III SA/Łd 76/24

III SA/Łd 76/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 145 pr. 1 pkt 5, art. 148 par. 1, art. 149 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2561
art. 50 ust. 16, 18 i 18a
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.)
Sentencja
Dnia 5 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sekretarz sądowy Marta Duda, Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 6 grudnia 2023 r. nr 32/2023/KL w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 grudnia 2023 r., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy własne postanowienie z 25 października 2023 r., odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 13 stycznia 2023 r. ustalającą obowiązek poniesienia przez M. P. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej.
Jak wynika z akt sprawy Łódzki Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia z urzędu wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia obowiązku poniesienia przez M. P. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych na jego rzecz w dniach: 27 listopada 2014 r. oraz 31 marca 2015 r. przez Miejskie Centrum Medyczne [...] w Łodzi, w rodzaju ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz refundacji leków, 18-20 marca 2015 r., 23-27 marca 2015 r. 30-31 marca 2015 r. oraz 1 kwietnia 2015 r. przez Szpital [...] w Łodzi, w rodzaju rehabilitacji leczniczej w łącznej wysokości 772,70 zł.
Decyzją z 27 listopada 2019 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił obowiązek poniesienia przez M. P. kosztów, za udzielone stronie świadczenia opieki zdrowotnej w łącznej wysokości 772,70 zł.
Decyzją z 13 stycznia 2023 r., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia uchylił powyższą decyzję w części: ustalającej obowiązek poniesienia przez M. P. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach: 18-20 marca 2015 r., 23-27 marca 2015 r., 30-31 marca 2015 r. oraz 1 kwietnia 2015 r. w łącznej kwocie 724,10 zł i umarzył postępowanie w tym zakresie, oraz utrzymał w mocy decyzję z 27 listopada 2019 r. w części ustalającej obowiązek poniesienia przez stronę kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych 27 listopada 2014 r. w kwocie 48,60 zł.
Na powyższą decyzję 24 lutego 2023 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który postanowieniem z 30 marca 2023 r., w sprawie sygn. akt III SA/Łd 170/23 odrzucił ją z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia.
Postanowieniem z 20 lipca 2023 r., w sprawie sygn. akt II GZ 274/23 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 marca 2023 r., odrzucające skargę, wskazując, że sąd I instancji prawidłowo przyjął, że skarga została złożona po terminie.
1 września 2023 r. strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2023 r., w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotne. We wniosku wskazała, że istnienie wskazanych w decyzji zaległości jest dla niej niezrozumiałe, domagała się merytorycznego rozpoznania sprawy. Do pisma załączyła kserokopie opłat składni na ubezpieczenie zdrowotne za okres od czerwca do listopada 2010 r. kserokopię karty wypadku w pracy z 1 marca 2011 r, oraz kserokopię karty informacyjnej z pobytu na oddziale W Wojewódzkim Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej [...]w Łodzi w dniach od 5 do 21 listopada 2014 r.
Postanowieniem z 25 października 2013 r., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 13 stycznia 2023 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołując treść 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1 oraz 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 775 ze zm.) dalej "k.p.a." wskazał, że wniosek o wznowienie postępowania jest spóźniony bowiem wnosi się go w terminie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Ponadto przedstawione przez stronę dokumenty nie dotyczą okresu, za który strona zobowiązana jest uiścić koszty świadczeń zdrowotnych. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie można uznać, że zaistniała którakolwiek z przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. We wniesionym przez stronę wniosku nie przedstawiono żadnej argumentacji uzasadniającej wznowienie postępowania. Strona po raz kolejny przedstawiła swoje stanowisko w sprawie, zaś załączone przez stronę dokumenty nie wnoszą niczego nowego do sprawy i strona mogła je powołać przed wydaniem decyzji.
14 listopada 2023 r. M. P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona jeszcze raz wskazała, że jej problemy rozpoczęły się gdy uległa wypadkowi w pracy, oraz że po wyjściu ze szpitala 21 listopada 2014 r. udała się z żoną do oddziału NFZ gdzie żona dokonała zgłoszenia wnioskodawcy do ubezpieczenia zgodnie z sugestią personelu szpitala.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, wydany na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 149 § 3 k.p.a. postanowieniem z 6 grudnia 2023 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy swoje postanowienie z 25 października 2023 r. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności organ przytoczył treść art. 50 ust. 16, ust. 18 i 18a, ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2561 ze zm.) – dalej "ustawa o świadczeniach". Następnie odnosząc się do okoliczności podniesionych przez stronę we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazał, że nie ma możliwości dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w placówce NFZ, gdyż zgłoszenia takiego dokonuje się wyłącznie we właściwym Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych zgodnie z art. 75 ustawy o świadczeniach. Organ wyjaśnił także, że skarżący był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny A. P. od dnia 21 grudnia 2012 r. Na skutek zyskania własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 11 marca 2013 r. do 14 października 2014 r. jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium, zgłoszenie jako członek rodziny zostało automatycznie zamknięte przez system w dniu 10 marca 2013 r., gdyż nie można jednocześnie podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu jako członek rodzinny i posiadać własny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego. Z treści art. 67 ust. 4 ustawy o świadczeniach jasno wynika, iż prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej ustaje po upływie 30 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. W przypadku strony ostatnim dniem pozostawania osobą bezrobotna był 14 października 2014 r., zatem skarżący miał prawo korzystać z bezpłatnej opieki zdrowotnej do dnia 13 listopada 2014 r. Właściwego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego dokonała jego żona 9 grudnia 2014 r. w okresie od 9 grudnia 2014 r. do 9 kwietnia 2016 r. Zatem w dniu 27 listopada 2014 r. skarżący nie posiadał prawa do bezpłatnej opieki zdrowotnej finansowanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia udzielonych na jego rzecz w rodzaju świadczeń z zakresu neurologii udzielonych przez Miejskie Centrum Medyczne [...] w Łodzi.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie organu, podnosząc, że nie zgadza się z ustaleniami Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. W ocenie strony od początku tej sprawy ma miejsce zniekształcenie rzeczywistości. Strona wskazała na okoliczność zaistniałego 22 maja 2010 r. wypadku w pracy, a także fakt uiszczania składki zdrowotnej w łącznej kwocie na koniec 2012 r. - 6.608,32 zł. Skarżący podkreślił, że w dalszym ciągu niezrozumiałym jest dla niego obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych 27 listopada 2014 r. w wysokości 48,60 zł. W ocenie strony informacje zawarte w wydanych rozstrzygnięciach Prezesa NFZ są nierzetelne i zniekształcają rzeczywistość w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 6 grudnia 2023 r., jak i poprzedzające je postanowienie tego organu z 25 października 2023 r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 13 stycznia 2023 r. ustalającą obowiązek poniesienia przez M. P. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej wydane zostały z naruszeniem prawa uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Na wstępie wskazać należy, że wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli została ona wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub w sytuacji przewidzianej w art. 145a albo art. 145b k.p.a. W ramach tego trybu może dojść do wzruszenia wyłącznie decyzji ostatecznej i tylko w razie zaistnienia przesłanek wznowienia postępowania ściśle określonych w przepisach k.p.a. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest bowiem zasada trwałości decyzji administracyjnej, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. zgodnie z którym, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie.
Zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Zasada ta uchodzi za jedno z fundamentalnych założeń całego systemu postępowania administracyjnego. Jest to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Wyznaczone przepisami odstępstwa od zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, jako stanowiące wyjątek od zasady, podlegają więc ścisłej wykładni (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 1983 r., sygn. akt II SA 581/83, publ: Prob. Praw. 1984 r. nr 10 s. 28; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 1889/97, publ. System Informacji Prawnej LEX, LEX Nr 47887).
Postępowanie o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia, na które służy zażalenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2010 r., II OSK 965/09, LEX nr 597981).
Pierwszy etap tego postępowania ogranicza się do badania przesłanek formalnych wniosku, do których należy stwierdzenie: czy podanie pochodzi od osoby uprawnionej do złożenia wniosku, czy wniosek dotyczy ostatecznego rozstrzygnięcia organu, czy wskazano podstawę wznowienia, a także czy zachowany został termin do złożenia wniosku. Na tym etapie organ nie bada, czy wskazana we wniosku podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje. Jeżeli zostały spełnione wszystkie przesłanki formalne, organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. Natomiast, gdy z wniosku o wznowienie postępowania wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot w sposób oczywisty niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych odmowa wznowienia postępowania może być uzasadniona w szczególności tym, że strona żąda wznowienia postępowania z innej przyczyny, niż wymieniona w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, ale także wówczas, gdy z akt sprawy, bez konieczności dokonywania analizy prawnej, w oczywisty sposób można wyprowadzić wniosek, iż nie wystąpiła przesłanka wznowienia (zob. wyroki NSA z: 20 czerwca 1991 r., sygn. akt IV SA 487/91 publ. w: ONSA 1991/2/50 oraz 5 listopada 1999 r., sygn. akt II SA 1604/99 LEX nr 47257, a także wyrok WSA w Lublinie z 21 sierpnia 2020r. sygn. akt II SA/Lu 99/20 LEX nr 3058314). W wyroku z 6 marca 1996 r., w sprawie sygn. akt SA/Wr 1652/95, (LEX nr 26621) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że odmowa wznowienia postępowania jest uzasadniona także, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń stron wyprowadzić wniosek o braku związku przyczynowego pomiędzy wskazaną podstawą wznowienia, a treścią dotychczasowej decyzji. Innymi słowy, jeżeli da się z góry wykluczyć ten związek przyczynowy, dopuszczalne będzie podjęcie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. W ocenie sądu z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w rozstrzyganej sprawie.
W myśl art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Sąd podziela stanowisko organu, że już wstępne badanie dokumentów załączonych przez stronę do wniosku z 1 września 2023 r., bez konieczności dokonywania analizy prawnej, uzasadniało stwierdzenie, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., co uzasadniało odmowę wznowienia postępowania. Dokumenty dołączone przez stronę do wniosku o wznowienie postępowania nie dotyczyły bowiem okresu za który skarżący zobowiązany jest do pokrycia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, ani w żaden sposób nie dokumentowały okoliczności podlegania strony w tym okresie ubezpieczeniu zdrowotnemu. A więc prawidłowo organ odmówił wznowienia postępowania.
Trafnie także w postanowieniu z 25 października 2023 r. organ wskazał na niezachowanie przez stronę terminu z art. 148 § 1 k.p.a. do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. W świetle art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydal w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zaznaczyć przy tym należy, że termin ten liczony jest od dnia uzyskania przez stronę informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 13 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1135/20 LEX nr 3082219, wyrok NSA z 21 czerwca 2021 r., II OSK 1670/20 LEX nr 3243765). Nawet gdyby przyjąć, że okoliczności wynikające z dokumentów załączonych przez stronę do wniosku mogłyby stanowić podstawę do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 13 stycznia 2023 r., co w rozstrzyganej sprawie nie miało miejsca, to i tak wniosek strony byłby spóźniony bowiem dokumenty te były w posiadaniu strony i były jej znane już w okresach z których pochodzą.
Skoro za początek terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. uznaje się datę faktycznego dowiedzenia się o danej okoliczności lub dowodzie, zaś skarżący wniosek o wznowienie postępowania złożył 1 września 2023 r., choć o dowodach stanowiących w jego ocenie podstawę wznowienia postępowania wiedział znacznie wcześniej (dokumenty te pochodzą z lat 2010, 2011 i 2014), to prawidłowe jest stanowisko Prezesa NFZ, że termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie został dochowany. Tym samym organ prawidłowo, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Końcowo wskazać należy, że wobec braku podstaw do wznowienia postępowania i prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie zobowiązującej skarżącego do poniesienia kosztów udzielonych mu 27 listopada 2014 r świadczeń opieki zdrowotnej brak było podstaw do ponownego merytorycznego wypowiadania się przez organ w zakresie prawidłowości obowiązku nałożonego na stronę. Rozważania takie zawarte zostały w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z 6 grudnia 2023 r. po części w ocenie sądu w reakcji na zarzuty strony podniesione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Powyższe uchybienie pozostaje jednak bez wpływu na prawidłowość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Jak to zostało bowiem wskazane powyżej w sprawie nie zostały zachowane przesłanki formalne co skutkować musiało wydaniem w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Z tych wszystkich względów, uznając skargę za niezasadną, sąd oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.
e.o.