III SA/Łd 704/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dotyczyła skargi Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 219,27 zł. Koszty te powstały w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec A Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez PPIS w T. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu jego bezskuteczności. Wierzyciel zakwestionował zasadność obciążenia go kosztami, podnosząc m.in. brak wskazania podstawy prawnej, nieaktualne orzecznictwo oraz fakt, że organ egzekucyjny podejmował czynności (np. zajęcie rachunku bankowego) w sytuacji, gdy dłużnik nie posiadał środków lub rachunku. Organ odwoławczy uznał, że koszty mogły być naliczone na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a., gdyż nie mogły zostać ściągnięte od zobowiązanego, a wierzyciel nie był zwolniony z ich ponoszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za zasadną. Sąd odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14), który orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłat. Sąd podkreślił, że organy nie mogą powoływać się na brak interwencji ustawodawcy jako usprawiedliwienie stosowania niekonstytucyjnych przepisów. W ocenie Sądu, organy obu instancji nie wykazały, że ustalone koszty egzekucyjne pozostają w rozsądnej proporcji do działań podjętych przez organ egzekucyjny i nie naruszają zasady zakazu nadmiernej ingerencji. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, zasądzając jednocześnie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz PPIS zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed ewentualnych zmian legislacyjnych wprowadzonych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie określające maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i manipulacyjnych, są zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłat.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny uznał, że brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych i manipulacyjnych prowadzi do zerwania związku między świadczeniem organu a wysokością opłat, czyniąc je nadmierną sankcją pieniężną i naruszając zasadę zakazu nadmiernej ingerencji.
Czy organ egzekucyjny może obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, jeśli egzekucja okazała się bezskuteczna, a przepisy dotyczące wysokości opłat zostały uznane za niekonstytucyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale sposób ustalenia tych kosztów musi być zgodny z Konstytucją RP, uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie mogą stosować przepisów uznanych za niekonstytucyjne bez uwzględnienia ich skutków. Obciążenie wierzyciela kosztami wymaga wykazania racjonalnej zależności między wysokością opłat a podjętymi czynnościami egzekucyjnymi, tak aby nie przekroczyły rozsądnej wielkości.
Czy opłata manipulacyjna jest należna organowi egzekucyjnemu nawet w przypadku bezskuteczności egzekucji?
Odpowiedź sądu
Tak, opłata manipulacyjna jest odrębną opłatą należną za czynności związane z doręczeniem tytułu wykonawczego, niezależnie od skuteczności egzekucji.
Uzasadnienie
Opłata manipulacyjna jest naliczana w związku z doręczeniem zobowiązanemu tytułów wykonawczych i jest należna nawet jeśli egzekucja okaże się bezskuteczna z powodu braku majątku dłużnika.
Przepisy (24)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § par 1 pkt 1 lit.c
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 135
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zastosowania środków w celu usunięcia naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § par 2
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
u.p.e.a. art. 64 § par 1 pkt 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis uznany za niekonstytucyjny w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłaty.
u.p.e.a. art. 64 § par 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis uznany za niekonstytucyjny w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej.
u.p.e.a. art. 64 § par 7
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64 § par 10
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64c § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64c § § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64c § § 4d
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64c § § 6a
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64e § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64e § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64 § par 1, 4, 6 i 7
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 17 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 73 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie Konstytucji RP przez przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (brak określenia maksymalnej wysokości opłat). • Niewłaściwe zastosowanie art. 64c § 1, § 4 i § 7 u.p.e.a. przez uznanie obowiązku zapłaty kosztów mimo braku skutecznego środka egzekucyjnego. • Niezastosowanie art. 64e § 1 oraz § 2 pkt 1, 2 u.p.e.a. i brak umorzenia kosztów egzekucyjnych. • Brak wykazania racjonalnej zależności między wysokością opłat a podjętymi czynnościami egzekucyjnymi.
Odrzucone argumenty
Organ egzekucyjny miał podstawy do obciążenia wierzyciela kosztami na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a., gdyż nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego. • Wierzyciel (PPIS w T.) nie podlegał zwolnieniu z ponoszenia kosztów egzekucyjnych. • Opłata manipulacyjna jest należna nawet w przypadku bezskuteczności egzekucji.
Godne uwagi sformułowania
organy stosujące prawo nie mogą powoływać się na pominięcie prawodawcze jako okoliczność usprawiedliwiającą stosowanie niekonstytucyjnych przepisów. • bezczynność ustawodawcy nie może prowadzić do pozostawienia w obrocie prawnym orzeczenia opartego na niekonstytucyjnej podstawie prawnej. • brak określenia górnej granicy opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych opłat. • rozwój orzecznictwa sądów administracyjnych od wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. wskazuje na konieczność uwzględniania przez organy skutków, jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. ma wyrok Trybunału w sprawie SK 31/14.
Skład orzekający
Janusz Nowacki
przewodniczący
Irena Krzemieniewska
członek
Monika Krzyżaniak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed ewentualnych zmian legislacyjnych wprowadzonych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjności przepisów proceduralnych i ich wpływu na koszty ponoszone przez obywateli i instytucje w postępowaniu egzekucyjnym.
“Czy koszty egzekucji mogą być niekonstytucyjne? WSA w Łodzi stawia sprawę jasno.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.