III SA/Łd 762/23

III SA/Łd 762/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Monika Krzyżaniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par  1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1634
art. 184, art. 207 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2
Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
Sentencja
Dnia 18 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia 5 września 2023 roku nr 5/O/KOFEŁ/2023 w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Łodzi z dnia 30 września 2022 roku znak sprawy WK.MT-02.02.01-027-0033/22-92; 2. zasądza od Zarządu Województwa Łódzkiego na rzecz strony skarżącej A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. kwotę 6920 (sześć tysięcy dziewięćset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 5 września 2023 r. nr 5/O/KOFEŁ/2023 Zarząd Województwa Łódzkiego na podstawie art. 104 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 5 ust. 1 pkt 2, ust. 3 pkt 1, art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 3 pkt 2, art. 67, art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184, art. 207 ust. 9 pkt 1 i ust. 12 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm.), dalej u.f.p., art. 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 9 lit. c ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.), dalej ustawa wdrożeniowa, art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.Urz.UE.L 347/320 z 2013 r., ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Łodzi z 30 września 2022 r., nr WK.MT-02.02.01-027-0033/22-92 w przedmiocie określenia A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę dofinansowania przypadającą do zwrotu w wysokości 151 962,21 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zapłaty, jako środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. w zw. z realizacją projektu pn. "Ekspansja zagraniczna firmy A. Sp. Jawna na nowych rynkach zagranicznych", na podstawie umowy o dofinansowanie z 9 sierpnia 2018 r., nr [...], zmienionej aneksem z 7 grudnia 2018 r., nr [...].
Jak wynika z akt, Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Łodzi (COP) na warunkach określonych w umowie o dofinansowanie projektu z 9 sierpnia 2018 r., zmienionej aneksem z 7 grudnia 2018 r. w ramach RPO WŁ na lata 2014-2020 przyznała beneficjentowi dofinansowanie w kwocie nieprzekraczającej 297 475,00 zł na realizację projektu pn. "Ekspansja zagraniczna firmy A. Sp. Jawna na nowych rynkach zagranicznych". Celem projektu było wdrożenie kompleksowej strategii eksportowej w postaci modelu biznesowego, co miało przyczynić się do poszerzenia rynków zbytu, a w konsekwencji zwiększenia sprzedaży zagranicznej, wzrostu konkurencyjności oraz zwiększenia rozpoznawalności marki na zdiagnozowanych rynkach zagranicznych. Model biznesowy wskazał nowe rynki ekspansji inwestycyjnej dla beneficjenta: Rumunia, Grecja, Belgia, Norwegia oraz Kazachstan. Cel projektu miał być osiągnięty poprzez realizację zadań przewidzianych w Regulaminie konkursu, tj. udział w targach o charakterze międzynarodowym oraz zakup niezbędnych usług doradczych.
W ramach projektu beneficjent miał obowiązek osiągnąć i utrzymać następujące wskaźniki rezultatu bezpośredniego:
1) Liczba kontraktów handlowych zagranicznych, podpisanych przez przedsiębiorstwa wsparte w zakresie internacjonalizacji - wartość docelowa 7 szt.
2) Przychody ze sprzedaży produktów na eksport - wartość docelowa 340 000,00 zł.
3) Liczba przedsiębiorstw, które weszły na nowe zagraniczne rynki - wartość docelowa 1 szt.
W okresie od 12 lutego do 12 marca 2021 r. COP w Łodzi przeprowadziło w spółce A. kontrolę na zakończenie projektu. Ustalenia z przeprowadzonych czynności kontrolnych zostały zawarte w informacji pokontrolnej z 19 stycznia 2022 r. oraz w informacji pokontrolnej z 8 marca 2022 r. wydanej w wyniku złożenia przez beneficjenta zastrzeżeń.
Zgodnie z § 13 ust. 3 umowy o dofinansowanie, beneficjent był zobowiązany do realizacji wskaźników rezultatu najpóźniej w okresie 12 miesięcy od daty zakończenia realizacji projektu. Termin na realizację wskaźników rezultatu upłynął 31 grudnia 2020 r.
W odpowiedzi na wezwanie do przedstawienia dokumentów potwierdzających realizację założonych wskaźników rezultatu, 11 lutego 2021 r. do IP wpłynęło pismo beneficjenta z prośbą o wyzerowanie wartości wskaźników rezultatu, tj. "Liczby kontraktów handlowych zagranicznych, podpisanych przez przedsiębiorstwa wsparte w zakresie internacjonalizacji" oraz "Przychodów ze sprzedaży produktów na eksport". Jako przyczynę nieosiągnięcia wskaźników podano działanie siły wyższej, tj. pandemii koronawirusa.
Pismem z 10 stycznia 2022 r. IP nie wyraziła zgody na wnioskowaną bez beneficjenta zmianę w postaci wyzerowania ww. wskaźników rezultatu argumentując podobnie, jak we wcześniejszych pismach z 16 marca 2021 r. oraz 5 lipca 2021 r., że okres realizacji projektu przypadał na czerwiec 2018 r. - grudzień 2019 r., tj. przed pandemią. Beneficjent brał udział w targach w Moskwie we wrześniu 2018 r., a następnie w styczniu i w lipcu 2019 r. w Paryżu, a więc przed pandemią COVID-19, co w ocenie COP pozwala uznać, że beneficjent miał realne szanse, aby w trakcie imprez targowych lub po ich zakończeniu osiągnąć, przynajmniej częściowo, zakładane wskaźniki rezultatu. Pod koniec natomiast 2019 r. beneficjent odbył również podróże służbowe na rynek rumuński i belgijski w celu nawiązania kontaktów handlowych. COP wskazało, że zgodnie z § 13 ust. 5 umowy o dofinansowanie, w przypadku nieosiągnięcia/nieutrzymania w okresie trwałości m.in. wspomnianych wskaźników rezultatu, IP pomniejszy wysokość dofinansowania albo zażąda zwrotu dofinansowania proporcjonalnie do niezrealizowanego procentu wskaźników. Zgoda na wyzerowanie wskaźników rezultatu oznaczałaby przede wszystkim rezygnację z mierzalnych efektów zrealizowanego projektu, a ponadto takie działanie poprzez odjęcie punktów przyznanych na etapie oceny merytorycznej punktowej za zadeklarowane wartości docelowe ww. wskaźników, eliminowałoby beneficjenta z możliwości zakwalifikowania projektu do dofinansowania z powodu nieosiągnięcia minimum punktowego zapisanego w Regulaminie konkursu. podkreślono. iż w piśmie z 5 lipca 2021 r. jako jedno z potencjalnych do zastosowania rozwiązań trudnej sytuacji IP wskazała na możliwość skorzystania z zapisów § 13 ust. 4 umowy o dofinansowanie (wydłużenie terminu osiągnięcia wskaźników rezultatu). Beneficjent w piśmie z 30 lipca 2021 r. nie wyraził zainteresowania skorzystaniem z tego rozwiązania, co zdaniem COP jedynie potwierdziło, że nie zamierzał kontynuować realizacji projektu z należytą starannością, w oparciu o zobowiązania wynikające z zawartej umowy oraz dokumentacji aplikacyjnej.
W informacji pokontrolnej z 19 stycznia 2022 r. COP stwierdziło, że beneficjent nie osiągnął wartości docelowej wskaźników rezultatu, tj. "Liczby kontraktów handlowych zagranicznych, podpisanych przez przedsiębiorstwa wsparte w zakresie internacjonalizacji" oraz "Przychodów ze sprzedaży produktów na eksport". Nie był także w stanie potwierdzić osiągnięcia wskaźnika rezultatu "Liczba przedsiębiorstw, które weszły na nowe zagraniczne rynki", ponieważ realizacja wskaźnika powinna nastąpić poprzez wykazanie przez beneficjenta sprzedaży towarów lub usług na nowym zagranicznym rynku, wskazanym w modelu biznesowym. Reasumując, IP uznała, że nie został osiągnięty cel projektu, jakim było wdrożenie kompleksowej strategii eksportowej w postaci modelu biznesowego.
Decyzją z 30 września 2022 r. COP w Łodzi określiło A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę dofinansowania przypadającą do zwrotu w wysokości 151 962,21 zł.
Od powyższej decyzji spółka złożyła odwołanie, w którym zaskarżając powyższą decyzję w całości, wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów polegającą na nienależytej ocenie treści zawartej umowy i pominięciu, że w sprawie zaistniało zdarzenie, bądź połączenie zdarzeń obiektywnie niezależnych od stron umowy, które zasadniczo i istotnie uniemożliwiają wykonywanie części lub całości zobowiązań wynikających z umowy, których beneficjent lub IP nie mogły przewidzieć i którym nie mogły zapobiec ani ich przezwyciężyć i przeciwdziałać poprzez działanie z należytą starannością ogólnie przewidzianą dla cywilnoprawnych stosunków zobowiązaniowych;
- art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, art. 5 ust. 1 pkt 2, ust. 3 pkt 1, art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 67, art. 207 ust. 1 pkt 2, art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p., art. 104 k.p.a., art. 2 pkt 36 w zw. z art 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013 poprzez nienależyte zastosowanie tych przepisów i określenie przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania w sytuacji, gdy nie było podstaw do określenia tej kwoty z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu odwołania.
W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że organ nie wziął pod uwagę sytuacji spółki zaistniałej w związku z pandemią koronawirusa i perturbacjami, jakie wywołała w gospodarce krajowej, jak i na rynkach docelowych oraz postanowień zawartych w umowie o dofinansowanie dotyczących sytuacji powstałych w związku z wystąpieniem działania siły wyższej i możliwości uznania wydatków za kwalifikowane mimo braku realizacji celów (wskaźników).
Zdaniem spółki, w jej sytuacji wystąpił przypadek działania siły wyższej, który wypełnia definicję zawartą w § 1 pkt 26 umowy o dofinansowanie i zastosowanie ma również § 21 pkt 19 umowy, który dotyczy wystąpienia niezależnych od beneficjenta okoliczności lub działania siły wyższej, powodujących konieczność wprowadzenia zmian do projektu i wskazuje, że w takim przypadku strony uzgadniają zakres zmian w umowie, które są niezbędne dla prawidłowej realizacji projektu.
Odwołując się do art. 6 ust. 1 ustawy z 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19 w 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 694) strona wskazała, że w przypadku gdy na skutek wystąpienia COVID-19 niemożliwa okazała się realizacja celu, na który został poniesiony wydatek, wydatkowane środki w projekcie mogą zostać uznane za wydatki kwalifikowalne, jeżeli beneficjent wykaże, że z dochowaniem należytej staranności i w odpowiednim czasie podejmował niezbędne działania służące ich odzyskaniu, albo że ich odzyskanie nie było możliwe.
Strona wskazała, że branża, w której działa, została szczególnie dotknięta skutkami pandemii, czego dowodem jest uwzględnienie jej w przepisach Tarczy Finansowej PFR 2.0. Skarżąca podkreśliła, że wskaźniki założone do osiągnięcia dotyczyły ekspansji handlowej na rynkach zagranicznych, natomiast w okresie, w którym wskaźniki miałyby być osiągnięte, wobec zamknięcia granic Polski, a także granic państw docelowych w projekcie, handel zagraniczny w praktyce ustał. Zdaniem strony skarżącej nie ma znaczenia, że realizacja projektu nastąpiła wcześniej, ponieważ jego wskaźniki miały być osiągnięte właśnie w okresie pandemii. Wobec występujących ograniczeń, w praktyce niemożliwe stało się prowadzenie jakichkolwiek zagranicznych rozmów biznesowych i organizowanie spotkań w celu zrealizowania założonej ekspansji na rynkach zagranicznych.
W ocenie spółki, wskazane okoliczności noszą ewidentnie znamiona siły wyższej, a brak możliwości realizacji założonych wskaźników spowodowany jest negatywnym wpływem pandemii COVID-19 na działalność przedsiębiorstwa. Strona podniosła, że niemożliwe jest w tym przypadku odzyskanie wydatków polegających w szczególności na udziale w targach, podróżach służbowych na rynki docelowe i przygotowaniu koncepcji wzornictwa oraz materiałów promocyjnych.
Podsumowując, spółka podkreśliła, że zarówno obowiązujące przepisy prawa i zawarta umowa o dofinansowane przesądzają, że nie powinna ponosić odpowiedzialności za niezrealizowanie wskaźników rezultatu z powodu ww. okoliczności, a COP zobowiązane było do zmiany umowy o dofinansowanie, tj. usunięcia wszystkich zapisów, które obligują stronę do osiągnięcia wskaźników rezultatu, w szczególności § 13 pkt 2, 3 i 5 oraz § 21 pkt 15 lub do pisemnego potwierdzenia, że nieosiągnięcie ww. wskaźników nie spowoduje naliczenia korekt finansowych i uznania wydatków za kwalifikowane, mimo braku realizacji celów (wskaźników) projektu.
Wskazaną na wstępie decyzją z 5 września 2023 r. Zarząd Województwa Łódzkiego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując na wstępie, że zgodnie z umową o dofinansowanie, strona była zobowiązana do osiągnięcia wskaźników rezultatu do 31 grudnia 2020 r. Informując w ramach kontroli na zakończenie projektu (tj. już po upływie ww. terminu) o niezrealizowaniu przedmiotowych wskaźników, spółka powołała się na działanie siły wyższej, w postaci pandemii COVID-19 i wniosła o całkowite wyzerowanie wskaźników rezultatu, tj. ustalenie ich wartości na poziomie 0.
Odnosząc się do kwestii zastosowania w niniejszej sprawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19 w 2020 r. organ podkreślił, że mechanizm ulgowy stosowany w przypadku spełnienia przesłanek opisanych zawartych przepisie ma charakter fakultatywny, o czym świadczy sformułowanie wydatki "mogą zostać uznane" za kwalifikowalne. Uznanie wydatku za kwalifikowalny powinno dotyczyć jedynie takich sytuacji, w których pandemia COVID-19 jest dominującą przyczyną nieosiągnięcia celu wydatku. Konieczne jest zatem ustalenie, czy beneficjent dołożył należytej staranności przy wykonaniu umowy i czy faktycznie to wystąpienie COVID-19 jako podstawy wyłącznej spowodowało niewywiązanie się z zobowiązań.
W ocenie organu, z przedstawionych przez stronę wyjaśnień i dokumentów nie wynika, aby wystąpienie pandemii C0VID-19 było główną przyczyną nieosiągnięcia wskaźników rezultatu i niezrealizowania celu projektu. W trakcie czynności kontrolnych IP dwukrotnie (tj. w pismach z 16 marca 2021 r. i 5 lipca 2021 r.) zwracała się do beneficjenta z prośbą o przedstawienie wyjaśnień i materiałów potwierdzających brak możliwości osiągnięcia zakładanego poziomu wskaźników rezultatu bezpośredniego z powodu działania siły wyższej. W odpowiedzi na pierwsze pismo strona przekazała wraz z wyjaśnieniami z 23 kwietnia 2021 r. listę potencjalnych kontrahentów, zdjęcia wizytówek pozyskanych na targach od przedstawicieli innych firm z branży oraz notatki służbowe i e-maile służbowe, m.in. z propozycjami współpracy. W odpowiedzi na drugie pismo, złożono wyjaśnienia z 30 lipca 2021 r., w których spółka powieliła wniosek o wyzerowanie wskaźników.
Organ zauważył, że przedłożone przez stronę notatki i wiadomości e-mail w zdecydowanej większości pochodziły z 2018 r. i 2019 r., natomiast z lat 2020-2021 przekazano jedynie kilka e-maili. Z przedstawionych wiadomości, czy notatek nie wynikało, aby potencjalni kontrahenci rezygnowali z kontraktów i współpracy ze względu na pandemię COVID-19.
Zdaniem organu z przedstawionego materiału można zasadnie wnioskować, że wysiłki spółki w celu nawiązania zagranicznej współpracy handlowej zdecydowanie zmniejszyły się po zakończeniu realizacji projektu, tj. z końcem 2019 r. W tym kontekście wątpliwości budzi twierdzenie strony, że nie ma znaczenia fakt nieosiągnięcia choćby częściowo wskaźników rezultatu, ponieważ termin ich osiągnięcia przypadał dopiero na 31 grudnia 2020 r. W ocenie organu okoliczność, czy beneficjent przejawiał jakąkolwiek aktywność w celu osiągnięcia wskaźników rezultatu w pierwszym kwartale 2020 r., kiedy przez pierwsze 2,5 miesiąca w Polsce nie było jeszcze pandemii, ale także w kolejnych kwartałach 2020 r., ma kluczowe znaczenie dla oceny, czy beneficjent z dochowaniem należytej staranności i w odpowiednim czasie podejmował niezbędne działania służące wywiązaniu się ze zobowiązań do osiągnięcia choćby w części wskaźników rezultatu, wynikających z umowy o dofinansowanie.
Zgodnie z § 21 ust. 19 umowy o dofinansowanie, w przypadku wystąpienia niezależnych od beneficjenta okoliczności lub działania siły wyższej, powodujących konieczność wprowadzenia zmian do Projektu, strony umowy uzgodnią zakres zmian w umowie, które są niezbędne dla zapewnienia prawidłowej realizacji Projektu.
Organ zaznaczył, iż z korespondencji prowadzonej między spółką a IP wynika, że strona nie chciała uzgadniać zakresu zmian umowy o dofinansowanie, jedynym rozwiązaniem, które proponowała było całkowite wyzerowanie wskaźników rezultatu, tj. "Liczby kontraktów handlowych zagranicznych, podpisanych przez przedsiębiorstwa wsparte w zakresie internacjonalizacji" oraz "Przychodów ze sprzedaży produktów na eksport". Strona nie podjęła żadnych prób wydłużenia terminu na osiągnięcie wartości docelowych spornych wskaźników, a w piśmie z 30 lipca 2021 r. wskazała, że wydłużenie terminu przewidzianego na osiągnięcie wskaźników nie jest dla niej akceptowalnym rozwiązaniem, ponieważ pandemia nadal trwa. Zgoda natomiast na wyzerowanie wskaźników rezultatu oznaczałaby rezygnację z mierzalnych efektów projektu, a co za tym idzie, zmiana taka nie zapewniłaby prawidłowej realizacji projektu w myśl § 21 ust. 19 umowy o dofinansowanie i co więcej, akceptacja proponowanych zmian (tj. wyzerowanie ww. wskaźników) gdyby projekt w takim kształcie został złożony w ramach konkursu automatycznie skutkowałaby wykluczeniem projektu z możliwości zakwalifikowania do dofinansowania z powodu nieosiągnięcia minimum punktowego zapisanego w Regulaminie konkursu.
Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem organu postawa strony wskazywała, że nie zależy jej na zapewnieniu prawidłowej realizacji projektu i wywiązaniu się z obowiązków wynikających z umowy, a przy tym świadczy o braku należytej staranności w realizacji zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie, co jest jedną z obligatoryjnych przesłanek do zastosowania art. 6 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r.
Organ podkreślił, że w 2018 r. IP wyraziła na prośbę strony zgodę na obniżenie wartości docelowej wskaźnika rezultatu "Przychody ze sprzedaży produktów na eksport" z 461 380 zł do 340 000 zł. Przed natomiast przeprowadzeniem kontroli na zakończenie projektu strona już raz wnioskowała, tj. 15 czerwca 2020 r. o wyzerowanie wskaźników rezultatu "Liczba kontraktów handlowych zagranicznych, podpisanych przez przedsiębiorstwa wsparte w zakresie internacjonalizacji" oraz "Przychody ze sprzedaży produktów na eksport", jednak nie otrzymała na to zgody COP. W takiej sytuacji, zgodnie z umową o dofinansowanie spółka była zobowiązana do realizacji wskaźników, a co za tym idzie, pomimo pandemii zwielokrotnić wysiłki w celu osiągnięcia założonych wskaźników i wywiązania się z obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie. Dopiero gdyby te zwiększone starania nie przyniosły rezultatu, prośba o wyzerowanie wartości wskaźników mogłaby zostać uznana za uzasadnioną. Załączone natomiast przez spółkę dokumenty nie wskazują na taki stan rzeczy.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ za niezasadny uznał zarzut dotyczący naruszenia art. 80 k.p.a. wskazując, że IP dwukrotnie zwracała się do strony z prośbą o przekazanie wyjaśnień i dokumentów potwierdzających brak możliwości osiągnięcia wskaźników rezultatu bezpośredniego z powodu działania siły wyższej, na co strona udzielała odpowiedzi. Dwukrotnie informowano również spółkę o prawie do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz składania wniosków dowodowych w zakresie prowadzonego postępowania. Strona nie skorzystała z tego prawa.
Niezasadne są również, w ocenie organu zarzuty dotyczące naruszenia art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, art. 5 ust. 1 pkt 2, ust. 3 pkt 1, art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 67, art. 207 ust. 1 pkt 2, art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p., art. 104 k.p.a., art. 2 pkt 36 w zw. z art. 143 ust. 2 Rozporządzenia 1303/2013. Strona nie osiągnęła założonych wskaźników rezultatu bezpośredniego i nie zrealizowała celu projektu, jakim było wdrożenie kompleksowej strategii eksportowej w postaci modelu biznesowego, naruszając zapisy umowy o dofinansowanie, a w szczególności § 13 ust. 2 i 3 oraz § 20 ust. 6 i nie udowodniła, że nieosiągnięcie zakładanych wskaźników rezultatu było spowodowane wyłącznie wystąpieniem siły wyższej w postaci pandemii COVID-19.
Organ nadmienił również, że nie ma formalnej możliwości usunięcia z treści umowy o dofinansowanie jakichkolwiek zapisów obligujących stronę do wywiązywania się z obowiązków określonych w umowie, w tym osiągnięcia wskaźników rezultatu. Zapisy umowy o dofinansowanie można co najwyżej zmienić w drodze aneksu i to jedynie w przypadkach w niej określonych. Podpisując 9 sierpnia 2018 r. umowę o dofinansowanie, strona zobowiązała się realizować projekt zgodnie z jej zapisami. W myśl § 1 pkt 37 umowy o dofinansowanie przez wydatki kwalifikowalne należy rozumieć wydatki lub koszty poniesione i uznane za kwalifikowalne m.in. zgodnie z umową o dofinansowanie, jak również zgodnie z Wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020.
Zgodnie z podrozdziałem 6.16 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020, wydanych przez Ministra Rozwoju i Finansów (wersja z 19 lipca 2017 r.):
1) Właściwa instytucja będąca stroną umowy o dofinansowanie, zobowiązuje beneficjenta w umowie o dofinansowanie do osiągania i zachowania wskaźników produktu oraz rezultatu zgodnie z zatwierdzonym wnioskiem o dofinansowanie.
2) Nieosiągnięcie lub niezachowanie wskaźników, o których mowa w pkt 1, może oznaczać nieprawidłowość oraz skutkować nałożeniem korekty finansowej. IZ PO określa w SZOOP lub w umowie o dofinansowanie sposób weryfikacji i metodę zatwierdzania stopnia osiągnięcia wskaźników w ramach danego PO, z zastrzeżeniem podrozdziału 8.8.
Zgodnie z podrozdziałem 8.8 Wytycznych
1) Właściwa instytucja będąca stroną umowy zobowiązuje beneficjenta w umowie o dofinansowanie projektu do jego realizacji w zakresie określonym i zatwierdzonym we wniosku o dofinansowanie, z uwzględnieniem konieczności zachowania trwałości rezultatów projektu.
2) Na etapie rozliczenia końcowego wniosku o płatność kwalifikowalność wydatków w projekcie oceniana jest w odniesieniu do stopnia osiągnięcia założeń merytorycznych określonych we wniosku o dofinansowanie projektu, co jest określane jako "reguła proporcjonalności".
3) Założenia merytoryczne projektu, o których mowa w pkt 2, mierzone są poprzez wskaźniki produktu i rezultatu bezpośredniego, określone we wniosku o dofinansowanie.
4) Zgodnie z regułą proporcjonalności, w przypadku nieosiągnięcia założeń merytorycznych projektu właściwa instytucja będąca stroną umowy może uznać wszystkie lub odpowiednią część wydatków dotychczas rozliczonych w ramach projektu za niekwalifikowalne.
5) Wysokość wydatków niekwalifikowalnych uzależniona jest od stopnia nieosiągnięcia założeń merytorycznych projektu.
6) Wydatki niekwalifikowalne z tytułu reguły proporcjonalności obejmują wydatki związane z zadaniem merytorycznym (zadaniami merytorycznymi), którego/-ych założenia nie zostały osiągnięte oraz proporcjonalnie koszty pośrednie.
7) Zasadność rozliczenia projektu w oparciu o regułę proporcjonalności oceniana jest przez właściwą instytucję, według stanu na zakończenie realizacji projektu na etapie weryfikacji końcowego wniosku o płatność.
8) Właściwa instytucja będąca stroną umowy o dofinansowanie projektu podejmuje decyzję o:
a) odstąpieniu od rozliczenia projektu zgodnie z regułą proporcjonalności w przypadku wystąpienia siły wyższej,
b) obniżeniu wysokości albo odstąpieniu od żądania zwrotu wydatków niekwalifikowalnych z tytułu reguły proporcjonalności, jeśli beneficjent o to wnioskuje i należycie uzasadni przyczyny nieosiągnięcia założeń, w szczególności wykaże swoje starania zmierzające do osiągnięcia założeń projektu.
Naruszenie przez stronę zapisów umowy o dofinansowanie, w tym w szczególności § 13 ust. 2 i 3, a także § 20 ust. 6, świadczy o naruszeniu art. 184 ust. 1 u.f.p.
Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., tj. są dokonywane niezgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
W ocenie organu, wydatkowanie przez stronę środków finansowych z naruszeniem innych procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., a konkretnie z naruszeniem § 13 ust. 2 i 3, a także § 20 ust. 6 umowy o dofinansowanie spowodowało szkodę rzeczywistą (realną) dla budżetu Unii Europejskiej.
Reasumując organ stwierdził, że naruszenie przez stronę § 13 ust. 2 i 3, a także § 20 ust. 6 umowy o dofinansowanie poprzez nieosiągnięcie założonych wskaźników rezultatu bezpośredniego i niezrealizowanie celu projektu, jakim było wdrożenie kompleksowej strategii eksportowej w postaci modelu biznesowego, świadczy o naruszeniu art. 184 ust. 1 u.f.p. Jednocześnie działanie strony, skutkujące przedmiotowym naruszeniem, miało negatywny wpływ na budżet Unii Europejskiej poprzez obciążenie go nieuzasadnionym wydatkiem, co wypełnia przesłanki wystąpienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia 1303/2013. Strona nie udowodniła natomiast, że nieosiągnięcie zakładanych wskaźników rezultatu było spowodowane wystąpieniem siły wyższej w postaci pandemii COVID-19.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik spółki zaskarżając w całości decyzję Zarządu Województwa Łódzkiego z 5 września 2023 r. zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 6 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez działanie organu administracyjnego nie na podstawie przepisów prawa lecz na podstawie reguł, które organ ten wypracował na użytek niniejszego postępowania,
2) art. 7 w zw. z art. 75 i art. 80 i art. 81 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w sposób niewyczerpujący i kompletny lecz powierzchowny i fragmentaryczny oraz przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, która w niniejszej sprawie przybrała cechy oceny dowolnej w szczególności w zakresie w jakim:
- organ odmawia wiarygodności wszystkim twierdzeniem i dowodom zgłoszonym przez skarżącego tylko z tego powodu, że ewentualna negatywna decyzja wiązałaby się dla niego z negatywnymi skutkami,
- organ uznał, że strona w 2020 r. i 2021 r. nie podjęła żadnych czynności w celu uzyskania nowych zagranicznych kontrahentów,
- organ uznał, że jedynym dowodem świadczącym o staraniach spółki w celu uzyskania nowych kontrahentów mogą być i są dowody z dokumentów, podczas gdy w większości przypadków starania te polegały na rozmowach telefonicznych oraz uczestnictwie w targach międzynarodowych,
- organ uznał, że szeroko rozumiane utrudnienia związane z epidemią koronawirusa miały miejsce jedynie w pierwszym kwartale 2020 r., podczas gdy z komunikatów ze strony www.gov.pl wynika, że w krajach, w których skarżący poszukiwał nowych kontrahentów do całkowitego lockdownu dochodziło nawet na koniec 2020 r., a sam stan zagrożenia epidemicznego zniesiony został dopiero w lipcu bieżącego roku,
- organ uznał, że suma wypłaconych i niezwróconych środków przyznanych w ramach dofinansowania do projektu to 151 962,21 zł, podczas gdy w rzeczywistości jest to kwota 138 572,77 zł,
3. art. 10 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niezagwarantowanie stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym co wyrażało się w tym, że organ mimo istnienia wątpliwości nie dopuścił dowodu z przesłuchania strony, jak również nie informował strony o podejmowanych czynnościach przez co uniemożliwiono stronie branie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu,
4. art. 77 § 1 i 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pominięcie faktów powszechnie znanych, tj. informacji i komunikatów zawartych na stronie www.gov.pl, a dotyczących ograniczeń w przemieszczaniu się i lockdownów w Polsce, Belgii, Rosji, Kazachstanie i Francji w 2020 r. i 2021 r.,
5. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności,
6. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów władzy publicznej.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
1. art. 354 k.c. poprzez jego niezastosowanie i nie współdziałanie organu w wykonaniu umowy o dofinansowanie projektu, pomimo wielokrotnych pism i telefonów do COP o przyspieszenie wypłaty zaliczki na wyjazdy na targi do Paryża i Moskwy w 2019 r., organ nie wypłacił środków powołując się na ogromną liczbę wniosków w innych sprawach, co w konsekwencji uniemożliwiło spółce pozyskanie nowych klientów zarówno w 2019 r., jak i w 2020 r.,
2. art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuznanie, że środki wydatkowane w projekcie są wydatkami kwalifikowanymi, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że odzyskanie tych środków nie było możliwe.
W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych i dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci:
- pisma z 20 maja 2019 r. na okoliczność niewypłacania w 2019 r. przez organ pierwszej instancji zaliczek na koszty związane z uczestnictwem w targach w Paryżu, a przez to faktyczne uniemożliwienie skarżącemu uzyskanie wskaźników zawartych w umowie,
- wniosku o wyrażenie zgody na zmianę w projekcie z 19 września 2019 r. na okoliczność niewypłacania w 2019 r. zaliczek na koszty związane z uczestnictwem w targach w Moskwie, a przez to faktyczne uniemożliwienie skarżącemu uzyskanie wskaźników zawartych w umowie,
- wyciągu z konta na okoliczność zwrotu na rzecz organu przez stronę niewykorzystanej zaliczki za rok 2019 w kwocie 13 389,44 zł,
- potwierdzenia wykonania operacji na okoliczność zwrotu na rzecz organu przez stronę niewykorzystanej zaliczki za rok 2019 w kwocie 13 389,44 zł,
- pisma z 2 kwietnia 2019 r. na okoliczność wstrzymania wypłaty zaliczki na targi w Moskwie do czasu rozpoznania wniosku o zaliczkę na targi w Paryżu.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że nie zgadza się z oceną organów, że w 2019 r. i 2020 r. spółka nie podejmowała żadnych działań w celu utrzymania umownych wskaźników rezultatu. W 2019 r. skarżąca odbyła kilka podróży służbowych do Rumunii i Belgii. W styczniu i lipcu 2019 r. wzięła również udział w targach w Paryżu. Ponadto w związku z realizacją projektu został utworzony w firmie dział eksportu, którego wcześniej nie było w strukturze organizacyjnej spółki. W celu zintensyfikowania sprzedaży zagranicznej spółka zatrudniła również dwóch pracowników, którzy odpowiedzialni byli wyłącznie za realizację projektu. Zarówno A. B. , jak i pracownicy działu sprzedaży utrzymywali bieżący kontakt z osobami poznanymi w trakcie targów i podróży biznesowych. Kontakt odbywał się zarówno telefonicznie, jak i mailowo. Część z potencjalnych kontrahentów poznanych w trakcie podróży służbowych zainteresowana była zakupem produktów od spółki ale dopiero w następnym roku.
Niestety z przyczyn niezależnych od spółki część wyjazdów służbowych nie doszła do skutku. Pomimo złożenia wniosku o wypłatę zaliczki na udział w targach w Paryżu w lipcu 2019 r., organ zwlekał z wypłatą zaliczki, aż do września 2019 r., a zatem już na kilka miesięcy po samych targach. W związku z powyższym spółka nie mogła zaangażować takich środków, jakie planowała w działania marketingowe związane z tym wydarzeniem. Opóźnienie w rozpoznaniu wniosku o wypłatę zaliczki na targi w Paryżu, wiązało się z jeszcze jednym negatywnym skutkiem. Do momentu rozliczenia, tj. wypłaty środków na targi w Paryżu, spółka (zgodnie z oświadczeniami pracowników COP) nie mogła ubiegać się o zaliczkę m.in. na targi w Moskwie. Powyższe wynika jednoznacznie z pisma organu z 2 kwietnia 2019 r. Skarżąca na udział w targach w Moskwie nie posiadała wystarczających środków. Tym samym możliwość pozyskiwania nowych kontrahentów została znacząco ograniczona bez winy spółki.
W przedmiotowej sprawie organy faktycznie uniemożliwiły stronie uczestnictwo w targach w Moskwie. Spółka z odpowiednim wyprzedzeniem złożyła w 2019 r. dwa wnioski o wypłatę zaliczki w celu pokrycia kosztów związanych z targami, jakie odbywały się we Francji i Rosji. Wniosek o zaliczkę na targi w Paryżu został rozpoznany we wrześniu 2019 r., tj. kilka miesięcy po targach, z kolei wyjazd na targi do Rosji okazał się niemożliwy, z uwagi na wcześniejsze opóźnienie dotyczące wypłaty zaliczki na targi we Francji. Spółka sama nie posiadała wystarczających środków na sfinansowanie uczestnictwa w tym wydarzeniu.
W marcu 2020 r. z powodu ogłoszenia stanu epidemii w Polsce wprowadzono obostrzenia związane z przemieszczaniem, które trwały w niektórych branżach nawet do lipca 2020 r. i nie wziął pod uwagę, że podobne ograniczenia istniały również na terenie innych krajów, w tym również w tych, w których strona starała się aktywnie poszukiwać nowych kontrahentów.
Pełnomocnik spółki wskazał, że organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego, konieczne było przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, tj. A. B. (byłego wspólnika spółki - przed przekształceniem w spółkę z o.o.) oraz dwóch pracowników spółki - I. F. i A1. G..
Powyższe naruszenia przepisów postępowania doprowadziły do naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19. W przedmiotowej sprawie skarżący z całą pewnością wykazał, że odzyskanie środków nie było możliwe.
Niezależnie od przedstawionej argumentacji pełnomocnik podniósł, że wskazana kwota do zwrotu, tj. 151 962,21 zł jest błędna i nie uwzględnia zwrotu niewykorzystanej zaliczki za 2019 r. W grudniu 2019 r. strona przelała kwotę 13 389,44 zł tytułem zwrotu niewykorzystanej zaliczki za rok 2019. Organy nie uwzględniły powyższej płatności, stąd też kwota otrzymanych i niezwróconych środków wynosi obecnie 138 572,77 zł.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Łódzkiego podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie dodatkowo wskazując, że cel projektu nie został osiągnięty, co oznacza, że wszystkie koszty stanowiły wydatki niekwalifikowalne, a zaliczka wypłacona 30 września 2019 r. w całości podlega zwrotowi wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, zgodnie z dyspozycją art. 207 u.f.p. Organ wyjaśnił, że obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę powstaje z mocy prawa i wynika z samego faktu wystąpienia zaległości podatkowej. Ponadto, zgodnie z § 22 ust. 1 umowy o dofinansowanie IP RPO WŁ może, ze skutkiem natychmiastowym wstrzymać wypłatę dofinansowania m.in. w przypadku gdy wykryto nieprawidłowość w projekcie i wyznaczono termin na jej usunięcie. W związku z powyższym, zdaniem organu brak jest możliwości rozliczenia zaliczki, którą strona skarżąca otrzymała 30 września 2019 r. i zwrotu kwoty 13 389,44 zł do momentu zakończenia postępowania administracyjnego. W przypadku bowiem potwierdzenia stanowiska organów wszystkie poniesione koszty będą stanowić wydatek niekwalifikowalny, a zgodnie z dyspozycją art. 207 u.f.p., odsetki muszą zostać naliczone od pełnej kwoty przekazanej zaliczki (tj. 51 000 zł), a zwrot w kwocie 13 389,44 zł zostanie rozliczony proporcjonalnie w poczet stwierdzonej nieprawidłowości. Na dzień wydania decyzji COP nie miało zatem możliwości rozliczenia zaliczki wypłaconej stronie 30 września 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zarządu Województwa Łódzkiego z 5 września 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Łodzi z 30 września 2022 r. w przedmiocie określenia A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę dofinansowania przypadającą do zwrotu w wysokości 151 962,21 zł wraz z odsetkami w związku z realizacją projektu pn. "Ekspansja zagraniczna firmy A. Sp. Jawna na nowych rynkach zagranicznych", na podstawie umowy o dofinansowanie z 9 sierpnia 2018 r., zmienionej aneksem z 7 grudnia 2018 r.
Na wstępie wyjaśnić należy, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.), dalej ustawa wdrożeniowa, ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm.), dalej u.f.p. oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE.L.2013.347.320 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 u.f.p., w przypadku w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10.
Z treści art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ust. 1 u.f.p. wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 2 i 3 tej ustawy (tj. m.in. pochodzących z budżetu UE) są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. "Inne procedury", o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p., to także procedury określone w umowie między beneficjentem, a Instytucją Zarządzającą projektem. W orzecznictwie sądów administracyjnych dokonując wykładni pojęcia "innych procedur obowiązujących" przyjęto, że obejmuje ono również naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie (por. wyrok z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Bk 598/10 opubl. LEX nr 7477520, a także wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: z 1 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 727/12, z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Bk 132/11).
Wskazać także należy, że samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 cytowanego rozporządzenia. Wymieniona "nieprawidłowość" ma natomiast miejsce w sytuacji gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE.
Reasumując tą część rozważań należy stwierdzić, że dla zaistnienia obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych muszą zostać spełnione dwie następujące przesłanki; po pierwsze musi mieć miejsce naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych (określonych m.in. w umowie o dofinansowanie), po drugie naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE.
W pierwszej kolejności należy wskazać, co w rozpoznawanej sprawie ma kluczowe znaczenie, że sąd nie podzielił stanowiska ZWŁ przedstawionego w odpowiedzi na skargę, że na dzień wydania decyzji organ nie miał możliwości rozliczenia kwoty niewykorzystanej zaliczki w wysokości 13 389,44 zł, którą strona skarżąca otrzymała 30 września 2019 r. i zwróciła organowi 13 grudnia 2019 r. (k. 10 i 11 akt sądowych). Podkreślić należy, że zwrot niewykorzystanej przez stronę zaliczki miał miejsce w grudniu 2019 r., a więc przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie (kontrola na zakończenie projektu miała miejsce w okresie od 12 lutego 2021 r. do 12 marca 2021 r.), co obligowało organy do uwzględnienia kwoty zwróconej niewykorzystanej przez stronę zaliczki w wysokości 13 389,44 zł. Tym samym, jak słusznie zwróciła uwagę strona skarżąca, kwota otrzymanych i niezwróconych przez spółkę środków powinna wynieść 138 572,77 zł, a nie jak ustaliły organy 151 962,21 zł. Powyższe skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, z uwagi na określenie przez organy kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu w nieprawidłowej wysokości. W ocenie sądu, brak jest bowiem podstaw do pozostawienia w obrocie prawnym decyzji, która określa wobec skarżącej spółki kwotę dofinansowania przypadającą do zwrotu w wysokości 151 962,21 zł wraz z odsetkami, w sytuacji, gdy na dzień wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, faktyczna kwota dofinansowania pozostającego w dyspozycji strony, a otrzymanego na podstawie umowy z 9 sierpnia 2018 r., nr [...], to kwota 138 572,77 zł wraz z odsetkami. Podkreślić również należy, że w niezwykle obszernych uzasadnieniach decyzji obu instancji, zabrakło przy tym chociażby wzmianki, o fakcie dokonania przez skarżącą spółkę zwrotu zaliczki w wysokości 13 389,44 zł w dniu 13 grudnia 2019 r. oraz informacji, że nastąpi potrącenie jej wysokości z kwoty określonej przez organy, jako należna do zwrotu. Powyższe w ocenie sądu świadczy o tym, iż organy w istocie przeoczyły dokonanie przez spółkę zwrotu zaliczki i w ogóle nie uwzględniły kwoty 13 389,44 zł przy określaniu kwoty przypadającej do zwrotu, co musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji COP z 30 września 2022 r.
W odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, iż jak wynika z akt sprawy, przedmiotem umowy o dofinansowanie, zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie była realizacja projektu pn. "Ekspansja zagraniczna firmy A. Sp. Jawna na nowych rynkach zagranicznych". Celem projektu było wdrożenie kompleksowej strategii eksportowej w postaci modelu biznesowego, co miało przyczynić się do poszerzenia rynków zbytu, a w konsekwencji zwiększenia sprzedaży zagranicznej, wzrostu konkurencyjności oraz zwiększenia rozpoznawalności marki na zdiagnozowanych rynkach zagranicznych. Model biznesowy jako nowe rynki ekspansji inwestycyjnej wskazał: Rumunię, Grecję, Belgię, Norwegię i Kazachstan. Cel projektu miał być osiągnięty, zgodnie Regulaminem konkursu poprzez udział w targach o charakterze międzynarodowym oraz zakup niezbędnych usług doradczych.
Zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 1 i 2 umowy o dofinansowanie, beneficjent i partner/konsorcjant zobowiązany jest do:
1) systematycznego monitorowania przebiegu realizacji projektu oraz niezwłocznego, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od danego zdarzenia, informowania IP RPO WŁ o wszelkich zdarzeniach powodujących lub mogących powodować zmiany w projekcie lub mogących mieć wpływ na utrzymanie jego trwałości, w szczególności o zmianach w strukturze finansowania projektu, przekształceniach własnościowych lub innych zmianach w strukturze beneficjenta i partnera/konsorcjanta, a także o ewentualnych nieprawidłowościach lub problemach w realizacji projektu albo o zamiarze zaprzestania jego realizacji;
2) pomiaru wartości wskaźników Projektu osiągniętych w wyniku jego realizacji, określonych we wniosku o dofinansowanie, a także do udokumentowania ich realizacji.
IP RPO WŁ zobowiązuje beneficjenta i partnera/konsorcjanta do osiągnięcia oraz utrzymania do końca okresu trwałości projektu wartości docelowych wskaźników produktu oraz rezultatu bezpośredniego wskazanych we wniosku o dofinansowanie (§ 13 ust. 2 umowy).
Zgodnie z definicją zawartą w § 1 pkt 33 umowy, wskaźniki produktu to bezpośrednie i mierzalne efekty realizacji projektu, powiązane bezpośrednio z wydatkami ponoszonymi w projekcie; wskaźniki produktu, powinny zostać osiągnięte w okresie realizacji Projektu oraz wykazane najpóźniej we wniosku o płatność końcową. Przez wskaźniki rezultatu bezpośredniego zgodnie z § 1 pkt 35 umowy należy rozumieć efekty (zmiany), jakie nastąpiły na skutek realizacji projektu; wskaźniki rezultatu bezpośredniego odnoszą się do bezpośrednich efektów projektu, których realizacja jest wynikiem projektu, ale mogą mieć na nią wpływ także inne zewnętrzne czynniki; wskaźniki rezultatu bezpośredniego nie są bezpośrednio powiązane z wydatkami ponoszonymi w projekcie; wskaźniki rezultatu bezpośredniego, co do zasady, powinny zostać zrealizowane w okresie do 12 miesięcy od zakończenia okresu realizacji projektu określonego w umowie o dofinansowanie, przy czym osiągnięte wartości wykazywane są we wniosku o płatność końcową lub w jego korekcie.
Stosownie do treści § 13 ust. 3 umowy, wskaźniki produktu należy zrealizować w okresie realizacji projektu i wykazać najpóźniej we wniosku o płatność końcową. Wskaźniki rezultatu bezpośredniego należy, co do zasady, zrealizować najpóźniej w okresie 12 miesięcy od zakończenia okresu realizacji projektu, określonego w § 4 ust. 1 pkt 2, z zastrzeżeniem ust. 4. W myśl § 13 ust. 4 umowy, w uzasadnionych przypadkach na wniosek Beneficjenta IP RPO WŁ, może wydłużyć termin osiągnięcia wskaźników rezultatu bezpośredniego. IP RPO WŁ zastrzega sobie prawo do wyrażenia zgody na powyższe po uprzednim zasięgnięciu opinii IZ RPO WŁ.
Zgodnie z § 13 ust. 5 umowy, w przypadku nieosiągnięcia/nieutrzymania w okresie trwałości, wartości docelowej, określonej we wniosku o dofinansowanie, następujących wskaźników projektu:
a) Liczba kontraktów handlowych zagranicznych, podpisanych przez przedsiębiorstwa wsparte w zakresie internacjonalizacji
b) Przychody ze sprzedaży produktów na eksport (jeśli dotyczy)
c) Planowany procentowy udział przychodów ze sprzedaży na eksport w przychodach ze sprzedaży ogółem (jeśli dotyczy)
IP RPO WŁ pomniejszy wysokość dofinansowania albo zażąda zwrotu dofinansowania proporcjonalnie do niezrealizowanego procentu wskaźników. W zakresie zwrotu dofinansowania stosuje się § 16 umowy.
W załączniku nr 2 do uchwały Zarządu Województwa Łódzkiego z 25 lipca 2017 r. "Lista definicji wskaźników zawartych w Szczegółowym Opisie Osi Priorytetowych RPO WŁ na lata 2014-2020 dla Osi Priorytetowej II Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka", stanowiącym załącznik do Regulaminu konkursu zostały zawarte definicje wskaźników. Wskaźnik rezultatu/kluczowy "Liczba kontraktów handlowych zagranicznych, podpisanych przez przedsiębiorstwa wsparte w zakresie internacjonalizacji" oznacza liczbę kontraktów handlowych podpisanych przez przedsiębiorstwo z partnerem z zagranicy, w wyniku udzielonego wsparcia w zakresie umiędzynarodowienia działalności lub poprawy dostępu do rynków zagranicznych. Przez kontrakt należy rozumieć umowy/kontrakty pisemne, zawarte w związku z realizację projektu. Z kolei wskaźnik kluczowy/rezultat bezpośredni "Liczba przedsiębiorstw, które weszły na nowe zagraniczne rynki" odnosi się do liczby przedsiębiorstw, które weszły na nowe zagraniczne rynki poprzez sprzedaż towarów lub usług. Przez nowy zagraniczny rynek należy rozumieć sprzedaż towarów lub świadczenie usług poza granicami RP, z którymi do czasu realizacji projektu nie była prowadzona wymiana handlowa. Wskaźnik kluczowy/rezultat bezpośredni "Przychody ze sprzedaży produktów na eksport" oznacza przychody ze sprzedaży na eksport (w ramach i poza UE) wyrobów i/lub usług, osiągnięte przez przedsiębiorstwo wsparte w zakresie internacjonalizacji działalności. Przychody ze sprzedaży muszą być należycie udokumentowane (np. faktury VAT, sprawozdanie finansowe).
Zgodnie z § 13 ust. 6 umowy, w przypadku niewywiązywania się przez beneficjenta i/lub partnera/konsorcjanta z obowiązków, o których mowa w ust. 1 i 2 IP RPO WŁ może wstrzymać przekazywanie dofinansowania do czasu usunięcia nieprawidłowości, a w przypadku uporczywego naruszenia obowiązków sprawozdawczych IP RPO WŁ może rozwiązać umowę
Stosownie natomiast do § 20 umowy, beneficjent i partner/konsorcjant zobowiązuje się do realizacji projektu z należytą starannością w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zasA1.i, procedurami i Wytycznymi obowiązującymi dla Programu oraz na warunkach określonych w umowie, a także w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie założonego celu i wskaźników projektu.
Zgodnie z umową o dofinansowanie, spółka była zobowiązana do osiągnięcia ww. wskaźników rezultatu do 31 grudnia 2020 r.
W dniu 11 lutego 2021 r., a więc w trakcie czynności kontrolnych na zakończenie projektu spółka złożyła wniosek o wyzerowanie dwóch wskaźników rezultatu, tj. "Liczby kontraktów handlowych zagranicznych, podpisanych przez przedsiębiorstwa wsparte w zakresie internacjonalizacji" oraz "Przychodów ze sprzedaży produktów na eksport" wskazując, że nieosiągnięcie ww. wskaźników spowodowane było działaniem siły wyższej, tj. pandemii COVID-19.
Sąd podzielił stanowisko organu, że w niniejszej sprawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19 w 2020 r. nie mógł mieć zastosowania. Mechanizm ulgowy stosowany w przypadku spełnienia przesłanek zawartych w tym przepisie ma charakter fakultatywny, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę sformułowanie wydatki "mogą zostać uznane" za kwalifikowalne. Uznanie wydatku za kwalifikowalny powinno jednak dotyczyć takich sytuacji, w których pandemia COVID-19 jest dominującą przyczyną nieosiągnięcia celu wydatku. Konieczne jest zatem ustalenie, czy beneficjent dołożył należytej staranności przy wykonaniu umowy i czy faktycznie to wystąpienie pandemii COVID-19 jako podstawy wyłącznej spowodowało niewywiązanie się z zobowiązań.
Z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak słusznie zauważył ZWŁ nie wynika aby wystąpienie pandemii C0VID-19 było główną przyczyną nieosiągnięcia wskaźników rezultatu i niezrealizowania przez spółkę celu projektu. Należy w tym miejscu wskazać, że w trakcie czynności kontrolnych IP dwukrotnie (tj. w pismach z 16 marca 2021 r. i 5 lipca 2021 r.) zwracała się do strony z prośbą o przedstawienie wyjaśnień i dokumentów potwierdzających brak możliwości osiągnięcia zakładanego poziomu wskaźników rezultatu bezpośredniego z powodu działania siły wyższej. W odpowiedzi na pierwsze pismo, 23 kwietnia 2021 r. spółka złożyła wyjaśnienia przedstawiając w załączeniu jedynie listę potencjalnych kontrahentów, zdjęcia wizytówek pozyskanych na targach od przedstawicieli innych firm z branży oraz notatki służbowe i e-maile służbowe, m.in. z propozycjami współpracy, które w zdecydowanej większości pochodziły z 2018 r. i 2019 r., natomiast z lat 2020-2021 przekazano jedynie kilka wiadomości e-mail. W odpowiedzi natomiast na drugie pismo, w piśmie z 30 lipca 2021 r. spółka ponowiła wniosek o wyzerowanie wskaźników rezultatu.
Zgodnie z § 21 ust. 19 umowy o dofinansowanie, w przypadku wystąpienia niezależnych od beneficjenta okoliczności lub działania siły wyższej, powodujących konieczność wprowadzenia zmian do projektu, strony umowy uzgodnią zakres zmian w umowie, które są niezbędne dla zapewnienia prawidłowej realizacji projektu.
W kontekście przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych, a w szczególności korespondencji prowadzonej pomiędzy IP a spółką, sąd podzielił stanowisko organu, że spółka nie była w ogóle zainteresowana uzgodnieniem jakiegokolwiek zakresu zmian umowy o dofinansowanie, jedynym rozwiązaniem, które proponowała było całkowite wyzerowanie dwóch ww. wskaźników rezultatu, tj. "Liczby kontraktów handlowych zagranicznych, podpisanych przez przedsiębiorstwa wsparte w zakresie internacjonalizacji" oraz "Przychodów ze sprzedaży produktów na eksport". Nie podjęła również żadnych kroków w trybie § 13 ust. 4 umowy, w celu wydłużenia terminu na osiągnięcie wartości docelowych wskaźników rezultatu. Wyrażenie natomiast zgody na wyzerowanie wskaźników rezultatu, na co słusznie zwrócił uwagę ZWŁ oznaczałoby rezygnację z mierzalnych efektów projektu, a w konsekwencji nie zapewniłoby prawidłowej realizacji projektu zgodnie z § 21 ust. 19 umowy o dofinansowanie. Prawidłowa realizacja projektu i wywiązanie się z obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie z należytą starannością stanowią obligatoryjne przesłanki do zastosowania art. 6 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 3 kwietnia 2020 r.
Należy również zwrócić uwagę, że w roku 2018 IP wyraziła na prośbę strony zgodę na obniżenie wartości docelowej wskaźnika rezultatu "Przychody ze sprzedaży produktów na eksport" z kwoty 461 380 zł do 340 000 zł, a przed kontrolą na zakończenie projektu, tj. 15 czerwca 2020 r. spółka wnosiła o wyzerowanie wskaźników rezultatu "Liczba kontraktów handlowych zagranicznych, podpisanych przez przedsiębiorstwa wsparte w zakresie internacjonalizacji" oraz "Przychody ze sprzedaży produktów na eksport", zgody jednak nie otrzymała. Zgodnie z umową o dofinansowanie spółka była zobowiązana realizacji projektu z należytą starannością zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zasA1.i, procedurami i Wytycznymi obowiązującymi dla Programu oraz na warunkach określonych w umowie, a także w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie założonego celu i wskaźników projektu. W przypadku natomiast wystąpienia działania siły wyższej, tj. pandemii COVID-19 powinna najpierw zwielokrotnić wysiłki w celu osiągnięcia założonych wskaźników i wywiązania się z obowiązków wynikających z umowy o dofinansowanie i dopiero gdyby te zwiększone starania nie przyniosły rezultatu, prośba o wyzerowanie wartości wskaźników mogłaby zostać uznana za uzasadnioną. Analiza materiału zgromadzonego w sprawie nie wykazała natomiast, że taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że okres realizacji projektu przypadał na czas przed pandemią COVID-19, tj. czerwiec 2018 r. - grudzień 2019 r. Spółka brała udział w targach w Moskwie we wrześniu 2018 r., a następnie w styczniu 2019 r. oraz w lipcu 2019 r. na targach w Paryżu. Pod koniec 2019 r. spółka odbyła podróże służbowe na rynek rumuński i belgijski w celu nawiązania kontaktów handlowych. Istniały zatem realne szanse, na co słusznie zwrócił uwagę organ aby w trakcie lub po zakończeniu imprez targowych, czy podróży służbowych, które miały miejsce przed pandemią, osiągnąć przynajmniej częściowo zakładane wskaźniki rezultatu.
Reasumując tą część rozważań należy zatem wskazać, że spółka nie osiągnęła założonych wskaźników rezultatu i nie zrealizowała celu projektu, jakim było wdrożenie kompleksowej strategii eksportowej w postaci modelu biznesowego, naruszając zapisy umowy o dofinansowanie, a w szczególności § 13 ust. 2 i 3 oraz § 20 ust. 6 i nie udowodniła, że nieosiągnięcie zakładanych wskaźników rezultatu było spowodowane wyłącznie wystąpieniem siły wyższej, tj. pandemii COVID-19.
Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów postawionych w skardze należy podnieść, że zgodnie z § 9 ust. 1 umowy, dofinansowanie, o którym mowa w § 3 ust. 4 umowy przekazywane jest beneficjentowi w systemie refundacji w formie płatności pośrednich i płatności końcowej, z zastrzeżeniem ust. 2 IP RPO WŁ może przekazać beneficjentowi dofinansowanie w formie zaliczki na realizację projektu na podstawie zatwierdzonego wniosku o płatność. Wartość udzielonego dofinansowania w formie zaliczki nie może przekroczyć 40% kwoty dofinansowania, o którym mowa w § 3 ust. 4 umowy. Pozostała część dofinansowania nie może być przekazana w formie refundacji poniesionych wydatków kwalifikowalnych w formie płatności pośrednich lub płatności końcowej, z zastrzeżeniem § 8 ust. 8 umowy (§ 9 ust. 2 i 3 umowy). Stosownie natomiast do treści z § 9 ust. 18 umowy, dofinansowanie przekazywane będzie beneficjentowi nie później niż w terminie 90 dni od dnia przedłożenia przez beneficjenta wniosku o płatność, z zastrzeżeniem ust. 17. Bieg terminu płatności może zostać wstrzymany przez IP RPO WŁ, w szczególności gdy:
- kwota ujęta we wniosku o płatność jest nienależna lub nie zostały przedłożone kompletne i odpowiednie dokumenty potwierdzające prawidłowość poniesionych wydatków;
- wszczęto czynności związane z ewentualnymi nieprawidłowościami mającymi wpływ na przedstawione do rozliczenia wydatki.
W przypadku wstrzymania biegu terminu beneficjent informowany jest przez IP RPO WŁ o wstrzymaniu terminu realizacji płatności i o jego przyczynach.
Z akt sprawy wynika, że pismem z 2 kwietnia 2019 r. spółka została poinformowana, że weryfikacja wniosku o zaliczkę nastąpi, po zatwierdzeniu wcześniejszego wniosku o przyznanie płatności, który był sześciokrotnie poprawiany, w tym pięciokrotnie spółka była wzywana do dokonania uzupełnień i wyjaśnień dokumentacji przedłożonej wraz z wnioskiem o płatność. W związku z powyższym, wbrew twierdzeniom spółki, termin podjęcia czynności związanych z weryfikacją wniosku o zaliczkę był wydłużony, ale ze względu na błędy i braki w dokumentacji przekazywanej przez stronę, a nie z przyczyn leżących po stronie organu.
Odnosząc się do kwestii braku współdziałania organu w wykonaniu umowy o dofinansowanie, należy wskazać, że w czerwcu 2018 r. spółka rozpoczęła realizację projektu, a już w listopadzie 2018 r. wystąpiła z pierwszym wnioskiem o wyrażenie zgody na dokonanie zmian w projekcie dotyczących zmniejszenia wartości docelowej wskaźnika rezultatu bezpośredniego pn. "Przychody ze sprzedaży produktów na eksport" z pierwotnej kwoty 461 380,00 PLN do wysokości 340 000 zł, otrzymując zgodę zawartą w piśmie z 27 listopada 2018 r. Kolejne wnioski o dokonanie zmian w projekcie zawarte były m.in. w pismach z 14 stycznia 2019 r., 8 lutego 2019 r., 28 maja 2019 r., 29 czerwca 2019 r., 9 sierpnia 2019 r., 6 września 2019 r., 19 września 2019 r., 7 listopada 2019 r. i 15 czerwca 2020 r., na które organ również udzielił spółce zgody, pod warunkiem osiągnięcia celu projektu.
W dniu 11 lutego 2021 r. spółka złożyła wniosek o wyzerowanie wskaźników rezultatu, tj. "Liczby kontraktów handlowych zagranicznych, podpisanych przez przedsiębiorstwa wsparte w zakresie internacjonalizacji" oraz "Przychodów ze sprzedaży produktów na eksport", na który w piśmie z 10 stycznia 2022 r. organ nie wyraził zgody zasadnie argumentując, że zgoda na wyzerowanie wskaźników rezultatu oznaczałaby rezygnację z mierzalnych efektów projektu, a w konsekwencji nie zapewniłaby prawidłowej realizacji projektu zgodnie z § 21 ust. 19 umowy o dofinansowanie.
Biorąc pod przedstawione powyżej okoliczności, zdaniem sądu nie można zarzucić organowi, że nie współdziałał w realizacji zawartej ze spółką umowy lub działał na jej szkodę. Oprócz wniosku o wyzerowanie dwóch wskaźników rezultatu zawartego w piśmie z 11 lutego 2021 r., a więc złożonego już w trakcie czynności kontrolnych na zakończenie projektu, wbrew twierdzeniom strony na wszystkie zgłoszone wnioski o dokonanie zmian w projekcie, organ wyrażał wolę współpracy i udzielał spółce zgodę.
Reasumując powyższe rozważania podkreślić ponownie należy, że okres realizacji projektu przypadał na czas przed pandemią COVID-19, tj. czerwiec 2018 r. - grudzień 2019 r. Spółka brała udział w targach w Moskwie we wrześniu 2018 r., a następnie w styczniu 2019 r. oraz w lipcu 2019 r. na targach w Paryżu. Pod koniec roku 2019 spółka odbyła podróże służbowe na rynek rumuński i belgijski w celu nawiązania kontaktów handlowych. Poza tym skarżąca spółka miała także możliwość złożenia w trybie § 13 ust. 4 umowy wniosku o wydłużenie terminu osiągnięcia wskaźników rezultatów (o czym została poinformowana w piśmie z 5 lipca 2021 r.) ale z takiej możliwości nie skorzystała, koncentrując się jedynie na wniosku o wyzerowanie dwóch wskaźników rezultatu. Należy również podkreślić, że oprócz niezrealizowania dwóch wskaźników rezultatu, tj. "Liczby kontraktów handlowych zagranicznych, podpisanych przez przedsiębiorstwa wsparte w zakresie internacjonalizacji" oraz "Przychodów ze sprzedaży produktów na eksport", spółka nie zrealizowała także trzeciego wskaźnika rezultatu, tj. nie wykazała sprzedaży na nowym rynku zagranicznym.
Naruszenie przez spółkę § 13 ust. 2 i 3, a także § 20 ust. 6 umowy o dofinansowanie poprzez nieosiągnięcie założonych wskaźników rezultatu bezpośredniego i niezrealizowanie celu projektu, jakim było wdrożenie kompleksowej strategii eksportowej w postaci modelu biznesowego, świadczy o naruszeniu art. 184 ust. 1 u.f.p. Jednocześnie działanie strony, skutkujące przedmiotowym naruszeniem, miało negatywny wpływ na budżet Unii Europejskiej poprzez obciążenie go nieuzasadnionym wydatkiem, co wypełnia przesłanki wystąpienia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013.
Wniosek o dofinansowanie zawierał konkretne wskaźniki realizacji celu projektu (wskaźniki rezultatu). Pomiędzy wskaźnikiem rezultatu a celem projektu musi istnieć spójność, ponieważ osiągnięcie celu projektu następuje poprzez osiągnięcie planowanych wskaźników rezultatu. W świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego uznać należy, że spółka wykorzystała środki na realizację projektu z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., co w konsekwencji obligowało organ do wydania decyzji na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
Zdaniem sądu, w rozpatrywanej sprawie organ w toku postępowania odniósł się do wszystkich zarzutów i argumentacji podniesionych przez stronę skarżącą, a swoje stanowisko szczegółowo przedstawił i uzasadnił w zaskarżonej decyzji. Zarząd Województwa Łódzkiego dokonał również w sposób wnikliwy analizy dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, oceny potencjalnego wpływu naruszeń na powstanie szkody w budżecie ogólnym UE w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego, a stanowisko w tym zakresie uzasadnił czyniąc zadość przepisom k.p.a. Zaskarżona decyzja wydawana została w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z uwzględnieniem i odniesieniem się do argumentacji strony prezentowanej w toku postępowania i zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym zarzuty postawione w skardze dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 4, art. 6, art. 7, art. 10, art. 75, art. 77, art. 80 i art. 81 k.p.a., oraz naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 354 k.c. i art. 6 ust. 1 ustawy z 3 kwietnia 2020 r., sąd uznał za niezasadne.
Wobec tego jednak, że sąd nie podzielił stanowiska ZWŁ w zakresie braku możliwości rozliczenia na dzień wydania decyzji kwoty z tytułu niewykorzystanej zaliczki w wysokości 13 389,44 zł, którą strona skarżąca otrzymała 30 września 2019 r. i zwróciła organowi w grudniu 2019 r., a więc przed wszczęciem postępowania. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję COP w Łodzi z 30 września 2022 r. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w spawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964). Na ogólną sumę kosztów złożyła się kwota: 5 400 zł – wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej i 1 520 zł – wpis sądowy od skargi.
R.T-M.