III SA/Łd 700/24

III SA/Łd 700/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Krzyżaniak
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 61a  par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 20 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. M. i D. M. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia 5 lipca 2024 roku nr GiK-II.7221.52.2024.IM w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków KERG 2134-112/2007 oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 lipca 2024 r. nr GiK-II.7221.52.2024.IM, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 123 § 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), art. 7b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm.) - po rozpatrzeniu zażalenia A. M. i D. M. na postanowienie Starosty Radomszczańskiego z dnia 23 maja 2024 r. znak GN.6641.24.2024 o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wyeliminowania danych ewidencyjnych - Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
25 marca 2024 r. do Starosty Radomszczańskiego wpłynął wniosek A. M. i D. M. o "dokonanie we własnym zakresie i własnym kosztem zmian w ewidencji gruntów w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej działkę gruntu rolno - leśnego, położoną w obrębie G., gmina R., oznaczoną w ewidencji gruntów nr 130... ". Powyższy wniosek Starosta Radomszczański potraktował jako wniosek dotyczący wyeliminowania danych ewidencyjnych wykazanych w oparciu o operat techniczny KERG 2134-112/2007 (aktualny nr operatu P.1012.2008.2383), na podstawie którego został ujawniony stan w ewidencji gruntów odnośnie działki nr 130.
W trakcie prowadzonego postępowania w przedmiotowej sprawie organ ustalił, że decyzją z 16 października 2015 r. Starosta Radomszczański z uwagi na brak podstaw do wprowadzenia zmian wnioskowanych przez strony umorzył prowadzone z urzędu postępowanie administracyjne polegające na wyeliminowaniu z operatu ewidencyjnego danych wykazanych na podstawie operatu technicznego KERG 2134-112/2007. Skarżący wnieśli odwołanie i Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 14 stycznia 2016 r. znak GN-I.7221.110.2015.WP utrzymał w mocy ww. decyzję. W wyniku rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 10 lutego 2017 r. sygn. III SA/Łd 199/16 oddalił skargę.
Starosta Radomszczański postanowieniem z 23 maja 2024 r., na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wyeliminowania danych ewidencyjnych, wykazanych w operacie technicznym KERG 2134-112/2007 na podstawie, którego został ujawniony stan w ewidencji gruntów odnośnie działki nr 130 położonej w obrębie G., gmina R..
W zażaleniu wnioskodawcy wskazali, że wniosek w przedmiotowej sprawie został złożony w organie I instancji 25 marca 2024 r. Jednak Starosta Radomszczański nie podejmował żadnych czynności w tej sprawie przez 2 miesiące, ponieważ zaskarżone postanowienie wydał dopiero w dniu 23 maja 2024 r, naruszając tym samym art. 35 k.p.a. Zdaniem wnioskodawców operat KERG 2134-112/2007 został utworzony bez żadnej podstawy prawnej i dotyczy wyłącznie działki nr 129 (dzielonej), natomiast działka nr 130 dzielona nie była. Wnioskodawcy wskazali, że dla działki nr 130 Sąd Rejonowy V Wydział Ksiąg Wieczystych w R. prowadzi własną księgę wieczystą [...] ze znajdującymi się w niej niekwestionowanymi w żaden sposób dokumentami. Z dokumentów tych wynika, że południowa granica działki nr 130 dochodzi do strugi stanowiącej grunt Skarbu Państwa o szerokości 2 metry, oznaczony odrębnym numerem ewidencyjnym 137, co jest zgodne z rozporządzeniem wykonawczym do ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Rozporządzenie to wskazuje, że działkę ewidencyjną stanowi jednolity obszar gruntu położony w granicach jednego obrębu ewidencyjnego, jednorodny pod względem prawnym wydzielony z otoczenia za pomocą działek ewidencyjnych, wyróżniony przez jej numer, mający postać liczby naturalnej, dodatniej i całkowitej: "1, 2, 3, a nie dziwolągiem 0.02 lub 0.03, jak widnieje to na rzekomym szkicu do uwłaszczeń zdyskwalifikowanym w protokole z kontroli doraźnej podziału działki nr 129 przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia 15 października 2014 r. nr GN-I.431.11.2014, który nie był żadnym dokumentem do brania go pod uwagę w tym podziale. Powyższy szkic do uwłaszczeń dyskwalifikują także wyroki Sądu Rejonowego w R. oraz Sądu Okręgowego w P. Fakt powyższy zdaniem stron jest skandalem utworzonym przez Starostę Radomszczańskiego. Wnioskodawcy wskazali dodatkowo, że to Starosta Radomszczański przyjął do swojej wiadomości ustalenia ww. protokołu ŁWINGiK w Łodzi, z którego treści jednoznacznie wynika, że:
- geodeta dzieląc działkę nr 129, wkreślił jej nową granicę z działką nr 176 oraz zmienił przebieg granicy działki nr 175 z działką nr 130, co w ocenie wnioskodawców było czynnością prawnie niedopuszczalną i co Starostwo Radomszczańskie akceptuje ratując własną skórę do wydania zaskarżonego postanowienia,
- geodeta nie zawiadomił wszystkich stron przyjmując nowe granice dzielonej nieruchomości,
- w ewidencji brak było danych dających możliwość jednoznacznego określenia przebiegu granic działki dzielonej, a tych nie zawierała również księga wieczysta [...], w której była ona zapisana, natomiast powoływanie się na kataster, było bezprawiem,
- powołany "szkic do uwłaszczeń" nie zawierał standardów wynikających z § 61 i 62 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, czyniąc tym samym niemożliwe przyjmowanie granic, bez ich wcześniejszego ustalenia w administracyjnym lub sądowym postępowaniu,
- geodeta wyznaczył sobie punkty graniczne (nowe), utrwalając je na gruncie, gdzie punkt graniczny nr 9 w żaden sposób nie jest punktem granicznym i znajduje się na nieruchomości stron, a położenie ww. punktu nie wynika z danych ewidencyjnych działki nr 129,
- utworzenie operatu z podziału działki 129 przeprowadziła służba Starostwa Radomszczańskiego bez żadnej kontroli, naruszając prawo geodezyjne i kartograficzne, które ją do tego obligowało.
Dodatkowo wnioskodawcy podnieśli, że zalecenia do wyeliminowania niewłaściwych danych ewidencyjnych z ww. operatu przez Starostę Radomszczańskiego wynikały z pism: Głównego Geodety Kraju, Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi oraz ŁWINGiK. Jednak dokumentów tych Starosta Radomszczański nie wziął pod uwagę.
Wnioskodawcy wskazali, również, że Starosta Radomszczański nie wziął pod uwagę w zaskarżonym postanowieniu wyroku Sądu Okręgowego w P. z 22 listopada 2018 r. sygn. akt [...], stwierdzającego, że działka 129/3 powstała z owego podziału, będąc przeniesiona poza grunt Skarbu Państwa, została wpisana do księgi wieczystej [...]- bez podstawy prawnej, czyli biorąc pod uwagę jej bezprawne utworzenie, nie istnieje. Starosta Radomszczański postąpił podobnie w odniesieniu do wyroku Sądu Rejonowego go w R. z 6 października 2022 r. sygn. akt [...], utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia 27 października 2023 r. sygn. akt [...], eliminującego jakikolwiek grunt z działki 130 poza strugą, czyli gruntem Skarbu Państwa z odrębnym numerem ewidencyjnym 137.
Zaskarżonym postanowieniem Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ II instancji ponownie wyjaśnił, że toczyło się postępowanie administracyjne przed Starostą Radomszczańskim, który decyzją z 16 października 2015 r. z uwagi na brak podstaw do wprowadzenia zmian wnioskowanych przez wnioskodawców umorzył prowadzone z urzędu postępowanie administracyjne, polegające na wyeliminowaniu z operatu ewidencyjnego danych wykazanych na podstawie operatu technicznego KERG 2134-112/2007. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w następstwie odwołania decyzją z 14 stycznia 2016 r. utrzymał w mocy ww. decyzję. Na skutek wniesionej skargi przez skarżących Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 10 lutego 2017 r. sygn. III. SA/Łd 199/16 powyższą skargę oddalił.
Organ odwoławczy wskazał, że ponieważ żądania wnioskodawców zawarte we wniosku wniesionym do Starosty Radomszczańskiego 25 marca 2024 r. o "dokonanie we własnym zakresie i własnym kosztem zmian w ewidencji gruntów w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej działkę gruntu rolno - leśnego, położoną w obrębie G., gmina R., oznaczoną w ewidencji gruntów nr 130...", dotyczą kwestii rozstrzygniętych w decyzji Starosty Radomszczańskiego z 16 października 2016 r. organ I instancji stosownie do art. 61a § 1 k.p.a. miał obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w sprawie.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że użyte zaś przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie "nie może być wszczęte" wskazuje, że określone w art. 61 a § 1 k.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste. Odmowa wszczęcia postępowania może więc mieć miejsce w sytuacjach niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., sygn. II OSK 2671/13). Na tym etapie postępowania organ bada zatem jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Nie zajmuje się natomiast analizą zasadności wniosku. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12 - opubl. LEXnr 1216728) ".
ŁWINGK wyjaśnił, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji. Oznacza to, że pozostająca w obrocie prawnym decyzja ostateczna nie może być wzruszona w trybie złożenia kolejnego wniosku, a organ nie może być zobowiązany do ponownego rozstrzygnięcia już raz rozpatrzonej sprawy.
W skardze A. M. i D. M. zarzucili:
1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art, 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. przez wydanie zaskarżonego postanowienia bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, pomijając przy tym słuszny interes strony, przy wzięciu pod uwagę jedynie uprzednio wydanej decyzji Starosty Radomszczańskiego z 16 października 2015 r. umarzającej prowadzone z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, nie biorąc pod uwagę w ogóle:
- ustaleń kontroli instancyjnej wynikających z protokołu Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z 15 października 2014 r.,
- wyroku Sądu Okręgowego w P. z 22 listopada 2018 r. sygn. [...] oddalającego powództwo S. D. o wydanie mu działki nr 129/3 z jednoczesnym stwierdzeniem, że wpis tej działki do KW [...] dokonany został bez podstawy prawnej,
- wyroku Sądu Rejonowego w R. z 6 października 2022 r. [...] oddalającego powództwo Z. i Z. D. o wydanie im gruntu z ich działki 130 bezprawnie przeniesionego poza strugę stanowiącą grunt Skarbu Państwa, oznaczony odrębnym nr 137, podczas podziału sąsiedniej działki 129, a stanowiący grunt działki 175,
- wyroku Sądu Okręgowego w P. z 27 października 2023 r. za sygn. akt [...], oddalającego apelację od powołanego wyżej wyroku Sądu Rejonowego w R. za sygn. akt [...],
2) rażące naruszenie w szerokim aspekcie obowiązującego Prawa geodezyjnego i kartograficznego, w tym wydanych na jego podstawie przepisów wykonawczych w postaci rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 30 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390), aprobując ewidentne bezprawie w przedmiocie przeniesienia działek 129 i 130 poza grunt Skarbu Państwa, podczas gdy § 7 tegoż przepisu stanowi, że działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu ewidencyjnego, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą granic działek ewidencyjnych, zaś grunt zajęty przez ciek naturalny stanowi odrębną działkę ewidencyjną niezależnie od tego, czy wody w tym cieku płyną korytem naturalnym, czy też korytem uregulowanym odkrytym lub zakrytym, zaś działka wyróżniana jest przez jej numer, który ma postać liczby naturalnej, zaś liczby naturalne - to liczby całkowite, dodatnie: 1, 2, 3..., jednak organy I i II instancji w sprawie niniejszej, nie odniosły się do tego przepisu, uznając jednocześnie, iż ta sama działka ewidencyjna (o tym samym numerze), może być położona w kilku miejscach, za przysłowiowymi górami i lasami, bez względu na to czy dzielą ją inne grunty Skarbu Państwa, czy też inne grunty.
Skarżący wnieśli o uchylenie postanowień I i II instancji oraz decyzji organu I instancji z 16 października 2015 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji ŁWINGK z 14 stycznia 2016 r., ewentualnie o stwierdzenie ich nieważności. Skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem organów I i II instancji, że ważniejsza jest decyzja Starosty Radomszczańskiego z 15 października 2015 r.
Skarżący zaznaczyli, że w przedmiotowej sprawie nie można pominąć faktu, że w chwili wydawania przez WSA w Łodzi wyroku z 10 lutego 2017 r. III SA/Łd 199/16 w omawianej sprawie, nie było jeszcze powołanych wyroków Sądu Rejonowego w R. oraz Sądu Okręgowego w P.. Zwrócili uwagę na treść uzasadnienia tegoż wyroku WSA zawartą na jego stronach: 12, 13 i 18. W ocenie skarżących stan ten - stosownie do powołanych i załączonych wyroków Sądów w R. i w P. - uległ diametralnej zmianie i stosownie do żądań prosi się o jego uwzględnienie w postępowaniu przed WSA w Łodzi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia 5 lipca 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 23 maja 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wyeliminowania danych ewidencyjnych w ewidencji gruntów i budynków. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego w stopniu, który powodowałby konieczność wyeliminowania zaskarżonych postanowień z obrotu prawnego.
Podstawę prawną kontrolowanych postanowień stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie podkreśla się, że postanowienie wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. ma charakter proceduralny, co oznacza, że organ wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, nie może odnosić się do meritum sprawy będącej przedmiotem wniosku (por. wyrok WSA w Krakowie z 22 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1356/11, wyrok WSA w Olsztynie z 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 893/11, wyrok WSA w Poznaniu z 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 618/14, por. publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod kątem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza więc badanie istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. Ustawodawca wprowadził we wskazanym przepisie dwie samodzielne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 k.p.a. do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn", uniemożliwiających wszczęcie postępowania, do których zalicza się przypadki, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy bowiem rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w postępowaniu administracyjnym (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 15 stycznia 2024 r., sygn. II SA/Wa 636/23, publ. jak wyżej).
Inne uzasadnione przyczyny to niedopuszczalność wszczęcia postępowania z tego względu, że przepisy prawa wyłączają dopuszczalność podjęcia postępowania w sprawie. Do tej grupy przyczyn regulowanej przepisami prawa należy prawomocność orzeczenia sądu wyznaczona powagą rzeczy osadzonej, o której stanowi art. 170 w związku z art. 171 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 6 lipca 2020 r., II OSK 981/20, LEX nr 3034574). Zgodnie z art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że organy właściwie zinterpretowały wniosek skarżących z 25 marca 2024 r. jako wniosek o wyeliminowanie danych ewidencyjnych wykazanych w oparciu o operat KERG 2134-112/2007 (obecnie P.1012.2008.2383). Rację mają organy, że z treści pism skarżących wynika, że w toku zainicjowanego postępowania administracyjnego wnoszą o wyeliminowanie danych z ewidencji w oparciu o operat KERG-2134-112/2207.
Powyżej zacytowane rozumienie przepisu art. 61a § 1 k.p.a. zaprezentował organ zasadnie przyjmując, że znajduje on zastosowanie do wniosku skarżących. Z zaskarżonego postanowienia wynika bowiem, że na przeszkodzie merytorycznemu rozpatrzeniu wniosku stanęła okoliczność, że prawomocnym wyrokiem z 10 lutego 2017 r. sygn. III SA/Łd 199/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D. M. i A. M. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 14 stycznia 2016 r. nr GN-I.7221.110.2015.WP w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Rację mają organy podnosząc, że kwestie wskazane we wniosku skarżących z 25 marca 2024 r. zostały już rozstrzygnięte w decyzji Starosty Radomszczańskiego z 16 października 2015 r., a ocenione w wyroku WSA w Łodzi w sprawie o sygn. III SA/Łd 199/16.
Wbrew stanowisku strony skarżącej, bez konieczności jakichkolwiek ustaleń, już na pierwszy rzut oka widać, że skarżący składając wniosek z 25 marca 2024 r. zainicjowali postępowanie administracyjne tożsame ze sprawą prawomocnie zakończoną wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. III SA/Łd 199/16.
Przywołanie innej podstawy prawnej oraz wyroków, które zapadły po wydaniu wyroku z 10 lutego 2017 r. ([...], [...], [...]) nie ma znaczenia dla dokonanej przez organy oceny, skoro skarżący, tak jak w poprzednim postępowaniu, dążą do wyeliminowania danych z ewidencji gruntów, opierając się na wadliwości operatu KERG 2134-112/2007, a wskazane wyżej wyroki nie są podstawą do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków, dotyczą powództwa o wydanie nieruchomości.
Nie jest możliwie, co podkreślał Sąd w wyroku sygn. III SA/Łd 199/16, dokonanie zmiany zapisów w ewidencji gruntów i budynków, które polegałyby na usunięciu wpisów naniesionych w 2008 r. w oparciu o operat techniczny KERG 2134-112/2007, sporządzony w postępowaniu dotyczącym podziału działki 129. Trzeba pamiętać, że ewidencja gruntów i budynków służy jedynie rejestrowaniu zmian, które zostały ustalone w innym trybie lub przez inne organy. Ponadto, co najważniejsze w tej sprawie, ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne nie przewiduje możliwości zmiany wpisów w ewidencji przez usuwanie przyjętych wcześniej do jej zasobów operatów technicznych. Zmiany takie możliwe są jedynie w trybie rozgraniczenia nieruchomości (rozdział 6 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Wojewódzki Sąd Administracyjny przesądził również, że nie ma podstaw do wyłączenia operatu technicznego KERG 2134-112/2007 z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w trybie przepisu art. 40 ust. 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz do wyeliminowania z operatu danych wykazanych na jego podstawie.
Sąd obecnie orzekający podziela stanowisko organów, że pomiędzy sprawą zakończoną decyzją Starosty Radomszczańskiego z 16 października 2015 r., a sprawą opisaną we wniosku skarżących z 25 marca 2024 r. występuje tożsamość podmiotowa i przedmiotowa. Oznacza to, że skoro wniosek skarżących o wyeliminowanie danych z ewidencji gruntów i budynków był już przedmiotem ostatecznego rozstrzygnięcia organu, a następnie sądu, to powstał stan rzeczy osądzonej (res iudiacata), który uniemożliwia ponowne rozpatrywanie tożsamej sprawy uprzednio rozstrzygniętej ostatecznie. Prowadzi to do wniosku, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, natomiast argumentacja skargi pozostaje bez znaczenia dla wyniku niniejszej formalnie, a nie merytorycznie zakończonej sprawy.
W odniesieniu do res iudicata, jako przesłanki wydania postanowienia z art. 61a § 1 k.p.a. wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nie można ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Tożsamość ta istnieje wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 września 2023 r., II OSK 2999/20).
Sąd nie doszukał się również innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Na uwzględnienie nie zasługują zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Wprawdzie ocena dopuszczalności odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego przez organ na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wymaga również przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale tylko w takim zakresie, który służy ustaleniu okoliczności uprawniających do zastosowania tego przepisu. W przedmiotowym postępowaniu organ nie był zobowiązany do gromadzenia dowodów i ustalania stanu faktycznego, skoro "na pierwszy rzut oka" stwierdził brak podstaw do prowadzenia postępowania. Organy administracji publicznej w procesie podejmowania decyzji mają obowiązek działania na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego (art. 6 k.p.a.). Działanie przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa oznacza działanie w oparciu o obowiązującą normę prawną, prawidłowe ustalenie znaczenia tej normy, niewadliwe dokonanie subsumcji oraz niewadliwe ustalenie następstw prawnych. Dotyczy to zastosowania zarówno normy prawa materialnego, jak i procesowego (wyrok WSA w Rzeszowie z 6 sierpnia 2008 r., II SA/Rz 246/08). W szczególności z obowiązującego przepisu prawa musi wynikać podstawa do stosowania decyzji administracyjnej jako formy działania organów administracji (por. wyrok NSA z 1 sierpnia 2012 r., I OSK 2140/11; wyrok WSA w Warszawie z 15 listopada 2010 r., I SA/Wa 630/10 publ. jak wyżej). W rozpoznawanej sprawie organ przy ocenie wniosku skarżących takiej podstawy nie stwierdził i stanowisko to zasługuje na aprobatę.
Sąd nie stwierdził również naruszenia "w szerokim aspekcie obowiązującego Prawa geodezyjnego i kartograficznego, w tym wydanych na jego podstawie przepisów wykonawczych....", skoro organ ocenił wniosek skarżących z 25 marca 2024 r. na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Ponadto, odnosząc się do wniosku skarżących o uchylenie (ewentualnie stwierdzenie nieważności) decyzji Starosty Radomszczańskiego z 16 października 2015 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji ŁWINGiK z 14 stycznia 2016 r., wskazać należy, że decyzje te były już przedmiotem oceny tutejszego sądu, który wyrokiem sygn. III SA/Łd 199/16 orzekł o oddaleniu skargi. Wyrok jest prawomocny od 19 kwietnia 2017 r. Stosownie do treści art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei art. 153 p.p.s.a stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że podmioty wymienione w tym przepisie muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej we wcześniejszym orzeczeniu. Użyty w tym przepisie zwrot "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Innymi słowy, kiedy mowa o "sprawie", chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualne określonego podmiotu (lub podmiotów) oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego. Nie ma zatem podstawy prawnej, o co wnoszą skarżący, do wyeliminowania z obrotu prawnego wskazanych powyżej rozstrzygnięć z 16 października 2015 r. i 14 stycznia 2016 r., skoro były już przedmiotem oceny sądu administracyjnego.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi. Wyrok zapadł na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
EC