III SA/Łd 766/17

III SA/Łd 766/17 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2017-10-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2017-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Irena Krzemieniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II OSK 487/18 - Wyrok NSA z 2020-01-21
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 1412
art. 12 ust. 2
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 1666
art. 235. 1, art. 235. 2
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
Dz.U. 2013 poz 1367
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 31 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), , , Protokolant pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2017 roku sprawy ze skargi E. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt. ustawy z dnia 14.03.1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1261), art. 2351 i 2352 Kodeksu pracy z dnia 26.06.1974 r. (Dz. U z 2016 r., poz. 1666 z późn. zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) oraz art. 138 § 1 pkt 1 pa, (Dz. U. 2017 r. poz. 1257) utrzymał w mocy decyzję Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] znak: [...] nie stwierdzającą u E. M. choroby zawodowej: przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEVI) p niżej 60 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń (wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych).
Podstawą do rozpatrzenia niniejszej prawy są przepisy przytoczonego wyżej artykułu 2351 Kodeksu pracy oraz rozporządzenie Rady ministrów z dnia 30.06.2009 r. zgodnie z treścią tego artykułu za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Ponadto przepis art. 2352 Kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Dla przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 1 rok. Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego inspektora sanitarnego konieczne jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej wydane przez upoważnioną jednostkę orzeczniczą.
Ze zgromadzonej dokumentacji w sprawie, w tym karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez PPIS w R. M. w dniu 07.10.2016 r. wynika, że E. M. i w latach 1969 - 2002 był zatrudniony w różnych zakładach pracy na stanowiskach: spawacz, ślusarz, spawacz - ślusarz. W 2002 r. zakończył pracę zawodową i przeszedł na rentę a następnie na emeryturę. W czasie pracy zawodowej w charakterze spawacza (w niektórych okresach zatrudnienia ślusarza - spawacza, ślusarza) wykonywał pawanie elektryczne i gazowe. Narażony był na pyły i dymy spawalnicze w stężeniu poniżej wartości NDS dla czynników szkodliwych występujących na stanowiskach pracy zainteresowanego.
W czasie zatrudnienia E. M. był wyposażony i stosował środki ochrony indywidualnej (maski, przyłbice, okulary ochronne), co potwierdza sporządzona karta oceny narażenia zawodowego. Miał wykonane profilaktyczne badania lekarskie, w wyniku których nie orzekano przeciwwskazań do wykonywanej pracy. W 2016 r. E. M. został skierowany przez lekarza z Poradni Lekarskiej NZOZ [...] na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej pod postacią przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli. Badania specjalistyczne zostały wykonane w uprawnionej do orzekania o chorobach zawodowych jednostce orzeczniczej I stopnia (zgodnie z przepisami § 5 wymienionego na wstępie rozporządzenia Rady Ministrów, tj. Przychodni Konsultacyjno Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. W oparciu o uzyskane wyniki badań, dokumentację medyczną badanego, analizę narażenia zawodowego, przebiegu klinicznego choroby wydano orzeczenie lekarskie Nr z dnia 13.12.2016 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej układu oddechowego pod postacią przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli. W motywach rozpoznania podano, że za przyjęciem takiego stanowiska przemawiał fakt braku narażenia na działanie czynników szkodliwych w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne, wieloletni nikotynizm badanego, który odgrywa dominującą rolę w rozwoju przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli oraz przebieg kliniczny choroby (progresja zmian wiele lat po zakończeniu narażenia zawodowego). Ponadto w uzasadnieniu orzeczenia podano, że: nie stwierdzono na stanowisku pracy E. M. przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych w co najmniej 30% przeprowadzonych pomiarów w ostatnich 10 latach prac zawodowej, w trakcie lekarskiego badania podmiotowego w jednostce orzeczniczej E. M. podał, że palił tytoń jedynie w wojsku i około 8 lat później, a zakończył palenie w 1980 r. Pozostaje to w sprzeczności z danymi ujętymi w kartach informacyjnych z licznych hospitalizacji (z lat 2012 - 2013), w epikryzach których określono badanego jako wieloletniego palacza papierosów i palacza tytoniu, w badaniu spirometrycznym spoczynkowym stwierdzono ciężkie zaburzenia wentylacji płuc o typie obturacyjnym. W badaniu rtg płuc stwierdzono: w prawym po środkowym i górnym polu płucnym obwodowo położone liczne pasmowate i nieregularne cienie opłucnej. Mniej liczne zmiany jw. widoczne na równi w prawym i lewym polu dolnym. Obraz odpowiada zmianom pozapalnym powodującym ograniczenie powietrzności prawego płuca. Zaznaczone ponadto zmiany pzo (przewlekłe zapalenie oskrzeli) i zrosty opłucnowo - osierdziowe w przedniej zatoce przeponowo - sercowej, z wywiadu i zaświadczenia lekarskiego z AMG Centrum Medyczne w R. wynika, że E. M. był leczony z powodu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc od 2005 r. Pracę zawodową zakończył w 2002 r., czyli 3 lata wcześniej, brak jest dokumentacji lekarskiej poświadczającej, że pacjent chorował na przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli w okresie zatrudnienia lub l rok po jego zakończeniu, pomimo braku narażenia zawodowego, w kolejnych latach choroba uległa szybkiej progresji. Pacjent był wielokrotnie hospitalizowany m.in. z rozpoznaniem: całkowita niewydolność oddechowa przewlekła. E. M. nie zgadzając się z treścią orzeczenia lekarskiego WOMP odwołał się do jednostki orzeczniczej II stopnia tj. Kliniki Chorób Zawodowych IMP w Ł. w celu ponownego przebadania. W wyniku przeprowadzonych Specjalistycznych badań i oceny narażenia zawodowego E. M. ponownie uzyskał orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia 24.04.2017 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEVI) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego Klinika Chorób Zawodowych IMP podała, że: według obowiązującego wykazu chorób zawodowych, warunkiem koniecznym do rozpoznania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli jako choroby zawodowej są udokumentowane dane o przekroczeniu normatywów higienicznych w miejscu pracy w co najmniej 30% przeprowadzonych pomiarów w ostatnim 10-leciu zatrudnienia oraz trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem wskaźnika FVI1 poniżej 60% wartości należnej, dokumentacja z poradni pulmonologicznej potwierdzająca rozpoznanie przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli istnieje od 2005 r., u pacjenta podczas hospitalizacji i Klinice IMP przeprowadzono badania czynnościowe układu oddechowego, w których ujawniono zaburzenia wentylacyjne płuc o typie obturacji w stopniu ciężkim. Ponadto w przeprowadzonym badaniu gazometrycznym krwi włośniczkowej stwierdzono hipoksemię z tendencją do hiperkapnii, w przypadku E. M. nie ma wątpliwości co do znacznego i trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc, jednakże dokumentacja z przeprowadzonych na stanowiskach pracy pomiarów czynników szkodliwych dowodzi, iż nie wykazano przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń w 30% pomiarów, wymaganych do spełnienia higienicznego kryterium rozpoznania COChP jako choroby zawodowej.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. rozpatrując zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz negatywne orzeczenia lekarskie uprawnionych jednostek orzeczniczych I i II stopnia wydał decyzję [...] z dnia 30.05.2017 r. o braku podstaw do stwierdzenia u E. M. choroby zawodowej wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych. E. M. odwołał się od powyższej decyzji nie zgadzając się z jej treścią. Skarżący uzasadnił
swoje odwołanie brakiem zaufania w odniesieniu do przeprowadzonych pomiarów czynników szkodliwych na stanowisku pracy.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazał, że przewlekłe obturacyjne zapalenie płuc (POChP) to postępujące schorzenie, obejmujące dwie choroby układu oddechowego: rozedmę płuc oraz przewlekłe zapalenie oskrzeli, umieszczone w wykazie chorób zawodowych poz. 5 (obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.) pod nazwą: przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEVI) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły i gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń. Znaczący wpływ na rozwój POChP mają czynniki pozazawodowe, wśród których dominującą rolę odgrywa palenie tytoniu. Choroba ta "uwarunkowana jest współdziałaniem wielu czynników, spośród których na pierwszym miejscu wymienia się palenie tytoniu, a w dalszej kolejności: wiek. pleć, zanieczyszczenie powietrza w miejscu zamieszkania i pracy (...), częste infekcje układu oddechowego w dzieciństwie, atopię oraz nieswoistą nadreaktywność oskrzeli".
Z orzeczeń lekarskich jednostek orzeczniczych tj. Przychodni Konsultacyjno - Diagnostycznej w Ł. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wynika, że w przypadku E. M. nie ma wątpliwości co do znacznego i trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc, co potwierdzają badania czynnościowe układu oddechowego, jednak udokumentowane dane odnośnie narażenia zawodowego z ostatnich 10 lat jego pracy zawodowej nie spełniają higienicznych kryteriów wymaganych do rozpoznania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli jako choroby zawodowej. Nie spełniają również warunku dotyczącego okresu wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych upoważniającego do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, który w omawianej sytuacji wynosi 1 rok. W przypadku E. M., pierwsze rozpoznanie POChP przez poradnię pulmonologiczną dokonano w 2005 r., czyli 3 lata po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym. Należy podkreślić, że brak jest dokumentacji lekarskiej potwierdzającej aby badany chorował na przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli w okresie zatrudnienia lub 1 rok po jego zakończeniu, a w kolejnych latach choroba pomimo braku narażenia ulegała szybkiej progresji. Ponadto z orzeczenia wydanego przez WOMP w Ł. wynika, że E. M. był wieloletnim palaczem papierosów i właśnie za przyczynę POChP uznano długoletni nikotynizm, który odgrywa dominującą rolę w rozwoju tej choroby.
Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, ze została spełniona tylko Jedna z przesłanek, wymienionych wart. 235' Kpa warunkująca stwierdzenie choroby zawodowej, którymi są: wymienienie choroby w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do obowiązującego rozporządzenia, ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim (przeważającym) prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych, na stanowisku pracy pracownika występuje narażenie zawodowe. U E. M. wprawdzie rozpoznano chorobę zawodową wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jednakże nie zostały spełnione pozostałe dwa ww. warunki, które muszą być spełnione łącznie. Kolejnym warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest w odniesieniu do przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli aby udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym, lecz nie później niż w okresie 1 roku po zakończeniu pracy w takim narażeniu.
Organ wyjaśnił, że choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do ww. rozporządzenia są chorobami, które występują często w populacji ogólnej i bez związku z warunkami pracy, zatem mogą wystąpić niezależnie od charakteru pracy i warunków w jakich praca ta jest wykonywana, gdyż przyczyny sprawcze tych chorób są wielorakiej natury. Z tego powodu prawodawca, w artykule 235' Kodeksu pracy, uzależnił możliwość stwierdzenia choroby zawodowej od wykazania bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. Szansa na powiązanie choroby z warunkami pracy maleje z upływem lat od zaprzestania pracy w narażeniu zawodowym, bowiem im dłuższy okres upłynie tym zwiększa się prawdopodobieństwo, że to inne, czyli pozazawodowe przyczyny spowodowały daną chorobę. Dlatego w ww. rozporządzeniu zostało określone kolejne kryterium, od którego zależy możliwość stwierdzenia choroby zawodowej, a które z medycznego punktu widzenia pozwala powiązać z wysokim prawdopodobieństwem chorobę zawodową z warunkami pracy, tj. wskazano okresy wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych po ustaniu zatrudnienia, które pozwalają powiązać daną chorobę z warunkami pracy. PWIS w Ł. podkreślił, że organ wydający decyzję związany jest z treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika (byłego pracownika), określa czy rozpoznane schorzenie jest wymienione w wykazie chorób zawodowych, a także ocenia czy warunki pracy miały wpływ na powstanie tej choroby. Uwzględnia również złożoną etiologię schorzenia, które może być uwarunkowane różnymi przyczynami pozazawodowymi. W przypadku, gdy właściwa jednostka orzecznicza nie rozpoznała choroby zawodowej i wypowiada się w danej sprawie negatywnie, państwowy inspektor sanitarny nie może stwierdzić choroby zawodowej. Podniesiony przez skarżącego zarzut o braku zaufania do przeprowadzonych pomiarów w zakładach pracy nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia występujące w środowisku pracy (pyły i dymy spawalnicze) były wykonywane przez dwa niezależne laboratoria, tj. laboratorium Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. laboratorium [...] które zgodnie z obowiązującymi przepisami posiadało upoważnienie do wykonywania badań i pomiarów środowiska pracy wydane przez PWIS w Ł.Wyniki przeprowadzonych przez ww. laboratoria badań i pomiarów na stanowiskach pracy na przestrzeni lat były podobne, w związku z tym Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. nie ma podstaw by odmówić im wiarygodności. Organ podkreślił, że pomiary czynników szkodliwych (pobór prób powietrza) były wykonywane na zewnątrz osłon dróg oddechowych noszonych przez pracownika. Stosowane przez pracownika środki ochrony indywidualnej ograniczały narażenie na pyły i gazy o działaniu drażniącym i faktyczne narażenie było istotnie niższe nawet kilkunastokrotnie. Według niektórych doniesień stężenie związków toksycznych i pyłów pod tarczą spawacza jest 15-krotnie niższe niż na zewnątrz tarczy. E. M. w trakcie wykonywanych czynności zawodowych stosował środki ochrony indywidualnej, które ograniczały narażenie zawodowe na pyły i gazy o działaniu drażniącym. Przeprowadzone pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia na zewnątrz osłon dróg oddechowych nie wykazywały przekroczeń dopuszczalnych wartości NDS.
Reasumując organ stwierdził, że w przypadku E. M. pierwsze udokumentowane objawy rozpatrywanej choroby pochodzą z 2005 r., a więc 3 lata po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym. Dla rozpatrywanego schorzenia okres ten w wykazie chorób zawodowych wynosi l rok (poz. 5 wykazu chorób zawodowych).
Na powyższą decyzję E. M. wniósł skargę do WSA w Łodzi. Jego zdaniem urząd nie uwzględnił w całości jego dokumentacji medycznej. Zakwestionował sporządzony z jego udziałem wywiad lekarski oraz sposób przeprowadzenia pomiarów pyłów i dymów spawalniczych. Wskazał, że środki ochrony indywidualnej nie mogły być zawsze stosowane ze względu na organizację pracy przez pracodawcę.
W odpowiedzi na skargę organ nie uznał zarzutów strony skarżącej i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej: p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji , tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji , a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sąd ocenia czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji nie wykazała, że zaskarżona decyzja , jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
W niniejszym postępowaniu Sąd kontrolował legalność decyzji organów sanitarnych, stwierdzających brak podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli.
W ocenie organów administracji, niespełniony został warunek dotyczący narażenia zawodowego na ponadnormatywne stężenia czynników szkodliwych w 30 % pomiarów przeprowadzonych w ostatnim 10 –leciu pracy zawodowej co potwierdzają wyniki oceny higienicznej środowiska pracy jak i warunek dotyczący wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie narażenia zawodowego .
Natomiast skarżący podnosił, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone przez organy w sposób wadliwy, co uniemożliwiło przyjęcie prawidłowych ustaleń o istnieniu choroby zawodowej
W ocenie Sądu zakończone wydaniem kwestionowanej w skardze decyzji, zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, w zgodzie z podstawowymi zasadami procedury, w szczególności w zakresie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i jego wszechstronną oceną.
W konsekwencji, podjęte rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Istotne jest w niniejszej sprawie, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2016r., poz.1666, dalej k.p.), zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym".
Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Nie może także umykać przy tym uwadze przepis art. 2352 k.p., zgodnie z którym rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Zważyć przy tym należy, że Rada Ministrów działając w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 237 § 1 k.p., wydała w dniu 30 czerwca 2009r. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych i którego postanowienia obowiązywały w chwili wydawania przez organy kontrolowanych decyzji. Rozporządzenie to zawiera zarówno normy materialnoprawne, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych, jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.
I tak zgodnie z § 6 ust. 1 tegoż rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych i dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
W uzupełnieniu powyższego, podkreślić należy, że w postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej istotne jest, że ani organ administracji, ani na kolejnym etapie sąd, nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy, pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Takiej kwalifikacji dokonują odpowiedni lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U.2014.1184 j.t.) zatrudnieni w jednej z jednostek orzeczniczych I czy II stopnia (§ 5 ust. 1 rozporządzenia).
Wiąże się z tym to, iż zarówno organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej, jak i sąd administracyjny nie są uprawnieni do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich oraz dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Orzeczenia lekarskie w tym zakresie są więc dla wymienionych podmiotów wiążące. Podlegają one jednak ocenie, jak każdy inny dowód w postępowaniu administracyjnym.
Ocena ta sprowadza się natomiast do kontroli, czy opinia biegłego, bo taki właśnie charakter ma orzeczenie lekarskie wydawane w przedmiocie choroby zawodowej, jest w sposób dostateczny uzasadniona, w szczególności, czy wyjaśnia w sposób przekonujący ewentualne pojawiające się w badanym wypadku wątpliwości. Zadaniem organu jest więc analiza przedstawionego w orzeczeniu sposobu argumentacji tj. czy jest on logiczny, czy przekaz jest wystarczająco jasny, czy opinia jest kompletna (por. np. wyrok NSA z 10 kwietnia 2014 r. II OSK 2734/12).
Zgodnie z kolei z § 8 ust. 1 w/w rozporządzenia, podstawę do wydania przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia stanowi materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli zaś właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust.1 jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.
Nie ulega wątpliwości, że choroba zawodowa w postaci, przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli , została ujęta w wykazie chorób zawodowych w poz. 5
Niewątpliwe jest także w niniejszej sprawie, że u skarżącego w toku prowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli choroby, wymienionej w poz.5 wykazu chorób zawodowych.
Powyższe stwierdzenie poprzedzone zostało, zgodnie z zasadami określonymi w w/w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 czerwca 2009r., poddaniem skarżącego j badaniom lekarskim w uprawnionych jednostkach medycznych, to jest Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej w Ł. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł.
I tak jednostki te wydały kolejno orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych).
Wbrew zarzutom skarżącego , nie można stwierdzić aby w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zachodziły podstawy do zakwestionowania opinii w/w jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia, zwłaszcza, że obie upoważnione jednostki medyczne wyjaśniły w sposób wyczerpujący i klarowny dlaczego przyjęły brak podstaw do rozpoznania u skarżącego przedmiotowej choroby zawodowej.
Mając na względzie tak jednoznaczne stanowisko upoważnionych placówek przyjąć należy, że organy w oparciu o te orzeczenia dokonały należytego ustalenia stanu faktycznego, stosując się do zasad wyrażonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zaś uzasadnienia ich decyzji odpowiadają wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a.
Subiektywne przekonanie skarżącego o związku choroby z czynnikami występującymi w jego środowisku pracy nie są wystarczającą podstawą do zakwestionowania wydanych w sprawie orzeczeń, wydanych przez lekarzy z uprawnionych jednostek. Skarżący został bowiem poddany w każdej z jednostek szczegółowym badaniom oraz konsultacjom lekarskim, które jednoznacznie wykluczyły, że stwierdzone schorzenia mają zawodowe podłoże.
Zgodzić się należy z organami, że każde orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por.wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. CBOSA).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż tak jak to już wyżej Sąd podkreślił, organy administracji związane były ustaleniami dokonanymi w opisanych wyżej orzeczeniach lekarskich, a które odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Niewątpliwe jest w sprawie, że orzeczenia te zostały poprzedzone specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia skarżącego oraz analizą zgromadzonej przez organy przy aktywnym współudziale skarżącego
Każde z wydanych w/w orzeczeń lekarskich zawiera omówienie jakim badaniom został poddany skarżący, jakie były wyniki tych badań i jakie konkluzje z nich wynikają.
W konsekwencji, Sąd orzekający w niniejszej sprawie - nie będąc uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia uznał, że organy opierając się na stanowiskach uprawnionych placówek medycznych, rozstrzygnęły sprawę zgodnie z prawem.
Sąd podzielił tym samym stanowisko organów, iż sama praca wykonywana w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe – a co w niniejszej sprawie jest okolicznością niesporną - nie jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej. Niezbędne jest bowiem kliniczne rozpoznanie choroby zawodowej, a takie rozpoznanie choroby nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Jak to już Sąd wyżej podkreślił, medyczne jednostki orzecznicze upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych zajęły zgodne stanowisko, iż warunkiem koniecznym do rozpoznania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli jako choroby zawodowej, są udokumentowane dane o przekroczeniu normatywów higienicznych w miejscu pracy w co najmniej 30 % przeprowadzonych pomiarów w ostatnim 10-leciu zatrudnienia , oraz trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem wskaźnika EEV1 poniżej 60% wartości należnej. W przypadku skarżącego nie ma wątpliwości co do znacznego i trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc , jednakże dokumentacja z przeprowadzonych na stanowiskach pracy pomiarów czynników szkodliwych dowodzi , że nie wykazano przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń w 30% pomiarów , wymaganych do spełnienia higienicznego kryterium rozpoznania POChP jako choroby zawodowej.
W ocenie Sądu dokonana przez organ odwoławczy ocena opinii lekarskich nie ma cech dowolności, skoro opinie te są uzasadnione w sposób czytelny i wyczerpujący. Zważyć przy tym należy – tak, jak to już wyżej Sąd podkreślił, że tak organ administracyjny, jak i Sąd nie posiada wiedzy fachowej, specjalistycznej, która jest niezbędna do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych. Wiedzę taką posiadają jedynie uprawnione jednostki wydające w tym zakresie orzeczenia lekarskie. Rzeczą organów administracyjnych, a w dalszej kolejności Sądu jest wyłącznie badanie prawidłowości wydania danego orzeczenia lekarskiego, rzetelności jego uzasadnienia i zgodności z prawem, a nie ocena merytoryczna.
Skoro zaś w przedmiotowej sprawie orzeczenia lekarskie wydane przez niezależne od siebie jednostki służby zdrowia są rzetelne, spójne a tym samym nie pozostające ze sobą w sprzeczności, należycie i wyczerpująco uzasadnione, to w konsekwencji nie było podstaw, by odmówić im wiarygodności i orzec w sposób sprzeczny z tymi orzeczeniami.
W tym miejscu godzi się podnieść, że w rozważaniach organów sanitarnych wskazano, że jedną z przyczyn pozazawodowych wpływających na rozwój choroby skarżącego może być nikotynizm
W konsekwencji stwierdzić należy, że powyższe orzeczenia na tle przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych spełniają wymagania określone w § 5. Zostały ono wydane przez lekarzy zatrudnionych w jednostce orzeczniczej I oraz II stopnia wskazanych w § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia, tj. w poradnia chorób zawodowych wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy oraz w instytucie badawczym w dziedzinie medycyny pracy.
Opinie te spełniają również wymagania określone w § 6 rozporządzenia, gdyż zostały wydane m. innymi na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i jego ocena pozostają w zgodzie z art. 80 k.p.a. i stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia, że choroba skarżącego nie ma zawodowej etiologii, tym samym nie podzielając zarzutu skargi w tym względzie.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącego okoliczności związane m. innymi ze stanem zdrowia, aczkolwiek bardzo istotne z Jego punktu widzenia, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej.
Z tych właśnie powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji
a.l.