III SA/Łd 737/22

III SA/Łd 737/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Krzysztof Szczygielski
Monika Krzyżaniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1882
art. 135 g ust. 1 i 2, art. 135 j ust. 1 i 2, art. 135n ust. 4 pkt 2, art. 132
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 okt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Dnia 31 stycznia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Asesor WSA Anna Dębowska Protokolant asystent sędziego Beata Drożdż po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi L. S. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2022 roku nr 12/22 w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej upomnienia uchyla zaskarżone orzeczenie.
Uzasadnienie
Orzeczeniem nr 12/22 z 2 sierpnia 2022 r., wydanym na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882, ze zm.; dalej: "u.o.p.") Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi uchylił w całości orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w Zgierzu nr 1/2022 z dnia 28 kwietnia 2022 roku, a następnie w części dotyczącej czynu zarzucanego obwinionej w pkt 1) orzeczenia zmienił opis czynu asp. szt. L. S. w ten sposób, że: "jako Kierownik Rewiru Dzielnicowych Komisariatu Policji w [...] zaniechała czynności służbowej w ten sposób, że w okresie od 3 do 7 stycznia 2021 r nie rzadziej niż raz w tygodniu nie sprawowała nadzoru nad każdym z podległych dzielnicowych poprzez obecność przy pełnieniu służby obchodowej przez dzielnicowego i obserwowaniu wykonywanych przez niego czynności, a także na bezpośrednim wskazaniu sposobu ich wykonania, obserwowaniu czynności wykonywanych przez dzielnicowego z pewnej odległości, samodzielnym przejściu lub objeździe określonego rejonu celem sprawdzenia stanu bezpieczeństwa i porządku publicznego, a także obecności dzielnicowego w określonym miejscu i czasie, popełniając tym samym delikt dyscyplinarny określony w art. 132 ust. 3 pkt. 3 u.o.p. w związku z § 10 pkt 1 Decyzji nr 66/2016 Komendanta Powiatowego Policji w Zgierzu z 23 września 2016 r. w sprawie określenia systemu nadzoru nad wykonywaniem zadań przez dzielnicowego oraz policjantami realizującymi służbę patrolową" i w tym zakresie uniewinnił obwinioną, zaś
w pozostały zakresie czynu opisanego w pkt 1) tj. o to że: "jako Kierownik Rewiru Dzielnicowych Komisariatu Policji w [...] zaniechała czynności służbowej w ten sposób, że w okresie od 2 marca do 16 kwietnia 2021 r." od 28 kwietnia do 30 maja 2021 r. oraz od 7 do 30 czerwca 2021 r. nie sprawowała nie rzadziej niż raz w tygodniu nadzoru nad każdym z podległych dzielnicowych poprzez obecność przy pełnieniu służby obchodowej przez dzielnicowego i obserwowaniu wykonywanych przez niego czynności, a także na bezpośrednim wskazaniu sposobu ich wykonania, obserwowaniu czynności wykonywanych przez dzielnicowego z pewnej odległości, samodzielnym przejściu lub objeździe określonego rejonu celem sprawdzenia stanu bezpieczeństwa i porządku publicznego, a także obecności dzielnicowego w określonym miejscu i czasie, popełniając tym samym delikt dyscyplinarny określony w art. 132 ust. 3 pkt. 3 u.o.p. w związku z § 10 pkt 1 Decyzji nr 66/2016 Komendanta Powiatowego Policji w Zgierzu", uznał obwinioną za winną zarzucanego czynu oraz za winną czynów opisanych w pkt 2, 3, 4 i 5 orzeczenia i w zakresie czynów za które uznał obwinioną za winną wymierzył karę dyscyplinarną upomnienia. W punktach 2, 3, 4 i 5 orzeczenia dyscyplinarnego obwiniono skarżącą o to, że jako Kierownik Rewiru Dzielnicowych Komisariatu Policji w [...]:
- zaniechała czynności służbowej w ten sposób, że podczas kontroli służby obchodowej dzielnicowych przeprowadzonych w dniach 2 marca 2021 r. wobec asp. T. S., 4 marca 2021 r. wobec asp. M. M. i mł. asp. J. B., 10 marca 2021 r. wobec asp. M. M., 23 marca 2021 r. wobec mł. asp. J. B., 31 marca 2021 r. wobec asp. T. S., 2 kwietnia 2021 r. wobec asp. T. S., nie udokumentowała faktu przeprowadzenia tych kontroli w notatnikach służbowych dzielnicowych (pkt 2);
- zaniechała czynności służbowej w ten sposób, że podczas kontroli służby obchodowej dzielnicowych przeprowadzonych w dniach 2 marca 2021 r. wobec asp. T. S., 4 marca 2021 r. wobec asp. M. M. i mł. asp. J. B., 10 marca 2021 r. wobec asp. M. M., 23 marca 2021 r. wobec mł. asp. J. B., 31 marca 2021 r. wobec asp. T. S., 2 kwietnia 2021 r. wobec asp. T. S., udokumentowała fakt przeprowadzenia tych kontroli w "Książce nadzoru nad służbą patrolową" w sposób niekompletny (pkt 3);
- zaniechała czynności służbowej w ten sposób, że w okresie od 3 do 7 stycznia 2021 r., od 2 marca do 16 kwietnia 2021 r., od 28 kwietnia do 30 maja 2021 r. oraz od 7 do 30 czerwca 2021 r. sprawując nadzór nad realizacją obowiązku nałożonego na dzielnicowych wprowadzania efektów służby do Systemu Elektronicznej Sprawozdawczości w Policji, nie potwierdziła tego faktu w notatnikach służbowych dzielnicowych (pkt 4);
- w sposób nieprawidłowy udokumentowała czynność służbową wykonaną w ramach nadzoru w ten sposób, że w dniu 31 marca 2021r. w "Książce nadzoru nad służbą patrolową" odnotowała kontrolę służby asp. M. M., kiedy to kontrolowana policjantka była nieobecna w służbie wykorzystując urlop wypoczynkowy (pkt 5).
Organ II instancji przyjął następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Postanowieniem nr 8/2022 z 18 kwietnia 2022 r. Komendant Powiatowy Policji w Zgierzu wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko asp. szt. L. S.. Orzeczeniem nr 1/22 z dnia 28 kwietnia 2022 r. Komendant Powiatowy Policji w Zgierzu uznał obwinioną za winną popełnienia zarzucanych przewinień dyscyplinarnych i wymierzył karę dyscyplinarną upomnienia. Rozstrzygniecie zostało doręczone stronie w dniu 12 maja 2022 roku.
W dniu 18 maja 2022 r., strona złożyła odwołanie, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu m.in.: naruszenie dyspozycji art. 135f ust. 7 pkt 1 u.o.p poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie wniosków dowodowych obwinionej, które zmierzały do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia bądź alternatywnie uniewinnienie z uwagi na brak zawinienia.
Wyższy przełożony dyscyplinarny po zapoznaniu się z aktami postępowania dyscyplinarnego oraz aktami osobowymi obwinionej w pierwszej kolejności wskazał na mające zastosowanie w sprawie przepisy, tj. art. 132 ust. 1, ust. 3 pkt 3 u.o.p. Organ powołał także treść zarządzenia nr 5 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 czerwca 2016 r. w sprawie metod i form wykonywania zadań przez dzielnicowego i kierownika dzielnicowych (Dz. Urz. KGP z 2016, poz. 26 ze zm. - dalej zarządzenia nr 5 KGP), wskazując na treść § 28 ust. 2, zgodnie z którym kierownik dzielnicowych sprawuje nadzór nad realizacją czynności, o której mowa w ust. 1 (każdorazowo, kończąc służbę obchodową, dzielnicowy lub wyznaczona przez kierownika jednostki organizacyjnej Policji osoba wprowadza efekty służby dzielnicowego do Systemu Elektronicznej Sprawozdawczości w Policji, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami), potwierdzając ten fakt podpisem w notatniku służbowym dzielnicowego. Z kolei zgodnie z § 51 ust. 1 pkt 1 zarządzenia, czynności wykonywane w ramach nadzoru nad pełnieniem służby obchodowej polegają w szczególności na: obecności nadzorującego przy pełnieniu służby obchodowej przez dzielnicowego i obserwowaniu wykonywania przez niego czynności, a także bezpośrednim wskazaniu sposobu ich wykonania. Paragraf 51 ust. 2 pkt 1 i 2 stanowi natomiast, że każda czynność wykonana w ramach nadzoru nad służbą obchodową dokumentowana jest w notatniku służbowym dzielnicowego, w stosunku do którego podejmowane są czynności nadzorcze (pkt 1), książce nadzoru nad służbą (pkt 2). Zgodnie z § 51 ust. 4 pkt 1 zarządzenia, zapisy z czynności nadzoru powinny zawierać datę, czas, miejsce, stopień, imię i nazwisko dzielnicowego.
Organ II instancji wskazał dalej, że w myśl § 10 pkt 1 Decyzji nr 66/2016 Komendanta Powiatowego Policji w Zgierzu z dnia 23 września 2016 r. w sprawie określenia systemu nadzoru nad wykonywaniem zadań przez dzielnicowych oraz policjantami realizującymi służbę patrolową (dalej decyzja nr 66/2016 KPP w Zgierzu), kierownik dzielnicowych sprawuje nadzór nad dzielnicowymi w szczególności poprzez realizację czynności wymienionych w § 51 ust. 1 Zarządzenia nr 5 KGP - nie rzadziej niż raz w tygodniu dla każdego dzielnicowego.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi ustalił, że pismem z dnia 30 czerwca 2022 roku działając na podstawie art. 135l ust. 1 u.o.p., wyższy przełożony dyscyplinarny wystąpił do Komendanta Powiatowego Policji w Zgierzu o uzupełnienie materiału dowodowego o następujące czynności: załączenie karty zapoznania obwinionej z wewnętrznymi aktami prawnymi, których naruszenie zarzucono obwinionej; przeprowadzenie oględzin notatników służbowych dzielnicowych podlegających obwinionej w okresach wskazanych w zarzutach. Materiały z tych czynności zostały przekazane do Wydziału Kadr i Szkolenia KWP w Łodzi w dniu 18 lipca 2022 roku.
Odnosząc się do kwestii proceduralnych, na których obwiniona oparła odwołanie organ wskazał, że wniosek dowodowy strony złożony w dniu 11 kwietnia 2022 roku został przez rzecznika dyscyplinarnego w znacznej części zrealizowany. Odmowa uwzględniania wniosku dowodowego nastąpiła wyłącznie w części enumeratywnie wymienionej w treści postanowienie rzecznika dyscyplinarnego nr 1/22 z dnia 14 kwietnia 2022 r. W zakresie pkt 1 - 3 oraz pkt 5 organ uznał, że wnioski te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w kontekście postawionych obwinionej zarzutów. W zakresie pkt 4, godziny pracy obwinionej udowodnione zostały listami obecności oraz grafikami dyżurów Kierownictwa KP w [...]. Okoliczności o których mowa w pkt 6-7 zostały natomiast ustalone w toku przesłuchania świadków. W tym zakresie wyższy przełożony dyscyplinarny nie dopatrzył się naruszenia procedury postępowania i uznał, że materiał dowodowy utrwalony w aktach postępowania dyscyplinarnego jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy.
W zakresie czynu opisanego w pkt 1) zarzutów organ wskazał, iż stosownie do notatki rzecznika dyscyplinarnego prowadzącego czynności dowodowe, grafików służby i list obecności ustalono, iż obwiniona była nieobecna w służbie w związku z chorobą w dniach od 8 stycznia do 28 lutego 2021 roku oraz od 1 do 4 czerwca 2021 roku. Nadto w okresie od 19 kwietnia 2021 do 27 kwietnia 2021 roku przebywała na urlopie wypoczynkowym. Okresy opisane w zarzucie tj. dotyczące okresów: od 3 do 7 stycznia 2021 roku, od 2 marca do 16 kwietnia 2021 roku, od 28 kwietnia do 30 maja 2021 roku oraz od 7 do 30 czerwca 2021 roku organ uznał za okresy służby obwinionej.
Zestawiając opis zarzucanego czynu z brzmieniem norm prawnych będących podstawą kwalifikacji czynu tj. § 10 pkt 1 decyzji nr 66/2016 KPP w Zgierzu oraz § 51 ust. 1 pkt 1 zarządzenia nr 5 KGP, organ II instancji uznał, iż obowiązkiem obwinionej jako kierownika rewiru dzielnicowych była nie rzadziej niż raz w tygodniu obecność przy pełnieniu służby obchodowej przez podległych dzielnicowych oraz udokumentowanie tego faktu w notatniku służbowym kontrolowanego policjanta oraz w książce nadzoru nad służbą patrolową. Przy czym wobec braku dokonywania przez obwinioną wpisów w notatnikach służbowych dzielnicowych potwierdzających fakt przeprowadzenia kontroli, za dowód jej przeprowadzenia wyższy przełożony dyscyplinarny uznał wpisy w książce nadzoru nad służbą patrolową. Zebrany materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, iż w/w dokonała kontroli służby obchodowej pełnionej przez podległych jej dzielnicowych poprzez obecności przy pełnieniu tejże służby w datach: 2 marca 2021 r. wobec asp. T. S., 4 marca 2021 r. wobec asp. M. M. oraz mł. asp. J. B.; 10 marca 2021 r. wobec asp. M. M.; 23 marca 2021 r. wobec mł. asp. J. B.; 31 marca 2021 r. wobec asp. T. S.; 2 kwietnia 2021 r. wobec mł. asp. T.S.. Przy czym organ podkreślił, iż w notatnikach tychże policjantów, obwiniona nie odnotowała tego faktu.
Organ przyjmując jako podstawę rozliczenia obwinionej z nałożonych na nią obowiązków służbowych okres jednego tygodnia we wskazanych w opisie czynu okresach czasu i zestawiając to z wpisami w książce kontroli nad służbą patrolową wskazał, iż w przedziale czasowym pomiędzy 2 marca 2021 do 16 kwietnia 2021 r. występowały następujące tygodniowe okresy rozliczeniowe od 1 do 7 marca 2021, od 8 do 14 marca 2021, od 15 marca do 21 marca 2021, od 22 do 28 marca 2021, od 29 marca do 4 kwietnia 2021, od 5 do 11 kwietnia 2021, od 12 kwietnia do 18 kwietnia 2021 (przy czym 17 i 18 kwietnia 2021 roku w/w miała wolne od służby). W okresach tych stosownie do wskazanych podstaw prawnych, obowiązkiem obwinionej jako kierownika rewiru dzielnicowych była nie rzadziej niż raz w tygodniu obecności przy pełnieniu służby obchodowej przez dzielnicowego i obserwowaniu wykonywania przez niego czynności.
Organ stwierdził, że niewątpliwie w tygodniowym okresie czasu pomiędzy 2 marca 2021 roku a 7 marca 2021 r. asp. szt. L. S. potwierdziła w książce nadzoru nad służbą patrolową fakt uczestnictwa w służbach obchodowych: mł. asp. T. S. (02-03-2021), asp. M. M. (04-03-2021), mł. asp. J. B. (04-03-2021). Tym samym dopełniła obowiązku opisanego w § 51 ust. 1 pkt 1 zarządzenia nr 5 KGP w związku z § 10 pkt 1 decyzja nr 66/2016 KPP w Zgierzu. W pozostałych przedziałach tygodniowych występujących w okresach czasu opisanych w treści zarzutu obwiniona nałożonych na nią obowiązków służbowych nie realizowała. W okresie pomiędzy 8 a 14 marca 2021 r. dokonała jedynie kontroli służby obchodowej asp. M. M. - 10 marca 2021 roku (przy czym, mł. asp. T. S. przebywał na zwolnieniu od 4 do 24 marca 2021 roku, zaś mł. asp. J. B. na urlopie w okresie od 11 do 16 marca 2021). W tym przedziale czasu obwiniona winna więc dokonać kontroli służby obchodowej dwojga z trzech dzielnicowych.
Organ ustalił dalej, że w okresie od 15 do 21 marca 2021 r. obwiniona nie dokonała kontroli żadnego z poległych jej dzielnicowych, przy czym winna dokonać kontroli służby obchodowej co najmniej w stosunku do asp. M. M.. W okresie od 22 do 28 mara 2021 r. dokonała kontroli pełnienia służby obchodowej mł. asp, J. B. - 23 marca 2021 r. przy czym winna również dokonać tej czynności w stosunku do asp. M. M.. W okresie od 29 marca do 4 kwietnia 2021 roku dokonała kontroli pełnienia służby obchodowej mł. asp. T. S. - 31 marca 2021 oraz 2 kwietnia 2021 r., powinna zaś dokonać kontroli pełnienia służby obchodowej również w stosunku do mł. asp. J. B. (asp. M. M. w okresie od 31 marca do 6 kwietnia 2021 roku przebywała na urlopie wypoczynkowym). W pozostałych okresach czasu występujących pomiędzy datami 28 kwietnia a 30 maja 2021 r. oraz od 7 do 30 czerwca 2021 r. stosownie do zapisów w notatnikach służbowych dzielnicowych oraz książce nadzoru nad służbą patrolową nie dokonywała kontroli podległych jej policjantów w zakresie pełnienia przez nich służby obchodowej.
Organ II instancji wskazał, że w zakresie zeznań świadków w osobach asp. M. M., asp. T. S., asp. J. B. wymienieni świadkowie wskazali, że nie pamiętają sposobu w jaki skarżąca dokonywała kontroli pełnienia przez nich służby, jak również dat w których odbywała się ta kontrola. Choć świadkowie nie wykluczają, iż kontrole mogły odbywać się również na "mieście". W zestawieniu powyższych z treścią zapisów książce kontroli służby patrolowej organ II instancji uznał za udowodnione, iż uczestnictwo obwinionej w służbach obchodowych podległych jej dzielnicowych było sporadyczne w okresach czasu wskazanych w treści zarzutu. Wyższy przełożony dyscyplinarny nie dał przy tym wiary wyjaśnieniom złożonym przez obwinioną w zakresie tego czynu, bowiem nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonej w tym zakresie dokumentacji służbowej. Tym samy organ uznał za udowodnione że obwiniona w okresie od 2 marca do 16 kwietnia 2021 r., od 28 kwietnia do 30 maja 2021 r. oraz od 7 do 30 czerwca 2021 r. nie sprawowała nie rzadziej niż raz w tygodniu nadzoru nad każdym z podległych dzielnicowych poprzez obecność przy pełnieniu służby obchodowej przez dzielnicowego i obserwowaniu wykonywanych przez niego czynności, a także na bezpośrednim wskazaniu sposobu ich wykonania, obserwowaniu czynności wykonywanych przez dzielnicowego z pewnej odległości, samodzielnym przejściu lub objeździe określonego rejonu celem sprawdzenia stanu bezpieczeństwa i porządku publicznego, a także obecności dzielnicowego w określonym miejscu i czasie, popełniając tym samym delikt dyscyplinarny (...). Jednocześnie organ stwierdził brak podstaw do uznania, iż obwiniona dopuściła się tego czynu w okresie do 2 do 7 marca 2021 r.
Organ powołując następnie treść art. 135j ust. 1a u.o.p. oraz mając na uwadze opisane ustalenie faktyczne zmienił opis czynu wskazanego w pkt 1 orzeczenia i w części dotyczącej okresu czasu pomiędzy 2 marca 2021 roku a 7 marca 2021 r. uniewinnił obwinioną, jednocześnie uznając w świetle powyższych dowodów czyn ten za udowodniony w odniesieniu do okresu od 2 marca do 16 kwietnia 2021 r., od 28 kwietnia do 30 maja 2021r, oraz od 7 do 30 czerwca 2021 r., tj. pozostałych okresów czasu opisanych w pkt 1 orzeczenia.
W zakresie czynu opisanego w pkt 2 i 3 zarzutów, organ stwierdził, że fakt ich popełnienia nie budzi wątpliwości na co wskazują dowodowy w postaci: książki nadzoru na służbą patrolową gdzie obwiniona dokumentowała przeprowadzenie kontroli służby obchodowej dzielnicowych z datą: 2 marca 2021 r. wobec asp., T. S.; 4 marca 2021 r. wobec asp. M. M. i mł. asp. J. B.; 10 marca 2021 r. wobec asp. M. M.; 23 marca 2021 r. wobec mł. asp. J. B.; 31 marca 2021 r. wobec asp. T. S.; 2 kwietnia 2021 r. wobec mł. asp. T. S. - bez wskazania miejsca i czasu kontroli; protokołu oględzin notatników służbowych asp. M. M., asp. T. S., mł. asp. J. B. z zapisami przebiegu służby w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. dokonanych przez rzecznika dyscyplinarnego prowadzącego czynności dowodowe, gdzie ustalono, iż w w/w okresach asp. szt. L. S. potwierdzała jedynie przeprowadzenie odpraw służbowych podległych funkcjonariuszy oraz rozliczenie dzielnicowych z wyników osiągniętych w służbie danego dnia. Nie stwierdzono we wskazanym okresie żadnych wpisów w w/w notatnikach potwierdzających przeprowadzenie przez asp. szt. L. S. jakiejkolwiek kontroli podległych jej dzielnicowych; protokołu przesłuchania obwinionej z dnia 11 kwietnia 2021 roku, gdzie obwiniona wyjaśniła: "(...) W kwestii drugiego z zarzutów, to mogę powiedzieć, że fakt nie potwierdzenia kontroli przeprowadzonych przez mnie podległych dzielnicowych w ich notatnikach służbowych, wynikał z nadmiaru obowiązków jakie wykonywałam, brakiem czasu, pośpiechem. (...) Odnosząc się do zarzutu trzeciego to ja zawsze starałam się wpisywać w książce nadzoru czas i miejsce przeprowadzenia kontroli dzielnicowych, ale akurat we wskazanych datach tego faktycznie mogłam nie zrobić, jak już mówiłam spowodowane to było natłokiem obowiązków".
Komendant podniósł, iż w zakresie czynu opisanego w pkt 4 zarzutów, fakt jego popełniania dowodzą:
- protokół oględzin notatników służbowych dzielnicowych z zapisami przebiegu służby w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. przez rzecznika dyscyplinarnego prowadzącego czynności dowodowe, gdzie ustalono: "Nie stwierdzono we wskazanym okresie żadnych wpisów w w/w notatnikach potwierdzających przeprowadzenie przez asp. szt. L. S. jakiejkolwiek kontroli podległych jej dzielnicowych ani też wpisów w notatnikach stanowiących potwierdzenie zarejestrowania wyników pracy podległych policjantów w systemie SESPOL (...)";
- protokołu przesłuchania obwinionej z 11 kwietnia 2021 r. gdzie obwiniona wyjaśniła: "Jeśli chodzi o SESPOL, to dzielnicowi Rewiru Dzielnicowych we wskazanym czasie nie posiadali dostępu doi tego systemu. Dane wprowadzałam ja sama, co dodatkowo mnie obciążało. Fakt wprowadzania wyników ze służby dzielnicowych do bazy SESPOL potwierdzałam na kartach pracy otrzymanych od dzielnicowych. Brak potwierdzenia tego faktu w notatnikach służbowych dzielnicowych wynikła z braku czasu i obciążenia mnie innymi obowiązkami (...)";
- zeznań świadków w osobach dzielnicowych, którzy zgodnie oświadczyli, iż wyniki do SESPOL (System Elektronicznej Sprawozdawczości Policji) wprowadzała Kierownik Ogniwa Dzielnicowych KP w [...].
W zakresie czynu opisanego w pkt 5 zarzutu, fakt jego popełnienie nie budzi wątpliwości na co wskazują dowodowy w postaci: książki nadzoru na służbą patrolową, gdzie znajduje się odręczny zapis: "(...) W dniu 31 marca 2021 roku przeprowadziłam kontrolkę uczestniczącą podczas służby obchodowej dzielnicowych mł. asp. T. S., asp. M. M.. Faktycznie realizowali czynności (...). Sprawdziłam sposób realizacji czynności, znajomość przepisów prawa, umundurowanie i wyposażenie do służby Uwag do pełnionej służby nie mam." Pod zapisem widnieje pieczątką Kierownika Dzielnicowych Komisariatu Policji w [...] asp. szt. L. S. wraz z odręczną parafą; grafiku dyżurów kierownictwa Komisariatu Policji w [...] w marcu 2021 r. oraz listy obecności, która dokumentuje, iż w dniu 31 marca 2021 r. asp. szt. L. S. była w służbie; protokołu przesłuchania świadka asp. M. M., gdzie świadek zeznaje "(...) Co do kontroli mojej służby w dniu 31 marca 2021 roku która miała być przeprowadzona przez asp. szt. L. S., co zostało odnotowane w książce nadzoru nad służbą patrolową, to z całą pewnością mogę stwierdzić, że taka kontrola nie miała miejsca. Ja tego dnia byłam na urlopie wypoczynkowym i nie było mnie wówczas w pracy. Być może pomyliły jej się daty (...)"; protokołu przesłuchania obwinionej, gdzie asp. szt. L. S. wyjaśniła: "(...) Chciałabym dodać odnośnie zarzutu z pkt 5, że mój błąd odnośnie wpisania kontroli dzielnicowym w osobach asp. M. M. i asp. T. S. do "Książki nadzoru nad służbą patrolową" polegał na tym, że kontrola ta przeprowadzona została wobec w/w funkcjonariuszy dzień wcześnie czyli 30 marca 2021 roku, a nie tak jak wpisałam w książce 31 marca 2021 roku. Jak już mówiłam była to zwykła pomyłka pisarska, gdyż jak pamiętam dnia 31 marca ja nie przeprowadzałam kontroli wobec żadnego z policjantów".
Odnosząc się do winy obwinionej Kopmendant WP w Łodzi podkreślł, iż L. S. była świadoma ciążących na niej obowiązków służbowych w zakresie powinności opisanych zarzutami w pkt od 1 do 5. Aspirant sztabowy została bowiem zapoznana z zarządzeniem nr 5 KGP oraz decyzją nr 66/2016 KPP w Zgierzu. Organ odwoławczy nie dał wiary w wyjaśnienia złożone w toku postępowania przez obwinioną, iż ujawnione braki w dokumentacji służbowej oraz nieprawidłowości były efektem nadmiaru obowiązków służbowych. Opisane nieprawidłowości w dokumentowaniu czynności opisane w pkt od 2 do 5, w ocenie organu nie wymagały znacznego nakładu pracy, analiz czy też znacznego wysiłku intelektualnego w szczególności w stopniu, który utrudniałby realizowanie innych zadań służbowych. W zakresie zaś czynu opisanego w pkt 1 "nadzór nad służbą obchodową pełnioną przez podległych jej policjantów" organ wskazał, że jest to jeden z podstawowych obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku. Obwiniona pobiera dodatek funkcyjny z racji wykonywanych obowiązków i choćby z tego tytułu można by wymagać większej staranności przy wykonywaniu obowiązków w tym zakresie. Tym samym, zdaniem organu, obwinionej można przypisać winę. Odnosząc się do stopnia zawinienia organ uznał zawinienie obwinionej za umyślne w rozumieniu art. 123a pkt 2 u.o.p. W sprawie nie wystąpiły przy tym okoliczności mogące mieć wpływ na zaostrzenie wymiaru kary opisane w art. 134h ust. 2 u.o.p. jak i na jej złagodzenie opisane w art. 134h ust. 3 u.o.p. Organ wskazał, iż obwiniona jest niekarana dyscyplinarnie, posiada pozytywną opinię służbową, gdzie została przez przełożonego w kategoriach: jakość, samodzielność i inicjatywa, kultura osobista - oceniona na 5, zaś w pozostałych kryteriach podlegających ocenie na 4. Obwiniona pełni służbę w Policji od grudnia 2005 roku, w tym od 1 lutego 2015 roku na stanowisku Kierownika Rewiru Dzielnicowych Komisariatu Policji w [...]. Posiada wiedzę i doświadczenia niezbędne do wykonywania powierzonych jej obowiązków służbowych. Przy czym organ podniósł, iż popełnione przewinienia dyscyplinarne nie skutkowały negatywnymi konsekwencjami dla służby - co słusznie zauważył w orzeczeniu Komendant Powiatowy Policji w Zgierzu.
Ważąc powyższe w światłe wymiaru orzeczonej kary dyscyplinarnej tj. upomnienia – Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi uznał, iż kara ta jest adekwatna do stopnie zawinienia, naruszenia ciążących na obwinionej obowiązków służbowych oraz dotychczasowego przebiegu służby. Jest to najniższa kara z katalogu zawartego w art. 134 ustawy o Policji i oznacza wytknięcie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania (art. 134a u.o.p.). Wyższy przełożony dyscyplinarny nie dopatrzył się w sprawie wystąpienia okoliczności o których mowa w art. 135n ust. 6 ustawy o Policji. Organ nie dopatrzył się również podstaw do zastosowania instytucji opisanej w art. 135j ust. 5 ustawy o Policji, uznając, iż w światłe całokształtu okoliczności sprawy orzeczenie takie nie osiągnęłoby zakładanego efektu prewencyjnego, zapobiegającego powrotowi na drogę sprzeczną z zasadami dyscypliny służbowej lub/i etyki zawodowej funkcjonariusza Policji.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi L. S. zaskarżyła powyższe orzeczenie w całości, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka Komendanta Powiatowego Policji i rozpatrzenie trzech raportów kierowanych do Komendanta Powiatowego Policji w Zgierzu, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Tym samym strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia organu pierwszej instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania.
Skarżąca podkreśliła, iż w 2021 r. kilkukrotnie informowała Komendanta Powiatowego Policji, że z uwagi na natłok pracy wykraczającej poza zakres jej obowiązków, kierowanie podległych jej policjantów do zadań, których nie powinni wykonywać oraz permanentne braki kadrowe nie jest w stanie prawidłowo realizować podstawowych czynności, które powinien realizować kierownik. Wskazała, iż zgłoszone przez nią wnioski dowodowe, które nie zostały uwzględnione przez organ, miały wykazać, iż ujawnione przewinienia dyscyplinarne nie były przez nią w żaden sposób zawinione. Do akt sprawy zostały załączone raporty, które składała do Komendanta Powiatowego Policji w przedmiocie braku możliwości prawidłowego wypełniania zadań kierownika rewiru dzielnicowych, jednak w wydanych orzeczeniach żaden z organów nie odniósł się do treści tych raportów.
Skarżąca zaznaczyła, iż nie chce unikać odpowiedzialności, ale nie zgadza się z tym, że przewinienia dyscyplinarne zostały przez nią popełnione umyślnie i z pełną świadomością. Wskazała, że od 16 lat pełni służbę w Komisariacie Policji w [...], które jest jej miastem rodzinnym i pracę tu traktuje ambicjonalnie, jednak czynności które wykonuje znacznie wykraczają poza tygodniową 40 godzinną normę czasu pracy. Komisariat Policji w [...] od dawna boryka się z poważnymi problemami kadrowymi i ponadprzeciętnym obłożeniem pracą, co również wynika z wcześniejszych kontroli.
L. S. podniosła, iż w jej ocenie w sprawie zachodzą okoliczności opisane w art. 135j ust. 5 u.o.p., tym bardziej, że organy policji wyraźnie wskazały, iż popełnione przez nią przewinienia dyscyplinarne nie skutkowały negatywnymi konsekwencjami dla służby.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Na terminie rozprawy w dniu 31 stycznia 2023 r. skarżąca podtrzymała stanowisko w sprawie, podkreślając, że organy administracji publicznej wzięły pod uwagę dowody przeprowadzone w sprawie, świadczące jedynie przeciwko skarżącej, a nie uwzględniły tych, które były dla niej korzystne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowi orzeczenie dyscyplinarne, którym Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882 ze zm.; dalej: u.o.p.) uchylił w całości orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w Zgierzu nr 1/2022 z dnia 28 kwietnia 2022 roku, a następnie w części dotyczącej czynu zarzucanego obwinionej w pkt 1) orzeczenia zmienił opis czynu asp. szt. L. S. w ten sposób, że: "jako Kierownik Rewiru Dzielnicowych Komisariatu Policji w [...] zaniechała czynności służbowej w ten sposób, że w okresie od 3 do 7 stycznia 2021 r nie rzadziej niż raz w tygodniu nie sprawowała nadzoru nad każdym z podległych dzielnicowych poprzez obecność przy pełnieniu służby obchodowej przez dzielnicowego i obserwowaniu wykonywanych przez niego czynności, a także na bezpośrednim wskazaniu sposobu ich wykonania, obserwowaniu czynności wykonywanych przez dzielnicowego z pewnej odległości, samodzielnym przejściu lub objeździe określonego rejonu celem sprawdzenia stanu bezpieczeństwa i porządku publicznego, a także obecności dzielnicowego w określonym miejscu i czasie, popełniając tym samym delikt dyscyplinarny określony w art. 132 ust. 3 pkt. 3 u.o.p. w związku z § 10 pkt 1 Decyzji nr 66/2016 Komendanta Powiatowego Policji w Zgierzu z 23 września 2016 r. w sprawie określenia systemu nadzoru nad wykonywaniem zadań przez dzielnicowego oraz policjantami realizującymi służbę patrolową i w tym zakresie uniewinnił obwinioną, natomiast w pozostałym zakresie czynu opisanego w pkt 1 oraz w pkt 2, 3, 4 i 5 orzeczenia uznał obwinioną za winną opisanych czynów i w tym zakresie wymierzył obwinionej karę dyscyplinarną upomnienia.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 t.j.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego.
Po dokonaniu kontroli legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie orzeczenia dyscyplinarnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W związku z podniesionymi w skardze zarzutami naruszenia przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) wyjaśnić jednak należy, że przepisy powołanej ustawy nie znajdują zastosowania do postępowania dyscyplinarnego policjantów. Zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów uregulowane są w Rozdziale 10 ustawy o Policji "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów". Regulacja postępowania dyscyplinarnego jest pełna w zakresie wszczęcia, przebiegu i formy jego zakończenia, poza unormowaniem zawartym w przepisie art. 135p ust. 1 ustawy. W dacie wydania zaskarżonego orzeczenia przepis ten przewidywał, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 kodeksu postępowania karnego. W ustawie o Policji brak natomiast przepisu zawierającego odesłanie do stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawy do stosowania do postępowania dyscyplinarnego policjantów kodeksu postępowania administracyjnego nie zawiera również przepis art. 1 pkt 1 i pkt 2 tego kodeksu. Sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta nie jest bowiem sprawą administracyjną załatwianą w formie decyzji administracyjnej. Orzeczenie dyscyplinarne nie stanowi decyzji administracyjnej ani nie jest wydawane w toku postępowania podlegającego przepisom kodeksu postępowania administracyjnego (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1518/06, z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 472/06 oraz z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2106/16). Tym samym sformułowane w skardze zarzuty naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego należało uznać za nietrafne.
Prawidłowość postępowania dyscyplinarnego i zaskarżonego orzeczenia podlegała zatem ocenie z punktu widzenia normujących to postępowanie przepisów ustawy o Policji. Podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia stanowią przepisy Rozdziału 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, regulujące odpowiedzialność dyscyplinarną i karną policjantów.
Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji - policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ustawy). Art. 132 ust. 3 powołanej ustawy wylicza natomiast przykłady naruszenia dyscypliny służbowej, stanowiąc, że naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności: zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy (pkt 2).
W świetle postanowień art. 132a ustawy o Policji, przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; 2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. W obu opisanych w powyższym przepisie przypadkach, ukaranie funkcjonariusza jest uzasadnione, jeżeli przemawiają za tym okoliczności sprawy należycie wykazane w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego. Przy tym na możliwość ukarania nie ma wpływu charakter zawinienia, tj. jego umyślność, czy też nieumyślność. Okoliczności te mogą mieć wpływ na ewentualne odstąpienie od ukarania lub formę ukarania.
Uznanie przez organ dyscyplinarny, że policjant popełnił przewinienie dyscyplinarne powinno nastąpić z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, która wraz z zasadą oficjalności obowiązuje w postępowaniu dyscyplinarnym. Na rzeczniku dyscyplinarnym spoczywa obowiązek zebrania materiału dowodowego i podejmowania czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy (art. 135e ust. 1, 135a ust. 1 czynów). Następnie, przełożony dyscyplinarny, na podstawie oceny zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego, wydaje orzeczenie określone w art. 135j ust. 1-4 cyt. ustawy. Są to warunki niezbędne dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego i rozstrzygnięcia sprawy. Przypisanie policjantowi winy wymaga jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego prawidłowej oceny prawnej.
Ponadto zauważyć należy, iż zgodnie z art. 135g ust. 1 i 2 u.o.p., przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego. Zgodnie z art. 135j ust. 2 pkt 6 u.o.p., orzeczenie dyscyplinarne powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest konieczne dla późniejszego zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego lub ich wykładni w stanie faktycznym sprawy, który nie może nasuwać żadnych wątpliwości.
Zakres postępowania dowodowego, które winno poprzedzać wydanie przez organ administracji rozstrzygnięcia, wyznaczają przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę tego rozstrzygnięcia. To bowiem z nich wynika, jakie okoliczności istotne w sprawie determinują możliwość ich zastosowania.
W realiach badanej sprawy przewinienia dyscyplinarne, których popełnienie zarzucono skarżącej asp. szt. L. S., a które szczegółowo zostały opisane w zaskarżonym orzeczeniu, polegać miały na: niesprawowaniu nie rzadziej niż raz w tygodniu nadzoru nad każdym z podległych dzielnicowych poprzez obecność przy pełnieniu służby obchodowej przez dzielnicowego i obserwowaniu wykonywanych przez niego czynności, a także na bezpośrednim wskazaniu sposobu ich wykonania, obserwowaniu czynności wykonywanych przez dzielnicowego z pewnej odległości, samodzielnym przejściu lub objeździe określonego regionu celem sprawdzenia stanu bezpieczeństwa i porządku publicznego, a także obecność dzielnicowego w określonym miejscu i czasie, braku udokumentowania faktu przeprowadzania kontroli w notatnikach służbowych dzielnicowych, udokumentowaniu faktu przeprowadzonych kontroli w "Książce nadzoru nad służbą patrolową" w sposób niekompletny, sprawowaniu nadzoru nad realizacją obowiązku nałożonego na dzielnicowych wprowadzania efektów służby do Systemu Elektronicznej Sprawozdawczości w Policji bez potwierdzenia tego faktu w notatnikach służbowych, a także na odnotowaniu w "Książce nadzoru nad służbą patrolową" kontroli służby asp. M. M., kiedy kontrolowana policjantka była nieobecna w służbie wykorzystując urlop wypoczynkowy.
W niniejszej sprawie skarżąca nie kwestionuje stwierdzonych nieprawidłowości, wskazując, że nie chce uniknąć odpowiedzialności za przewinienia dyscyplinarne, niemniej jednak nie zgadza się z przyjętą przez organ kwalifikacją popełnienia zarzucanych przewinień tj. że popełniła je w sposób umyślny i z pełną świadomością. W ocenie strony, rozstrzygając w przedmiotowej sprawie organ pominął wszystkie wnioskowane przez nią dowody świadczące na jej korzyść, skupiając się jedynie na tych które ją obciążają. Strona podnosi, że nadmierne obciążanie jej pracą, którą to okoliczność wielokrotnie zgłaszała przełożonemu, faktycznie uniemożliwiło jej terminowe wykonanie obowiązków. Tym samym w ocenie strony zachodzą okoliczności wskazane w art. 135j ust. 5 ustawy o Policji.
W powyższych okolicznościach faktycznych organy winny zatem przede wszystkim wykazać, że skarżąca pomimo tego, iż posiadała możliwość wykonania zleconych jej czynności, które nie wykraczały poza zakres jej obowiązków, nie uczyniła tego w sposób prawidłowy i w odpowiednim terminie.
W ocenie Sądu organy dyscyplinarne obu instancji nie sprostały temu zadaniu i nie wykazały w uzasadnieniach swoich orzeczeń w sposób przekonujący, iż asp. szt. L. S. była w stanie wykonać ciążące na niej obowiązki, błędnie uznając, że materiał dowodowy utrwalony w aktach postępowania dyscyplinarnego jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy.
Organ nie podzielając argumentacji skarżącej w przedmiocie nadmiernego obciążenia jej pracą, ograniczył się jedynie do wskazania, że L. S. była zapoznana z zarządzeniem nr 5 KGP oraz decyzją nr 66/2016 KPP w Zgierzu. W ocenie organu opisane nieprawidłowości w dokumentowaniu czynności opisane w pkt od 2 do 5 nie wymagały znacznego nakładu pracy, analiz czy też znacznego wysiłku intelektualnego w szczególności w stopniu, który utrudniałby realizowanie innych zadań służbowych. W zakresie zaś czynu opisanego w pkt 1 dotyczącego nadzoru nad służbą obchodową pełnioną przez podległych jej policjantów, organ wskazał, że jest to jeden z podstawowych obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku. Komendant zaznaczył, iż obwiniona pobiera dodatek funkcyjny z racji wykonywanych obowiązków i choćby z tego tytułu można by wymagać większej staranności przy wykonywaniu obowiązków w tym zakresie. Tym samym organ przyjął, iż obwinionej można przypisać winę, a odnosząc się do stopnia zawinienia organ uznał zawinienie obwinionej za umyślne.
W ocenie sądu powyższe wnioski organu nie znajdują oparcia w materiale dowodowym sprawy i poczynionych ustaleniach faktycznych, które zostały ograniczone jedynie do ustaleń dotyczących stwierdzonych nieprawidłowości. Tymczasem w niniejszej sprawie zagadnieniem podstawowym dla rozstrzygnięcia jest rozważenie, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał organowi na stwierdzenie winy skarżącej, która warunkuje poniesienie odpowiedzialności dyscyplinarnej. Takich ustaleń w niniejszej sprawie zabrakło, pomimo tego że organ miał możliwość przeprowadzenia dowodów dla poczynienia wskazanych ustaleń, tylko błędnie uznał, że są one nieistotne dla rozpoznania sprawy.
Skarżąca konsekwentnie w toku całego postępowania podnosiła, że w okresie objętym postępowaniem, przyczyną powstania wszystkich zarzucanych jej przewinień dyscyplinarnych był nadmiar nałożonych na nią obowiązków, wskazując, że w tym samym czasie były jej zlecane inne czynności, których wykonanie nie było możliwe. Wpływ na tę sytuację miał także fakt przebywania przez nią w okresie od 8 stycznia do 28 lutego 2021 r. oraz od 1 do 4 czerwca 2021 r. na zwolnieniach lekarskich z powodu COVID. Jak wynika z akt sprawy skarżąca wnosiła o załączenie do akt sprawy raportów do Komendanta Powiatowego Policji w Zgierzu, w których informowała o trudnościach w realizacji obowiązków jak również o: załączenie wykazu ilości interwencji zrealizowanych przez obwinioną w okresie objętym zarzutami, załączenie ilości pomocy prawnych, wywiadów i innych czynności zrealizowanych przez obwinioną w okresie objętym zarzutami, przesłuchanie dzielnicowych Rewiru Dzielnicowych w KP w [...] na okoliczność godzin pracy obwinionej w okresie objętym zarzutami i wykonywania przez obwinioną w tym okresie innych czynności niż wynikające z bieżącego toku służby, jak również przesłuchanie osoby odpowiedzialnej za dostęp do aplikacji SESPol. Powyższe wnioski dowodowe nie zostały przez organ przeprowadzone z uwagi na dokonaną przez organ ocenę, iż nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy - postanowienie z 14 kwietnia 2022 r. o odmowie uwzględnienia wniosku dowodowego. Z takim stanowiskiem organu trudno się zgodzić. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy koniecznym było przynajmniej (o co również wnosiła skarżąca) przesłuchanie Komendanta Powiatowego Policji w Zgierzu na okoliczność wiedzy bezpośredniego przełożonego o wskazanych przez stronę trudnościach, przyczyn odmowy uwzględnienia raportów obwinionej z dnia 04.01.2021 r., 16.05.2021 r. i 30.06.2021 r., w których skarżąca sygnalizowała problemy dotyczące realizacji nałożonych na nią obowiązków. Niezwykle istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie zakresu obowiązków strony, w tym czynności zleconych skarżącej w okresie zarzuconych jej przewinień dyscyplinarnych, ich ilość i czy mieściły się one w ramach zadań wynikających z zarządzenia nr 5 Komendanta Głównego Policji z 20 czerwca 2016 r. w sprawie metod i form wykonywania zadań przez dzielnicowego i kierownika dzielnicowych, jak również, czy nie wykraczały one ponad normę czasu pracy strony skarżącej, tj. czy zadania służbowe były ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby (art. 33 ust. 1 i 2 ustawy o Policji). Koniecznym było także ustalenie sytuacji związanej z obsadą kadrową Komendy Powiatowej Policji w [...] w tym okresie, jak również ustalenie czy problemy z terminowym wykonywaniem obowiązków oraz realizacją czynności mieli także inni funkcjonariusze, w tym ci, którzy w okresie korzystania przez stronę ze zwolnień lekarskich zastępowali ją w czynnościach służbowych. Wszystkie okoliczności w tym zakresie były podnoszone przez skarżącą i tym samym powinny one zostać zweryfikowane. Skarżąca w toku postępowania wskazywała na problemy występujące w Komisariacie Policji w [...] związane z obciążeniem pracą, wskazując na tę okoliczność dokumenty, tj.: sprawozdanie z czynności badawczych przeprowadzonych w Komisariacie Policji w [...] w zakresie realizacji mechanizmu bieżącego nadzoru nad poprawnością funkcjonowania postanowień zarządzenia 5/16 KGP z 20 czerwca 2016 r. w sprawie metod i form wykonywania zadań przez dzielnicowego i kierownika dzielnicowych E-I-5100/17/N/18 z 31 grudnia 2018 r., notatka służbowa z czynności przeprowadzonych w celu dokonania weryfikacji informacji zawartych w raporcie policjantów Komisariatu Policji w [...] z dnia 1 października 2019 r. skierowanego do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z 23 grudnia 2019 r., a także jej raporty z dnia 4 stycznia 2021 r., z 16 maja 2021 r. oraz 30 czerwca 2021 r., w których wprost wskazywała, że obciążenie pracą dzielnicowych jest niewspółmierne do norm czasu pracy, a ona jako Kierownik Rewiru Dzielnicowych nie ma szans kontrolować przestrzegania właściwego i terminowego realizowania przydzielonych spraw, nadzorować pracy funkcjonariuszy, podnosząc także, że z uwagi na obciążanie ją dodatkowymi zadaniami, nie jest w stanie wykonywać nawet swoich podstawowych obowiązków. Jak wynika z przedłożonych raportów skarżącej z 4 stycznia 2021 r., z 16 maja 2021 r., oraz 30 czerwca 2021 r. skierowanych do Komendanta Powiatowego Komendy Powiatowej Policji w Zgierzu, obwiniona wniosła w każdym z nich o przeniesienie ze stanowiska Kierownika Rewiru Dzielnicowych Komisariatu Policji w [...] na stanowisko detektywa Ogniwa Kryminalnego Komisariatu Policji w [...] z jednoczesnym zrzeczeniem się 6 grupy zaszeregowania na rzecz 5, co nie zostało uwzględnione.
Tymczasem organ nie odniósł się w żadnym zakresie do podnoszonych przez stronę argumentów. Komendant Wojewódzki całkowicie pominął okoliczności wskazywane przez stronę, dotyczące wykonywanych przez nią kontroli w terenie, które również były utrudnione, gdyż – jak zeznała skarżąca: "Rewir Dzielnicowych użytkuje jeden oznakowany radiowóz i gdy dzielnicowy pojedzie w teren to nie ma zwyczajnie czym za nim pojechać, by dokonać tego rodzaju kontrolę. Ogólnie w Komisariacie są dwa radiowozy oznakowane, jeden dla Rewirów Dzielnicowych, drugi na Ogniwo Patrolowe i jeden radiowóz nieoznakowany użytkowany przez Ogniwo Kryminalne. W większości przypadków po prostu nie ma czym wyjechać, gdybym nawet chciała samodzielnie dokonać kontroli podległych funkcjonariuszy w terenie." Obwiniona podnosiła również, iż Rewir Dzielnicowych KP [...] liczy 5 etatów (3 etaty dzielnicowych miejskich i 2 etaty dzielnicowych pozamiejskich) jednak od 2019 roku do końca czerwca 2021 r. Rewir posiada 2 wakaty, a dyżurni muszą obsługiwać po 2 rejony, co uniemożliwia realizację zadań w terminie i z odpowiednią starannością. Organ w żadnym zakresie nie zweryfikował także twierdzeń skarżącej, w których wskazywała, że odnośnie wprowadzania wyników ze służby dzielnicowych do bazy SESPol to we wskazanym czasie dzielnicowi Rewiru Dzielnicowych nie posiadali dostępu do tego systemu. Ponadto ustalenia wymagało, czy kontrola wprowadzania przez dzielnicowych danych do systemu SESpol należała to do zakresu obowiązków skarżącej. Z wystąpienia pokontrolnego z dnia 9 marca 2022 r., które było podstawą do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącej, wynika (str. 8), iż w karcie opisu stanowiska pracy L. S. na dzień kontroli brak było zadania dotyczącego wprowadzania do bazy SESPol wyników służby dzielnicowych, natomiast dzielnicowi sami nie wprowadzali wyników służby do SESPol-u. Skoro dzielnicowi faktycznie nie mieli możliwości prowadzania efektów swojej pracy do systemu SESPol w okresie od 01.01.2021 r. do 30.06.2021 r. to niezrozumiałe dla sądu jest zarzucanie skarżącej, iż "sprawując nadzór nad realizacją obowiązku nałożonego na dzielnicowych wprowadzania efektów służby do Systemu Elektronicznej Sprawozdawczości w Policji, nie potwierdziła tego faktu w notatnikach służbowych dzielnicowych". Wskazać należy, iż w zaleceniach pokontrolnych znalazła się wytyczna, iż Komendant Komisariatu Policji W [...] winien zorganizować szkolenie w zakresie prawidłowości realizowania zadań przez dzielnicowych oraz ich dokumentowania w bazie SESPol. W zakresie omawianego zarzutu również brak było jakichkolwiek ustaleń dotyczących osoby, która w czasie nieobecności strony skarżącej z uwagi na zwolnienie lekarskie wykonywała czynności za stronę, jaki był ich zakres i czy istniały problemy z ich prawidłowym i terminowym wykonaniem.
Podkreślić w tym miejscu należy, że to na przełożonych spoczywa obowiązek zapewnienia funkcjonariuszowi odpowiednich warunków dla wykonywania powierzonych mu zadań, udzielania mu pomocy poprzez odpowiedni nadzór nad procesem służby, organizowania służby w taki sposób, by obciążać funkcjonariusza obowiązkami w rozmiarze umożliwiającym, przy dołożeniu przezeń przeciętnej staranności i sumienności, ich należyte wykonanie. Zobowiązanie funkcjonariusza w karcie opisu stanowiska pracy do zapoznania się z regulaminami, instrukcjami i przepisami obowiązującymi na jego stanowisku służbowym nie wyłącza obowiązku służbodawcy, jako organizatora procesu służby, zaznajamiania funkcjonariuszy z zakresem ich obowiązków i sposobem wykonywania służby na wyznaczonych stanowiskach (p. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 19.05.2021 r. sygn. II SA/Go 714/20).
Jak uprzednio podkreślono, organ wskazanych w powyższym zakresie ustaleń nie poczynił, odmawiając przy tym uwzględnienia wniosków dowodowych strony, uznając, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a ich przeprowadzenie jest nieprzydatne dla stwierdzenia okoliczności wskazanych w treści zarzutów. Tymczasem, dla wykazania, że działanie funkcjonariuszki było zawinione, należało ustalić, czy miała ona obiektywną możliwość wykonania swoich obowiązków, bowiem dopiero wówczas, gdyby okazało się, że obciążenie pracą nie było nadmierne i pozwalało wykonywać wszystkie zlecone jej czynności na bieżąco, a pomimo tego policjantka ich nie podjęła lub wykonała je niestarannie, można byłoby uznać jej działanie za zawinione. Jak już wyżej wskazano, organ nawet nie podjął próby dokonania oceny obciążenia skarżącej obowiązkami służbowymi, mimo podnoszonych przez obwinioną argumentów w tym zakresie. Ogólnikowe stwierdzenie, że "opisane nieprawidłowości w dokumentowaniu czynności opisane w pkt od 2 do 5, w ocenie organu nie wymagały znacznego nakładu pracy, analiz czy też znacznego wysiłku intelektualnego w szczególności w stopniu, który utrudniałby realizowanie innych zadań służbowych" bez szczegółowej analizy ilości czynności wykonywanych w kontrolowanym okresie przez obwinioną oraz czasu potrzebnego do ich wykonania z odniesieniem do czasu pracy skarżącej, jest w ocenie sądu dalece niewystarczające dla wykazania winy skarżącej.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że odmowa uwzględnienia wniosku dowodowego na tej podstawie, że okoliczność, która ma być udowodniona nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy oraz przeprowadzenie dowodów jest nieprzydatne do stwierdzenia okoliczności wskazanych w treści zarzutów (art. 135f ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy o Policji oraz analogiczny w treści art. 170 § 1 pkt 2 i 3 k.p.k.) powinno następować jedynie w wyjątkowych wypadkach. Odmowa uwzględnienia wniosku na tej podstawie jest możliwe wówczas, gdy teza dowodowa wskazuje, iż chodzi o okoliczność całkowicie uboczną, niepozostającą w żadnym związku z inkryminowanym zdarzeniem. Powód ten należy pojmować ściśle i oddalenie z tej przyczyny wniosku dowodowego powinno mieć miejsce tylko w wypadkach zupełnie niewątpliwych, gdy jest oczywiste, że okoliczność która ma być udowodniona, nie ma i nie może mieć żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 17 stycznia 2013 r., II AKa 269/12, Lex numer 1307459). Ponadto jak podkreśla się w orzecznictwie niedopuszczenie dowodu powinno mieć miejsce tylko w wypadkach zupełnie niewątpliwych, gdy jest oczywiste, że okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma i nie może mieć żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, a uzasadnienie postanowienia w tym przedmiocie musi być szczególnie precyzyjne (por. SN z dnia 27 stycznia 1999 r., IV KKN 178/96, OSNPP 9/1999, poz. 13).
W niniejszej sprawie wskazane przez stronę dowody miały niezwykle istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, albowiem dotyczyły wykazania obiektywnej możliwości realizacji nałożonych na stronę obowiązków i przypisania stronie zawinienia w zakresie zarzucanych jej czynów oraz ustalenia stopnia winy skarżącej. Organ nie wyjaśnił przy tym, jakie okoliczności brał pod uwagę uznając, że brak jest podstaw aby przyjąć, że do uchybień doszło w wyniku nadmiernego obciążenia strony pracą.
Organ nie wskazał również przyczyn dla których nie uwzględnił argumentacji strony w zakresie czynu dotyczącego błędnie udokumentowanej w Książce nadzoru nad służbą patrolową kontroli służby asp. M. M. w dniu 31 marca 2021 r., kiedy to kontrolowana policjantka nie była obecna w pracy. W ocenie sądu, zeznania strony w zakresie w jakim wskazywała, że zarzucony jej czyn był wynikiem zwykłej omyłki pisarskiej jawią się jako wiarygodne. Twierdzenia te były o tyle uzasadnione, że skarżąca w żadnym zakresie nie negowała jego popełnienia. Okolicznością znamienną był przy tym fakt, że sama skarżąca w grafiku rewiru dzielnicowych zaznaczyła urlop asp. M. M. tego dnia, podpisując się parafką. W ocenie strony błędny zapis musiał zatem odnosić się do dnia wcześniejszego, tj. 30 marca (k. 91 akt administracyjnych). Zeznania strony były przy tym spójne z zeznaniami asp. M. M., która również wskazała, że "być może skarżącej pomyliły się daty", zaznaczając przy tym, że L. S. miała nadzór nad każdym dzielnicowych i wiedziała co robi każdy z nich (k. 56 akt administracyjnych).
Nie bez znaczenia były także ustalenia dotyczące dotychczasowego przebiegu służby, które również nie zostały należycie poczynione przez organ. Tymczasem strona wyjaśniła, że w trakcie jej 16 letniej służby nigdy nie była karana dyscyplinarnie, posiada bardzo dobrą opinię służbową, funkcję kierownika pełniła od 1 lutego 2015 r. a od 1 lutego 2014 r. przez rok miała powierzone obowiązki kierownika rewiru, co łącznie daje ponad ośmioletnie doświadczenie na zajmowanym stanowisku. Od 16 lat pełni służbę w tej samej jednostce tj. Komisariacie Policji w [...].
W opisanej wyżej sytuacji trudno przyjąć, że organ ustalił i należycie ocenił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności dotyczące stopnia obciążenia pracą funkcjonariuszki w okresie zarzucanych jej czynów i realną możliwością wywiązania się przez nią ze wszystkich nałożonych zadań w terminie. Niedokładne ustalenie stanu faktycznego w sprawie, w tym przede wszystkim okoliczności popełnienia czynu, jest rażącym błędem, który skutkuje uchyleniem orzeczenia dyscyplinarnego przez sąd.
Przypomnienia w tym miejscy wymaga, że zgodnie z art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji orzeczenie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Powołany przepis wprawdzie szczegółowo nie określa konkretnych elementów uzasadnienia, to jednak przyjąć należy, iż uzasadnienie faktyczne powinno wskazywać okoliczności faktyczne, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, jak i przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest bowiem konieczne dla późniejszego zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego lub ich wykładni w stanie faktycznym sprawy, który nie może nasuwać żadnych wątpliwości.
Uzasadnienie orzeczenia winno zawierać logiczny proces rozumowania, który doprowadził organ do wniosku o winie lub niewinności obwinionego. Niedopuszczalne jest ogólne powoływanie się przez organ na przeprowadzone dowody, niezbędne jest bowiem ustalenie zależności każdego z nich, w całości lub w konkretnym fragmencie, od poszczególnych okoliczności faktycznych, które w sprawie wymagają udowodnienia i uzasadnienia. W razie istnienia pomiędzy dowodami sprzeczności organ w uzasadnieniu orzeczenia powinien wyjaśnić, na których z nich się oparł i dlaczego oraz z jakich powodów innych nie uwzględnił. Oznacza to, że z taką samą starannością powinien oceniać zarówno dowody, które odrzuca, jak i te, na których opiera rozstrzygnięcie. Brak tego rodzaju wyjaśnienia i oceny uniemożliwia odparcie zarzutu przekroczenia przez organ granic swobodnej oceny dowodów, zaś obwinionemu zrozumienie wydanego w jego sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia z 31 stycznia 2017 r., I OSK 2574/15, Lex nr 2299925).
Wskazać należy organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia. W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne ustalenia, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, oraz uzasadnienie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Powyższych elementów niewątpliwie zabrakło w uzasadnieniu orzeczenia organu. W takiej sytuacji trudno przyjąć, że organ ustalił i należycie ocenił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności dotyczące stopnia obciążenia pracą funkcjonariuszki we wskazanym okresie i realną możliwość wywiązania się przez nią ze wszystkich nałożonych zadań w terminie. W wyroku z dnia 5 października 2011 r. w sprawie sygn. I OSK 468/11 NSA stwierdził, że ustalając czy dane zdarzenie miało miejsce organ zobowiązany jest odnieść się do wszystkich okoliczności występujących w sprawie oraz wskazać, które uznał za udowodnione i dlaczego. Dopiero prawidłowe ustalenie stanu faktycznego daje podstawę i możliwość dokonania prawidłowej jego kwalifikacji przez organ dyscyplinarny. Niedokładne ustalenie stanu faktycznego w sprawie, w tym przede wszystkim okoliczności popełnienia czynu, jest poważnym błędem, który skutkuje uchyleniem orzeczenia dyscyplinarnego przez sąd.
Niezależnie od tego, że w ocenie sądu wątpliwości budziły ustalenia organu i prawidłowość dokonanej oceny materiału dowodowego, zaskarżone orzeczenie podlegało uchyleniu również ze względu na brak należytego uzasadnienia orzeczonej kary. Kara wymierzana funkcjonariuszowi spełnia oczywiście różne cele, ale organ dokonując wyboru kary powinien mieć na uwadze aby przede wszystkim była ona adekwatna do popełnionego przewinienia. Rozważania, z których będzie wynikać, ze organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności powinny być zawarte w uzasadnieniu orzeczenia.
Wyjaśnienie powyżej opisanych kwestii pozwoliłoby ustalić, czy adekwatna do stopnia zawinienia jest kara upomnienia, czy też należałoby odstąpić od ukarania skarżącej - zgodnie z jej wnioskiem.
Warto bowiem zauważyć, że ustawodawca w art. 135j ust. 5 ustawy o Policji przewidział możliwość odstąpienia od ukarania, jeżeli stopień winy lub stopień szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego dla służby nie jest znaczny, a właściwości i warunki osobiste policjanta oraz dotychczasowy przebieg służby uzasadniają przypuszczenie, że pomimo odstąpienia od ukarania będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej oraz zasad etyki zawodowej. Przepisy ustawy o Policji w określają również, w jakich okolicznościach można odstąpić od wszczęcia postępowania i przeprowadzić ze sprawcą przewinienia dyscyplinarnego udokumentowaną w formie notatki służbowej rozmowę dyscyplinującą, kiedy nie wszczyna się postępowania dyscyplinarnego, a wszczęte umarza. I tak, zgodnie z art. 132 ust. 4b ustawy o Policji w przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi przełożony dyscyplinarny może odstąpić od wszczęcia postępowania i przeprowadzić ze sprawcą przewinienia dyscyplinarnego udokumentowaną w formie notatki rozmowę dyscyplinującą. Notatkę, o której mowa w ust. 4b, włącza się do akt osobowych na okres roku (art. 132 ust. 4c ustawy o Policji).
Komendant Wojewódzki Policji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie rozważył należycie przesłanek ewentualnego odstąpienia od wymierzenia kary bądź też umorzenia postępowania na podstawie art. 132 ust. 4b ustawy o Policji. W ocenie sądu, organ Policji powinien był wszechstronnie i przekonująco wyjaśnić, dlaczego uznał, że przewinienie dyscyplinarne zasługuje na wymierzenie kary wskazanej w orzeczeniu dyscyplinarnym, czy też dlaczego nie zasługuje na ewentualne odstąpienie od wymierzenia kary dyscyplinarnej.
Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni rozważania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Z powyższych względów uznając, że organ odwoławczy naruszył art. 135g ust. 1 i 2 i art. 135j ust. 1 i 2 , ustawy o Policji i przyjmując, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzekł jak sentencji .
R.T-M.