III SA/Łd 716/24

III SA/Łd 716/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-04-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Transport
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 1, art. 145 § 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 450
art. 130a ust. 4, ust. 10, ust. 10e, ust. 10h, ust. 10i, ust. 11 pkt 3, art. 78 ust. 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 46, art. 21 ust.1, art. 64 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2023 poz 1550
art. 610(6) i art. 610(7), art. 365 § 1, art. 13 § 2
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j.)
Sentencja
Dnia 22 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Protokolant St. asystent sędziego Dominika Ratajczyk-Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2025 roku sprawy ze skarg A. L. i J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 lipca 2024 roku nr SKO.4141.898-899.2024 w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu oddala skargi.
Uzasadnienie
Decyzją z 30 lipca 2024 r., nr SKO.4141.898-899.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 27 czerwca 2024 r., nr ZDiT-IU.40081.219.1.2019 ustalającą obowiązek zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Alfa Romeo o numerze rejestracyjnym [...].
Organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że Prezydent Miasta Łodzi decyzją z 27 czerwca 2024 r. orzekł o ustaleniu solidarnie dla A. L. i J. P. wysokości kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Alfa Romeo o numerze rejestracyjnym [...] w wymiarze 34 818 zł.
Od powyższej decyzji odwołania złożyli A. L. i J. P..
A. L. oświadczył, że od 31 maja 2017 r. nie był już właścicielem pojazdu. Do odwołania załączył kserokopię umowy sprzedaży pojazdu.
J. P. oświadczył, że od 31 maja 2017 r. jest właścicielem pojazdu. Ustalona przez organ pierwszej instancji opłata jest bardzo wysoka. Do odwołania załączył kserokopię umowy sprzedaży pojazdu.
Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji podniósł, że unormowania ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.), zwanej dalej "p.r.d.", nie określają terminu do wystąpienia przez starostę do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Ograniczają się jedynie do wskazania, że czynność ta nie może być podjęta przed upływem 3 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu (art. 130a ust. 10), a dodatkowo przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej o obowiązku odbioru pojazdu (art. 130a ust. 10a). Należy zatem uznać, że starosta nie jest związany żadnym terminem w zakresie wystąpienia do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, mając w szczególności na względzie, że w świetle obowiązującego prawa czynność ta musi być poprzedzona powiadomieniem właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej o obowiązku odbioru pojazdu i skutkach prawnych jego nieodebrania, co oznacza, że osoby te mają pełną świadomość swojej sytuacji prawnej. Natomiast w zakresie terminu wydania decyzji w sprawie zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ustawodawca zastosował rozwiązanie, o którym mowa w art. 130a ust. 10k p.r.d. Postępowanie wyjaśniające w sprawie administracyjnej zapłaty kosztów nie obejmuje okoliczności, o których mowa w art. 130a ust. 10e p.r.d., stanowiących przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, np. czy usunięcie pojazdu było zasadne, czy starosta prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu lub uprawnioną osobę o obowiązku odbioru pojazdu. Te i wszystkie inne kwestie poprzedzające orzeczenie o przepadku pojazdu bada z woli ustawodawcy sąd w odrębnym postępowaniu cywilnym. Oznacza to, że prawomocne postanowienie sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu jest wiążące dla organów administracji publicznej nie tylko w zakresie wynikającym wprost z treści rozstrzygnięcia, ale również w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę jego wydania. W konsekwencji postępowanie dowodowe przeprowadzane w ramach postępowania administracyjnego powinno skupiać się na kwestiach określonych w art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d., tzn. ustaleniu osoby albo osób zobowiązanych do pokrycia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu oraz sprecyzowaniu kosztów objętych tym obowiązkiem i określeniu ich wysokości.
Organ drugiej instancji stwierdził, że pojazd marki Alfa Romeo o numerze rejestracyjnym: [...], został usunięty z drogi na podstawie dyspozycji wydanej 31 maja 2017 r. i w tym samym dniu został umieszczony na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez właściwy organ. Wbrew zarzutom skarżących z zebranego materiału dowodowego wynika, że właścicielem usuniętego pojazdu w tym dniu był A. L., o czym jednoznacznie świadczy treść postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. z 19 sierpnia 2019r., sygn. akt: [...], wydanego w ramach postępowania prowadzonego z jego udziałem. W uzasadnieniu tegoż postanowienia sąd stwierdził, że na podstawie załączonej umowy sprzedaży ustalił, że aktualnym właścicielem pojazdu, tj. auta marki Alfa Romeo o nr rej. [...], jest A., L.. Pojazd został usunięty z drogi 31 maja 2017 r., z powodu pozostawienia w strefie znaku B36 tj. zakazu zatrzymywania z tabliczką T24 – holowanie. Pojazdem w dniu zdarzenia kierował J. P.. A. L. pożyczył auto J. P., celem zawiezienia chorej żony do szpitala przy ulicy [...] w Ł.. Prawidłowo (także zdaniem sądu) doręczono właścicielowi pojazdu powiadomienie o miejscu przechowywania usuniętego pojazdu, warunkach odebrania go z parkingu i skutkach niedopełnienia tego obowiązku, co znajduje swoje potwierdzenie w aktach sprawy. Zdaniem organu drugiej instancji w świetle dokumentów zawartych w aktach sprawy – wbrew twierdzeniom skarżących – to właśnie A. L. należy traktować jako właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia. Organy administracji publicznej właściwe do załatwienia tej sprawy są bezwzględnie związane treścią prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. z 19 sierpnia 2019 r., sygn. akt [...] o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Ł., co oznacza, że nie mogą kwestionować ustaleń faktycznych leżących u jego podstaw, np. co do osoby dotychczasowego właściciela pojazdu, nawet jeżeli strony podważają je w toku postępowania administracyjnego. Źródłem tego związania jest norma prawna wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c. Organ administracji nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego celem podważenia wiążącego go prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego. Dopóki postanowienie o przepadku pojazdu nie zostanie we właściwym trybie usunięte z obrotu prawnego, organy orzekające w niniejszej sprawie są związane stwierdzeniem, że skarżący – jako właściciel pojazdu – utracił własność tego pojazdu z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu cywilnego. To skarżący powinien podjąć w ramach postępowania cywilnego (np. wznowienie postępowania) skuteczne działania mające na celu usunięcie postanowienia z obrotu prawnego. Żadne inne dowody nie mogą być brane przez organ pod uwagę.
Reasumując organ drugiej instancji stwierdził, że 31 maja 2017 r. wydana została dyspozycja usunięcia pojazdu nr [...], na podstawie, której został usunięty z drogi pojazd marki Alfa Romeo o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazd został zaparkowany w niedozwolonym miejscu (Ł., ul. [...]) przez władającego nim J. P., co wprost wynika z akt sprawy (w tym oświadczenia J. P. z 8 i 17 czerwca 2017 r., oświadczenia A. L. z 2 sierpnia 2017 r., 25 października 2017 r.). Sąd Rejonowy dla [...] w Ł. postanowieniem z 19 sierpnia 2019 r., sygn. akt [...], po rozpoznaniu sprawy z udziałem A. L., orzekł przepadek pojazdu marki Alfa Romeo o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz Miasta Ł.. Postanowienie powyższe stało się prawomocne 5 października 2019 r., co oznacza, że pomiędzy wydaniem niniejszej decyzji a postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. nie upłynęło pięć lat – o których mowa w art. 130a ust. 10k p.r.d. Wydając decyzję na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d., organ nie ustala tego, czy usunięcie pojazdu było zasadne, czy starosta prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu o obowiązku odbioru pojazdu. Te i inne kwestie poprzedzające wydanie postanowienia na podstawie art. 130a ust. 10e u.p.r.d. bada sąd powszechny w sprawie przepadku pojazdu. Decyzja wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. ma charakter związany, co oznacza, że w każdym przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych w tym przepisie właściciel pojazdu będzie obciążony kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, niezależnie od tego, kiedy wydana została dyspozycja usunięcia i kiedy sąd orzekł przepadek pojazdu.
Organ drugiej instancji ocenił, że w decyzji organu pierwszej instancji w sposób prawidłowy wskazano mechanizm obliczenia ustalonej opłaty oraz cezury czasowe w jakich tę opłatę naliczono. Na opłatę tę (34 818 zł) składają się bowiem:
- koszty usunięcia pojazdu w wysokości 476 zł (§1 ust. 1 pkt 3 uchwały nr XXXVII/976/16 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 listopada 2016 r. w sprawie ustalania wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2017 roku – Dz. Urz. Woj. Łódzk. z 2016 r., poz. 5338);
- koszty przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym od dnia usunięcia, tj. 31 maja 2017 r. do momentu uprawomocnienia się postanowienia sądu o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Ł. tj. do 5 października 2019 r. w łącznej kwocie: 34 342 zł, na którą to kwotę składają się opłaty: 8 385 zł za okres od 31 maja do 31 grudnia 2017 r. (§ 1 ust. 2 pkt 3 uchwały nr XXXVII/976/16 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 listopada 2016 r. w sprawie ustalania wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2017 roku); 14 600 zł za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. (§ 1 ust. 2 pkt 3 uchwały nr LX/1419/17 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 15 listopada 2017 r. w sprawie ustalania wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2018 r. – Dz. Urz. Woj. Łódzk. z 2017 r., poz. 5134); 11 357 zł za okres od 1 stycznia do 5 października 2019 r. (§ 1 ust. 2 pkt 3 uchwały nr LXXIX/2123/18 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2019 r. – Dz. Urz. Woj. Łódzk. z 2018 r., poz. 6361).
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 30 lipca 2024 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli A. L. i J. P..
Sprawa ze skargi A. L. została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Łd 716/24.
Sprawa ze skargi J. P. została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Łd 717/24.
A. L. w skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.
Zaskarżonej decyzji skarżący A. L. zarzucił naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 130a ust. 10h p.r.d. przez niewłaściwe jego zastosowanie, polegające na uznaniu, że w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie istniały podstawy do nałożenia na skarżącego, jako w ocenie organu osobę będącą właścicielem pojazdu w dniu wydaniu dyspozycji jego usunięcia, obowiązku poniesienia kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem tego pojazdu, powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania – podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nakazuje przyjąć, że skarżący nie był właścicielem pojazdu na chwilę wydania dyspozycji jego usunięcia;
2. art. 130a ust. 10h p.r.d. w związku z art. 12 k.p.a. i w związku z art. 35 k.p.a. przez ich zastosowanie sprzecznie z celem ustawy oraz z rażącym naruszeniem zasad współżycia społecznego, zasady lojalności państwa wobec obywatela (art. 2 Konstytucji RP), w tym poprzez dopuszczenie się przez organ pierwszej instancji zaniechania i nieuzasadnionej zwłoki w działaniu, a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie wysokości opłaty za usunięcie i przechowywanie spornego pojazdu;
3. art. 365 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. przez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, że związanie prawomocnym orzeczeniem sądu cywilnego wydanym w sprawie przepadku pojazdu w trybie art. 130a ust. 10 p.r.d. obejmuje ustalenie osoby będącej dotychczasowym właścicielem pojazdu, podczas gdy ustalenie przez sąd powszechny osoby dotychczasowego właściciela auta nie jest przesłanką orzeczenia przepadku pojazdu i orzeczenie sądu w tym zakresie nie korzysta z mocy wiążącej zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c.;
II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez:
1. uznanie, że w postępowaniu przed organem pierwszej i drugiej instancji wyjaśnione zostały wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, w szczególności poprzez brak przesłuchania skarżącego oraz J. P. celem ustalenia faktycznego właściciela pojazdu w chwili wydania dyspozycji jego usunięcia, pomimo że zgodnie twierdzili, że faktycznym właścicielem pojazdu był J. P., co potwierdza umowa sprzedaży znajdująca się w materiałach postępowania;
2. dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wyrażającą się w uznaniu, że zarówno skarżący, jak i J. P., od 2017 r. zgodnie poświadczali, że na dzień 31 maja 2017 r. to skarżący by właścicielem pojazdu, podczas gdy w materiałach postępowania brak jest ich jasnej, kategorycznej i osobistej deklaracji w tym przedmiocie, a organ swoje twierdzenie wywodzi jedynie pośrednio z twierdzeń stawianych przez skarżącego i J. P., od których to osób nie sposób wymagać znajomości przepisów prawa w stopniu pozwalającym im na świadomie precyzyjne formułowanie swych wypowiedzi, a w konsekwencji na podjęcie obrony swych interesów; co potwierdza zresztą treść formułowanych przez nich pism w toku postępowania;
3. niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego wynikające z pominięcia treści umowy sprzedaży z 31 maja 2017 r., z której wynika, że w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu stanowił on własność J. P.;
4. nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem zasad współżycia społecznego, zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a przede wszystkim zasady pogłębiania zaufania i zasady praworządności, gdyż ogólna wysokość opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu została zawyżona na skutek zwłoki w działaniu organu;
5. nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji wskutek błędnego uznania, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy stwierdzone uchybienia dotyczą należytego ustalenia stanu faktycznego oraz wykładni przepisów prawa materialnego.
J. P. w skardze zarzucił, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna w zasadami współżycia społecznego, bez poszanowania i uwzględnienia czynnika ludzkiego. Zdaniem skarżącego organy obu instancji dopuściły się wielu nieprawidłowości. Mimo wszelkich próśb, wniosków o wsparcie kierowanych do Prezydenta Miasta Łodzi, nie uzyskał żadnej pomocy ani wsparcia. Nie została uwzględniona przedstawiona dokumentacji potwierdzająca ciężką sytuację materialną i zdrowotną skarżącego oraz jego żony.
W piśmie wniesionym z 11 września 2024 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, J. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 130a ust. 10h p.r.d. przez niewłaściwe jego zastosowanie, polegające na uznaniu, że w stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie istniały podstawy do nałożenia na skarżącego, jako w ocenie organu osobę będącą właścicielem pojazdu w dniu wydaniu dyspozycji jego usunięcia, obowiązku poniesienia kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem tego pojazdu, powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania – podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nakazuje przyjąć, że skarżący nie był właścicielem pojazdu na chwilę wydania dyspozycji jego usunięcia;
2. art. 130a ust. 10h p.r.d. w związku z art. 12 k.p.a. i w związku z art. 35 k.p.a. przez ich zastosowanie sprzecznie z celem ustawy oraz z rażącym naruszeniem zasad współżycia społecznego, zasady lojalności państwa wobec obywatela (art. 2 Konstytucji RP), w tym poprzez dopuszczenie się przez organ pierwszej instancji zaniechania i nieuzasadnionej zwłoki w działaniu, a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie wysokości opłaty za usunięcie i przechowywanie spornego pojazdu;
3. art. 365 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. przez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, że związanie prawomocnym orzeczeniem sądu cywilnego wydanym w sprawie przepadku pojazdu w trybie art. 130a ust. 10 p.r.d. obejmuje ustalenie osoby będącej dotychczasowym właścicielem pojazdu, podczas gdy ustalenie przez sąd powszechny osoby dotychczasowego właściciela auta nie jest przesłanką orzeczenia przepadku pojazdu i orzeczenie sądu w tym zakresie nie korzysta z mocy wiążącej zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c.;
II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez:
1. uznanie, że w postępowaniu przed organem pierwszej i drugiej instancji wyjaśnione zostały wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, w szczególności poprzez brak przesłuchania skarżącego oraz A. L. celem ustalenia faktycznego właściciela pojazdu w chwili wydania dyspozycji jego usunięcia, pomimo że zgodnie twierdzili, że faktycznym właścicielem pojazdu był J. P., co potwierdza umowa sprzedaży znajdująca się w materiałach postępowania;
2. dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wyrażającą się w uznaniu, że zarówno skarżący, jak i A. L., od 2017 r. zgodnie poświadczali, że na dzień 31 maja 2017 r. to A. L. był właścicielem pojazdu, podczas gdy w materiałach postępowania brak jest ich jasnej, kategorycznej i osobistej deklaracji w tym przedmiocie, a organ swoje twierdzenie wywodzi jedynie pośrednio z twierdzeń stawianych przez skarżącego i A. L., od których to osób nie sposób wymagać znajomości przepisów prawa w stopniu pozwalającym im na świadomie precyzyjne formułowanie swych wypowiedzi, a w konsekwencji na podjęcie obrony swych interesów; co potwierdza zresztą treść formułowanych przez nich pism w toku postępowania;
3. niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego wynikające z pominięcia treści umowy sprzedaży z 31 maja 2017 r., z której wynika, że w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu stanowił on własność J. P.;
4. nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy została ona wydana z naruszeniem zasad współżycia społecznego, zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a przede wszystkim zasady pogłębiania zaufania i zasady praworządności, gdyż ogólna wysokość opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu została zawyżona na skutek zwłoki w działaniu organu;
5. nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji wskutek błędnego uznania, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy stwierdzone uchybienia dotyczą należytego ustalenia stanu faktycznego oraz wykładni przepisów prawa materialnego.
W odpowiedziach na skargi A. L. i J. P. Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Łodzi wniosło o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd postanowieniem wydanym na rozprawie 15 kwietnia 2025 r., na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", połączył sprawę o sygn. akt III SA/Łd 716/24 ze sprawą o sygn. akt III SA/Łd 717/24 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia z uwagi na to, że przedmiot obu skarg stanowi ta sama decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 30 lipca 2024 r.
Pełnomocnik skarżącego A. L. oświadczył, że popiera skargę. Organ pierwszej i drugiej instancji błędnie ustalił osobę właściciela pojazdu i wysokość opłaty związanej z usunięciem pojazdu. Skarżący nie był w chwili wydania dyspozycji pojazdu nie był już jego właścicielem, gdyż sprzedał go J. P. wcześniej (pojazd został sprzedany 31 maja 2017 r., tj. przed wydaniem dyspozycji jego usunięcia).
Pełnomocnik skarżącego J. P. oświadczył, że popiera skargę. Wyjaśnił, że 30 maja 2017 r. pojazd był w posiadaniu J. P.. 31 maja 2017 r. pojazd został sprzedany J. P.. Od 31 maja 2017 r. był on właścicielem pojazdu. 31 maja 2017 r. doręczono J. P. dyspozycję usunięcia pojazdu. Pełnomocnik zmodyfikował żądanie skargi w ten sposób, że wniósł o uchylenie decyzji organu drugiej instancji, ewentualnie o uchylenie decyzji pierwszej i drugiej instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skargi nie są zasadne.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Stosownie do powołanych wyżej przepisów sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem celowości czy słuszności. Badanie legalności zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego i ich wykładni przez organ administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji. Dokonując kontroli działalności administracji publicznej sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego załatwienia sprawy i posiada jedynie uprawnienia kasacyjne.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji.
Jak stanowi art. 130a ust. 10h p.r.d. koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
W orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja, wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. jest decyzją związaną, a zatem w sytuacji ziszczenia się przesłanek jej wydania, organ wydaje ją obligatoryjnie (por. wyrok NSA z 25 maja 2017 r., I OSK 2142/15; z 20 kwietnia 2018 r., I OSK 2470/17).
W rozpoznawanej sprawie skarżący A. L. i J. P. kwestionują prawidłowość ustalenia przez organy administracji, że A. L. był właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia, tj. 31 maja 2017 r.
Do odwołań od decyzji organu pierwszej instancji z 27 czerwca 2024 r. skarżący załączyli umowę sprzedaży pojazdu, którą mieli zawrzeć 31 maja 2017 r. o godzinie 8.00, a pojazd miał nabyć w tym dniu J. P..
Jak wynika z akt sprawy 31 maja 2017 r. Straż Miejska w Ł. na podstawie art. 130a ust. 4 p.r.d. wydała dyspozycję usunięcia pojazdu z uwagi na jego pozostawienie w strefie znaku B36 zakaz zatrzymywania się z tabliczką T24 holowanie. W tym samym dniu dyspozycję usunięcia pojazdu doręczono J. P. i wydano zezwolenie na odbiór pojazdu z parkingu strzeżonego (dyspozycja usunięcia pojazdu z 31 maja 2017 r., nr [...] i zezwolenie na odbiór przez J. P. pojazdu z parkingu strzeżonego z 31 maja 2017 r.). 6 czerwca 2017 r. J. P. wniósł o umorzenie kosztów przechowywania pojazdu. 8 czerwca 2017 r. wydano J. P. rzeczy z pojazdu (protokół z 8 czerwca 2017 r.). 8 czerwca 2017 r. J. P. złożył oświadczenie, że pojazd był użyczony od kolegi syna. 17 czerwca 2017 r. J. P. wniósł pismo, z treści którego wynika, że już 1 czerwca 2017 r. dowiadywał się o możliwość umorzenia należności za przechowywanie pojazdu, koszty holowania i opłat ZDiT. W piśmie tym J. P. wskazywał, że był to pojazd "sąsiada". Natomiast drugi skarżący – A. L. 2 sierpnia 2017 r. złożył oświadczenie, że 30 maja 2017 r. pożyczył pojazd J. P.. 13 października 2017 r. doręczono skarżącemu A. L. zawiadomienie z 6 października 2017 r. o usunięciu pojazdu oraz skutkach jego nieodebrania. A. L. 25 października 2017 r. wniósł pismo stanowiące odpowiedź na powyższe zawiadomienie o usunięciu pojazdu, w którym potwierdził, że był właścicielem pojazdu i go użyczył J. P.. 4 grudnia 2017 r. doręczono A. L. pismo z 15 listopada 2017 r. informujące go o tym, że Zarząd Dróg i Transportu wystąpi do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. W aktach sprawy jest także umowa sprzedaży pojazdu A. L. przez W. P. z 18 stycznia 2016 r.
Na mocy art. 130a ust. 10 p.r.d. starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
Na mocy wspomnianej regulacji, wobec braku odbioru pojazdu przez skarżących w terminie 3 miesięcy, Prezydent Miasta Łodzi wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Miasta Ł.. 28 lutego 2018 r. wniosek ten wpłynął do sądu. Postanowieniem z 19 sierpnia 2019 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] w Ł. orzekł o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Ł.. Postanowienie to uprawomocniło się 5 października 2019 r.
Jak wynika z tego postanowienia postępowanie w sprawie o orzeczenie przepadku toczyło się z udziałem skarżącego A. L. oraz V. K., ujawnionego w CEPiK jako właściciel pojazdu.
Sąd Rejonowy dla [...] w Ł. w uzasadnieniu postanowienia z 19 sierpnia 2019 r. na podstawie załączonej umowy sprzedaży ustalił, że aktualnym właścicielem pojazdu jest A. L., zaś V. K. widnieje w bazie SI CEPiK jako właściciel pojazdu. Pojazd został usunięty z drogi 31 maja 2017 r. z powodu pozostawienia w strefie znaku B36, tj. zakazu zatrzymywania z tabliczką T24 – holowanie. Usunięcie pojazdu z drogi było uzasadnione i konieczne. Pojazdem w dniu zdarzenia kierował J. P.. W dniu zdarzenia A. L. pożyczył pojazd J. P. celem zawiezienia chorej żony do szpitala przy ul. [...] w Ł.. W piśmie z 16 sierpnia 2018 r. A. L. wskazał ponownie, że pojazdem w dniu jego usunięcia kierował J. P. i to on powinien ponieść wszelkie koszty. A. L. nie sprzeciwił się wnioskowi o orzeczenie przepadku.
Z uzasadnienia tego postanowienia nie wynika, aby A. L. kwestionował ustalenie, że w momencie wydania dyspozycji pojazdu był jego właścicielem.
W aktach sprawy znajduje się również postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. z 19 sierpnia 2019 r., wydane w sprawie o sygn. akt [...], o zwolnieniu W. P. od dalszego udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania z uwagi na to, że sprzedał on samochód A. L..
Co do zakresu postępowania o przepadek pojazdu, wymaga odwołać się do art. 130a ust. 10e p.r.d., w myśl którego w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Uregulowania te zostały wprowadzone do ustawy Prawo o ruchu drogowym na mocy 1 lit. j) i k) ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018), powoływanej dalej jako "ustawa zmieniająca".
Zmiany te miały na celu realizację wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06 (opubl.: OTK-A z 2008 r. z 5, poz. 76), stwierdzającego niezgodność art. 130a ust. 10 i art. 130a ust. 11 pkt 3 p.r.d. (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) z Konstytucją RP. Chodziło także o doprecyzowanie przepisów dotyczących usuwania pojazdów na koszt właściciela.
W uzasadnieniu do projektu ustawy zmieniającej (druk sejmowy VI.2816) wyjaśniono, że Trybunał we wspomnianym wyroku o sygn. akt P 4/06 przyjął niezgodność art. 130a ust. 10 ustawy p.r.d. w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, z art. 46, art. 21 ust.1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis art. 130a ust. 10 p.r.d. naruszał wzorce konstytucyjnie w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. W dotychczasowym stanie prawnym na rzecz Skarbu Państwa przechodziła własność pojazdów, które zostały usunięte z drogi na skutek naruszenia przepisów o bezpieczeństwie lub porządku ruchu drogowego i nie zostały odebrane przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia ich usunięcia. Do przejścia własności takich pojazdów na rzecz Skarbu Państwa dochodziło w związku z uznaniem ich za porzucone z zamiarem wyzbycia się z mocy ustawy, co – w ocenie Trybunału – pozostawało w sprzeczności z przepisami konstytucyjnymi. Zgodnie bowiem z art. 46 Konstytucji RP przepadek rzeczy, może nastąpić tylko w sytuacjach określonych w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu.
Stąd ustawą zmieniającą wprowadzono zmiany w omawianym zakresie w ustawie Prawo o ruchu drogowym, na mocy których według nowego brzmienia art. 130a ust. 10 p.r.d. określono, że w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli pojazd nie został odebrany przez osobę uprawnioną w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia, a sąd będzie orzekał o przepadku pojazdu w trybie postępowania cywilnego w postępowaniu nieprocesowym. Sąd przed wydaniem orzeczenia o przepadku pojazdu ma obowiązek zbadać, czy zostały spełnione ku temu wszystkie przesłanki, a w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dopiero po spełnieniu tych przesłanek będzie mógł orzec przepadek pojazdu.
Trybunał także orzekł niekonstytucyjność art. 130a ust. 11 pkt 3 p.r.d. stwierdzając, że niezgodne z ustawą zasadniczą jest formułowanie upoważnień ustawowych do uregulowania w drodze aktów wykonawczych kwestii związanych z ograniczeniem prawa własności.
Należy podkreślić, że żaden z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym nie wyłącza skutków postanowienia wydanego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 6106 i art. 6107 k.p.c. (o przepadek pojazdów) w związku z art. 130a ust. 10 p.r.d., przewidzianych w art. 365 § 1 k.p.c. Wspomniany przepis stosowany odpowiednio w postępowaniu nieprocesowym na mocy art. 13 § 2 k.p.c. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Dlatego prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. z 19 sierpnia 2019 r., sygn. akt [...] o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Ł. wydane w postępowaniu przed sądem cywilnym, w świetle powołanych regulacji wiązało organy administracji w rozpoznawanej sprawie.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty – oświadczenia i pisma samych skarżących złożone przed wystąpieniem przez Prezydenta Miasta Łodzi z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu korespondują z ustaleniami Sądu Rejonowego dla [...] w Ł. stanowiącymi podstawę wydania postanowienia z 19 sierpnia 2019 r., sygn. akt [...] o przepadku pojazdu. Żaden ze skarżących przed wystąpieniem przez Prezydenta Miasta Łodzi do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu nie twierdził, że J. P. jest właścicielem pojazdu. J. P. oświadczył, że pożyczył pojazd od kolegi syna (oświadczenie z 8 czerwca 2017 r.), od sąsiada (pismo wniesione 17 czerwca 2017 r.). A. L. 2 sierpnia 2017 r. złożył oświadczenie, że pożyczył pojazd J. P..
Z tych względów za prawidłowe uznać należy ustalenia organów administracji, co do tego kto był właścicielem pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia. Twierdzenia skarżących zawarte dopiero w odwołaniach od decyzji organu pierwszej instancji z 27 czerwca 2024 r. i w skargach oraz załączoną do odwołań umowę z 31 maja 2017 r. trzeba ocenić jako niewiarygodne.
Należy także wskazać, że w myśl art. 130a ust. 10i p.r.d. jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.
Przepis ten nakazuje pociągnąć do współodpowiedzialności za koszty spowodowane koniecznością usunięcia pojazdu z drogi powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, osobę, w której władaniu znajdował się faktycznie pojazd w czasie wystąpienia zdarzenia uzasadniającego usunięcie pojazdu. Chodzi tu o osobę, która kierowała pojazdem, nie będąc jego właścicielem. Wystarczające jest ustalenie, że osoba ta władała pojazdem i nie jest jego właścicielem (por. wyrok WSA w Szczecinie z 25 października 2018 r., II SA/Sz 724/18).
W orzecznictwie wskazuje się, że solidarna odpowiedzialność osób, w których władaniu pojazd pozostawał w chwili usunięcia na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, ma charakter akcesoryjny i następczy, gdyż nie może powstać bez uprzedniego powstania obowiązku wobec właściciela pojazdu. Oznacza to, że organ nie ma prawa dokonać dowolnego wyboru podmiotu, w stosunku do którego dochodzić będzie należności z tytułu opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu. To właściciel pojazdu jest tą osobą, na którą został nałożony obowiązek związany z ponoszeniem kosztów w związku z usunięciem pojazdu z drogi, a dopiero w ust. 10i art. 130a p.r.d. pojawia się solidarna odpowiedzialność władającego pojazdem w chwili zatrzymania. Odpowiedzialność ta – z uwagi na to, że ma charakter akcesoryjny i następczy – powoduje, że nie może powstać bez uprzedniego powstania odpowiedzialności właściciela pojazdu. Inaczej rzecz ujmując, osoba władająca pojazdem na podstawie innego tytułu prawnego niż własność może ponosić solidarną odpowiedzialność wraz z właścicielem pojazdu za koszty związane z usunięciem pojazdu z drogi, natomiast samodzielnie nie ponosi takiej odpowiedzialności. W konsekwencji brak odpowiedzialności właściciela za dany okres skutkowałoby brakiem odpowiedzialności za ten okres również władającego (por. wyroki NSA z 10 lipca 2020 r., I OSK 2672/19; z 16 listopada 2021 r., II GSK 1990/21). W pierwszej kolejności obowiązek finansowania kosztów zabezpieczenia i usunięcia pojazdu spoczywa na jego właścicielu, jednak ustawodawca przewidział w tym zakresie również odpowiedzialność solidarną osoby, we władaniu której pojazd znajdował się w chwili usunięcia. Rozwiązanie takie ma służyć temu, by w sytuacji gdy właściciela nie można ustalić lub nie można było uzyskać od niego środków na pokrycie kosztów zabezpieczenia i usunięcia pojazdu – koszty te pokryła osoba, która faktycznie przyczyniła się do tego, że zaistniała konieczność usunięcia pojazdu, a co za tym idzie wygenerowała koszty z tym związane (por. wyrok NSA z 24 listopada 2020 r., I OSK 1290/20). Artykuł 130a ust. 10i p.r.d. nakazuje pociągnięcie do współodpowiedzialności za koszty zabezpieczenia i usunięcia pojazdu z drogi tej osoby, w której władaniu faktycznie znajdował się pojazd w momencie, gdy wystąpiło zdarzenie, wskutek którego nastąpiło jego usunięcie, a zatem taka osobą jest kierowca pojazdu, ponieważ on faktycznie władał pojazdem, decydując o jego sposobie używania w danym momencie. Artykuł 130a ust. 10i p.r.d. w żaden sposób nie wskazuje, że sposób władania powinien być w jakiś sposób sformalizowany tak, aby odpowiadać jednej z form własności znanej z Kodeksu cywilnego. Chodzi tu o osobę, która kierowała pojazdem, nie będąc jego właścicielem (por. wyrok NSA z 16 listopada 2021 r., II GSK 1990/21; wyrok WSA w Szczecinie z 25 października 2018 r., II SA/Sz 724/18).
W rozpoznawanej sprawie prawidłowo zatem organy administracji uznały, że do zapłaty kosztów związanych z przechowywaniem usuniętego z drogi pojazdu zobowiązani solidarnie są skarżący.
Należy podkreślić, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można uznać, aby organ opieszale podejmował czynności poprzedzające złożenie do sądu wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu. Od początku, niezwłocznie skarżący J. P., bo w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu (31 maja 2017 r.) dowiedział się o tym. W CEPiK nie było natomiast informacji o tym, że A. L. jest właścicielem pojazdu. Nabycie przez A. L. własności pojazdu od W. P. na podstawie umowy z 18 stycznia 2016 r. nie zostało zgłoszone w trybie art. 78 ust. 2 p.r.d., stąd dyspozycję o usunięciu pojazdu oraz zawiadomienie o usunięciu pojazdu i skutkach jego nieodebrania skierowano najpierw do ujawnionego w CEPiK, jako właściciel pojazdu, V. K.. Dopiero ujawnienie przez samych skarżących, że A. L. jest właścicielem pojazdu umożliwiło doręczenie mu dyspozycji usunięcia pojazdu oraz zawiadomienia o usunięciu pojazdu i skutkach jego nieodebrania, a następnie, wobec nieodebrania pojazdu przez skarżących, złożenie do sądu wniosku o orzeczenie jego przepadku.
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargi.
ds