5.4 i 5.5 były już spełnione na tych działkach.
Skarżący podkreślił, że w wyniku niefortunnych zdarzeń nie wnioskował o płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną ale podjęte zobowiązanie dalej realizował. Na ww. działkach realizuje zobowiązania PRŚ i PRŚK od momentu, w którym działki weszły w jego posiadanie. Podniósł, że podczas weryfikacji wniosku potraktowano jego sprawę przedmiotowo i nie wzięto pod uwagę wszystkich okoliczności. Podał, że do tej pory przestrzegał wszystkich zobowiązań wynikających z PRŚK . Nie był nigdy karany, czy sankcjonowany, a podjęte zobowiązania wykonywał z należytą starannością i w odpowiednich terminach. Prowadził dokumentację na potrzeby podjętego zobowiązania i posiadał wszystkie niezbędne załączniki (tj. plan rolno-środowiskowo-klimatyczny, dokumentację przyrodniczą).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r. poz.259 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą wobec B. Z. kwotę nienależnie pobranej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w wysokości 11997,45 zł.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2023r. poz.1199 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r. poz. 415 ze zm.).
Zgodnie z treścią art.29 ust.1 ustawy z 9 maja 2008r. Środki publiczne:
1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej,
2) krajowe, przeznaczone na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
- podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej.
W myśl § 2 ust.1 rozporządzenia z 18 marca 2015r. art. 28 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o przyznanie tej płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
2) realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym", przez 5 lat - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1-7 lub przez rok - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 lub 9;
3) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Zgodnie z treścią § 3 ust.1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne jest realizowane w ramach:
1) jednego wariantu, a w przypadku wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 - jednej rasy lokalnej zwierząt albo;
W myśl § 4 ust.1 pkt 5 d) i e.) cytowanego rozporządzenia określa się następujące pakiety i ich warianty:
5) Pakiet 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000:
d) Wariant 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne,
e) Wariant 5.5. Półnaturalne łąki świeże,
Zgodnie z treścią § 19 ust.3 cytowanego rozporządzenia jeżeli rolnik lub zarządca nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, zamiast wniosku o przyznanie tej płatności składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach lub zwierzętach oraz o pakiecie lub wariancie realizowanym na tych gruntach lub w odniesieniu do tych zwierząt, wskazując położenie tych gruntów i ich powierzchnię. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio.
W myśl § 34 ust.1 rozporządzenia z 18 marca 2015r. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi, jeżeli rolnik lub zarządca nie realizuje całego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określonych w rozporządzeniu.
Zgodnie z treścią § 34 ust.2 pkt wymienionego rozporządzenia płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy:
4) rolnik lub zarządca nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do określonych gruntów lub zwierząt objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym albo informacji, o której mowa w § 19 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów lub tych zwierząt.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że B. Z. w dniu 13 czerwca 2018r. podjął 5-letnie zobowiązanie rolno- środowiskowo – klimatyczne związane z realizacją pakietu 5 (Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000) w dwóch wariantach 5.4 i 5.5 przy czym w wariancie 5.4 na działkach ewidencyjnych nr 67,68/1,68/2 i 69 (położonych na działce rolnej F1) zaś w wariancie 5.5 na działkach ewidencyjnych nr 65,66,67,68/2,68/2 i 69 (położonych na działce rolnej F2). W 2018r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów położonych na wymienionych sześciu działkach (tzn. na działkach nr 65,66,67,68/1,68/2 i 69) i płatności takie zostały mu przyznane. Podobne wnioski o przyznanie płatności do wymienionych sześciu działek składał w 2019r.,2020r. i 2021r. i płatności za wymienione lata również otrzymał. W 2022r. B. Z. nie złożył jednak wniosku o przyznanie płatności w ramach pakietu 5 do gruntów położonych na wymienionych sześciu działkach. Złożył jedynie wniosek o płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach pakietu 5 do gruntów położonych na działce rolnej D.2 (znajdującej się na działce ewidencyjnej nr 78/1) w ramach zobowiązania przyjętego w dniu 16 marca 2021r. Skarżący nie złożył także informacji o której mowa w § 19 ust.3 rozporządzenia z 18 marca 2015r. na specjalnym formularzu udostępnionym przez Agencję.
Okoliczność, że B. Z. w 2022r. nie zadeklarował do płatności gruntów objętych zobowiązaniem podjętym w 2018r., położonych na sześciu działkach (nr 65,66,67,68/1,68/2 i 69) oraz to, że nie złożył informacji określonej w § 19 ust.3 są niesporne. W sytuacji gdy skarżący w 2022r. nie zgłosił do płatności wymienionych sześciu działek ani też nie złożył informacji, o której mowa w § 19 ust.3 to spełnione zostały przesłanki ustalenia nienależnie pobranej płatności określone w § 34 ust.2 pkt 4 rozporządzenia z 18 marca 2015r. Należy zaznaczyć, że płatność rolno – środowiskowo – klimatyczna jest przyznawana w razie realizacji 5-letniego zobowiązania w ramach określonego pakietu i wariantu. W przypadku gdy rolnik nie realizuje zobowiązania w którymś roku z tej przyczyny że nie zgłasza do płatności gruntów objętych zobowiązaniem ani nie składa informacji określonej w § 19 ust.3 rozporządzenia to oznacza, że nie realizuje 5-letnmiego zobowiązania a przyznane dotychczas płatności do tych gruntów podlegają zwrotowi co wynika wprost z § 34 ust.2 pkt 4 rozporządzenia z 18 marca 2015r. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie.
Dodać należy, iż skarżący znał zasady przyznawania płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej co potwierdził oświadczeniem złożonym we wniosku o przyznanie tej płatności w 2018r. (część VIII wniosku).
W ocenie sądu nie ma znaczenia podnoszona w skardze okoliczność, iż mimo nie zgłoszenia w 2022r. wniosku o płatność skarżący nadal realizował zobowiązanie rolno – środowiskowo – klimatyczne na sześciu działkach. W sytuacji gdy B.Z. w 2022r. nie zadeklarował do płatności sześciu działek to oznacza, że nie zrealizował pięcioletniego zobowiązania na tych działkach a tym samym pobrał nienależne świadczenie do tych gruntów. To, że nadal sam, niejako "na własną rękę", realizuje on nadal to zobowiązanie na tych gruntach nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Nie ma również znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podniesiona w skardze okoliczność, że składając w 2022r. wniosek o przyznanie płatności skarżący nie zwrócił uwagi, iż nie zostały zadeklarowane działki objęte zobowiązaniem z 2018r. Obowiązkiem rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności jest dołożenie należytej staranności w wypełnieniu wniosku składanego w Agencji. Rolnik bowiem ubiega się o przyznanie mu konkretnych świadczeń i musi spełniać wszystkie niezbędne wymagania aby te świadczenia otrzymać a jednym z takich wymagań jest coroczne złożenie wniosku o przyznanie płatności do powierzchni gruntów objętych pięcioletnim zobowiązaniem rolno – środowiskowo – klimatycznym. Odpowiedzialność za brak należytej staranności producenta rolnego w wypełnieniu wniosku o przyznanie płatności nie można przerzucać na pracowników Agencji gdyż to rolnik winien prawidłowo i starannie wypełnić wniosek a w razie problemów z jego wypełnieniem winien zwrócić się o pomoc do osób kompetentnych w tym zakresie.
Jeżeli chodzi o wyliczenie kwoty nienależnie pobranych płatności to zostało ono szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str.14-16). Prawidłowość tego wyliczenia nie była kwestionowana.
W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na podstawie art.54 ust.3 a.) pkt i.) rozporządzenia nr 1306/2013 gdyż kwota ta znacznie przekraczała 100 euro (dokładne wyliczeniu według obowiązujących kursów euro przedstawiono na str.17-18 zaskarżonej decyzji).
Nie zostały również spełnione przesłanki odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności określone w art.7 ust.3 rozporządzenia nr 809/2014 z 17 lipca 2014r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE. L nr 227 poz. 69).
Zgodnie z treścią wymienionego przepisu obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
Z wymienionego przepisu wynika, że przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu muszą zostać spełnione łącznie a mianowicie płatność musi być dokonana wskutek błędu organu a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika. W niniejszej sprawie skarżący otrzymywał płatności w 2018r., 2019r., 2020r. i 2021r., po złożeniu przez niego wniosków w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego a nie zadeklarował tych samych gruntów do płatności w 2022r. W związku z czym nie można uznać, że płatności dokonano wskutek błędu organu. Nie ulega także wątpliwości, że nie miała miejsca sytuacja, iż błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Organy administracji trafnie uznały, że nie zostały spełnione przesłanki odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności na podstawię art.7 ust.3 rozporządzenia nr 809/2014.
W niniejszej sprawie nie doszło także do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Zgodnie z treścią art.3 ust.1 rozporządzenia Rady (WE,EUROATOM) r 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.Urz.UE.L. nr 312 poz. 1) Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.
Z wymienionego przepisu wynika, że w przypadku programów wieloletnich przedawnienie biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Oznacza to, że upływ terminu przedawnienia nie może nastąpić przed ostatecznym zakończeniem programu. W niniejszej sprawie skarżący pobrał płatności w latach 2018-2021 w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Jest to program wieloletni i został on zamknięty 31 grudnia 2023r. Okres przedawnienia uległ zatem przedłużeniu co najmniej do dnia 31 grudnia 2023r. W rozpoznawanej sprawie decyzje organów obu instancji wydano przed upływem tego terminu a więc przed upływem terminu przedawnienia.
Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w 2022r. B. Z. nie złożył wniosku o przyznanie płatności do sześciu działek ewidencyjnych objętych zobowiązaniem rolno – środowiskowo – klimatycznym z 2018r. ani też nie złożył informacji, o której mowa w § 19 ust.3 rozporządzenia z 18 marca 2015r. Spełnione zostały zatem, określone w § 34 ust.2 pkt 4 wymienionego rozporządzenia, przesłanki ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę B. Z. ak