III SA/Łd 70/25

III SA/Łd 70/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-05-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Ewa Alberciak /sprawozdawca/
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1839/25 - Wyrok NSA z 2025-11-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 13 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Anna Dębowska, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2025 roku sprawy ze skargi M. U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 2 grudnia 2024 roku nr 1001-IUCKOD-2.4811.3557.2024.2 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz skarżącego M. U. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 2 grudnia 2024 r. nr 1001-IUCKOD-2.4811.3557.2024.2 M500-2024-0091489 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi odmówił uwzględnienia sprzeciwu M. U. od wezwania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 18 września 2024 r. do wniesienia opłaty dodatkowej.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Pismem z 18 września 2024 r. nr 1001-IUCKOD-14810.14614.2024.2 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wezwał stronę, na podstawie art. 37ge oraz art. 37 gf ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2023 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2483, dalej ustawa o autostradach) do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł. Wezwanie dotyczyło konieczności uiszczenia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd z 19 marca 2022 roku o godzinie 10:24 pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] na odcinku autostrady A4: węzeł B..
W sprzeciwie M. U. wskazał, że przejazd został opłacony przy pomocy aplikacji Autopay. W załączniku przesłał potwierdzenie i wniósł o zwrot wpłaconej opłaty dodatkowej na wskazane konto.
W zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi odwołał się do treści art. 37a ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym i wyjaśnił, że zacytowane wyżej regulacje mają zastosowanie w przypadku przejazdu autostradą rozpoczętego przed dniem 1 lipca 2023 r., na mocy art. 9 ustawy z 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1193, dalej ustawa zmieniająca). Zgodnie z ww. przepisem w przypadku przejazdu autostradą na zasadach określonych w ustawie zmienianej w art. 1 rozpoczętego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
DIAS wskazał, że jedną z form wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady była usługa e-biletu autostradowego, dostępna w aplikacji. Aplikacja umożliwiała uiszczenie opłaty za przejazd zgodnie z wymogami określonymi w ustawie o autostradach, zgodnie z którą manualny system poboru opłat za przejazd odcinkami państwowych autostrad płatnych A2 i A4 został w okresie 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. zastąpiony elektronicznym systemem poboru opłat e-TOLL.
E-bilet autostradowy - bilet autostradowy w rozumieniu ww. ustawy stanowił potwierdzenie wniesienia opłaty za przejazd autostradą i uprawniał do przejazdu autostradą tylko gdy spełnione były warunki określone w art. 37a ust. 12 ustawy o autostradach. W ocenie DIAS w celu zakupu e-biletu autostradowego strona powinnna podać w aplikacji numer rejestracyjny pojazdu, kategorię pojazdu, wskazanie węzła początkowego i końcowego lub całej autostrady gdzie będzie odbywał się przejazd oraz datę i godzinę początku okresu ważności e-biletu autostradowego (czyli datę i godzinę planowanego rozpoczęcia przejazdu). Każdy wydany e-bilet autostradowy zawierał co najmniej ww. dane oraz datę i godzinę końca okresu ważności e-biletu autostradowego (okres ważności trwa 48 godzin od planowanej daty i godziny rozpoczęcia podróży), liczbę kilometrów oraz kwotę opłaty za przejazd, numer indywidualny e-biletu autostradowego.
Organ wskazał, że przejazd 19 marca 2022 r. o godzinie 10:24 na odcinku autostrady A4 węzeł B. nie został przez stronę opłacony - nie wykupił właściwego biletu autostradowego. Do sprzeciwu zostało dołączone potwierdzenie aplikacji Autopay na kwotę 13,70 zł. W ocenie organu 19 marca 2022r. został zakupiony bilet autostradowy o numerze [...] w dacie ważności od 19 marca 2022 r. godzina 9:21 do 21 marca 2022 r. godzina 9:21 na numer rejestracyjny pojazdu [...].1, węzeł wjazdowy G., węzeł wyjazdowy B..
Wystosowane do strony wezwanie z 18 września 2024 r. dotyczy nieopłaconego przejazdu z 19 marca 2022 r. o godzinie 10:24 pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] na odcinku autostrady A4: węzeł B.. Organ zaznaczył, że przejazd autostradą w oparciu o bilet autostradowy wskazujący inny numer rejestracyjny pojazdu (wskazano [...].1 powinno być [...]) był traktowany jak przejazd autostradą bez wniesienia opłaty za przejazd. Zatem nie mógł on stanowić potwierdzenia prawidłowego opłacenia przejazdu, o którym mowa w ww. wezwaniu. Bilet autostradowy, w rozumieniu ustawy o autostradach, stanowił potwierdzenie wniesienia opłaty za przejazd autostradą i uprawniał do przejazdu autostradą, jedynie gdy spełnione zostały wszystkie warunki określone w art. 37a ust. 12 ustawy o autostradach.
DIAS podkreślił, że za poprawność informacji podawanych w momencie zakupu biletu autostradowego odpowiada strona, jako użytkownik aplikacji. Instalując aplikację strona potwierdziła fakt zapoznania z warunkami i zasadami jej funkcjonowania zawartymi w regulaminie aplikacji, gdzie jednoznacznie wskazano, że każdy wydany e-bilet autostradowy zawiera m.in. cyt.: "numer rejestracyjny pojazdu". W ocenie organu zakupiony przez M. U. - bilet winien wskazywać numer rejestracyjny pojazdu [...]. Wskazując nieprawidłowy numer rejestracyjny pojazdu strona nie dochowała należytej staranności.
Organ wyjaśnił, że w związku z powyższym za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą strona powinna uiścić opłatę dodatkową na podstawie art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach, zgodnie z którym za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł.
Od 1 grudnia 2021 r. na państwowych odcinkach autostrad A2 i A4 został wprowadzony system poboru opłat e-Toll. To właśnie za jego sprawą zostały podniesione szlabany, a opłatę za przejazd wnosiło się za pośrednictwem systemu, aplikacji lub zakupu biletu autostradowego na wybranych stacjach. System ten zastąpił osoby pobierające opłatę. Znaki drogowe usytuowane przed wjazdem na płatne odcinki autostrady informujące o charakterze drogi były widoczne, a podniesione szlabany i puste miejsca poboru opłat nie świadczyły o nieodpłatnym odcinku autostrady.
W skardze M. U. wskazał na brak umyślności w działaniu - opłata została pobrana z jego konta (zdjęcie znajduje się w materiale dowodowym). Zdaniem strony bramka została otwarta, co oznacza, że dane samochodu zostały odczytane w sposób prawidłowy. Ponadto strona wskazała na omyłkę pisarską z prefiksem [...], która nie była umyślnym działaniem.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i zwrot kosztów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W wykonaniu zobowiązania Sądu organ nadesłał bilet autostradowy z 19 marca 2022 r. zakupiony za pośrednictwem Autopay oraz zdjęcie obrazujące godzinę przejazdu skarżącego z 19 marca 2022 r. węzeł B. Autostrada A4.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 2 grudnia 2024 r. odmawiająca uwzględnienia sprzeciwu do wniesienia opłaty dodatkowej. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Obligowało to sąd do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie z ustaleń organów wynika, że skarżący nie dokonał opłaty za przejazd w dniu 19 marca 2022 r. o godzinie 10:24 płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł B.. W ocenie organów załączony do sprzeciwu wydruk z aplikacji Autopay nie zawiera poprawnego numeru rejestracyjnego pojazdu, a za poprawność danych odpowiada strona jako użytkownik aplikacji. Z kolei skarżący stoi na stanowisku, że dokonał opłaty za przejazd, bramka w momencie przejazdu się otworzyła, co jest jednoznaczne z tym, że dane samochodu zostały prawidłowo odczytane.
Wobec tak zakreślonego przedmiotu sporu przypomnieć należy, że postępowanie związane z wnoszeniem opłat za przejazd autostradą płatną, pobieraniem opłaty dodatkowej za niewniesienie opłaty za przejazd, wnoszeniem sprzeciwu oraz postępowaniem w przedmiocie tego sprzeciwu zostało uregulowane w rozdziale 5a ustawy o autostradach. Zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym (w brzmieniu obowiązującym w dniu przejazdu, Dz. U. z 2022 r. poz. 2268) za przejazd autostradą, po dostosowaniu jej do poboru opłat, pobierane są opłaty za przejazd. Niewniesienie opłaty w terminach i trybie przewidzianym ustawą, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie jest inicjowane wezwaniem do wniesienia opłaty dodatkowej, od którego to wezwania przysługuje sprzeciw, a następnie - w razie jego nieuwzględnienia wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyłącznie do etapu w sprawie sprzeciwu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mają zastosowanie przepisy k.p.a - w zakresie określonym w art. 37gf ust. 5 u.a. - dlatego, jak wskazuje się w orzecznictwie NSA postępowanie to jest nie dość, że swoistą hybrydą, to również postępowaniem uproszczonym, determinowanym jego przedmiotem (por. wyrok NSA z 14 marca 2024 r., sygn. II GSK 1818/23, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Termin do zgłoszenia sprzeciwu ma charakter procesowy, bowiem określa granice czasowe dla dokonania określonej czynności procesowej - przez adresata wezwania, o którym jest mowa w ust. 7 art. 37ge ustawy o autostradach (podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty dodatkowej) - w postępowaniu zainicjowanym wezwaniem do uiszczenia tej opłaty. Nie ma przy tym znaczenia, że postępowanie to nie jest czystym "postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym", o którym mowa w k.p.a., chociaż kończy się - w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu - wydaniem decyzji administracyjnej, jednak przepisy k.p.a. stosuje się w nim "odpowiednio" i we wskazanym w ustawie zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2024 r., sygn. II GSK 1383/24, publ. jak wyżej).
Stosownie do treści art. 37ge ww. ustawy za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł. Z kolei w myśl art. 37a ust. 7 ww. ustawy do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany: 1) właściciel pojazdu albo 2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 450, 463, 694 i 720), albo 3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - zwany dalej "wnoszącym opłatę. W myśl art. 37a ust. 12 ww. ustawy bilet autostradowy zawiera:
1) numer rejestracyjny pojazdu;
2) kraj rejestracji pojazdu, jeżeli jest inny niż Rzeczpospolita Polska; 3) kategorię pojazdu, o której mowa w ust. 6 - w przypadku różnicowania stawki opłaty za przejazd autostradą ze względu na tę kategorię; 4) wskazanie autostrady lub jej odcinka, za przejazd którymi została pobrana opłata; 5) liczbę osi pojazdu - w przypadku różnicowania stawki opłaty za przejazd autostradą lub jej odcinkiem ze względu na liczbę osi; 6) poziom emisji zanieczyszczeń - w przypadku różnicowania stawki opłaty za przejazd autostradą lub jej odcinkiem ze względu na ten poziom; 7) datę i godzinę początku okresu ważności tego biletu; 8) datę i godzinę końca okresu ważności tego biletu; 9) liczbę kilometrów oraz kwotę opłaty za przejazd autostradą lub jej odcinkiem;
10) unikalny numer.
Istotne jest również, że art. 37 gf ww. ustawy wskazuje, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania w sprawie sprzeciwu, o którym mowa w ust. 2, i wniosku, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nałożył na skarżącego obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej w związku z niewniesieniem opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł B..
Tymczasem jak wynika z załączonego do sprzeciwu biletu autostradowego skarżący uiścił opłatę za przejazd autostradą w dniu 19 marca 2022 r. na odcinku G. – B. w wysokości 13,70 zł od godziny 9:21 do godziny 10:26. W miejscu opisanym jako pojazd widnieje: [...].1. Ponadto wyświetlona jest informacja opłata za przejazd została uiszczona. Tymczasem organ uznał, że zakupiony bilet autostradowy powinien wskazywać poprawny numer rejestracyjny pojazdu, czyli [...]. W ocenie organu przejazd autostradą w oparciu o bilet autostradowy wskazujący inny numer rejestracyjny pojazdu potraktowano jako przejazd autostradą bez wniesienia opłaty za przejazd. Zdaniem Sądu stanowisko organu nie zasługuje na aprobatę i jest wyrazem nadmiernego formalizmu i naruszenia zasady wynikającej z art. 8 § 1 k.p.a., która wprost wskazuje, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Sąd uznał, że organ w ramach kompetencji jakie daje mu art. 37 gf ust. 5 ww. ustawy oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. powinien skonfrontować przedstawiony przez skarżącego wydruk biletu autostradowego z aplikacji Autopay z dostępnym w jego zasobach zdjęciem pojazdu skarżącego z dnia 19 marca 2022 r. wraz z widoczną tablicą rejestracyjną, co bez nadmiernych trudności pozwoliło na identyfikację numeru rejestracyjnego pojazdu.
W ocenie Sądu, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ mając możliwość przeprowadzenia postępowania dowodowego i ustosunkowania się do twierdzeń skarżącego odstępuje od niego i stwierdza, że strona miała obowiązek wpisania poprawnych danych, w tym numeru rejestracyjnego na bilecie autostradowym i nakłada opłatę dodatkową w kwocie 500 zł. W wyroku z 18 kwietnia 2024 r. sygn. II GSK1850/23 Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w celu realizacji zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa.
Sąd zaznacza, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za przejazd autostradą przepis art. 37 ge ust. 1 www. ustawy wiąże się z niewniesieniem tej opłaty. Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżący opłatę w wysokości 13,70 zł niewątpliwie uiścił. Na wezwanie Sądu w dniu 9 maja 2025 r. organ załączył do akt sprawy m.in. bilet autostradowy z godziną przejazdu 10:24:32 w dniu 19 marca 2022 r., na którym znajduje się samochód skarżącego z numerem rejestracyjnym [...] (k. 42). Zauważyć także należy, że brak pełnego numeru rejestracyjnego pojazdu nie miał wpływu na ustalenie przez organ właściciela pojazdu oraz daty i godziny jego przejazdu.
W tej sytuacji Sąd uznał, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko wyrażone w uzasadnieniu oraz skonfrontuje przedstawiony przez skarżącego bilet autostradowy z wydrukami z e-Toll i (k.1-4 akt admin.) oraz zdjęciem będącym w zasobach organu. Taka analiza doprowadzi organ do podjęcia prawidłowego merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., na które złożył się wpis od skargi w wysokości 100 zł.
ds