III SA/Łd 748/24

III SA/Łd 748/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-04-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Anna Dębowska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Wyporska-Frankiewicz
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2787
§ 29, § 30, § 31
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 4, art. 146 § 1, art. 200, art. 205 § 1    art. 3 § 2 pkt 4, art. 146 § 1, art. 200, art. 205 § 1    art. 3 § 2 pkt 4, art. 146 § 1, art. 200, art. 205 § 1    art. 3 § 2 pkt 4, art. 146 § 1, art. 200, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1135
art. 11,art. 12, art. 13, art. 13a, art. 14, art. 15, art. 6 ust. 1 pkt 1-3
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 60
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2010 nr 60 poz 373
§ 4 ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły  lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej.
Dz.U. 2023 poz 742
art. 77 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 81 pkt 11, art. 160 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Dnia 22 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi K. Z. na czynność Burmistrza Opoczna z dnia 26 sierpnia 2024 r. w przedmiocie rozstrzygnięcia naboru na stanowisko inspektora 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2. zasądza od Burmistrza Opoczna na rzecz skarżącej K. Z. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
7 sierpnia 2024 r. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O, działający z upoważnienia Burmistrza O., ogłosił konkurs na stanowisko urzędnicze: Inspektora w Dziale Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O.
20 sierpnia 2024 r. została opublikowana informacja o osobach spełniających wymagania formalne w naborze na stanowisko Inspektora w Dziale Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. W informacji tej Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O poinformował, że w wyniku otwartego i konkurencyjnego naboru na wskazane stanowisko urzędnicze wpłynęły 3 oferty. Jedna osoba spełniła wymogi formalne i została zakwalifikowana do następnego etapu naboru.
Po przeprowadzeniu naboru 26 sierpnia 2024 r. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. poinformował, że w wyniku otwartego i konkurencyjnego naboru na wolne stanowisko urzędnicze: Inspektora w Dziale Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. do zatrudnienia została wybrana D. Z.-Ł.
W uzasadnieniu informacji podano, że wskazana osoba spełniła wszystkie wymagania formalne wskazane w ogłoszeniu o naborze. W czasie rozmowy kwalifikacyjnej kandydatka wykazała się dobrą wiedzą, przygotowaniem i umiejętnościami pracy na wskazanym stanowisku.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem powyższego naboru 21 września 2024 r. K.Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę.
Skarżąca wniosła o uznanie za bezskuteczną informacji z 26 sierpnia 2024 r. o wyborze na stanowisko inspektora oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że warunki konkursu ograniczały zasadę konkurencyjności poprzez wskazanie przez pracodawcę warunku wykształcenia wyższego administracyjnego, co spowodowało wyeliminowanie jej osoby z udziału w konkursie. Informacja o wyniku naboru jest lakoniczna, ogólnikowa i w żaden sposób nie pozwala na weryfikację kryteriów, jakimi powinien się kierować cały proces rekrutacyjny na stanowisko urzędnicze, tj. pod kątem zachowania zasad konkurencyjności, przejrzystości i obiektywizmu.
Organizator konkursu nie przestrzegał przepisów ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1135), zwanej dalej "u.p.s.", zawartych zwłaszcza w art. 11-15, które w sposób klarowny wymagają opracowania zasad regulaminu, który będzie miał zastosowanie do wszystkich konkursów w jednostce na przyszłość. Taki sposób działania organu uniemożliwia w istocie poznanie powodów, dla których na stanowisko urzędnicze została wybrana konkretna kandydatka. Ograniczenie informacji do zdania: "w czasie rozmowy kwalifikacyjnej kandydatka wykazała się dobrą wiedzą, przygotowaniem i umiejętnościami do pracy na wskazanym stanowisku" w żaden sposób nie wystarczy do przekonania kogokolwiek co do słuszności wyboru tej konkretnej osoby, która przyszła do pracy w lipcu 2024 r. jako pomoc administracyjna i po miesiącu pracodawca zorganizował konkurs w taki sposób, że tylko ta kandydatka mogła spełnić warunki. W jednostce od 5 lat pracuje "mgr prawa" na stanowisku pomocy administracyjnej i on również nie mógł przystąpić do tak zorganizowanego konkursu. Warunku wykształcenia nie spełniliby również wieloletni kierownicy tego działu, którzy mają inne wykształcenie. Zdaniem skarżącej naruszono standardy konkurencyjności, obiektywności i transparentności procedury naboru. Skarżąca posiada wykształcenie wyższe (magister finansów i rachunkowości). Pracuje w tej jednostce od ponad 5 lat, przez cały czas na stanowisku referenta. Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. nie skorzystał jednak z możliwości awansowania pracowników, lecz zadecydował o przyjęciu do pracy nowego pracownika i po miesiącu zorganizował konkurs pod tę właśnie osobę.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wskazał, że konkurs na wolne stanowisko urzędnicze został ogłoszony 7 sierpnia 2024 r. z zachowaniem zasad i reguł zawartych w przepisach Rozdziału 2 (art. 11-15) u.p.s. oraz ustanowionym na podstawie przepisów tej ustawy Regulaminie naboru na wolne stanowiska urzędnicze w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w O, wprowadzonym zarządzeniem nr 1/2020 p.o. Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z 3 stycznia 2020 r., w szczególności z zachowaniem zasady otwartości i konkurencyjności. Ogłoszenie o wolnym stanowisku urzędniczym oraz o naborze kandydatów na stanowisko Inspektora w Dziale Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. zostało zamieszczone w Biuletynie Informacji Publicznej Ośrodka oraz na tablicy informacyjnej znajdującej się wewnątrz budynku na parterze. Ogłoszenie z 7 sierpnia 2024 r. zawierało wymogi i kryteria wymienione w art. 13 ustawy o pracownikach samorządowych, a określony w ogłoszeniu termin do składania dokumentów nie był krótszy niż 10 dni od dnia opublikowania ogłoszenia w Biuletynie i został wyznaczony na 20 sierpnia 2024 r. Po upływie terminu do składania dokumentów, Komisja Rekrutacyjna powołana przez Dyrektora zgodnie z § 5 Regulaminu naboru na wolne stanowiska urzędnicze w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w O, dokonała wstępnej oceny formalnej złożonych aplikacji i ustaliła, że wymogi formalne określone w ogłoszeniu spełniła tylko 1 osoba, która została zakwalifikowana do następnego etapu naboru (rozmowy kwalifikacyjnej). Łącznie na wolne stanowisko urzędnicze – wpłynęły 3 oferty: 2 pracowników Ośrodka oraz 1 osoby z zewnątrz. Wskazanie w ogłoszeniu o naborze na wolne stanowisko urzędnicze warunku posiadania przez kandydatów wykształcenia wyższego administracyjnego nie zamykało drogi do złożenia aplikacji przez innych pracowników Ośrodka posiadających wymagane wykształcenie, zatrudnionych na stanowisku pomocy administracyjnej. Żadna z tych osób nie złożyła jednak dokumentów w konkursie. Na stanowisku Inspektora w Dziale Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. wymaga się przede wszystkim znajomości przepisów niezbędnych do prawidłowego przeprowadzania postępowań administracyjnych, zatem wymóg posiadania wykształcenia wyższego administracyjnego na stanowisku będącym przedmiotem ogłoszenia o naborze był jak najbardziej adekwatny. 26 sierpnia 2024 r. Komisja Rekrutacyjna przeprowadziła rozmowę kwalifikacyjną z kandydatem, który spełnił wymogi formalne określone w ogłoszeniu o naborze. D.Z-Ł wykazała się podczas rozmowy kwalifikacyjnej wiedzą i znajomością przepisów prawa wymaganych w pracy na stanowisku Inspektora, o czym przesądziło także doświadczenie kandydatki zdobyte w ramach wcześniejszego jej zatrudnienia w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w O. w Dziale Świadczeń Wychowawczych, Rodzinnych i Alimentacyjnych w 2019 r. Informacja o wyniku naboru sporządzona 26 sierpnia 2024 r., niezwłocznie po przeprowadzonym naborze, zawiera informacje wskazane w art. 15 ust. 2 u.p.s. oraz odpowiednio w § 9 pkt 2 Regulaminu naboru. Informacja o wyniku naboru została upowszechniona poprzez umieszczenie jej na tablicy informacyjnej w budynku Ośrodka oraz opublikowanie w Biuletynie Informacji Publicznej przez okres co najmniej 3 miesięcy. Żaden z zatrudnionych w tym Dziale na stanowisku Referenta pracowników, a tym bardziej skarżąca, nie wykazywał się inicjatywą w pracy ani sumiennością w wykonywaniu obowiązków w takim stopniu by zostać przeniesionym na wyższe stanowisko. Za przeprowadzeniem konkursu na wolne stanowisko urzędnicze przemawiał fakt, że kilkakrotnie w obecności Dyrektora Ośrodka oraz pracownika ds. kadr Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych zgłaszał problemy wynikające ze zwiększającej się ilości zadań Działu, powodujące pogłębiającą się frustrację i zmęczenie pracowników, potęgowane dodatkowo przez częste absencje chorobowe składu osobowego. Podczas takich spotkań Kierownik Działu ponawiał prośbę o zatrudnienie dodatkowego pracownika. W związku z powyższym decyzja o przeprowadzeniu konkursu na wolne stanowisko urzędnicze nie była bezzasadna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności ustalić należało przedmiot skargi, a zatem ustalić, które działanie lub akt zostało zaskarżone zgodnie z intencją skarżącej i czy podlega ono kognicji sądu administracyjnego.
Wobec tego wskazać należy, że postępowanie w sprawie naboru na stanowisko urzędnicze w jednostce samorządu terytorialnego prowadzone na podstawie przepisów Rozdziału 2 ustawy o pracownikach samorządowych. Przepisy art. 11-15 u.p.s. zobowiązują do przeprowadzenia naboru na wolne stanowisko urzędnicze w organach administracji samorządowej. Postępowanie to posiada postać sformalizowanego postępowania rekrutacyjnego opartego na zasadach otwartości, jawności i przejrzystości. Celem przeprowadzenia naboru na stanowiska urzędnicze w samorządzie terytorialnym jest również realizacja postulatu zapewnienia zawodowego, rzetelnego i bezstronnego wykonywania zadań publicznych przez organy samorządowe, do czego winien się przyczynić dobór kadr urzędniczych według kryteriów merytorycznych. Mamy tu zatem do czynienia z konkurencyjnością naboru, a więc cechą, która ma doprowadzić do wyłonienia najlepszego kandydata do pracy (por. D. Chaba, Koncepcja osiągnięcia efektywnego naboru pracowników samorządowych jako intencja zmian ustawowych, PPP 2018, nr 7-8, s. 12-27). Zasada otwartości oznacza, że do konkursu mogą przystąpić wszyscy zainteresowani. Z kolei zasada jawności określa obowiązek ogłaszania niektórych informacji z naboru, bądź też na traktowaniu ich jako informacji publicznej w rozumieniu ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (por. S. Płażek, Nabór na stanowiska urzędnicze w samorządzie terytorialnym – uwagi krytyczne, PPP 2012, nr 3, s. 38-70). Natomiast zasada przejrzystości oznacza, że postępowanie jest prowadzone według jasnych reguł pozwalających ocenić na ile proces rekrutacji zapewnił zatrudnienie najlepszego kandydata. W ramach przeprowadzonego postępowania podejmowane są czynności dotyczące konkursu na wolne stanowisko urzędnicze. Polegają one m. in. na upowszechnieniu informacji o wolnym stanowisku urzędniczym (ogłoszenie umieszczono w Biuletynie Informacji Publicznej oraz tablicy informacyjnej), określeniu wymagań, jakie mają spełnić osoby ubiegające się o to stanowisko (wymagania niezbędne i dodatkowe), powołaniu komisji konkursowej i określeniu jej składu, rozstrzygnięciu konkursu i podaniu informacji o wyniku naboru.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 u.s.p. nabór kandydatów na stanowiska urzędnicze, w tym na kierownicze stanowiska urzędnicze, jest otwarty i konkurencyjny.
Stosownie do art. 12 ust. 1 u.p.s., wolnym stanowiskiem urzędniczym, w tym wolnym kierowniczym stanowiskiem urzędniczym, jest stanowisko, na które, zgodnie z przepisami ustawy albo w drodze porozumienia, nie został przeniesiony pracownik samorządowy zatrudniony na stanowisku urzędniczym, w tym kierowniczym stanowisku urzędniczym, posiadający kwalifikacje wymagane na danym stanowisku lub nie został przeprowadzony na to stanowisko nabór albo na którym mimo przeprowadzonego naboru nie został zatrudniony pracownik.
W ramach naboru na wolne stanowisko urzędnicze można wyodrębnić trzy etapy: ogłoszenie o naborze (art. 13 u.p.s.), wyłonienie najlepszego kandydata (art. 13a i art. 14 u.p.s.) oraz podanie do publicznej wiadomości wyników naboru (art. 15 u.p.s.).
W pierwszym etapie, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.p.s., ogłoszenie o wolnym stanowisku urzędniczym, w tym kierowniczym stanowisku urzędniczym oraz o naborze kandydatów na to stanowisko umieszcza się w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902), zwanym dalej "Biuletynem", oraz na tablicy informacyjnej w jednostce, w której jest prowadzony nabór.
Aktem określającym warunki, jakie winien spełniać kandydat na wolne stanowisko urzędnicze jest ogłoszenie o naborze.
Stosownie do art. 13 ust. 2 u.p.s. ogłoszenie o naborze powinno zawierać:
1) nazwę i adres jednostki;
2) określenie stanowiska;
3) określenie wymagań związanych ze stanowiskiem zgodnie z opisem danego stanowiska, ze wskazaniem, które z nich są niezbędne, a które dodatkowe;
4) wskazanie zakresu zadań wykonywanych na stanowisku;
4a) informację o warunkach pracy na danym stanowisku; informację, czy w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w jednostce, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wynosi co najmniej 6%;
5) wskazanie wymaganych dokumentów;
6) określenie terminu i miejsca składania dokumentów.
Ustawa o pracownikach samorządowych określa również, że wymagania niezbędne to wymagania konieczne do podjęcia pracy na danym stanowisku, a wymagania dodatkowe to pozostałe wymagania, pozwalające na optymalne wykonywanie zadań na danym stanowisku (art. 13 ust. 2a pkt 1 i 2). Do kandydatów na wolne stanowisko urzędnicze stosuje się także art. 6 ust. 1 pkt 1-3 u.p.s., zgodnie z którym pracownikiem samorządowym może być osoba, która jest obywatelem polskim z zastrzeżeniem art. 11 ust. 2 i 3; ma pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzysta z pełni praw publicznych; posiada kwalifikacje zawodowe wymagane do wykonywania pracy na określonym stanowisku. Ponadto zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 1-3 u.p.s. pracownikiem samorządowym zatrudnionym na podstawie umowy o pracę na stanowisku urzędniczym może być osoba, która: posiada co najmniej wykształcenie średnie; nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe i cieszy się nieposzlakowaną opinią. Termin do składania dokumentów określony w ogłoszeniu o naborze, nie może być krótszy niż 10 dni od dnia opublikowania tego ogłoszenia w Biuletynie (art. 13 ust. 3 u.p.s.).
W drugim etapie w toku naboru na wolne stanowisko urzędnicze, komisja wyłania nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów, spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe, których przedstawia się kierownikowi jednostki celem zatrudnienia wybranego kandydata (art. 13a ust. 1 u.p.s.). Jeżeli w jednostce wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych (...), jest niższy niż 6%, pierwszeństwo w zatrudnieniu na stanowiskach urzędniczych, z wyłączeniem kierowniczych stanowisk urzędniczych, przysługuje osobie niepełnosprawnej, o ile znajduje się w gronie osób, o których mowa w ust. 1 (art. 13a ust. 2 u.p.s.). Z przeprowadzonego naboru kandydatów sporządza się protokół (art. 14 ust. 1 u.s.p.). W art. 14 ust. 2 u.s.p. określono, że protokół zawiera: określenie stanowiska, na które był przeprowadzany nabór, liczbę kandydatów oraz imiona, nazwiska i miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów wraz ze wskazaniem kandydatów niepełnosprawnych, o ile do przeprowadzonego naboru stosuje się przepis art. 13a ust. 2, przedstawianych kierownikowi jednostki (pkt 1); liczbę nadesłanych ofert na stanowisko, w tym liczbę ofert spełniających wymagania formalne (pkt 2); informację o zastosowanych metodach i technikach naboru (pkt 3); uzasadnienie dokonanego wyboru (pkt 4) i skład komisji przeprowadzającej nabór (pkt 5). Etap ten kończy się rozstrzygnięciem, w którym kierownik jednostki wyłania najlepszego kandydata do pracy na danym stanowisku urzędniczym.
W trzecim etapie, niezwłocznie po przeprowadzonym naborze należy podać do publicznej wiadomości informację o wyniku naboru przez umieszczenie na tablicy informacyjnej w jednostce, w której był przeprowadzany nabór, oraz opublikowanie w Biuletynie przez okres co najmniej 3 miesięcy (art. 15 ust. 1 u.p.s.). W art. 15 ust. 2 u.s.p. określono, że informacja, o której mowa w ust. 1, zawiera: 1) nazwę i adres jednostki; 2) określenie stanowiska; 3) imię i nazwisko wybranego kandydata oraz jego miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego; 4) uzasadnienie dokonanego wyboru albo uzasadnienie nierozstrzygnięcia naboru na stanowisko.
Jak już wskazano, według art. 11 ust. 1 u.p.s. nabór kandydatów na wolne stanowisko urzędnicze jest otwarty i konkurencyjny. Owe idee służą odzwierciedleniu konstytucyjnego wymogu zapewnienia obywatelom polskim korzystającym z pełni praw publicznych równego dostępu do służby publicznej (art. 60 Konstytucji RP). Nabór kandydatów na wolne stanowisko urzędnicze jest otwarty, co zatem oznacza, że przybiera postać sformalizowanego postępowania rekrutacyjnego, a każdy spełniający warunki przewidziane ogłoszeniem o naborze, może zgłosić swoją kandydaturę. Otwartość naboru zostaje zachowana jeśli spełniony jest wymóg jawności i przejrzystości postępowania konkursowego, tak aby było wiadome jakimi przesłankami kierowała się jednostka samorządu terytorialnego, zatrudniająca określoną osobę (por. wyrok NSA z 16 lutego 2021 r., III OSK 3686/21). Jawność naboru jest zagwarantowana poprzez obowiązek upowszechnienia informacji o wolnym stanowisku urzędniczym w Biuletynie Informacji Publicznej i na tablicy informacyjnej urzędu, w którym prowadzony jest nabór. Realizacji tej zasady służy również art. 13 ust. 3 u.p.s., przewidujący, że termin do składania dokumentów określony w ogłoszeniu o naborze nie może być krótszy niż 10 dni od dnia opublikowania tego ogłoszenia w Biuletynie.
Pojęcie "naboru" w doktrynie prawa urzędniczego oznacza przewidzianą przez prawo lub w inny przyjęty powszechnie sposób czynność oceny formalnego przygotowania kandydata oraz sprawdzenia rzeczywistej wiedzy i przydatności do wykonywania określonych funkcji połączoną z czynnością wyboru, na podstawie dokonanej oceny, kandydata najwłaściwszego przy założeniu określonego celu (tak. np. T. Górzyńska, J. Łętowski, Urzędnicy administracji państwowej, Warszawa 1986 r., s. 36). Należy również podkreślić, że nie tylko samo ogłoszenie o naborze, ale też dokonanie wyboru musi być jawne zarówno co do wyników, zastosowanej metody selekcji, jak i argumentów, które wpłynęły na podjęcie decyzji.
Z przedstawionej analizy wynika, że postępowanie w przedmiocie naboru jest ciągiem prawem określonych działań i czynności aparatu administracyjnego zwieńczonych rozstrzygnięciem o naborze, które podlega upowszechnieniu (por. postanowienie NSA z 30 października 2020 r., I OSK 1094/20).
Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że przedmiotem skargi może być rozstrzygnięcie o naborze na wolne stanowisko urzędnicze, jako akt w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wieńczący procedurę wyłonienia kandydatów na wolne stanowisko urzędnicze. Przyjąć bowiem można, że w tego rodzaju konstrukcjach prawnych przedmiotem zaskarżenia powinien być "efekt końcowy" owego łańcucha działań prawem przewidzianych, chyba że takiemu rozwiązaniu sprzeciwia się zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu (por. postanowienie NSA z 30 października 2020 r., I OSK 1094/20).
Problem dopuszczalności skarżenia poszczególnych etapów procedur konkursowych był już przedmiotem pogłębionej analizy orzecznictwa. Na kanwie przepisów o postępowaniu konkursowym na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki NSA w uchwale z 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 5/14, stwierdził, że uchwała komisji konkursowej o odmowie dopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego na stanowisko dyrektora szkoły podjęta na podstawie § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznej szkoły lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. Nr 60, poz. 373, z późn. zm.) nie jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W motywach uchwały wskazano, że brak możliwości zaskarżenia uchwały komisji konkursowej nie zamyka kandydatowi możliwości kwestionowania wyniku konkursu przed sądem administracyjnym, a jedynie prawo do obrony zostaje przesunięte w czasie, bowiem przedmiotem skargi może być rozstrzygnięcie organu samorządowego o powołaniu na stanowisko dyrektora. Z kolei w doktrynie wskazywano, że w zakresie skarżenia poszczególnych czynności składających się na całość jakiejś procedury wyboru czy powołania na stanowisko można wyróżnić trzy koncepcje: pierwsza wynikająca z istoty związku prawnego pomiędzy poszczególnymi aktami organu prowadzącego szkołę, sprowadza się do tego, że każdy kolejny akt jest konsekwencją prawną poprzedniego, a wyeliminowanie z obrotu prawnego jednego z aktów w sekwencji działań organu uruchamia procedury usunięcia z obrotu prawnego aktów następnych, wydanych po tym akcie, ale i będących w związku prawnym z tym aktem. Zaletą tej konstrukcji jest wywołanie efektu domina, bowiem każda kolejna czynność prawna podjęta w ciągu działań byłaby eliminowana z obrotu prawnego, czy też mogłaby być uznana za niewywołującą skutków prawnych z uwagi na związek prawny z czynnością wyeliminowaną z obrotu prawnego przez sąd. Druga możliwa konstrukcja to przyjęcie dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego jedynie na akt kończący postępowanie konkursowe z możliwością skutecznego podniesienia zarzutów przeciwko aktom lub czynnościom wydanym wcześniej w toku procedury konkursowej. Uznanie zasadności zarzutów wobec aktów wcześniejszych niweczy je, czy też powoduje ich bezskuteczność prawną, a także aktów następnych, związanych z aktem wyeliminowanym z obrotu prawnego. Trzecia konstrukcja zakłada dopuszczalność złożenia skargi na każdy akt organu prowadzącego podejmowany w toku procedury konkursowej, o ile podmiot skarżący wykaże naruszenie interesu prawnego i akt ten mieści się w katalogu aktów podlegających kognicji sądów administracyjnych (por. M. Wincenciak, Prawo do sądu w zakresie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły publicznej, w: Racjonalny ustawodawca. Racjonalna administracja. Pamięci profesora Eugeniusza Smoktunowicza, red. D. R. Kijowski, A. Budnik, A. Miruć, Białystok 2016, s. 378-379).
Według doktryny akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.: 1) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia; 2) są podejmowane w sprawach indywidualnych; 3) muszą mieć charakter publicznoprawny; 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa (J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Lexis Nexis, komentarz do art. 3 p.p.s.a.).
Rozstrzygnięcie o naborze spełnia przesłanki aktu. Ma bowiem charakter władczy w tym sensie, że rozstrzyga o tym który z kandydatów jest najlepszy w stawce ubiegających się o zatrudnienie. Dotyczy sprawy indywidualnej, gdyż określa konkretnych adresatów: "zwycięzcę" i w domyśle "przegranych" w danym postępowaniu konkursowym. Ma charakter publicznoprawny bo, biorąc pod uwagę wcześniejsze rozważania, jest podejmowane w sprawie publicznej i przez organ administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym. Ponadto dotyczy uprawnień wynikających z przepisów prawa, bowiem określenie "zwycięzcy" w procedurze naboru daje podstawy, ale nie roszczenie, do zawarcia z nim stosunku pracy i jednocześnie oznacza, że kolejny kandydat na liście naboru może być potencjalnie zatrudniony, jeżeli w ciągu 3 miesięcy od dnia nawiązania stosunku pracy z osobą wyłonioną w drodze naboru istnieje konieczność ponownego obsadzenia tego samego stanowiska (art. 15 ust. 3 u.p.s.).
Trzeba też wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych sprawy dotyczące sytuacji prawnej uczestników naboru na wolne stanowisko urzędnicze w trybie ustawy o pracownikach samorządowych, uznaje się za mieszczące w zakresie aktów lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 10 maja 2012 r., I OSK 184/11; postanowienie NSA z 11 grudnia 2012 r., I OSK 2883/12; wyrok WSA w Lublinie z 6 grudnia 2007 r., III SA/Lu 516/07; wyrok WSA w Szczecinie z 5 września 2013 r., II SA/Sz 191/13; wyrok WSA w Rzeszowie z 9 grudnia 2015 r., II SA/Rz 613/15).
W rozpoznawanej sprawie postępowanie konkursowe było prowadzone w parciu o przepisy ustawy o pracownikach samorządowych oraz zmierzało do wyłonienia kandydata na wolne stanowisko urzędnicze: Inspektora w Dziale Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., wobec czego przysługuje na rozstrzygnięcie o naborze tego konkursu przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Z kolei Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O, będącego jednostką organizacyjną gminy, który przeprowadził postępowanie konkursowe, działał w imieniu Ośrodka na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Burmistrza O (§ 2 i § 3 uchwały nr XXVII/330/2016 Rady Miejskiej w O z dnia 28 grudnia 2016 r. w sprawie uchwalenia Statutu Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O – Dz. Urz. Woj. Łódzk. z 2017 r., poz. 321 ze zm., pełnomocnictwo z 29 listopada 2019 r.).
Przechodząc do oceny zasadności skargi sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie naruszona została procedura naboru. Naruszone zostały zasady konkurencyjności, obiektywności i transparentności procedury naboru.
Określone w ogłoszeniu o konkursie wymagane w odniesieniu do kandydatów kryterium wykształcenia "wyższe administracyjne" jest nieprecyzyjne. Nie wiadomo, czy w tym wypadku kandydat winien posiadać wyższe wykształcenie na kierunku "administracja", czy też wystarczające było dla spełnienia tego kryterium posiadanie wyższego wykształcenia na tzw. kierunku administracyjnym, które to pojęcie jest znacznie szersze i obejmuje dziedziny wiedzy niezbędne w wielu sferach życia publicznego, politycznego i gospodarczego.
Wskazać przy tym trzeba, że posiadanie wykształcenia wyższego wiąże się z uzyskaniem tytułu zawodowego. Absolwent studiów pierwszego stopnia uzyskuje tytuł zawodowy licencjata, inżyniera albo równorzędny, natomiast absolwent studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich – tytuł magistra, magistra inżyniera albo równorzędny, o czym stanowi art. 77 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 742 ze zm.). Tytuły równorzędne określają przepisy wydane na podstawie art. 81 pkt 11 tej ustawy. Zgodnie § 29 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2787) za równorzędne tytułom licencjata i inżyniera uważa się tytuły zawodowe: inżynier architekt, inżynier pożarnictwa, licencjat pielęgniarstwa oraz licencjat położnictwa, natomiast zgodnie z § 30 i 31 wskazanego rozporządzenia za tytuły zawodowe równorzędne tytułom magistra i magistra inżyniera uważa się tytuły zawodowe: magister inżynier architekt, magister inżynier pożarnictwa, magister pielęgniarstwa, magister położnictwa, lekarz, lekarz dentysta, lekarz weterynarii, magister farmacji.
Z akt sprawy nie wynika, aby wybrana do zatrudnienia D.Z-Ł posiadała wyższe wykształcenie na kierunku administracja, czy kierunku administracyjnym. W postępowaniu konkursowym przedstawiła ona dyplomy potwierdzające odbycie studiów wyższych w [...] Akademii Pedagogicznej w S. na Wydziale Edukacyjno-Filozoficzny oraz na Uniwersytecie [...] na Wydziale Nauk Społecznych na kierunku filozofia oraz uzyskanie na tym kierunku tytułów zawodowych licencjata i magistra. D.Z-Ł posiada zatem wykształcenie wyższe w dziedzinie nauk humanistycznych jaką jest filozofia. Ukończyła ona wprawdzie w Wyższej Szkole Administracji Publicznej Studia Podyplomowe w zakresie Administracji i Samorządu Terytorialnego, lecz nie spełniają one wymogu wyższego wykształcenia w rozumieniu art. 77 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Studia podyplomowe, jak stanowi bowiem art. 160 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, umożliwiają jedynie uzyskanie kwalifikacji cząstkowych na poziomie 6, 7 albo 8 PRK. Nie można wobec tego uznać, aby D.Z-Ł spełniała określony w ogłoszeniu wymóg posiadania przez kandydata wykształcenia "wyższego administracyjnego".
Należy przy tym zauważyć, że skarżąca przedłożyła w postępowaniu konkursowym dyplomy potwierdzające uzyskanie wykształcenia wyższego i tytułów zawodowych licencjata oraz magistra na Uniwersytecie [...] w Instytucie Turystyki i Rozwoju Gospodarczego na kierunku zarządzanie oraz na Wydziale Zarządzania na kierunku finanse i rachunkowość.
Z akt sprawy nie wynika, aby w czasie naboru sprawdzono w jakikolwiek sposób, czy posiadane przez skarżącą oraz pozostałe kandydatki wykształcenie spełnia określony w ogłoszeniu wymóg wykształcenia "wyższego administracyjnego".
W rozpoznawanej sprawie nie można także uznać, aby protokół z przeprowadzonego 20 sierpnia 2024 r. naboru kandydatów w pełni spełniał wymogi określone w art. 14 ust. 2 u.p.s. Nie zawiera on informacji o zastosowanych metodach i technikach naboru oraz uzasadnienia, dlaczego uznano, że wymogi formalne spełnił jeden kandydat. Na podstawie kart wstępnej oceny formalnej kandydatów można jedynie stwierdzić, że przyczyną uznania, że skarżąca nie spełniła wymogów formalnych było niewykazanie przez nią kryterium posiadania wykształcenia "wyższego administracyjnego", które uznano za spełnione w wypadku D.Z-Ł Formularz oceny końcowej kandydatów w naborze z 26 sierpnia 2024 r. również nie spełnia wymogów określonych w art. 14 ust. 2 u.p.s. Dotyczy wyłącznie jednego z kandydatów – D.Z-Ł. Nie zawiera żadnych informacji o innych kandydatach, liczbie nadesłanych ofert, w tym liczbie ofert spełniających wymagania formalne, informacji o zastosowanych metodach i technikach naboru, uzasadnienia dokonanego wyboru, w tym odrzucenia kandydatury skarżącej. Uzasadnienie informacji o wyniku naboru z 26 sierpnia 2024 r. jest natomiast bardzo lakoniczne i ogólnikowe. Nie daje odpowiedzi na pytanie o zastosowane metody i techniki naboru oraz dlaczego uznano, że wybrana do zatrudnienia D.Z-Ł spełniła wszystkie wymagania formalne wskazane w ogłoszeniu. Tym samym naruszony został art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.s.
W ocenie sądu taki sposób działania organu w istocie uniemożliwił poznanie powodów, dla których na stanowisko urzędnicze została wybrana konkretna kandydatka (por. wyrok NSA z 13 października 2021 r., III OSK 4945/21; wyrok WSA w Bydgoszczy z 15 marca 2022 r., II SA/Bk 897/21). Organ przeprowadzając nabór na wolne stanowisko urzędnicze z naruszył ustawowe zasady naboru określone w art. 11 ust. 1 u.p.s. Nieprawidłowości w zakresie sporządzonych z naboru protokołów oraz informacji o wyniku naboru naruszają art. 14 ust. 2 pkt 3 i 4 oraz art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.s.
Z tych względów uznać należy, że objęta skargą czynność została podjęta z istotnym naruszeniem obowiązujących przepisów prawa.
Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., stwierdził bezskuteczność zaskarżonego rozstrzygnięcia naboru na stanowisko inspektora.
O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł, od organu administracji na rzecz skarżącej, sąd orzekł na mocy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
d.j.