III SA/Łd 703/23

III SA/Łd 703/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Krzysztof Szczygielski /sprawozdawca/
Małgorzata Kowalska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Zarząd Powiatu
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 900
art. 29, art. 38, art. 57, art. 56, art. 66, art. 68
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3, art. 25, art. 28, art. 32, art. 134, art. 147, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1526
art. 2, art. 8, art. 13, art. 19, art. 26, art. 27, art. 33b, art. 34
Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 984
art. 6, art. 6a, art. 9
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - t.j.
Sentencja
Dnia 21 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2024 roku sprawy ze skargi P. K. na uchwałę Zarządu Powiatu [...] z dnia 17 sierpnia 2023 roku nr [...] w sprawie odwołania ze stanowiska Dyrektora [...] 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; 2. zasądza od Powiatu [...] na rzecz skarżącego P. K. kwotę 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Uchwałą z dnia 17 sierpnia 2023 r. nr 850/2023 Zarząd Powiatu Sieradzkiego w sprawie odwołania ze stanowiska Dyrektora Szkoły [...] w S., na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1526 zm.: Dz. U. z 2023 r. poz. 572) oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 900), po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, uchwalił, co następuje:
§ 1. Odwołuje się pana P.K. ze stanowiska Dyrektora Powiatowego Zespołu Szkół [...] w S, z dniem 31 sierpnia 2023 r.
§ 2. Wykonanie uchwały powierza się Przewodniczącemu Zarządu Powiatu.
§ 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
W uzasadnieniu uchwały Zarząd Powiatu Sieradzkiego wskazał, że na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 900 - dalej: u.p.o.) jest uprawniony do odwołania ze stanowiska dyrektora jednostki bez wypowiedzenia, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty.
Przypadkiem szczególnie uzasadnionym stanowiącym przyczynę podjęcia decyzji o odwołaniu dyrektora ze stanowiska jest postępowanie dyrektora w sposób sprzeczny z zasadami etyki w życiu prywatnym, godzący w dobre imię szkoły i interes publiczny, oraz sprzeczny z normami aksjologicznymi wyrażonymi w art. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 984, dalej: KN) oraz art. 68 ust. 1 pkt 1 u.p.o.
Dyrektor nawiązał prywatną relację ze swoją podwładną, zatrudnioną w jednostce nauczycielką. W konsekwencji, pod wpływem motywacji na podłożu emocjonalnym, podjął decyzję o opuszczeniu rodzinnego domu, w którym pozostawił żonę wraz z czwórką dzieci, z których najstarsze są w wieku wczesnoszkolnym. Decyzja niniejsza, motywacja dyrektora oraz jego wybór partnerki, o ile nie wpływa na sposób zarządzania jednostką, nie narusza interesu publicznego ani dobrego imienia jednostki, a także nie godzi w wartości wymagane od osoby zatrudnionej na stanowisku nauczyciela, nie są bezpośrednią przyczyną czynności organu podjętych wobec dyrektora. Gdyby bowiem dyrektor postanowił własne życie prywatne pozostawić w sferze prywatnej, wskazane okoliczności nie spowodowałyby konsekwencji, zagrażających dobremu imieniu i renomie jednostki, którą dyrektor kieruje, nie naraziłyby także na szwank zasad etyki, którymi powinien cechować się nauczyciel, w tym zwłaszcza nauczyciel, któremu powierzono pełnienie funkcji kierowniczej.
Z niezrozumiałych dla organu powodów dyrektor postanowił uczynić z nowopowstałej relacji prywatnej element życia publicznego. Dokonał tego w szczególności za pomocą mediów społecznościowych, samodzielnie lub poprzez materiały zamieszczane przez swoją partnerkę akceptowane przez dyrektora i publikowane w formie postów o zasięgu publicznym. Treść postów, zdjęć i materiałów wideo nie pozostawia wątpliwości co do zamiaru dyrektora, zmierzającego do udowodnienia społeczności lokalnej, w tym zwłaszcza z uwzględnieniem przedstawicieli organu prowadzącego, że wymagania w zakresie zasad moralnych i etyki, zarówno ogólne, przyjmowane przez większość społeczeństwa, jak i szczególne, dotyczące przedstawicieli zawodu nauczyciela i sprawowanej funkcji dyrektora, go nie dotyczą. Głosy mieszkańców powiatu sieradzkiego zaangażowanych w dyskusje na forach internetowych, w których powtarza się przekonanie o jednoznacznie negatywnej postawie dyrektora, mają istotne znaczenie dla dobrego imienia szkoły, przy uwzględnieniu rozmiaru społeczności i hermetycznego charakteru środowiska. Decyzje o wyborze przyszłej szkoły dla osób zamieszkałych na terenie powiatu sieradzkiego są niejednokrotnie podejmowane w oparciu o wieloletnią historię szkół, znajdujących się na terenie Sieradza, oraz fakt korzystania z oferty tych szkół przez rodziców dzieci, które aktualnie uczestniczą w procedurze naboru. Decyzje te jednak są aktualnie i były - w tygodniach poprzedzających podjęcie niniejszej uchwały - podejmowane pod wpływem wydarzeń obszernie relacjonowanych w mediach społecznościowych, a związanych z bieżącym przebiegiem relacji intymnej dyrektora z nauczycielką zatrudnioną w jednostce.
Nie jest oczekiwaniem organu prowadzającego szkołę, aby nadzorowana przez niego jednostka była znana z przyczyn obyczajowych, objawiających się w atmosferze skandalu, w przeciwieństwie do oferty dydaktycznej i wartości merytorycznej kadry nauczycielskiej, które stanowią aktualnie odległą pozycję na liście zalet i wad nauki w jednostce, którą kieruje dyrektor.
Poświęcanie czasu na relację o charakterze prywatnym oraz nadawanie tej relacji priorytetu, także w życiu zawodowym przez dyrektora, nie pozostaje bez wpływu na zarządzanie jednostką. Częste nieobecności dyrektora w miejscu pracy powodują, że ciężar kierowania jednostką został w znacznej części przeniesiony na wicedyrektora szkoły. Uznać należy za nieprawidłową sytuację zastępowania dyrektora przez wicedyrektora w szkole, jeśli nie ma ona charakteru incydentalnego, a zaczyna stanowić regułę. Publicznie widoczny brak zainteresowania sprawami szkoły przez jej dyrektora zaczyna w sposób wyraźny ciążyć na wizerunku szkoły i szkodzić jej interesom.
Powyższe okoliczności faktyczne organ poddał także analizie pod kątem treści art. 6 KN oraz wyrażonych w tym przepisie podstawowych obowiązków nauczyciela, z których wykonywaniem wiąże się szczególna odpowiedzialność za kształtowanie właściwych postaw etycznych wśród młodzieży.
Intencję ustawodawcy co do obowiązków nauczyciela wyraża także preambuła do ustawy Prawo oświatowe, akcentująca znaczenie oświaty dla wsparcia rozwoju młodzieży w aspekcie etycznym i moralnym. Nie można mieć wątpliwości, że odpowiedzialność w tym zakresie spoczywa na nauczycielach uczestniczących w procesie kształcenia.
Pośrednio do omawianej sytuacji faktycznej znajduje także zastosowanie art. 9 ust. 1 pkt 2 KN, z którego wynika, że stanowisko nauczyciela zajmować może wyłącznie osoba, która przestrzega podstawowych zasad moralnych.
Wobec powyższych argumentów, w ocenie organu, zachodzi podstawa do stwierdzenia, że postawa dyrektora powoduje powstanie destabilizacji w realizacji funkcji szkoły, którą kieruje, a zatem funkcji dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej szkoły. Dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora przez P.K. godzi w interes szkoły jako interes publiczny i zagraża jej prawidłowemu funkcjonowaniu.
Skargę na powyższą uchwałę organu wniosła strona, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając jej:
1) obrazę art. 51 ustawy o samorządzie powiatowym poprzez podpisanie jej przez osoby nieuprawnione,
2) podpisanie i sporządzenie uzasadnienia przez osobę nieuprawnioną, niewchodzącą w skład organu i prawdopodobnie niebiorącą udziału w posiedzeniu zarządu podejmującego zaskarżoną uchwałę,
3) oparcie uchwały na przesłankach nieostrych i pozaprawnych, wynikających rzekomo z art. 6 KN, które nie mogą stanowić kryterium oceny przydatności pracownika do wykonywania powierzonych mu funkcji.
W konkluzji skargi strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu, zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych, zobowiązanie organu do nadesłania protokołu z posiedzenia zarządu, na którym podjęta została zaskarżona uchwała, nadesłanie uchwały oraz jej uzasadnienia, a także wyjaśnień złożenia pod uzasadnieniem podpisu przez osobę niewchodzącą w skład zarządu, nadesłanie statutu powiatu sieradzkiego, obowiązującego w dniu podejmowania uchwały oraz składu osobowego zarządu powiatu.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zaskarżoną uchwałę zarządu doręczono mu 22 sierpnia 2023 r. wraz z uzasadnieniem i bez pouczenia o możliwości odwołania. Ponadto skarżący podniósł, że przyczyny, z powodu których odwołano go ze stanowiska dyrektora, w żaden sposób nie uzasadniają podjęcia uchwały o natychmiastowym zwolnieniu skarżącego. Trudno jest zdaniem skarżącego odnieść się do twierdzenia, iż skarżący swoim zachowaniem naruszył powszechnie obowiązujące normy aksjologiczne, wynikające z art. 6 KN. Przy tak ogólnym i nieostrym znaczeniu nie da się podjąć rzeczowej obrony, ponieważ nie wiadomo przed czym się bronić. Zarzut taki nie znaczy nic, gdyż nie da się wskazać, jakie normy aksjologiczne wynikają z tego przepisu, stanowiące o kreowaniu sytuacji przypadku szczególnie uzasadnionego. Podkreślenia wymaga tu wyraz "szczególnie"; ustawodawcy nie chodziło tu zatem o jakieś zwykłe przyczyny, które mogłyby być wystarczające dla rozwiązania umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Chodzi tu wprost o przyczyny szczególne i to naprawdę dużej wagi. Nie każda zatem przyczyna uzasadnia zastosowanie przypadku szczególnego. Jeżeli zatem da się ustalić, że skarżący naruszył istniejące normy aksjologiczne, to następnie należy ustalić, czy to naruszenie usprawiedliwia pojawienie się imperatywu kategorycznego (moralnego) po stronie organu. Skarżący podniósł również, że nie pada żaden konkret w uzasadnieniu uchwały, który dotyczy prywatnych relacji dyrektora, mających negatywnie przekładać się na sposób funkcjonowania szkoły i jej postrzeganie. Nie wskazano, w czym sytuacja szkoły się pogorszyła i w jakich aspektach ma to związek z prywatnymi sprawami dyrektora. Nie wskazano, w jakich dniach organ stwierdził brak obecności dyrektora w pracy bez usprawiedliwienia i w jaki sposób. W uzasadnieniu uchwały nie wskazano zatem żadnej przyczyny jej podjęcia. Pomijając stopień ogólności zarzutów, brak odwołania się do konkretnych norm aksjologicznie obowiązujących uniemożliwia kontrolę przyczyny jako szczególnie uzasadniającej zastosowanie nadzwyczajnego trybu, choćby z zachowania terminu, o jaki mowa w art. 52 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Stronie nasuwało się też pytanie, dlaczego uzasadnienia nie podpisała żadna osoba głosująca, lecz osoba, która nie głosowała spoza zarządu. Dodatkowo strona stwierdziła, że zarząd powiatu nie ma zdolności sądowej ani w sprawach cywilnych, ani w sprawach gospodarczych, ani w sprawach z zakresu prawa pracy. W ocenie strony wątpliwości budzi też formalnoprawny aspekt procesu decyzyjnego uchwały, która została podpisana wbrew art. 51 ustawy o samorządzie powiatowym, który nie może zostać zmieniony aktem wewnętrznym (statutem lub trybem pracy). Nie można też stwierdzić, że pomimo kilku podpisów, jest też podpis starosty, co konwaliduje błąd. Sanacja zatem nie nastąpiła, a wskazane wady powinny stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. z uwagi na niewłaściwe oznaczenie strony przeciwnej - Zarząd Powiatu oraz Starostwo Powiatowe w Sieradzu nie ma zdolności sądowej, ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku i uznania, że stroną jest Powiat Sieradzki, jakkolwiek skarżący nie precyzował oznaczenia strony, wniósł o oddalenie skargi jako pozbawionej zasadności i zasądzenie zwrotu kosztów procesu od skarżącego na rzecz organu.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ podniósł, że określone przez skarżącego oznaczenie strony przeciwnej jako Zarząd Powiatu Starostwo Powiatowe w Sieradzu jest wadliwe, bowiem ani zarząd powiatu jako organ wykonawczy jednostki samorządu, ani tym bardziej starostwo powiatowe jako urząd, nie ma zdolności sądowej. Tym samym skarga powinna podlegać odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. W odniesieniu do zarzutów wskazanych w skardze organ podniósł, iż nie są one zasadne:
1) art. 51 ustawy o samorządzie powiatowym nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż przepis ten dotyczy prowadzenia przez powiat samodzielnie gospodarki finansowej na podstawie uchwały budżetowej, nie zaś określenia osób podpisujących uchwały organu powiatu,
2) uchwała zarządu powiatu została podpisana przez czterech członków Zarządu Powiatu Sieradzkiego, obecnych na posiedzeniu 17 sierpnia 2023 r. Integralną część uchwały stanowi uzasadnienie do niej, które nie wymaga odrębnego podpisu,
3) stosownie do zapisów regulaminu organizacyjnego Starostwa Powiatowego w Sieradzu § 20 ust. 1 i 2 określa, iż projekty aktów prawnych powinny być kierowane na posiedzenia zarządu wyłącznie za pośrednictwem wydziału organizacyjnego, który zajmuje się planowaniem i obsługą posiedzeń zarządu. Przed przedłożeniem zarządowi projektu wydział przygotowujący na ostatniej stronie projektu oraz na uzasadnieniu zamieszcza podpisy osób opracowujących projekt oraz podpisy kierowników jednostek (lub osób upoważnionych) organizacyjnych, z którymi tekst projektu został uzgodniony,
4) na dokumencie sporządzonym przez wydział odpowiedzialny merytorycznie za przedmiot zaskarżonej niniejszą skargą uchwały - Wydział Oświaty, Kultury i Sportu Starostwa Powiatowego w Sieradzu - podpisuje się naczelnik wydziału; po przyjęciu uchwały wraz z uzasadnieniem uchwała jest podpisywana przez zarząd powiatu, uzasadnienie nie jest odrębnie podpisywane przez członków zarządu, jako stanowiące integralną część uchwały. Wobec tego uchwała została sporządzona i podpisana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie zasadami, zaś skarżący otrzymał uchwałę wraz z jej uzasadnieniem,
5) zaskarżona uchwała została wydana w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe. Z przepisu tego wynika, że organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia,
6) uchwała o odwołaniu skarżącego ze stanowiska dyrektora była oparta o uzasadnione podstawy; w świetle niepokojących danych o pogarszających się wynikach szkoły, w szczególności w obszarze rekrutacji, wyników matur, przedłużających się nieobecności dyrektora, w tym braku zainteresowania dyrektora symulacją naboru na nowy rok szkolny, która ma decydujące znaczenie dla przyszłego kształtu organizacji szkoły, oraz przede wszystkim szeroko komentowanego życia osobistego skarżącego, które wpłynęło na postrzeganie szkoły w społeczności lokalnej. Wbrew przekonaniu skargi okoliczności przytoczone przez organ w uzasadnieniu nie mają charakteru nieostrych i nieokreślonych, przeciwnie odnoszą się do konkretnych sytuacji i faktów, które legły u podstaw rozstrzygnięcia. Organ szeroko uzasadnił i powołał przepisy, określające normy aksjologiczne, obowiązujące w pracy nauczyciela, wskazał także, jakie działania skarżącego je naruszyły. Najważniejszą okolicznością, która zaważyła na decyzji o podjęciu uchwały, była wyraźna utrata dobrego imienia szkoły i zagrożenia dalszą jego degradacją. Wobec nieograniczonego dostępu do publikowanych materiałów w serwisach społecznościowych zaczęły pojawiać się sygnały, które wprost świadczyły o negatywnym wydźwięku informacji, dotyczących szkoły i jej dyrektora. Okoliczność ta została uznana za podstawową przyczynę zauważonej przez organ destabilizacji funkcji szkoły, naruszającej interes szkoły jako interesu publicznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości rzeczowej ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zakwestionowanego aktu. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest jedynie jego legalność, czyli zgodność danego aktu z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego jego wydanie. Ponadto stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie zaś do art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 i pkt 6 p.p.s.a. zakres kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. W takim wypadku kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu uwzględniającemu skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. stwierdzenie nieważności uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądu w rozpatrywanej sprawie jest uchwała z dnia 17 sierpnia 2023 r. nr 850/2023 Zarządu Powiatu Sieradzkiego w sprawie odwołania P.K. (skarżącego) ze stanowiska Dyrektora Szkoły [...] w S z dniem wydania przedmiotowej uchwały.
Na wstępie należy zaznaczyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż akty powierzenia stanowiska dyrektora szkoły i odwołania z tego stanowiska należy traktować jako władczą wypowiedź organu administracji w sprawie należącej do zakresu jego zadań publicznych (por. uchwała 7 sędziów NSA z 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 6/96, ONSA 1997/2/48). Zatem poddana w niniejszej sprawie kontroli sądowej uchwała zarządu powiatu o odwołaniu ze stanowiska dyrektora szkoły jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., podlegającym – jak zostało powyżej wskazane - kognicji sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 19 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2475/12, LEX nr 1339618).
Przed szczegółowymi wywodami, dotyczącymi powodów, dla których należało stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały, należy ustosunkować się do zarzutu podniesionego w odpowiedzi na skargę, który zmierzał do odrzucenia tego środka. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, określił w skardze stronę przeciwną jako Zarząd Powiatu Starostwo Powiatowe w Sieradzu. W tej sytuacji mając na uwadze wyrok NSA z 19 marca 2013 r., I OSK 2475/12, należy przyjąć, że w niniejszej sprawie nie doszło do ziszczenia się przesłanki z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Po myśli art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1526 z późn. zm.), dalej jako u.s.p., powiat został wyposażony w osobowość prawną. Oznacza to przyznanie mu podmiotowości, umożliwiającej m.in. bycie stroną w stosunkach prawnych, a także statuującej przymiot strony w postępowaniu sądowym. Jak głosi art. 32 p.p.s.a. stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest - obok skarżącego - organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Literalne odczytanie tej normy wskazywałoby na zarząd jako stronę tego postępowania, lecz tak być nie może, gdyż nie ma on zdolności sądowej, czyli tego właśnie przymiotu. Bowiem po myśli art. 25 § 1 p.p.s.a. zdolność sądową ma przede wszystkim osoba prawna (wedle § 2, 3 i 4 także inne jednostki organizacyjne i organizacje społeczne, lecz nie organy). Jak głosi art. 26 § 1 tej ustawy wymienione wyżej podmioty mają też zdolność procesową (czyli zdolność do dokonywania czynności w tym postępowaniu). Wedle art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności procesowych poprzez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Prowadzi to do konkluzji, że formułując treść przepisu art. 32 p.p.s.a., ustawodawca posłużył się tzw. skrótem myślowym. W konsekwencji czego przyjąć należy, że organ powiatu, nie mając zdolności sądowej, nie może być stroną postępowania, natomiast może działać w imieniu powiatu, który został wyposażony w zdolność procesową. Stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest więc co do zasady powiat reprezentowany przez organ. Stosownie do brzmienia art. 8 ust. 2 u.s.p. organami powiatu są rada i zarząd. Przy czym starosta wchodzi w skład zarządu i jest jego przewodniczącym (art. 26 ust. 2 tej ustawy), organizuje pracę zarządu i starostwa powiatowego, kieruje bieżącymi sprawami powiatu i reprezentuje powiat na zewnątrz (art. 34 ust. 1 tej ustawy). Pojawiają się zatem głosy, że jest on również organem powiatu, mimo że nie został jako taki wymieniony w przywołanej ustawie (por. przykładowo Czesław Martysz w Komentarzu do art. 34 u.s.p., System Informacji Prawnej LEX). On zatem powinien być traktowany jako reprezentant powiatu w tym postępowaniu. Stanowisko takie w zakresie wójta gminy (burmistrza, prezydenta) zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 3/12 (dostępnej w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Można je ostrożnie odpowiednio odnieść do powiatu. Wypada też zważyć, że po myśli art. 33b pkt 1 u.s.p. starostwo stanowi jeden z elementów powiatowej administracji zespolonej, stąd niepodobna jako strony postępowania oznaczać starostwa. Wadliwości w tym zakresie mogą być potraktowane ewentualnie jako uchybienia procesowe, niemające wpływu na wynik sprawy. Przy czym określenie zarządu jako organu podejmującego zaskarżoną w sprawie uchwałę jest prawidłowe. Nie ma zatem podstaw do odrzucenia skargi. W związku z powyższym w tej sytuacji nie ma uzasadnienia przypisywanie decydującego znaczenia nagłówkom skargi, w której wskazano adresata. To, czy strona zostanie prawidłowo oznaczona w nagłówku skargi, czy też w jej dalszej treści, nie jest najistotniejsze. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego, w uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że zdolność sądową ma powiat. Tym samym jest on stroną postępowania, zaś przedmiotem skargi jest uchwała podjęta przez organ powiatu.
W ocenie sądu niezasadny okazał się również zarzut skarżącego, dotyczący procedowania zarządu powiatu przy podjęciu zaskarżonej uchwały w niewłaściwym składzie. Zgodnie z art. 26 ust. 1 u.s.p. zarząd powiatu jest organem wykonawczym powiatu. W skład zarządu powiatu wchodzą starosta jako jego przewodniczący, wicestarosta i pozostali członkowie (art. 26 ust. 2 u.s.p.). Przepis art. 27 ust. 1 u.s.p. określa ustawowy, liczbowy skład zarządu powiatu oraz procedurę jego wyboru. Liczyć on może od 3 do 5 członków, stąd rada powiatu, przystępując do wyboru zarządu, powinna określić w statucie (art. 19 u.s.p.), z ilu osób będzie się on składał. Z przepisu tego wynika, że dla określenia zasad podejmowania uchwał przez zarząd istotne znaczenie będzie miał nie ustawowy, ale statutowy skład zarządu obowiązujący na dzień wyboru zarządu. Co istotne na dzień odwołania ze stanowiska dyrektora obowiązywała uchwała nr LI/404/2018 Rady Powiatu Sieradzkiego z dnia 26 września 2018 r. w sprawie Statutu Powiatu Sieradzkiego (Łódzk. z 2018 r. poz. 5057; zm.: Łódzk. z 2018 r. poz. 5817 oraz z 2020 r. poz. 2901), która w § 48 przewidywała, że organem wykonawczym powiatu jest zarząd liczący 5 osób spośród których starosta, wicestarosta oraz jeden członek zarządu są zatrudnieni na podstawie wyboru. Zaś zgodnie z nadesłanymi do akt sądowych uchwałami Rady Powiatu Sieradzkiego w sprawie wyboru Zarządu Powiatu Sieradzkiego w skład Zarządu Powiatu Sieradzkiego, na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały w sprawie odwołania ze stanowiska dyrektora, weszli: Przewodniczący Zarządu Powiatu Sieradzkiego M.B. (uchwała nr I/3/2018 Rady Powiatu Sieradzkiego z dnia 23 listopada 2018 r. w sprawie wyboru Starosty Sieradzkiego), Wicestarosta K.G. (uchwała nr I/4/2018 Rady Powiatu Sieradzkiego z dnia 23 listopada 2018 r. w sprawie wyboru Wicestarosty), a także Członkowie Zarządu T.B. (zatrudniony na podstawie wyboru), J.H. oraz A.S. (uchwała nr I/5/2018 Rady Powiatu Sieradzkiego z dnia 23 listopada 2018 r. w sprawie wyboru członków Zarządu Powiatu Sieradzkiego). Przedmiotową uchwałę w sprawie odwołania ze stanowiska dyrektora podpisał Przewodniczący Zarządu Powiatu Sieradzkiego M.B., Członek Zarządu K.G., Członek Zarządu J.H. oraz Członek Zarządu A.S. Zgodnie z art. 13 u.s.p. uchwały rady i zarządu powiatu zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady (zarządu), w głosowaniu jawnym, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Mając więc powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała została podjęta przez osoby wchodzące w skład zarządu, które zachowały wymaganą ustawowo większość podczas głosowania nad zaskarżoną uchwałą (tj. 4 członków zarządu powiatu z 5). W ocenie sądu skoro zarząd powiatu prawidłowo i skutecznie wybrano zgodnie z ustawą i zgodnie ze statutem obowiązującym na datę podjęcia zaskarżonej uchwały, to brak jest podstaw do przyjmowania stanowiska, że uchwała podjęta przez zarząd powiatu jest nieważna z powodu niewłaściwego składu zarządu.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 900 ze zm.), dalej jako "u.p.o.", a ściśle mówiąc art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 u.p.o.
Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 2 u.p.o. w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego zadania i kompetencje organu prowadzącego, określone m.in. w art. 66 ust. 1 - wykonuje odpowiednio: wójt (burmistrz, prezydent miasta), zarząd powiatu, zarząd województwa. Z kolei zgodnie z art. 66 ust. 1 u.p.o. organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce:
1) odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie:
a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem,
b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia,
c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3;
2) w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
Mając na uwadze powyższe uregulowania, a w szczególności treść art. 66 ust. 1 u.p.o., należy podkreślić, że zakres swobody służącej właściwemu organowi przy odwoływaniu z funkcji dyrektora szkoły został przez ustawodawcę ograniczony wyłącznie do przypadków wskazanych w tym przepisie, których z kolei zaistnienie bądź obliguje organ powierzający nauczycielowi stanowisko kierownicze do podjęcia decyzji o jego odwołaniu (art. 66 ust. 1 pkt 1), bądź też daje temu organowi wyłącznie taką możliwość (art. 66 ust. 1 pkt 2).
W rozpoznawanej sprawie, co wynika z podstawy prawnej wskazanej w zaskarżonej uchwale, Zarząd Powiatu Sieradzkiego odwołał skarżącego ze stanowiska Dyrektora Szkoły [...] w S. w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., statuujący podstawę fakultatywnego odwołania nauczyciela z funkcji dyrektora szkoły.
Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że ustawodawca zezwala na odwołanie nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, jednakże obwarowując to zdarzenie przesłanką formalnoprawną w postaci konieczności zasięgnięcia opinii kuratora oświaty, a także przesłanką materialnoprawną określoną, jako zaistnienie "przypadku szczególnie uzasadnionego". Przesłanka ta, jako pojęcie nieostre, wymagała interpretacji, a ta została już wypracowana w procesie stosowania prawa i nie budzi wątpliwości sądu, co do desygnatów, jakie mieszczą się w tym pojęciu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym – wypracowanym zarówno na gruncie analogicznie brzmiącego i obowiązującego do dnia 1 września 2017 r. przepisu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1943 ze zm. – dalej w skrócie "u.s.o."), jak i art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe - przyjęto bowiem, że przewidziana wskazaną normą prawną instytucja jest instytucją wyjątkową, a zatem ustawodawca dopuszcza jej stosowanie (tj. odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego, bez wypowiedzenia) tylko w razie zaistnienia sytuacji o takim wyjątkowym, szczególnym czy nadzwyczajnym charakterze ("w przypadkach szczególnie uzasadnionych"). Zatem w pojęciu tym nie mieści się każde naruszenie prawa, a zatem nie każde naruszenie prawa może powodować odwołanie z funkcji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., a tylko tak istotne (poważne, rażące) naruszenie prawa, które można zakwalifikować jako "przypadek szczególnie uzasadniony". Akcentuje się przy tym, że skoro ww. przepis wprowadza nadzwyczajny tryb odwołania osoby, której powierzono stanowisko kierownicze w szkole, to powinien być interpretowany ściśle. Art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. stanowi bowiem wyjątek od zasady stabilności zatrudnienia, a zatem jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna. Wskazuje się przy tym także, że analiza art. 66 ust. 1 u.p.o. pozwala na stwierdzenie, iż odwołanie dyrektora w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia z uwagi na przypadek szczególnie uzasadniony nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c, tj. w przypadku ustalenia negatywnej oceny pracy lub wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 u.p.o. (w zakresie prawidłowości dysponowania przyznanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania mieniem; przestrzegania obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów; przestrzegania przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły i placówki), czyli w zakresie działalności finansowej i administracyjnej szkoły (placówki), jak też w przypadku złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3 u.p.o. Muszą to być zatem inne przypadki "szczególnie uzasadnione", których ustawa wprost nie wymienia (por. wyrok WSA w Gdańsku z 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 115/21). W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że "przypadki szczególnie uzasadnione", o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. (czy uprzednio w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o.), to sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, a zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego. Przypadki te dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej kwestii jest jednolite i konsekwentne (por. wyroki: z 7 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2987/14; z 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 901/15; z 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1942/15; z 23 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 2784/21; z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 5073/21).
Omawiana przesłanka dotyczy więc sytuacji, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, gdy naruszenie prawa przez dyrektora jest na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków kierowniczych przez tę osobę, a stwierdzone w jego pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły. Za szczególnie uzasadnione przypadki należy uznać zdarzenia (działania lub zaniechania) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), przy czym stwierdzone uchybienia muszą być tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny. Chodzi przy tym o takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków. Szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które powodują, że nie można czekać z odwołaniem nauczyciela ze stanowiska kierowniczego, lecz decyzja o pozbawieniu nauczyciela funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. Tym samym odwołanie "w szczególnie uzasadnionym przypadku" powinno być natychmiastowe lub niezwłoczne w stosunku do zdarzeń (okoliczności) je uzasadniających. Innymi słowy powód zwolnienia musi wynikać z okoliczności nagłych, które będą miały miejsce "tu i teraz", a nie ze zdarzeń przyszłych i niepewnych.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że gdy brak jest okoliczności nadzwyczajnych, a dyrektor - w ocenie organu, który mu to stanowisko powierzył - nie sprawdził się na nim, czy nie potrafi ułożyć relacji, m.in. z podwładnymi, czy radą rodziców - to zastosowanie może mieć tryb "zwykłego" odwołania (zob. w tej materii wyroki NSA: z 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 901/15 oraz z 22 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1592/16). Warto też wskazać, że za "przyczyny szczególnie uzasadnione" uznano w orzecznictwie, m.in.: kradzież alkoholu w sklepie (wyrok WSA w Białymstoku z 3 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 1179/14); błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją (wyrok WSA w Gliwicach z 17 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 970/13); notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły (wyrok WSA w Rzeszowie z 10 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 624/05), długotrwałą chorobę uniemożliwiającą wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę powodując jej dezorganizację (wyrok NSA z 4 października 2017 r., sygn. akt I OSK 365/17). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy prawne zaprezentowane w powołanych wyżej orzeczeniach.
Jak zostało to już powyżej zasygnalizowane ustawodawca w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. posłużył się słowem "może", co oznacza, że odwołanie ze stanowiska w tym trybie jest fakultatywne i oparte na uznaniu, które nie może być dowolne i nieuzasadnione. Uznanie nie oznacza dowolności, gdyż organ ograniczony jest koniecznością stosownego wykazania przesłanek uzasadniających odwołanie. Omawiany przepis ma bowiem charakter gwarancyjny, a jego celem jest zapewnienie stabilności zatrudnienia i wyłączenie możliwości odwołania dyrektora z błahych powodów. Proces odwołania dyrektora powinien zatem przebiegać w dwóch etapach. Pierwszym etapem powinno być sformułowanie przyczyn odwołania, a kolejnym ustalenie, czy przyczyny te wyczerpują znamiona "szczególnie uzasadnionego przypadku". Zarządzenie o odwołaniu nauczyciela ze stanowiska kierowniczego wymaga przy tym wyczerpującego uzasadnienia stanowiska zajętego przez organ, gdyż ustalenie znaczenia pojęcia "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" nie może być podejmowane w sposób abstrakcyjny, lecz powinno uwzględniać okoliczności faktyczne, będące podstawą wydania aktu i uzasadniające jego wydanie.
W ocenie sądu z uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika, aby przedstawione przez organ okoliczności stanowiły "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Jak wskazano wyżej przyczyny odwołania dyrektora w omawianym trybie powinny mieć z jednej strony charakter odrębny od przypadków objętych regulacją wskazaną w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b i c u.p.o., a z drugiej strony muszą to być przypadki wyjątkowe, dotyczące takich szczególnych okoliczności, leżących po stronie zachowania dyrektora szkoły, których wystąpienie powinno w sposób oczywisty wskazywać na niemożność dalszego sprawowania przez niego funkcji kierowniczej z uwagi na niebezpieczeństwo destabilizacji w funkcjonowaniu szkoły i wypełnianiu przez nią swoich zadań.
Zdaniem sądu przedstawione przez organ okoliczności wskazujące na nieprawidłowości w działaniu dyrektora szkoły w istocie nie wyczerpują – czy to rozpatrywane każda z osobna, jak i wszystkie ujmowane łącznie – pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku", tzn. nie wskazują na takie szczególne i wyjątkowe okoliczności, które by miały doprowadzić do destabilizacji funkcjonowania Szkoły [...] w S, co by uzasadniało odsunięcie skarżącego z zajmowanego stanowiska w trybie natychmiastowym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.
Należy zwrócić uwagę, że jedyną konkretną okolicznością, którą przytoczył Naczelnik Wydziału Oświaty, Kultury i Sportu J.J. w piśmie z 11 sierpnia 2023 r. z informacją do zarządu powiatu, a której to okoliczności zarząd powiatu nie przywołał w zaskarżonej uchwale, jest bezpodstawne faworyzowanie przez skarżącego swojej partnerki na tle innych nauczycieli w sytuacji nienadania dalszego biegu pismu z 24 marca 2023 r. uczniów i ich rodziców z prośbą o zmianę nauczyciela (partnerki dyrektora). Pismo to znajduje się w aktach sprawy. W związku z tym, że powyższa okoliczność nie stanowiła ostatecznie jednej z przyczyn odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora szkoły, sąd nie mógł jej ocenić w kategorii zaistnienia przesłanki z art. 66 u.p.o.
Ponadto w ocenie sądu wytknięte skarżącemu nieprawidłowości, tj. dotyczące: 1) spraw prywatnych związanych z naruszeniem zasad moralnych i etyki poprzez nawiązanie prywatnej relacji ze swoją podwładną, zatrudnioną w jednostce nauczycielką, pozostawienie żony wraz z czwórką dzieci, z których najstarsze są w wieku wczesnoszkolnym i uczynienie z nowopowstałej relacji prywatnej elementu życia publicznego przy pomocy mediów społecznościowych, gdzie są zamieszczane posty, zdjęcia i materiały wideo z urlopu wypoczynkowego,
2) jak również odnoszące się do administrowania szkołą poprzez częste nieobecności dyrektora w miejscu pracy spowodowane urlopami wypoczynkowymi oraz zwolnieniem lekarskim, które to nieobecności powodują, że ciężar kierowania jednostką został w znacznej części przeniesiony na wicedyrektora szkoły, m.in. w zakresie wzięcia udziału w symulacji rekrutacji do szkoły
- i które to nieprawidłowości miały doprowadzić do mniejszego zainteresowania wśród uczniów możliwością wzięcia udziału w naborze do szkoły, słabszymi wynikami na świadectwach maturalnych, to w istocie zarzuty dające organowi prowadzącemu szkołę podstawę do odwołania dyrektora z jego stanowiska w ramach przesłanki określonej w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b u.p.o., odwołującej się do sprawowanego przez ten organ nad szkołą nadzoru administracyjnego.
Przytoczone powyżej zarzuty wobec skarżącego sprowadzały się w zasadzie do braku umiejętności prawidłowego zarzadzania szkołą, co miało być źródłem niezadowolenia i ogólnoszkolnego konfliktu. Zarzuty te pojawiły się na etapie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego wobec skarżącego i mają charakter ogólnej negatywnej oceny pracy dyrektora szkoły. W aktach sprawy nie ma dokumentów, potwierdzających jakoby sprawy prywatne i rodzinne skarżącego czy też udzielony za zgodą naczelnika wydziału oświaty, kultury i sportu urlop wypoczynkowy oraz wystawione przez lekarza 14-dniowe zwolnienie lekarskie negatywnie wpływały na kształtowanie u uczniów postaw moralnych czy też zmniejszały ich chęć do brania udziału w naborze do szkoły. Dlatego też zarzuty te nie mogły być ocenione w kategorii zaistnienia przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., uzasadniającej odwołanie dyrektora bez wypowiedzenia.
W takim przypadku ustalenie negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań, wymienionych w art. 57 ust. 2 u.p.o. w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli, stanowi podstawę do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego bez wypowiedzenia. Należy zwrócić uwagę, że ocena pracy dyrektora szkoły dotyczy stopnia realizacji obowiązków określonych w art. 6 i 7 KN oraz w art. 68 ust. 1, 5 i 6 u.p.o., a w przypadku realizowania przez dyrektora szkoły zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych także obowiązków określonych w art. 42 ust. 2 oraz w art. 5 u.p.o. Ocena zatem obejmuje wszystkie zadania, zarówno w zakresie merytorycznej pracy szkoły lub placówki, jak i obowiązków z zakresu administracji i spraw finansowych. Jednakże w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 25 sierpnia 2022 r. w sprawie oceny pracy nauczycieli (Dz.U. z 2022 r., poz. 1822) dokonano podziału na oceny cząstkowe, obejmujące ocenę sprawowania kierownictwa i nadzoru w poszczególnych obszarach działalności (§ 11 ust. 1 rozporządzenia). I tak: 1) organ sprawujący nadzór pedagogiczny, a w przypadku dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli - kurator oświaty - w zakresie kryteriów oceny pracy, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 6, 10 i 11 oraz ust. 2 i 3; 2) organ prowadzący szkołę - w zakresie kryteriów oceny pracy, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 15 i 16; 3) organ sprawujący nadzór pedagogiczny w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę, w przypadku gdy organ sprawujący nadzór pedagogiczny jest jednocześnie organem prowadzącym szkołę - organ sprawujący nadzór pedagogiczny, a w przypadku dyrektora placówki doskonalenia nauczycieli - kurator oświaty - w zakresie kryteriów oceny pracy, o których mowa w § 9 ust. 1 pkt 1-5, 7-9 i 12-14. Zgodnie z § 9 ust. 1 obowiązkowe kryteria oceny pracy dyrektora szkoły obejmują: 1) organizowanie pracy szkoły zgodnie z przepisami prawa; 2) planowanie i organizowanie pracy rady pedagogicznej, realizowanie zadań zgodnie z uchwałami stanowiącymi rady pedagogicznej i rady szkoły, o ile organy te działają, a także zgodnie z rozstrzygnięciami organu sprawującego nadzór pedagogiczny i organu prowadzącego szkołę; 3) współdziałanie z innymi organami szkoły oraz zapewnienie efektywnego przepływu informacji między tymi organami; 4) prawidłowość prowadzenia i przechowywania dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej lub innej dokumentacji dotyczącej realizowania zadań statutowych szkoły; 5) tworzenie warunków do realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych oraz zapewnienie uczniom i nauczycielom bezpieczeństwa w czasie zajęć organizowanych przez szkołę; 6) sprawowanie nadzoru pedagogicznego; 7) wdrażanie działań zapewniających podnoszenie jakości pracy szkoły; 8) organizowanie dla uczniów pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego; 9) podejmowanie działań wychowawczych i profilaktycznych w szkole oraz tworzenie warunków do działań prozdrowotnych; 10) tworzenie warunków do respektowania praw dziecka i praw ucznia, w tym praw ucznia niepełnosprawnego, oraz upowszechnianie wiedzy o tych prawach; 11) podejmowanie działań mających na celu wspieranie rozwoju uczniów, w tym uczniów niepełnosprawnych, oraz tworzenie warunków do aktywnego i pełnego uczestnictwa uczniów w życiu szkoły i środowiska pozaszkolnego; 12) wspieranie nauczycieli w rozwoju i doskonaleniu zawodowym; 13) doskonalenie własnych kompetencji kierowniczych; 14) współpracę ze środowiskiem lokalnym i partnerami społecznymi oraz budowanie pozytywnego wizerunku szkoły; 15) prawidłowość dysponowania przyznanymi szkole środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę środkami pochodzącymi z innych źródeł; 16) prawidłowość wykonywania czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do pracowników szkoły, w tym dokonywania oceny ich pracy. Uprawniony organ dokonuje oceny pracy dyrektora szkoły po zasięgnięciu opinii rady szkoły i zakładowych organizacji związkowych działających w tej szkole (art. 6a ust. 7 KN). Ocenę pracy ustala się po zapoznaniu nauczyciela z jej projektem oraz wysłuchaniu jego uwag i zastrzeżeń (art. 6a ust. 8 KN). Dyrektorowi szkoły przysługuje w ciągu 14 dni prawo do złożenia wniosku o ponowne ustalenie oceny jego pracy do organu, który tę ocenę ustalił (art. 6a ust. 9 pkt 2 KN). Jest wówczas powoływany tzw. zespół oceniający, którego ocena jest ostateczna (art. 6a ust. 9e i 10c KN). Czynność oceniania ma charakter wewnętrznego postępowania pracodawcy i nie podlega skardze do sądu administracyjnego z powodu jej niezgodności z prawem. Sąd administracyjny może jednak ocenić legalność uchwały o odwołaniu ze stanowiska, które opierało się na przesłance ustalenia negatywnej oceny pracy dyrektora. Ocena pracy nauczyciela ma charakter opisowy i jest zakończona stwierdzeniem uogólniającym (art. 6a ust. 4 KN), tj. całościową oceną według następującej skali: 1) ocena wyróżniająca, 2) ocena bardzo dobra, 3) ocena dobra, 4) ocena negatywna. Wydaje się, że w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b chodzi nie o ocenę uogólniającą, lecz o opisaną wyżej, cząstkową ocenę realizacji zadań i obowiązków w różnych obszarach działalności, skoro mowa tu o "negatywnej ocenie pracy lub negatywnej ocenie wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2". Stosując się do dyrektyw wykładni językowej, należy zatem przyjąć, że wystarczająca do odwołania dyrektora będzie negatywna ocena przynajmniej w jednej kategorii spraw, o jakich mowa (po. wyroki WSA: w Poznaniu z 16 lipca 2008 r., IV SA/Po 842/07, LEX nr 519086; w Krakowie z 9 czerwca 2010 r., III SA/Kr 45/10, LEX nr 650682). Wyraźne odróżnienie komentowanej podstawy odwołania dokonywanego w szczególnie uzasadnionych przypadkach oznacza, że chodzi o dwie różne przesłanki odwołania. Innymi słowy sama negatywna ocena pracy nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" w znaczeniu art. 66 ust. 1 pkt 2 (zob. m.in. wyroki NSA: z 19 listopada 2010 r., I OSK 1530/10, LEX nr 745066; z 25 lutego 2011 r., I OSK 2018/10, LEX nr 818630; komentarz do art. 66 u.p.o. [w:] M. Pilch (red.), A. Olszewski, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. II, WKP 2021, LEX/el).
Podsumowując, sąd pragnie wskazać, że odwołanie dyrektora na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. ze stanowiska kierowniczego bez wypowiedzenia, a zatem ze skutkiem natychmiastowym, jako środek szczególnie dotkliwy, powinno być stosowane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zaś wskazane w zaskarżonej uchwale powody odwołania dyrektora takiego charakteru nie posiadają. Jakkolwiek wskazują one na niewłaściwe zachowania dyrektora szkoły w sferze zarządzania szkołą czy organizacji jej pracy, to jednak nie można w okolicznościach sprawy przyjąć, że ich waga i znaczenie mogło uzasadniać konieczność natychmiastowego odsunięcia skarżącego ze stanowiska dyrektora z pominięciem trybów zarezerwowanych dla takiego odwołania dyrektora szkoły przewidzianych w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b i c u.p.o., gwarantujących dyrektorowi określone formy obrony swojego stanowiska i to w sytuacji, gdy w istocie wskazane naruszenia nie miały charakteru zagrażających destabilizacji funkcjonowania szkoły w zakresie realizowanych przez tę placówkę funkcji dydaktycznych.
Z powyższych względów sąd uznał, że wydając zaskarżoną uchwałę organ naruszył art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie w sprawie, której okoliczności nie wypełniają pojęcia "przypadku szczególnie uzasadnionego", wskazanego w powołanym przepisie, i dlatego też stwierdził nieważność zaskarżonego aktu na podstawie art. 147 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
W kwestii kosztów postępowania orzeczono stosownie do art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 780 zł złożył się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi (300 zł), wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935).
d.j.