III SA/Łd 742/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-02-21
NSAAdministracyjneŚredniawsa
bhpbezpieczeństwo i higiena pracymaszynytaśmociągiwstrzymanie eksploatacjiinspekcja pracyzagrożenie życia i zdrowiaodpowiedzialność pracodawcykodeks pracyrozporządzenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy nakazującą wstrzymanie eksploatacji taśmociągów z powodu braku odpowiednich osłon i zabezpieczeń elektrycznych, uznając istnienie bezpośredniego zagrożenia dla życia i zdrowia pracowników.

Spółka złożyła skargę na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy, która utrzymała w mocy nakaz wstrzymania eksploatacji dwóch taśmociągów. Powodem nakazu był brak odpowiednich osłon zabezpieczających dostęp do ruchomych części maszyn oraz brak zabezpieczenia skrzynki sterowniczej przed dostępem do czynnych elementów instalacji elektrycznej. Spółka argumentowała, że zagrożenie nie było bezpośrednie, a wypadek przy pracy nie przesądza o tym. Sąd oddalił skargę, uznając, że stwierdzone naruszenia przepisów BHP stwarzają bezpośrednie ryzyko dla życia i zdrowia pracowników, co potwierdził wcześniejszy ciężki wypadek przy pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział [...] w K. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Łodzi, która utrzymała w mocy nakaz Inspektora Pracy z dnia 1 sierpnia 2023 r. Nakaz ten zobowiązywał spółkę do wstrzymania eksploatacji dwóch taśmociągów wchodzących w skład linii produkcyjnej nr 2 z powodu braku zabezpieczenia dostępu do ruchomych części maszyn oraz braku zabezpieczenia skrzynki sterowniczej przed dostępem do czynnych elementów instalacji elektrycznej. Spółka kwestionowała istnienie bezpośredniego zagrożenia dla życia i zdrowia pracowników, argumentując, że do wypadku przy pracy doszło z powodu dodatkowych czynników, a nie samego braku osłon. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że naruszenia przepisów BHP, w tym § 15 ust. 3 i § 19 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r., stwarzają bezpośrednie ryzyko dla życia i zdrowia pracowników. Sąd podkreślił, że możliwość pochwycenia kończyny pracownika w szczelinę maszyny, nawet w wyniku nieuwagi, świadczy o bezpośredniości zagrożenia. Dodatkowo, sąd wskazał, że ciężki wypadek przy pracy, który miał miejsce wcześniej przy obsłudze tych taśmociągów, potwierdza istnienie takiego zagrożenia. Sąd uznał, że organy Inspekcji Pracy prawidłowo zastosowały przepisy Kodeksu pracy oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, nakazując wstrzymanie eksploatacji maszyn w sytuacji bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, stwierdzone naruszenia przepisów BHP, w tym brak osłon zapobiegających dostępowi do ruchomych części maszyn oraz brak zabezpieczenia skrzynki sterowniczej, stanowią bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia pracowników.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że możliwość dostania się kończyny pracownika w szczelinę maszyny, nawet w wyniku nieuwagi, świadczy o bezpośredniości zagrożenia. Dodatkowo, fakt wcześniejszego ciężkiego wypadku przy pracy przy obsłudze tych taśmociągów potwierdza istnienie takiego zagrożenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.PIP art. 11 § pkt 3

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy

W razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania wstrzymania eksploatacji maszyn i urządzeń w sytuacji, gdy ich eksploatacja powoduje bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

k.p. art. 207 § § 2

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.

k.p. art. 215 § pkt 1

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

Pracodawca jest obowiązany zapewnić, aby stosowane maszyny i inne urządzenia techniczne zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy, w szczególności zabezpieczały pracownika przed urazami, działaniem niebezpiecznych substancji chemicznych, porażeniem prądem elektrycznym, nadmiernym hałasem, działaniem drgań mechanicznych i promieniowania oraz szkodliwym i niebezpiecznym działaniem innych czynników środowiska pracy.

rozp. MG z 30.10.2002 r. art. 15 § ust. 3

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy

W przypadku wystąpienia ryzyka bezpośredniego kontaktu z ruchomymi częściami maszyn, mogącego powodować wypadki, stosuje się osłony lub inne urządzenia ochronne, które zapobiegałyby dostępowi do strefy zagrożenia lub zatrzymywałyby ruch części niebezpiecznych.

rozp. MG z 30.10.2002 r. art. 19 § pkt 3

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy

Maszyny odpowiednio zabezpiecza się w celu ochrony pracowników przed zagrożeniami wynikającymi z bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z energią elektryczną.

Pomocnicze

u.PIP art. 33 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy

W wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy wydaje decyzje.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów BHP dotyczących zabezpieczenia maszyn i instalacji elektrycznej stwarza bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia pracowników. Ciężki wypadek przy pracy potwierdza istnienie bezpośredniego zagrożenia. Obowiązek pracodawcy zapewnienia bezpiecznych warunków pracy obejmuje stosowanie odpowiednich osłon i zabezpieczeń.

Odrzucone argumenty

Brak bezpośredniego zagrożenia dla życia i zdrowia, ponieważ do wypadku potrzebne są dodatkowe czynniki (np. celowe działanie pracownika). Sam fakt wystąpienia wypadku przy pracy nie jest wystarczającą przesłanką do nakazu wstrzymania eksploatacji.

Godne uwagi sformułowania

ryzyko pochwycenia i zmiażdżenia części kończyn górnych szczelina jaka istnieje pomiędzy konstrukcją maszyny, a krawędzią taśmy, umożliwia dostęp m.in. dłoni w rejon nabiegania taśmy na koła zębate przedostanie się kończyny pracownika w szczelinę, a więc w rejon nabiegania taśmy na koła zębate może być efektem jego nieuwagi, chwilowego obniżenia koncentracji lub ruchu mimowolnego, a to świadczy o bezpośredniości stwierdzonego zagrożenia ciężki wypadek przy pracy osoby obsługującej linię produkcyjną jednoznacznie wskazuje na występowanie "bezpośredniości" zagrożenia

Skład orzekający

Małgorzata Kowalska

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Alberciak

sędzia

Krzysztof Szczygielski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'bezpośredniego zagrożenia' dla życia lub zdrowia w kontekście przepisów BHP i nakazu wstrzymania eksploatacji maszyn, a także znaczenie wypadków przy pracy jako dowodu istnienia takiego zagrożenia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnych przepisów rozporządzenia wykonawczego i specyficznych naruszeń, ale ogólne zasady dotyczące bezpieczeństwa maszyn i oceny ryzyka są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy bezpieczeństwa pracowników i potencjalnie poważnych konsekwencji zaniedbań BHP, co jest tematem ważnym dla wielu pracodawców i pracowników. Pokazuje, jak sąd interpretuje 'bezpośrednie zagrożenie' i jakie dowody są brane pod uwagę.

Czy brak osłony taśmociągu to bezpośrednie zagrożenie życia? Sąd rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 742/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Krzysztof Szczygielski
Małgorzata Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1465
art. 207 par. 2
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.)
Dz.U. 2002 nr 191 poz 1596
par. 15 ust. 1 i par. 19 pkt 3
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny  pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy.
Dz.U. 2022 poz 1614
art. 11 i art. 33 ust. 1
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t. j.)
Sentencja
Dnia 21 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2024 roku sprawy ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział [...] w K. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Łodzi z dnia 4 września 2023 roku nr Ld-O-5112-1/23 LD-PPR-B.5112.6.2023 w przedmiocie nakazów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 4 września 2023 r. Okręgowy Inspektor Pracy w Łodzi utrzymał w mocy nakaz Inspektora Pracy z 1 sierpnia 2023 r. zobowiązujący A. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Oddziału [...] w K. do wstrzymania eksploatacji dwóch taśmociągów wchodzących w skład linii produkcyjnej nr 2 znajdującej się w "hali rozbioru" usytuowanej przy ul. B. w K..
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Po przeprowadzeniu w dniach 31 lipca i 1 sierpnia 2023 r. kontroli Oddziału [...] usytuowanego przy ul. B. w K. należącego do A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K., Inspektor Pracy nakazał wstrzymać eksploatację dwóch taśmociągów (nieposiadających oznakowania) wchodzących w skład linii produkcyjnej nr 2 znajdującej się w "hali rozbioru" usytuowanej przy ul. B. w K. do czasu:
- zabezpieczenia osłoną lub innym urządzeniem ochronnym dostępu do stref nabiegania taśmy na koła zębate napędowe i koła zębate zwrotne (wchodzące w skład taśmociągów);
- zabezpieczenia przed dostępem do czynnych elementów instalacji elektrycznej napięcia przemiennego 230V skrzynki sterowniczej powyższych taśmociągów.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie czynności kontrolnych 1 sierpnia 2023 r. w "hali rozbioru" Oddziału [...] usytuowanego przy ul. B. w K. stwierdzono, iż linia produkcyjna nr 2 składa się z dwóch taśmociągów (nieposiadających oznakowania), które to taśmociągi nie posiadają zabezpieczonego osłoną lub innym urządzeniem ochronnym dostępu do stref nabiegania taśmy na koła zębate napędowe i koła zębate zwrotne wchodzące w ich skład. Stanowiska pracy zlokalizowano wzdłuż całej długości taśmociągów, od strony ciągu komunikacyjnego, w tym przy kołach zębatych napędowych i kołach zębatych zwrotnych. Ponadto stwierdzono, iż pulpit sterowniczy linii produkcyjnej nr 2 znajduje się w skrzynce sterowniczej usytuowanej w rogu na parterze pomieszczenia nr 28, tj. biura rozbioru. Skrzynka sterownicza nie była zabezpieczona przed dostępem do czynnych elementów instalacji elektrycznej napięcia przemiennego 230V. Stan taki powoduje m.in. ryzyko pochwycenia i zmiażdżenia części kończyn górnych - szczelina jaka istnieje pomiędzy konstrukcją maszyny, a krawędzią taśmy, umożliwia dostęp m.in. dłoni w rejon nabiegania taśmy na koła zębate napędowe i koła zębate zwrotne oraz ryzyko porażenia prądem elektrycznym, z uwagi na to, iż bezpośrednio przy elementach sterowniczych omawianych powyżej taśmociągów (m.in. odpowiadających za ich załączenie i regulowanie prędkości) znajdują się odkryte złącza instalacji napięcia przemiennego 230V. W trakcie czynności kontrolnych nie wykonywano pracy związanej z obsługą dwóch taśmociągów wchodzących w skład linii produkcyjnej nr 2, natomiast taśmociągi te były podłączone do zasilania.
11 sierpnia 2023 r. spółka złożyła odwołanie od powyższego nakazu, w którym podniosła, że sam brak osłon taśmociągów nie powoduje bezpośredniego zagrożenia, tj. takiego, którego skutek w postaci zagrożenia życia lub zdrowia jest wynikiem samego naruszenia przepisów bhp, bez konieczności wystąpienia dodatkowej przyczyny. Przesłanka bezpośredniego zagrożenia jest warunkiem wydania nakazu wstrzymania eksploatacji maszyny, natomiast pracownicy wykonujący pracę przy taśmie nie operują rękami w strefie zagrożenia, a pracownik w tych strefach może podlegać zagrożeniu jedynie w przypadku dodatkowych czynników aktywujących, na przykład poprzez celowe sięganie ręką do strefy zagrożenia.
Odnosząc się do braku zabezpieczenia elementów czynnych instalacji elektrycznej strona wskazała, że w chwili kontroli skrzynka rozdzielcza była otwarta i w tym czasie mogło dojść do nieuprawnionego dostępu, jednak żadne elementy instalacji niskiego napięcia nie były dostępne w wyniku dotyku bezpośredniego – izolacja, sposób podłączenia i montażu wykluczały obecność nieosłoniętych elementów czynnych pod napięciem.
Przywołaną na wstępie decyzją z 4 września 2023 r. Okręgowy Inspektor Pracy w Łodzi utrzymał w mocy nakaz Inspektora Pracy z 1 sierpnia 2023 r. wskazując, iż bezspornym jest, że wymienione taśmociągi nie posiadały w dniu wykonywania kontroli osłon lub innych urządzeń ochronnych zabezpieczających przed możliwością dostępu do stref nabiegania taśmy na koła zębate napędowe i koła zębate zwrotne wchodzące w ich skład, co umożliwiało bezpośredni dostęp m.in. kończyn górnych pracowników do powyższych stref. Powyższe naruszyło § 15 ust 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. Nr 191, poz. 1596 ze zm. – dalej "rozporządzenie z 30 października 2002 r.").
Bezsporne również jest, że pulpit sterowniczy linii produkcyjnej nr 2 znajdował się w skrzynce sterowniczej usytuowanej w rogu, na parterze pomieszczenia nr 28 (biura rozbioru). Wskazana skrzynka sterownicza w trakcie kontroli nie była zabezpieczona przed dostępem do czynnych elementów instalacji elektrycznej napięcia przemiennego 230V. Powyższe naruszało § 19 pkt 3 rozporządzenia z 30 października 2002 r., zgodnie z którym maszyny odpowiednio zabezpiecza się w celu ochrony pracowników przed zagrożeniami wynikającymi z bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z energią elektryczną.
Reasumując powyższe Okręgowy Inspektor Pracy w Łodzi stwierdził, że zgodnie z art. 207 § 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2022r. poz. 1510 ze zm. oraz z 2023 r. poz. 641 – dalej "k.p.") pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Ponadto zgodnie z art. 215 pkt 1 k.p. pracodawca jest obowiązany zapewnić, aby stosowane maszyny i inne urządzenia techniczne zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy, w szczególności zabezpieczały pracownika przed urazami, działaniem niebezpiecznych substancji chemicznych, porażeniem prądem elektrycznym, nadmiernym hałasem, działaniem drgań mechanicznych i promieniowania oraz szkodliwym i niebezpiecznym działaniem innych czynników środowiska pracy. Trudno uznać, że A. Sp. z o.o. Oddział [...] w K. chroniła życie i zdrowie pracowników, skoro nie zapewniła maszyn wyposażonych w urządzenia ochronne, a tym samym dopuściła do naruszenia powyższych przepisów.
Odnosząc się natomiast do zakwestionowanej przez stronę "bezpośredniości" zagrożenia życia i zdrowia wskazać należy, że kontrola z 1 sierpnia 2023 r. została zainicjowana zgłoszeniem z 24 lipca 2023 r. do Okręgowego Inspektoratu Pracy w Łodzi ciężkiego wypadku przy pracy, jaki miał miejsce 13 lipca 2023 r. na terenie kontrolowanego podmiotu, przy obsłudze linii produkcyjnej nr 2 w obszarze taśmociągów, podczas ich mycia. W trakcie czynności obsługowych maszyny doszło do pochwycenia lewej ręki osoby wykonującej czynności przez elementy przenośnika. W wyniku zdarzenia poszkodowana doznała rozległych urazów lewej ręki. Ciężki wypadek przy pracy osoby obsługującej linię produkcyjną jednoznacznie wskazuje na występowanie "bezpośredniości" zagrożenia.
9 października 2023 r. spółka A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję z 4 września 2023 r. Okręgowego Inspektora Pracy w Łodzi.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 11 pkt 3 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na założeniu, ze sam fakt wystąpienia wypadku przy pacy wskazuje na istnienie przesłanki bezpośredniości zagrożenia życia i zdrowia, a co za tym idzie, bezzasadne zastosowanie tego przepisu, podczas gdy w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka bezpośredniości zagrożenia.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającego ją nakazu inspektora pracy, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, iż organ administracyjny wydając decyzję w żaden sposób merytorycznie nie odniósł się do postawionego zarzutu i nie wskazał, dlaczego uznał zagrożenie za bezpośrednie, pomimo tego, że - jak wykazał odwołujący się - nie było możliwości spowodowania zagrożenia dla życia i zdrowia bez współistniejących innych przyczyn, takich jak chociażby intencjonalne włożenie ręki do strefy zagrożenia lub usuniecie izolacji z przewodów elektrycznych. Zdaniem strony decyzja organu II instancji jest nieuzasadniona i rażąco nieproporcjonalna do uchybień pracodawcy, powodując wstrzymanie produkcji na całej linii i co za tym idzie, znaczne straty pracodawcy. Sam fakt wystąpienia wypadku przy pracy nie może być wystarczającym powodem do wstrzymywania produkcji, jeżeli nie została wykazana konieczna przesłanka bezpośredniości. Spółka podkreśliła, iż w szczególny sposób dba o bezpieczeństwo swoich pracowników, co roku zdobywając liczne nagrody w rankingach najlepszych pracodawców w branży rolno-spożywczej. Z własnej Inicjatywy na bieżąco ulepsza warunki pracy oraz bezzwłocznie zastosowuje się do poleceń organów kontrolnych, co miało miejsce również w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Zdaniem organu opisane w nakazie naruszenia stwierdzone w trakcie kontroli wymagały natychmiastowej reakcji celem zapobiegnięcia kolejnemu wypadkowi przy pracy. Okoliczność wystąpienia wypadku przy pracy w określonym stanie faktycznym może stanowić dodatkowe potwierdzenie występowania stanu bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi. Prace związane z czyszczeniem taśmociągu wchodzącego w skład linii produkcyjnej nr 2, w tym usuwanie znajdujących się w nim zbędnych przedmiotów, są pracami niewątpliwie związanymi z eksploatacją przedmiotowego taśmociągu.
Ponadto organ wskazał, że o zasadności podjętych przez inspektora pracy środków prawnych świadczą również ustalenia dokonane przez innych inspektorów pracy w tym samym podmiocie kontrolowanym. W protokole kontroli 3-osobowego zespołu inspektorów pracy z 5 października 2023 r. wskazano, że kontrolą w tym dniu objęto m.in. zagadnienia związane z realizacją nakazu z 1 sierpnia 2023 r. W czasie kontroli stwierdzono, iż miejsca, w których istnieje ryzyko dostępu do stref niebezpiecznych na przenośnikach przy linii produkcyjnej nr 2, zostały wyposażone w odpowiednie osłony. Ustalono ponadto, że osłony takie zakładane są sukcesywnie na przenośnikach innych linii produkcyjnych. Szafa sterownicza w czasie kontroli była zabezpieczona przed dostępem osób nieupoważnionych, tj. zamknięta na kłódkę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2023 r. poz. 1634) – dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Z tego też powodu w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania obowiązującej procedury.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie była decyzja Okręgowy Inspektor Pracy w Łodzi z 4 września 2023 r. utrzymująca w mocy nakaz Inspektora Pracy z 1 sierpnia 2023 r. zobowiązujący skarżąca spółkę do wstrzymania eksploatacji dwóch taśmociągów wchodzących w skład linii produkcyjnej nr 2 znajdującej się w "hali rozbioru" należącego do niej zakładu zlokalizowanego przy ul. B. w K..
Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie.
Za podstawę wyrokowania sąd przyjął stan faktyczny prawidłowo ustalony w sprawie przez organy obu instancji i nie kwestionowany przez stronę skarżącą.
Zgodnie z art. 24 Konstytucji RP, praca znajduje się pod ochroną państwa, które przewiduje dla siebie prawo sprawowania w tym zakresie nadzoru. Nadzór ten sprawowany jest przez Państwową Inspekcję Pracy, która jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1614 ze zm. - dalej "ustawa o PIP"). Z analizy przepisów tej ustawy wynika, że Państwowa Inspekcja Pracy posiada stosunkowo szerokie kompetencje obejmujące nie tylko upoważnienie do prowadzenia kontroli przestrzegania przez pracodawców przepisów prawa pracy, ale także do stosowania środków nadzorczych, których wykonanie obwarowane jest przymusem państwowym. W myśl art. 11 pkt 3 ustawy o PIP w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania wstrzymania eksploatacji maszyn i urządzeń w sytuacji, gdy ich eksploatacja powoduje bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
Zgodnie zaś w art. 33 ust. 1 ustawy o PIP w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy wydaje decyzje, o których mowa w art. 11 pkt 1-4 i pkt 6-7 oraz art. 11a. Od pisemnej decyzji inspektora pracy, podmiotowi kontrolowanemu przysługuje odwołanie do okręgowego inspektora pracy, które wnosi się w terminie 7 dni od daty otrzymania decyzji (art. 34 ust. 5 ustawy o PIP).
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji podkreślić należy, że zgodnie z art. 207 § 2 k.p. pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany: 1) organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy; 2) zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń; 3) reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy(...). W myśl zaś art. 215 pkt 1 k.p. pracodawca jest obowiązany zapewnić, aby stosowane maszyny i inne urządzenia techniczne zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy, w szczególności zabezpieczały pracownika przed urazami, działaniem niebezpiecznych substancji chemicznych, porażeniem prądem elektrycznym, nadmiernym hałasem, działaniem drgań mechanicznych i promieniowania oraz szkodliwym i niebezpiecznym działaniem innych czynników środowiska pracy.
Uszczegółowienie tych obowiązków wynika z przepisów zawartych w aktach wykonawczych wydanych na podstawie upoważnienia zawartego w Kodeksie pracy. Aktem takim jest wydane na podstawie art. 237 15 k.p. przywołane powyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy do którego trafnie odwołał się organ w zaskarżonej decyzji. Przeprowadzając kontrole, inspektorzy pracy sprawdzą przestrzeganie przez pracodawców przepisów m.in. tego aktu prawnego oraz innych przepisów szczególnych, określających warunki bezpiecznej pracy przy obsłudze określonych urządzeń i wykonywaniu konkretnych prac.
Zgodnie z § 15 ust. 3 rozporządzenia z 30 października 2002 r. w przypadku wystąpienia ryzyka bezpośredniego kontaktu z ruchomymi częściami maszyn, mogącego powodować wypadki, stosuje się osłony lub inne urządzenia ochronne, które zapobiegałyby dostępowi do strefy zagrożenia lub zatrzymywałyby ruch części niebezpiecznych. Z kolei stosownie do § 19 pkt 3 rozporządzenia z 30 października 2002 r. maszyny odpowiednio zabezpiecza się w celu ochrony pracowników przed zagrożeniami wynikającymi z bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z energią elektryczną.
Podkreślić należy, że istota sporu w niniejszej sprawie nie koncentruje się na kwestii prawidłowości ustaleń faktycznych stwierdzonych w toku kontroli i wskazanych w nakazie inspektora pracy dotyczących stanu zabezpieczenia i funkcjonowania linii produkcyjnej nr 2, lecz sprowadza się do kwestionowania przez stronę skarżącą oceny tego stanu faktycznego. Innymi słowy, skarżąca nie zgadza się z oceną organów Inspekcji Pracy, że stan spornej linii produkcyjnej nie odpowiadał wymogom bezpieczeństwa i higieny pracy, co uzasadniało wydanie nakazu wstrzymania jej eksploatacji.
Zdaniem sądu, organ w kontrolowanej decyzji należycie wykazał w czym tkwi niebezpieczeństwo wynikające z braku odpowiedniej osłony, która zapobiegałaby dostępowi do strefy zagrożenia lub braku mechanizmu który zatrzymywałby ruch części niebezpiecznych spornej linii produkcyjnej stanowiących bezpośrednie zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi. Jednocześnie organ ten odniósł się do zarzutów odwołania i w logiczny sposób wyjaśnił dlaczego nie znalazł podstaw faktycznych i prawnych do jego uwzględnienia.
W kontrolowanej sprawie z niekwestionowanego przez stronę stanu faktycznego opisanego w protokole kontroli z 30 sierpnia 2023 r. wynika, że stanowiska pracy pracowników skarżącej obsługujących linię produkcyjną nr 2 w kontrolowanym, należącym do niej, zakładzie zlokalizowano wzdłuż całej długości taśmociągów - od strony ciągu komunikacyjnego, w tym przy kołach zębatych napędowych i kołach zębatych zwrotnych. Dwa taśmociągi wchodzące w skład tej linii produkcyjnej nie posiadały w dniu kontroli 1 sierpnia 2023 r. zabezpieczonego osłoną lub innym urządzeniem ochronnym dostępu do stref nabiegania taśmy na koła zębate napędowe i koła zębate zwrotne. W ocenie sądu prawidłowo inspektor pracy uznał, że stan taki powoduje m.in. ryzyko pochwycenia i zmiażdżenia części kończyn górnych - szczelina jaka istnieje pomiędzy konstrukcją maszyny, a krawędzią taśmy, umożliwia dostęp m.in. dłoni w rejon nabiegania taśmy na koła zębate napędowe i koła zębate zwrotne. A zatem w sprawie wystąpiło bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia pracowników skarżącej. Nie ma przy tym racji strona wywodząc, że skoro pracownicy nie operują rękami w strefie zagrożenia to nie można mówić o istnieniu bezpośredniego zagrożenia ich życia i zdrowia, a do jego powstania konieczne jest intencjonalne działanie pracownika. W ocenie sądu przedostanie się kończyny pracownika w szczelinę, a więc w rejon nabiegania taśmy na koła zębate może być efektem jego nieuwagi, chwilowego obniżenia koncentracji lub ruchu mimowolnego, a to świadczy o bezpośredniości stwierdzonego zagrożenia. W tych okolicznościach organ prawidłowo stwierdził, że w kontrolowanym zakładzie skarżącej występowało ryzyko bezpośredniego kontaktu z ruchomymi częściami maszyn, mogące powodować wypadki, zatem obowiązkiem pracodawcy było stosowanie osłon lub innych urządzeń ochronnych, które zapobiegałyby dostępowi do strefy zagrożenia lub zatrzymywałyby ruch części niebezpiecznych. Warunek ten nie był spełniony w odniesieniu do kontrolowanej linii produkcyjnej, a zatem zasadnie organ nakazał wstrzymanie jej eksploatacji.
Trafność stanowiska inspektora pracy potwierdza zaistniały w zakładzie skarżącej ciężki wypadek przy pracy, do którego doszło 13 lipca 3023 r. właśnie przy obsłudze spornych taśmociągów wchodzących w skład linii produkcyjnej nr 2. Sąd podziela stanowisko organu, że ciężki wypadek przy pracy osoby obsługującej taśmociąg wskazuje na występowanie bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i życia pracowników zatrudnionych przy jego obsłudze, a zatem z uwagi na naruszenie § 15 ust. 3 rozporządzenia z 30 października 2002 r. spełnione zostały warunki do wydania nakazu w oparciu o art. 11 pkt 3 ustawy o PIP.
Sąd w całości podziela także stanowisko organu, że stwierdzony w toku kontroli 1 sierpnia 2023 r. brak zabezpieczenia skrzynki sterowniczej linii produkcyjnej nr 2 przed dostępem do czynnych elementów instalacji elektrycznej napięcia przemiennego 230 V stwarzał ryzyko porażenia prądem dla pracowników skarżącej. W toku kontroli ustalono, że pulpit sterowniczy linii produkcyjnej znajduje się w skrzynce sterowniczej usytuowanej w rogu biura rozbioru na parterze pomieszczenia nr 28. Skrzynka sterownicza nie była zamknięta i znajdowały się w niej odkryte złącza instalacji elektrycznej napięcia przemiennego 230V. Powyższe stanowiło naruszenie § 19 pkt 3 rozporządzenia z 30 października 2002 r.
Z ustaleń faktycznych opisanych w zaskarżonej decyzji wynikają okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 11 ust. 3 ustawy o PIP oraz powyższego przepisu rozporządzenia. Wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy, dokonując subsumpcji ustalonego stanu faktycznego, w treści uzasadnienia swojej decyzji zawarł wyjaśnienie zarówno podstawy prawnej nakazu inspektora pracy, jak również szczegółowo odniósł się do twierdzeń strony kwestionującej spełnienie przesłanek jej zastosowania.
W toku kontrolowanego postępowania organ w sposób niebudzący wątpliwości ustalił, że na terenie zakładu nie spełniono wymagań w zakresie BHP co uzasadniało zastosowanie art., 11 ust. 3 ustawy i PIP zgodnie z którym inspektor pracy jest uprawniony do nakazania wstrzymania eksploatacji maszyn i urządzeń w sytuacji, gdy ich eksploatacja powoduje bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
Podzielając w pełni stanowisko organu sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
R.T-M.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI