III SA/Łd 702/24

III SA/Łd 702/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1657
art. 5, art. 17
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Sentencja
Dnia 13 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Protokolant, Starszy asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2025 roku sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 18 lipca 2024 roku nr 921/2024 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 lipca 2024 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: ŁPWIS) utrzymał w mocy postanowienie ŁPWIS z 11 czerwca 2024 r. oddalające zarzuty P. P. (dalej: strona, skarżący, zobowiązany), opiekuna prawnego małoletniego S. P. urodzonego 12 kwietnia 2019 r., dotyczące braku wymagalności obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
1 grudnia 2022 r. do ŁPWIS wpłynął wniosek PPIS z 28 listopada 2022 r. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec strony w celu wyegzekwowania obowiązku niepieniężnego, polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jednocześnie wskazano jako środek egzekucyjny grzywnę w celu przymuszenia.
22 grudnia 2022 r. ŁPWIS wydał postanowienie o nałożeniu grzywny w wysokości 2000 zł w celu przymuszenia zobowiązanemu do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 28 listopada 2022 r. wystawionego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Opocznie (dalej: PPIS). Zobowiązany złożył zarzuty w postępowaniu dotyczącym egzekucji obowiązku niepieniężnego. Na skutek tego ŁPWIS postanowieniem z 17 stycznia 2023 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego w całości od 10 stycznia 2023 r. PPIS postanowieniem z 23 stycznia 2023 r. oddalił zarzuty zobowiązanego. ŁPWIS 22 listopada 2023 r. wydał postanowienie podejmujące zawieszone postępowanie egzekucyjne.
6 marca 2024 r. ŁPWIS wystawił tytuł wykonawczy dotyczący grzywny w wysokości 2000 zł w związku z tym, że grzywna nie została zapłacona w terminie, a postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku niepieniężnego zostało podjęte 22 listopada 2023 r.
Zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, podnosząc zarzut braku wymagalności obowiązku na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., wywodząc, iż w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zmierzającego do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto zobowiązany podniósł, iż Trybunał Konstytucyjny (dalej: TK) 9 maja 2023 r. wydał wyrok dotyczący zgodności z Konstytucją przepisów, na podstawie których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu się szczepieniom ochronnym, orzekając, że wszystkie postępowania opierające się o przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP, będą podlegać wznowieniu czy też umorzeniu.
11 czerwca 2024 r. ŁPWIS wydał postanowienie, w którym oddalił zarzuty strony dotyczące braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.).
Na powyższe postanowienie strona złożyła wniosek z 24 czerwca 2024 r. o ponowne rozpoznanie sprawy, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego.
Postanowieniem z 18 lipca 2024 r. ŁPWIS utrzymał w mocy postanowienie ŁPWIS z 11 czerwca 2024 r. i wyjaśnił w nim, że zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej lub z innych przyczyn niż powyższe. W przedmiotowej sprawie przesłanki te nie zostały spełnione. Na podstawie art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego w oparciu o art. 122 § 1 i § 2 u.p.e.a. w związku z art. 121 § 2 i art. 64a § 1 pkt 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny wydał postanowienie z 22 grudnia 2022 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień dziecka. Postanowienie o nałożeniu grzywny wraz z tytułem wykonawczym z 28 listopada 2022 r. wystawionym przez PPIS zostało doręczone adresatowi 2 stycznia 2023 r.
Na powyższe postanowienie 9 stycznia 2023 r. strona wniosła zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, które do chwili obecnej nie zostało rozpoznane przez organ odwoławczy. ŁPWIS wskazał, że nie powstał brak wymagalności obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. z uwagi na wniesienie zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, bowiem zgodnie z art. 143 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. wniesienie zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia.
Obowiązek uiszczenia grzywny stał się wymagalny po upływie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, a więc od 2 stycznia 2023 r. W związku z tym, że grzywna nie została zapłacona w terminie, a postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku niepieniężnego zostało podjęte w związku z wydaniem 27 października 2023 r. ostatecznego postanowienia w sprawie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, ŁPWIS 6 marca 2024 r. wystawił tytuł wykonawczy dotyczący grzywny w wysokości 2000 zł i skierował je do właściwego urzędu skarbowego.
Strona we wniesionych zarzutach podniosła zarzut braku wymagalności obowiązku na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., wywodząc go z faktu, iż w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zmierzającego do poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucji niepieniężnej. Strona brak wymagalności obowiązku wywodziła z faktu, iż TK 9 maja 2023 r. wydał wyrok dotyczący niezgodności z Konstytucją przepisów na podstawie, których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu się szczepieniom ochronnym, który orzeka, że wszystkie postępowania opierające się o przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP będą podlegać wznowieniu czy też umorzeniu.
ŁPWIS, odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku pieniężnego grzywny w celu przymuszenia, wyjaśnił, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego w egzekucji administracyjnej oznacza niedopuszczalność dokonywania nowych czynności przez organ egzekucyjny. Czynności podjęte przed zawieszeniem pozostają w mocy, ale nie mogą być w czasie zawieszenia postępowania wykonane, egzekwowane (nałożona grzywna pozostaje w mocy, lecz nie może być dochodzona). Mając na uwadze powyższe, organ egzekucyjny obowiązku niepieniężnego nie mógł podejmować czynności egzekucyjnych w czasie zawieszonego postępowania, tj. działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku niepieniężnego zostało podjęte 22 listopada 2023 r., a ŁPWIS w związku z nieuiszczeniem grzywny w terminie wystawił tytuł wykonawczy 6 marca 2024 r.
Natomiast ponownie odnosząc się do kwestii dotyczącej braku wymagalności obowiązku pieniężnego grzywny w celu przymuszenia w związku z uznaniem przez TK w wyroku z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19, za niekonstytucyjny przepis art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 924, dalej: u.z.z.z.ch.), ŁPWIS wyjaśnił, że po pierwsze podnieść należy, że skarga konstytucyjna powołana w zarzutach nie dotyczy przedmiotowego postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia i nie skutkuje brakiem wymagalności obowiązku zapłaty tej grzywny. Po drugie natomiast 9 maja 2023 r. TK wydał wyrok, w którym orzekł, że przepis art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określane są w Programie Szczepień Ochronnych (dalej: PSO) na dany rok, ogłoszonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego (dalej: GIS) w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. TK orzekł także, iż przepisy art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w określonym powyżej zakresie tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. od 12 maja 2023 r. ŁPWIS wyjaśnił, iż postanowienie z 22 grudnia 2022 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień zostało doręczone dorosłemu domownikowi 27 listopada 2023 r. w związku z powyższym weszło do obrotu prawnego. Powyższy wyrok nie podważa obowiązku szczepień ochronnych, a jedynie formę w jakiej publikowane są terminy wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych. Wydane postanowienie o nałożeniu grzywny nie zostało zmienione ani uchylone. W obecnym stanie prawnym obowiązek uiszczenia grzywny stał się wymagalny po upływie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Mając na względzie powyższe, ŁPWIS uznał, że wbrew twierdzeniom strony organ słusznie podjął decyzję dotyczącą złożenia wniosku do właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wszczęcie egzekucji pieniężnej bowiem obowiązek zapłaty grzywny w celu przymuszenia był i jest nadal wymagalny.
ŁPWIS poinformował, że w odpowiedzi na orzeczenie TK Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077). Rozporządzenie to weszło w życie 1 października 2023 r., a więc zanim nastąpił skutek derogacyjny wyroku TK. Rozporządzenie to określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych. W związku z powyższym przepisy określające obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym są ugruntowane prawnie.
Skargę na powyższe postanowienie ŁPWIS z 18 lipca 2024 r. złożyła strona, reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego, zarzucając naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. poprzez egzekwowanie grzywny, mimo że podlega ona umorzeniu, gdyż wydano ją w postępowaniu wszczętym na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją, i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga była niezasadna.
Kontroli sądu w tej sprawie poddano postanowienie ŁPWIS utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji oddalające zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej objętego tytułem wykonawczym z 28 listopada 2022 r. obowiązku poddania małoletniego szczepieniom ochronnym.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Stosownie do treści art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutów jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
W piśmie z 24 czerwca 2024 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym podniósł jedyny zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku, który mieści się w katalogu ujętym w art. 33 § 2 u.p.e.a. Zdaniem sądu zarzut ten należało uznać za niezasadny.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b u.z.z.z.ch. osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Przepis art. 5 ust. 2 u.z.z.z.ch. przewiduje, że w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876, 2280 i 2705 oraz z 2023 r. poz. 605).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".
Z kolei w art. 17 ust. 10 pkt 1 i 2 u.z.z.z.ch. minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osób lub grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Na podstawie tej delegacji Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym wskazał, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: błonica; gruźlica; inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu B, inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae, krztusiec, nagminne zakażenie przyusznic (świnka), odra, ospa wietrzna, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), różyczka, tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wścieklizna, zakażenia wywołane przez rotawirusy. W rozporządzeniu tym wskazano również, w jakim okresie życia dzieci i młodzież podlegają szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie. Oznacza to, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym wprost z ustawy i jest wykonalny bez konieczności jego konkretyzacji w akcie administracyjnym. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje konieczność jego wyegzekwowania.
Z przepisów tych wynika norma prawna ustanawiająca prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określa ona wszystkie istotne cechy tego obowiązku, to jest podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres. Wskazać należy, że sam obowiązek wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja odbywa się według PSO, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, a ogłaszany przez GIS w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. W komunikacie tym wskazuje się, jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby.
W tytule wykonawczym została właściwie powołana podstawa prawna obowiązku, to jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 u.z.z.z.ch. oraz rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r. Należy podzielić stanowisko, że wskazane przepisy stanowią podstawę do nałożenia obowiązku wykonania szczepień ochronnych dziecka. Z całą pewnością nie są nimi przepisy art. 17 ust. 2 i ust. 4 u.z.z.z.ch., które nie określają treści obowiązku, lecz sposób jego wykonania.
Wykonanie szczepienia jest immanentnie związane z przeprowadzeniem lekarskiego badania kwalifikującego. Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.ch.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.ch.). W przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch.). Zgodnie z powołanymi przepisami wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.z.ch. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Podkreślić należy, że treści wskazanych przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwwskazań są przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.
W tym kontekście sąd zwraca uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, iż poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17 i II OSK 43/18; z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19). Celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, odmowa udziału w takim badaniu, czy też niestawienie się na nie uniemożliwia wykonanie szczepienia. W istocie jest to więc odmowa poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.
Skarżący, ojciec małoletniego, nie wywiązał się z tego obowiązku i jednocześnie w trakcie postępowania przed organami nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących na istnienie lekarskich przeciwwskazań i stwierdzających konieczność odroczenia szczepień syna ze względu na stan zdrowia.
Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że zarzut braku wymagalności (czy niewykonalności) obowiązku szczepienia ze względu na nieprzeprowadzenie badań kwalifikacyjnych dziecka poprzedzających szczepienia jest niezasadny (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2434/17; WSA w Łodzi z 29 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 336/22).
Należy zauważyć, że uzupełnieniem wskazanych powyżej regulacji prawnych, zawartych w ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. oraz w rozporządzeniu z 18 sierpnia 2011 r., jest PSO, wspólny dla wszystkich zobowiązanych do szczepienia osób. W komunikacie GIS wskazuje się między innymi wiek, w którym dane szczepienie powinno być przeprowadzone. Poszczególne terminy określone w tymże komunikacie nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanemu prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia, a tym bardziej jako terminy, których upływ wskazuje dopiero na wymagalność omawianego obowiązku. Zgodnie z PSO powstanie obowiązku szczepień i jego wymagalność następują wraz z ukończeniem przez osobę podlegającą obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonego etapu życia, z którym wiąże się najwcześniejszy z możliwych termin szczepień. Szczepienia powinny odbyć się w określonym terminie, a jeżeli do tego nie doszło, w terminie wskazanym w tytule wykonawczym.
Z akt sprawy wynika, iż syn skarżącego nie został zaszczepiony i nie został poddany lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu do dnia wydania zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego. Obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z PSO na dany rok, ogłaszanych przez GIS w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. W komunikacie wskazuje się, jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Powoływanie się przez organy na PSO nie stanowi podstawy do uznania wadliwości postanowień organów obu instancji.
Stanowisko takie pozostaje aktualne również po wydaniu 9 maja 2023 r. wyroku TK w sprawie o sygn. akt SK 81/19. Wyrokiem tym TK orzekł, że art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. w związku z § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w PSO na dany rok, ogłaszanym przez GIS w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 87 Konstytucji RP. Z uzasadnienia wyroku TK wynika, że komunikat GIS wskazuje termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek. Z tego względu TK uznał, że PSO zawiera nowość normatywną, w postaci treści nieobecnych ani w ustawie o zwalczaniu chorób zakaźnych, ani w rozporządzeniu. TK wskazał, że sprecyzowanie zakresu obowiązku jednostki w drodze rozporządzenia jest dopuszczalne, o ile istnieje stosowna delegacja ustawowa, tj. spełnione są przesłanki określone w art. 92 Konstytucji RP. W realiach rozpoznawanej sprawy w sposób niezamierzony nastąpiła subdelegacja kompetencji; termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczbę dawek poszczególnych szczepionek wskazuje GIS w PSO na dany rok, a minister właściwy do spraw zdrowia nakazuje przeprowadzać obowiązkowe szczepienia ochronne zgodnie z PSO. Z kolei art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. wskazuje, że komunikat GIS ma uwzględniać przepisy rozporządzenia. Komunikat GIS ma mieć jedynie charakter techniczny i zawierać reguły instrumentalne kierowane do podmiotów organizacyjnie podległych GIS, jak i personelu medycznego. Uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki ma być unormowane wyłącznie rozporządzeniem. W rzeczywistości jednak komunikat GIS wywiera skutek w sferze kształtowania praw jednostki. Taka jednak dwutorowość nie jest dopuszczalna na poziomie komunikatu. Mogłaby co najwyżej wystąpić na poziomie rozporządzenia, będącego podstawą dla GIS do sformułowania reguł instrumentalnych, jak i doprecyzowania obowiązku ciążącego na jednostce (...). Dlatego też w ocenie TK art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. w związku z § 5 rozporządzenia w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w PSO na dany rok, ogłaszanym przez GIS w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP.
TK podkreślił jednak, że wyrok ten nie pozbawia GIS kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, PSO na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie. Innymi słowy termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być, w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa, wskazane w PSO na dany rok, jednakże komunikat GIS nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy.
Rozważając znaczenie orzeczenia TK odraczającego datę utraty mocy obowiązującej przepisów stanowiących m.in. podstawę prawną stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, należy w ocenie sądu brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnymi przepisami, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których TK odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów.
W ocenie sądu z treści uzasadnienia wyroku wynika, że TK w swoim orzeczeniu nie zakwestionował w żaden sposób wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych, a jako wzorzec kontroli przyjął przepisy o prawie do ochrony prawnej życia prywatnego (art. 47 Konstytucji RP), o zasadzie proporcjonalności przy ograniczaniu w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz o źródłach powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 1 Konstytucji RP). W ocenie sądu wskazana przez TK okoliczność konieczności zapewnienia ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych stanowi wartość przemawiającą za dalszym stosowaniem zakwestionowanych przez TK przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych na podstawie PSO na dany rok, ogłaszanego przez GIS w formie komunikatu. Odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez TK utraty ich mocy, spowodowałoby zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych.
Stanowisko takie jest reprezentatywne dla najnowszego orzecznictwa NSA (por. np. wyrok NSA z 10 grudnia 2024 r., II GSK 1306/24).
W świetle powyższego podniesiony przez stronę zarzut braku wymagalności obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) jest nieuzasadniony. Zasadnie zatem ŁPWIS, w sposób zgodny z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, prawidłowo stwierdzając, że powyższy obowiązek jest nadal wymagalny. Zobowiązany nie wskazał również na inne okoliczności, wymienione w przepisie art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., z których wynikałoby, że obowiązek ten nie jest wymagalny.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
ds