III SA/Łd 71/25

III SA/Łd 71/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2483
art. 37a, art. 37ge, art. 37gf
Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189c
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 3 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), , Protokolant asystent sędziego Krystyna Adamczewska-Reguła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi B. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 18 listopada 2024 roku nr 1001-IUCKOD-2.4811.2513.2024.2 M500-2024-0059803 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 18 listopada 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: DIAS) odmówił uwzględnienia sprzeciwu B.C. (dalej: strona, skarżący) od wezwania DIAS z 7 sierpnia 2024 r. do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd autostradą płatną.
W niniejszej sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
2 grudnia 2021 r. o godzinie 9:15 na płatnym odcinku autostrady A2 węzeł Stryków strona, będąca użytkownikiem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], naruszyła obowiązek wniesienia opłaty za przejazd. Na podstawie weryfikacji w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (dalej: CEPiK) 2 grudnia 2021 r. strona była właścicielem ww. pojazdu.
Pismem z 7 sierpnia 2024 r. DIAS wezwał stronę do uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł na podstawie art. 37ge ustawy z 27 października 1994 roku o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 2483 ze zm., dalej: ustawa).
Od powyższego wezwania strona wniosła sprzeciw, w którym podniosła, że 4 grudnia 2021 r. (a więc w ciągu dwóch dni od przekroczenia bramki, gdy czas na opłatę wynosił 3 dni) w systemie elektronicznym e-TOLL opłaciła przejazd ze swojego konta bankowego kwotą 20 zł, podczas gdy należność za przejechanie tego odcinak autostrady wynosiła 1,60 zł.
Decyzją z 18 listopada 2024 r. DIAS odmówił uwzględnienia sprzeciwu strony od wezwania DIAS z 7 sierpnia 2024 r. do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd autostradą płatną. W uzasadnieniu decyzji DIAS podniósł, że strona założyła konto e-TOLL oraz zasiliła je 4 grudnia 2021 r. kwotą w wysokości 20 zł, a pojazd o numerze rejestracyjnym [...] był zarejestrowany w systemie. Instalując aplikację i zakładając w niej konto, strona była zobowiązana potwierdzić fakt zapoznania się z warunkami i zasadami jej funkcjonowania zawartymi w regulaminie.
DIAS wyjaśnił, że chcąc wykonać przejazd z użyciem tej aplikacji, należało przed wjazdem na autostradę wybrać pojazd, którym będzie dokonywany przejazd, oraz uruchomić tę aplikację. Prawidłowe uruchomienie aplikacji i wybranie pojazdu, którym był wykonywany przejazd, należało do obowiązków użytkownika i zapewniało poprawny zakup biletu za przejechany odcinek autostradą wybranym pojazdem.
DIAS stwierdził, że strona nie uruchomiła aplikacji podczas przejazdu, ponieważ założyła ją dwa dni po przejeździe. Jeśli chciała opłacić przejazd w aplikacji, to należało oprócz zasilenia konta wykupić bilet, używając do tego zakładki "Uzupełnij przejazd", wskazując datę, godzinę, bramkę wjazdową, kiedy nastąpił wjazd oraz wskazać bramkę wyjazdową, gdzie nastąpił wyjazd. Tego strona nie uczyniła, zatem nie dochowała należytej staranności i nie opłaciła przejazdu.
DIAS podkreślił, że kierujący pojazdem nie powinien wykonywać przejazdu płatnym odcinkiem autostrady A2, w przypadku braku wykupienia prawidłowego biletu autostradowego, a taka sytuacja miała miejsce w sprawie. Decydując się jednak na taki przejazd, strona naraziła się na odpowiedzialność administracyjnoprawną za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd autostradą płatną, której można było uniknąć poprzez zakup biletu autostradowego. Możliwość nienaliczania opłaty dodatkowej występuje, w przypadku gdy prawidłowa opłata za przejazd autostradą została wniesiona w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Opłata za przejazd z 2 grudnia 2021 r. powinna zatem zostać uiszczona po zakończeniu przejazdu, najdalej do 5 grudnia 2021 r. Z tej możliwości strona nie skorzystała. W trakcie przejazdu nie wystąpiła też okoliczność nałożenia mandatu karnego za brak biletu autostradowego, która uwolniłaby od opłaty dodatkowej. W związku z powyższym zdaniem DIAS za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą strona powinna uiścić opłatę dodatkową na podstawie art. 37ge ust. 1 ustawy, zgodnie z którym za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł.
Odnosząc się do powołanego w sprzeciwie art. 189c k.p.a., DIAS poinformował, że wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej nie jest decyzją, zatem przepis ten nie może być wzięty pod uwagę przy procedowaniu sprzeciwu. Postępowanie administracyjne rozpoczyna dopiero wniesiony sprzeciw, który może zakończyć się decyzją.
Odnosząc się do argumentu, że ustawą z 26 maja 2023 r. zostały zniesione opłaty za przejazd autostradami A2 i A4 zarządzanymi przez GDDKIA od 1 lipca 2023 r. dla pojazdów lekkich, tj. poniżej 3,5 t, DIAS poinformował, że naruszenie nastąpiło 2 grudnia 2021 r., zatem zgodnie z art. 37ge ust. 13 ustawy obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym opłata powinna zostać wniesiona. Zatem wezwanie zostało wysłane do strony zgodnie z terminem, jaki obowiązuje DIAS do dochodzenia należności za brak wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd po płatnym odcinku autostrady.
Zapewniając stronie czynny udział w postępowaniu, zawiadomieniem z 10 września 2024 r. na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. DIAS wyznaczył stronie 7-dniowy termin do skorzystania z możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, na podstawie którego wysłał wezwanie. Zawiadomienie zostało odebrane 25 września 2024 r. Postanowieniem z 23 września 2024 r. DIAS poinformował stronę o wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia sprawy. Postanowienie zostało odebrane 2 października 2024 r. Mimo przedłużenia terminu sprawy, do dnia wydania rozstrzygnięcia merytorycznego nie wpłynęła prośba o udostępnienie materiału dowodowego w sprawie.
Skargę do sądu na powyższą decyzję DIAS wniosła strona, zarzucając naruszenie art. 189c k.p.a. i wnosząc o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że 1 lipca 2023 r. weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 poz. 1005). Przewiduje ona całkowitą rezygnację z poboru opłat za przejazd pojazdów lekkich autostradą na niektórych odcinkach zarządzanym przez GDDKiA. W związku z tym w dniu założenia na skarżącego opłaty dodatkowej, tj. 7 sierpnia 2024 r., obowiązywały przepisy ww. ustawy, które nie wymagają żadnych opłat za przejazd odcinkiem autostrady, którym skarżący 2 grudnia 2021 r. przejeżdżał swoim pojazdem. Zatem należy wskazać art. 189c k.p.a. wykluczający wymagalność nałożenia opłaty dodatkowej na skarżącego. W polskim systemie prawnym postępowaniem przed organem administracyjnym I instancji rządzi zasada aktualności orzekania, zgodnie z którą organ orzeka, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy administracyjnej istniejący na dzień orzekania. Zasada ta znalazła właśnie wyraz w art. 189c k.p.a. Zgodnie z nim jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawach administracyjnych obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, stosuje się ustawę nową. Jednakże przepis nakazuje stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony. Należy zwrócić uwagę, że art. 189c k.p.a. i zasada aktualności orzekania znajduje zastosowanie nie tylko przed organem I instancji, ale także przed organem odwoławczym. Zostało zatem naruszone prawo materialne (art. 189c k.p.a.), dające podstawę do złożenia niniejszej skargi. Zdaniem skarżącego korzystniejsze są przepisy ustawy nowej, ponieważ na jej podstawie brak jest wymagalności nałożenia na niego opłaty dodatkowej. Ponadto skarżący 4 grudnia 2021 r., w 2 dni po przekroczeniu bramki na autostradzie (opłata za bramkę powinna być dokonana w przeciągu 3 dni), zarejestrował swoje auto i zasilił je kwotą 20 zł, podczas gdy należność za przejechanie tego odcinka autostrady wynosiła 1,60 zł. Z powyższego wynika, że skarżący nie tylko zapłacił należność przekraczając bramkę, ale pobrana została mu kwota z konta bankowego w wysokości 18,40 zł.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja DIAS z 18 listopada 2024 r. odmawiająca uwzględnienia sprzeciwu skarżącego od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że 2 grudnia 2021 r. o godzinie 9:15 na płatnym odcinku autostrady A2 węzeł Stryków zarejestrowano przejazd pojazdem o numerze rejestracyjnym [...], stanowiącym własność skarżącego bez uiszczonej należnej opłaty za przejazd autostradą płatną. 4 grudnia 2021 r. strona założyła konto e-TOLL, zasiliła je kwotą w wysokości 20 zł za ten przejazd oraz zarejestrowała powyższy pojazd do systemu.
Jak stanowi art. 9 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1193) w przypadku przejazdu autostradą na zasadach określonych w ustawie zmienianej w art. 1 rozpoczętego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Z przepisu tego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że z woli ustawodawcy do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy powołanej ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania przejazdu wskazanym pojazdem bez uiszczenia należnej opłaty, tj. 2 grudnia 2021 r.
Zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania spornego przejazdu, tj. 2 grudnia 2021 r., za przejazd autostradą są pobierane opłaty. W przypadku gdy opłaty za przejazd autostradą są pobierane w inny sposób niż określony w ust. 8 lub 9, autostrada wymaga dostosowania do ich poboru.
Jak stanowi art. 37a ust. 7 ustawy do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany:
1) właściciel pojazdu albo
2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, 1002, 1768 i 1783), albo
3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym – zwany dalej "wnoszącym opłatę".
Stosownie do art. 37a ust. 8 ustawy opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, może być wniesiona:
1) w sposób przewidziany dla opłaty elektronicznej na podstawie danych geolokalizacyjnych przekazanych z urządzeń lub systemów, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych;
2) z wykorzystaniem usługi EETS w rozumieniu art. 4 pkt 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, na zasadach określonych w tej ustawie.
Przejazd autostradą, na której jest pobierana opłata, o której mowa w ust. 7, może być wykonywany na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zwanego dalej "biletem autostradowym", wydanego przed rozpoczęciem tego przejazdu. Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, jest pobierana w momencie wydania biletu autostradowego (art. 37a ust. 9 ustawy).
W myśl art. 37a ust. 28 ustawy kierujący pojazdem:
1) nie rozpoczyna przejazdu autostradą lub jej odcinkiem w przypadku braku:
a) ważnego biletu autostradowego lub
b) prawidłowo funkcjonującego urządzenia lub systemu, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zapewniających przekazywanie danych geolokalizacyjnych do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS lub
c) urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, spełniającego wymagania określone w art. 16o ust. 1 pkt 2 tej ustawy;
2) podczas przejazdu autostradą lub jej odcinkiem nie może mieć w pojeździe zakrytych lub ozdobionych tablic rejestracyjnych lub nie może mieć z przodu lub z tyłu pojazdu znaków, napisów lub przedmiotów, które ograniczają czytelność tych tablic, oraz nie może umieszczać na pojeździe tablic rejestracyjnych w innych miejscach niż konstrukcyjnie do tego przeznaczone.
Natomiast zgodnie z art. 37ge ust. 1 ustawy za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł.
Zgodnie z art. 37ge ust. 5 ustawy opłaty dodatkowej nie pobiera się, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9. Przepis art. 37a ust. 12 stosuje się, przy czym na bilecie autostradowym wskazuje się datę i godzinę przejazdu oraz autostradę lub jej odcinek, za który nie została wniesiona opłata za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7.
Przepis art. 37ge ust. 6 ustawy stanowi z kolei, że opłaty dodatkowej nie pobiera się od wnoszącego opłatę, jeżeli na kierującego pojazdem została nałożona kara grzywny, o której mowa w art. 37gi, w drodze mandatu karnego.
W świetle powyższego trzeba podkreślić, że opłata za przejazd autostradą płatną została powiązana przez ustawodawcę nie tylko z konkretnym pojazdem, ale również czasem i miejscem tego przejazdu, a więc konkretną datą i godziną przejazdu, a także wjazdem na autostradę i wyjazdem z autostrady.
Przepisy ustawy o autostradach płatnych nie przewidują możliwości zaliczenia na poczet opłaty za przejazd, opłaty dokonanej w innym okresie. Bilet autostradowy zawiera bowiem nie tylko datę początku i końca okresu jego ważności, ale również godzinę początku i końca okresu jego ważności (art. 37a ust. 12 pkt 7 i 8 ustawy).
Załączone do sprzeciwu potwierdzenie uiszczenia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady jako dotyczące innego okresu niż ten, w którym faktycznie miał on miejsce, nie świadczy o tym, że taka opłata została wniesiona.
W tym miejscu wymaga zaakcentowania, że to na wykonującym przejazd spoczywa obowiązek dołożenia należytej staranności uczynienia zadość wymogom wykonywania tego przejazdu tak, aby zapewnić efektywne uiszczenie opłaty należnej za ten przejazd, co nie jest przecież ani niemożliwe, ani też nadmiernie utrudnione, ani też nieproporcjonalne, gdy chodzi o sposób wykonania obowiązku, o którym mowa w przywołanych przepisach prawa (por. wyrok NSA z 26 kwietnia 2022 r., II GSK 1856/18).
Z akt sprawy nie wynika, aby przed wjazdem na autostradę skarżący uruchomił aplikację i wybrał pojazd, którym był wykonywany przejazd. Skarżący założył tę aplikację dwa dni po przejeździe i zasilił konto kwotą 20 zł za przejazd, nie uzupełnił jednak biletu autostradowego, w którym należało wskazać datę i godzinę przejazdu oraz autostradę lub jej odcinek, za który nie została wniesiona opłata za przejazd autostradą (tj. nie wskazał bramki wjazdowej, kiedy nastąpił wjazd oraz nie wskazał bramki wyjazdowej, gdzie nastąpił wyjazd). Aplikacja wstecznie nie rozpozna, że skarżący przejechał autostradą w konkretnym czasie i miejscu, to na skarżącym spoczywa obowiązek następczego zarejestrowania przejazdu poprzez uzupełnienie biletu autostradowego, jeśli przed rozpoczęciem przejazdu nie uruchomił aplikacji. Z akt sprawy nie wynika również, aby po przejeździe na płatnym odcinku autostrady A2 węzeł Stryków została podjęta próba kontaktu z organem i wyjaśnienia, w jakim konkretnie czasie i miejscu doszło do tego przejazdu oraz czy zakup biletu autostradowego 4 grudnia 2021 r. stanowi wniesienie należnej opłaty za zakończony już przejazd, który miał miejsce 2 dni wcześniej, bo 2 grudnia 2021 r. o godz. 9:15, a tym samym czy zakup tego biletu spełnia warunki odstąpienia od pobrania opłaty dodatkowej, określone w art. 37ge ust. 5 ustawy. Świadczy to o niedochowaniu należytej staranności przez skarżącego przy wykonywaniu przejazdu.
Należy dodać, że przepis art. 37a ust. 7 w związku z art. 37ge ust. 1 i 7 ustawy należy wykładać w ten sposób, że zobowiązuje on do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, jak również pozwala dochodzić opłaty dodatkowej, od podmiotów w nim wskazanych. Z przepisów tych nie wynika, że opłata dodatkowa stanowi administracyjną karę pieniężną. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki z 14 marca 2024 r., II GSK 1818/23 i II GSK 1819/23) prezentowany jest podgląd, który sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że jeżeli z art. 37a ust. 1 ustawy wynika, że za przejazd autostradą są pobierane opłaty, w tym w sposób, o którym jest mowa w ust. 8 lub ust. 9, zaś wysokość opłaty za przejazd autostradą stanowi iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 37a ust. 5–6 w związku z art. 37e), to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że opłata ta ma charakter świadczenia wzajemnego, a mianowicie ponoszonego w zamian za przejazd pojazdu autostradą, a więc drogą I klasy technicznej przeznaczoną do szybkiego przemieszczania się pojazdów.
Wskazana funkcja opłaty, jako świadczenia wzajemnego, nie jest bez znaczenia dla oceny charakteru opłaty dodatkowej, należnej (jak stanowi art. 37ge ust. 1 ustawy) za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7 (a mianowicie autostradą, za przejazd którą opłata jest pobierana przez Szefa KAS), w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym i pobieranej w wysokości 500 zł zwłaszcza, gdy podnieść, że jest ona pobierana jednorazowo, niezależnie od liczby dokonanych przejazdów autostradą lub jej odcinkiem, tym samym pojazdem, w trakcie jednej doby rozumianej jako okres od godziny 0.00 do godziny 24.00 w danym dniu (ust. 3 art. 37ge), a ponadto, że nie jest pobierana, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9, a mianowicie poprzez zakup biletu autostradowego ze wskazaniem daty i godziny przejazdu oraz autostrady lub jej odcinka, za który nie została wniesiona opłata (ust. 5 art. 37ge), ani też w sytuacji nałożenia kary grzywny na kierującego pojazdem w drodze mandatu karnego (ust. 6 art. 37ge), jak również, że w warunkach opisanych w ust. 9 art. 37ge przywołanej ustawy jest pobierana w niższej wysokości.
Jakkolwiek więc opłata dodatkowa jest pobierana w wysokości 500 zł, to jednak przywołane przepisy prawa nie uzasadniają kategoryczności twierdzenia o wyłącznie sankcyjnym, a tym samym represyjnym jej charakterze. Zwłaszcza, że w ich świetle (w tym również wobec kosztów ponoszonych w związku z poborem opłaty dodatkowej, które nie pozostają przecież bez wpływu na jej wysokość) opłata dodatkowa w dalszym ciągu realizuje również funkcję świadczenia wzajemnego, którego obowiązek poniesienia wynika z przejazdu pojazdem autostradą lub jej odcinkiem płatnym.
Uwzględniając, że opłata za przejazd autostradą, o której mowa art. 37a ust. 7 ustawy (a mianowicie autostradą, za przejazd którą opłatę pobiera Szef KAS) jest pobierana w sposób przewidziany dla opłaty elektronicznej na podstawie danych geolokalizacyjnych przekazanych z urządzeń lub systemów, o których mowa w art. 13i ust. 3a ustawy dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, z wykorzystaniem usługi EETS w rozumieniu art. 4 pkt 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, na zasadach określonych w tej ustawie lub w formie biletu autostradowego, który zawiera między innymi numer rejestracyjny pojazdu (art. 37a ust. 12 pkt 1), za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że opłata ta jest związana z przejazdem i ruchem konkretnego pojazdu autostradą lub jej odcinkiem płatnym.
Z zawartego w art. 37gf ust. 5 ustawy odesłania wynika, że w postępowaniu o którym w nim mowa (a mianowicie w sprawie sprzeciwu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w ustawie ustawy o autostradach oraz odpowiednio. Wobec tak określonego zakresu odesłania do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a ponadto wobec określonego ustawą o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym przedmiotu oraz trybu postępowania, które w związku z niewniesieniem opłaty za przejazd autostradą, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, jest inicjowane wezwaniem do wniesienia opłaty dodatkowej, od którego to wezwania przysługuje sprzeciw, a następnie w razie jego nieuwzględnienia wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że postępowanie to jest nie dość, że swoistą hybrydą (wyłącznie bowiem do etapu w sprawie sprzeciwu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie określonym w 37gf ust. 5 ustawy), to również postępowaniem uproszczonym, determinowanym jego przedmiotem.
W tym też kontekście przedmiot postępowania (przedmiot sprawy) determinują normy prawa materialnego, które wyznaczają zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń, wyznaczając tym samym zbiór koniecznych do załatwienia sprawy prawnie relewantnych faktów. To one bowiem stanowią podstawę zwolnienia z obowiązku, czy też przyznania uprawnienia, nałożenia obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień.
Z tych względów w ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie nie mają zastosowania przepisy Działu IV Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące administracyjnych kar pieniężnych. W sprawie nie ma zastosowania art. 189c k.p.a., gdyż nie wydano decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną tylko skierowano do niego wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej, która jak już wskazano, pełni funkcję świadczenia wzajemnego.
Skarżący zatem, jako właściciel pojazdu, nie może uwolnić się od obowiązku poniesienia opłaty dodatkowej za nieopłacony przejazd autostradą 2 grudnia 2021 r. Okoliczności faktyczne zaistniałe w kontrolowanej sprawie uzasadniały nałożenie na skarżącego opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą płatną.
Z tych względów sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
d.cz.