III SA/Łd 691/23

III SA/Łd 691/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-06-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Monika Krzyżaniak /przewodniczący sprawozdawca/
Teresa Rutkowska
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GZ 75/24 - Postanowienie NSA z 2024-03-19
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 622
art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Dnia 21 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, , Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy, Renata Tomaszewska-Małolepsza, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 4 sierpnia 2023 r. nr SKO.4181.28.23 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 4 sierpnia 2023 r. nr SKO.4181.28.23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji Starosty Pajęczańskiego nr 406/2023 z 31 maja 2023 r. o skierowaniu na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem w zakresie uprawnienia kat. B, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 622 ze zm., dalej u.k.p.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Wnioskiem z 11 stycznia 2023 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w W. zwrócił się do Starosty Pajęczańskiego o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie skierowania M. P. na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi w związku z istnieniem uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia wynikającymi ze sporządzonej w toku postępowania karnego opinii sądowo-psychiatryczno-psychologicznej. Jako podstawę prawną wskazano art. 182 k.p.a. w związku z art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. W uzasadnieniu wniosku powołano się na ustalenia poczynione w toku postępowania przygotowawczego o czyn z art. 190a § 1 k.k., w ramach którego biegli sądowi z zakresu psychiatrii i psychologii rozpoznali u skarżącego cyt. "uporczywe zaburzenia urojeniowe i specyficzne zaburzenia osobowości o typie osobowości paranoicznej". Do wniosku załączono m.in. opinię sądowo-psychiatryczną z 16 listopada 2021 r. oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. - Ś. w Ł. [...] Wydział [...] z 29 sierpnia 2022 r., sygn. akt [...], którym - między innymi - umorzono, w trybie art. 31 § 1 k.k. w związku z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., wobec M. P. postępowanie karne i na podstawie art. 93a § 1 pkt 4 k.k., art. 93b § 1 k.k., art. 93c pkt 1 k.k., art. 93g § 1 k.k. w związku z art. 31 § 1 k.k., orzeczono środek zabezpieczający w postaci umieszczenia go w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym o podstawowym stopniu zabezpieczenia.
Po wszczęciu postępowania administracyjnego skarżący skierował do organu I instancji pismo z 23 lutego 2023 r., w którym przede wszystkim zakwestionował wiarygodność sporządzonej przez biegłych sądowych opinii. Podniósł także, że 9 marca 2023 r. w Sądzie Rejonowym dla Ł.-Ś. w Ł., w sprawie o sygn. akt [...], odbędzie się rozprawa wyjaśniająca kwestię opinii sądowo-psychiatrycznej, z którą się nie zgadza i podważa.
Pismem z 22 marca 2023 r. organ I instancji zwrócił się do Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. [...] Wydziału [...] o wyjaśnienie, czy na rozprawie sądowej 9 marca 2023 r., sygn. akt [...] zapadły rozstrzygnięcia, bądź podjęte zostały działania, które mogłyby rzutować na treść opinii sporządzonej przez biegłych oraz postępowanie w sprawie skierowania M. P. na badanie lekarskie.
W odpowiedzi Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. [...] Wydział [...] wyjaśnił, że w sprawie oskarżenia Prokuratury Rejonowej Ł. - B. przeciwko M. P. dopuszczono dowód z opinii biegłych i wyznaczono terminy badań.
Przed wydaniem decyzji, pismem z 17 maja 2023 r. Starosta Pajęczański zwrócił się ponownie do Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. [...] Wydziału [...] z prośbą o przekazanie opinii biegłych oraz wyników badań M. P., które miały miejsce 11 maja 2023 r. Z udzielonej przez Sąd informacji z 23 maja 2023 r. organ uzyskał wiadomość, iż opinia dotycząca podejrzanego M. P. nie została jeszcze wydana.
W tym stanie rzeczy organ I instancji uznał, że znajdująca się w aktach sprawy opinia sądowo-psychiatryczna stanowi wystarczający dowód zasadności wniosku Prokuratury Rejonowej w W. o skierowanie skarżącego na badanie lekarskie i decyzją z 31 maja 2023 r. Starosta Pajęczański skierował M. P. na badanie lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł., w zakresie uprawnienia kategorii B w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
W odwołaniu z 27 września 2023 r. skarżący zakwestionował opinię sądowo-psychiatryczną, stanowiącą podstawę zarówno wydanych orzeczeń sądowych, jak i rozstrzygnięcia administracyjnego. Podniósł, iż w jego ocenie, omawianą opinię sadowo-psychiatryczną - wobec istnienia i nadal w toku, podjętych przez niego czynności zmierzających do oficjalnego uznania za niewłaściwą i nie będącą jakąkolwiek podstawą prawną - aż do zakończenia i zatwierdzenia, bądź odrzucenia przez sąd wyników aktualnych czynności diagnostycznych jego osoby, należy uznać za niewiarygodną. Podkreślił, iż opiniujący go lekarze całkowicie pominęli w czasie obserwacji w klinice przedłożony przez niego materiał dowodowy, co winno potwierdzać bezzasadność stanowiska Prokuratury. Wskazał, iż jest zdeterminowany, aby prowadzić działania zmierzające do podważenia niebezpiecznego i nieuznawanego przez niego dokumentu, jakim jest opinia biegłych lekarzy sądowych.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy decyzję Starosty Pajęczańskiego z 31 maja 2023 r. o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem w zakresie uprawnienia kat. B. W uzasadnieniu organ podniósł, że stosownie do treści art. 75 ust.1 pkt 5 u.k.p., badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Uzupełnieniem tej regulacji jest art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., według którego starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, a także rozporządzenie Ministra Zdrowia z 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2022 roku, poz. 2503), powoływane dalej jako "rozporządzenie", które określa m.in. szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badania lekarskiego oraz jego zakres.
Organ wyjaśnił, że konstrukcja wyżej wymienionych przepisów, a szczególnie przytoczonego art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., wskazuje jednoznacznie, że skierowanie osoby na badania lekarskie może nastąpić w przypadku istnienia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia tej osoby mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Oznacza to, że zastrzeżenia (wątpliwości) co do stanu zdrowia muszą opierać się na wiarygodnych podstawach. Skierowanie na badania lekarskie może więc nastąpić, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami; nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionym w tym zakresie lekarzom. Nie jest zatem rolą organu prowadzenie w tym kierunku własnego postępowania. Właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość stan zdrowia kierowcy, winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy.
SKO wyjaśniło, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że informację o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego organ I instancji powziął na podstawie wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. z 11 stycznia 2023 r. o wszczęcie postępowania w sprawie skierowania na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnieniem lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w oparciu o opinię psychiatryczno-psychologiczną, w której wskazano, iż u M. P. rozpoznano uporczywe zaburzenia urojeniowe i specyficzne zaburzenia osobowości o typie osobowości paranoicznej. Opinię tę wydano w toku postępowania karnego o przestępstwo z art. 190a § 1 k.k.
W ocenie Kolegium, organ I instancji podjął wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w świetle pisma skarżącego z 23 lutego 2023 r., a uzyskanie 17 kwietnia 2023 r. informacji z sądu prowadzącego postępowanie karne, że w sprawie M. P. nie została jeszcze wydana nowa opinia lekarska, było wystarczającą podstawą do uznania załączonej do wniosku Prokuratora opinii sądowo-psychiatrycznej za wiarygodną.
W ocenie Kolegium analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki do skierowania skarżącego na badanie lekarskie, gdyż zostało uprawdopodobnione w znacznym stopniu, że jego stan zdrowia może powodować przeciwwskazania do kierowania pojazdami. Nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało uprawnionemu lekarzowi, który przeprowadzi w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. stosowne badania i oceni, czy stan zdrowia skarżącego pozwala na prowadzenie pojazdów mechanicznych.
Wobec tych ustaleń organ podkreślił, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia, w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, w zakresie - między innymi - zdrowia psychicznego. Szczegółowe warunki badania lekarskiego w tym zakresie zawiera załącznik nr 4 do rozporządzenia (§ 5 pkt 3). Stosownie do pkt 3 tego załącznika: 3. Oceniając stan zdrowia osoby badanej w zakresie stanu psychicznego uwzględnia się:
1) poważne zaburzenia psychiczne wrodzone lub spowodowane chorobą, urazem lub operacją neurochirurgiczną;
2) poważny niedorozwój umysłowy;
3) poważne zaburzenia zachowania spowodowane wiekiem lub zaburzenia osobowości mające negatywny wpływ na ocenę sytuacji, zachowanie lub zdolności adaptacyjne.
W ocenie SKO, skoro ze znajdujących się w aktach sprawy dowodów wynika, że u skarżącego rozpoznano "uporczywe zaburzenia urojeniowe i specyficzne zaburzenia osobowości o typie osobowości paranoicznej", to należy przyjąć, że występują uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego w obszarze istotnym dla oceny zdolności kierowcy do prowadzenia pojazdów, które stanowią podstawę do skierowania na badanie lekarskie. W ustalonym stanie faktycznym konieczne jest zatem przeprowadzenie badania przewidzianego w art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., które wykluczy, bądź potwierdzi istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, co należy do lekarza uprawnionego do przeprowadzania takich badań, a nie do organów administracji. Organ zauważył, że dopiero negatywny wynik badania skutkuje koniecznością cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Sama decyzja kierująca na badanie lekarskie nie przesądza ani o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych, ani też nie skutkuje pozbawieniem kierowcy uprawnień do kierowania pojazdami.
W skardze M. P. zakwestionował prawidłowość wydanej opinii sądowo-psychiatrycznej. Skarżący podniósł, iż niezrozumiałe jest dla niego, dlaczego nie uwzględniono jego wniosku "o wstrzymanie realizacji przedmiotowych wytycznych Prokuratury Rejonowej w W.". Podkreślił, że z uwagi na to, iż sprawa karna, w której podjął czynności zmierzające do oficjalnego uznania opinii sądowo-psychiatrycznej za niewłaściwą jest w toku, to aż do jej zakończenia organy administracji nie powinny podejmować żadnych czynności. Do skargi załączony został materiał smsowy, kopia wniosku do Sądu Rejonowego dla Ł. –Ś. w Ł. [...] Wydział [...] z 9 czerwca 2023 r. oraz kopia korespondencji e-mail skierowanej do biegłych psychiatrów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W pismach procesowych z dnia: 21 listopada 2023 r., 26 stycznia 2024 r. i 21 czerwca 2024 r. skarżący podtrzymał stanowisko w zakresie braku podstaw do skierowania go na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Ponownie podkreślił, iż nie uznaje wszystkich opinii sądowo-psychiatrycznych wydawanych w jego sprawie i uważa je za niewłaściwe, nierzetelne i stronnicze oraz nietrafne w odniesieniu do jego niezmiennego od lat i prawidłowego stanu zdrowia psychicznego możliwego do zaobserwowania w toku czynności prokuratorskich i sądowych.
Postanowieniem z 1 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 19 marca 2024 r. w spr. o sygn. II GZ 75/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w przedmiocie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie 21 czerwca 2024 r. M. P. podtrzymał zarzuty podniesione w skardze i oświadczył, że w 2023 roku wydana została kolejna opinia psychiatryczna w sprawie karnej, z którą się nie zgadza, gdyż jest dla niego druzgocąca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej: "p.p.s.a.").
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu utrzymująca w mocy decyzję Starosty Pajęczańskiego nr 406/2023 z 31 maja 2023 r. o skierowaniu M. P. na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie uprawnienia kat. B.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła sąd do wniosku, że decyzja ta odpowiada prawu, a zarzuty skargi są bezzasadne.
W sprawie sporne jest zaistnienie przesłanki skierowania skarżącego na badanie lekarskie w celu ustalenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Organy przyjęły, iż wnioski z pozyskanej od Prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. w toku postępowania administracyjnego opinii sądowo-psychiatrycznej z 16 listopada 2021 r. powodują powstanie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego, a w konwekcji dają podstawy do skierowania go na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Natomiast skarżący podnosi, iż nie uznaje wszystkich opinii sądowo-psychiatrycznych wydawanych od 2020 r. w sprawach karnych i uważa je za niewłaściwe, nierzetelne, stronnicze oraz nietrafne w odniesieniu do jego niezmiennego od lat i prawidłowego stanu zdrowia psychicznego. Zaznacza również, że załączona przez Prokuratora do wniosku z 11 stycznia 2023 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego opinia sądowo-psychiatryczno-psychologicznej, z której wynika, iż rozpoznano u niego cyt. "uporczywe zaburzenia urojeniowe i specyficzne zaburzenia osobowości o typie osobowości paranoicznej" nie może świadczyć o istnieniu uzasadnionych podstaw do skierowania go obecnie na badanie lekarskie, gdyż wydana została ponad rok wcześniej, przed złożeniem przez Prokuratora wniosku.
Marterialnoprawną podstawę skrążonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm. - dalej jako: "u.k.p."), w tym art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., według którego starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy.
W art. 3 ust. 1 u.k.p. ustawodawca wskazał również, że kierującym pojazdem może być osoba m.in. sprawna pod względem fizycznym i psychicznym. Zgodnie natomiast z art. 96 ust. 1 pkt 2 u.k.p. kierowca podlega nadzorowi w zakresie spełniania wymagań określonych dla uzyskania i posiadania dokumentu stwierdzającego posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem. Nadzór ten sprawuje starosta (art. 96 ust. 2 u.k.p.). Zgodnie z art. 99 ust. 2 pkt 1 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1 z urzędu na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych - w zakresie, o którym mowa w ust. 1. Z kolei zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5) u.k.p., badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.
Ze wskazanych przepisów wynika, że zadaniem starosty jest czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów a sformułowanie, że "mają być uzasadnione" oznacza, że są one oparte na wiarygodnych podstawach. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się jakichś okoliczności faktycznych mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej (wyrok NSA z 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 605/14, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 16 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Go 1021/21; oba dostępne w na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA).
W każdym zatem przypadku, po otrzymaniu zawiadomienia o istniejących zastrzeżeniach dotyczących stanu zdrowia kierowcy, starosta jest obowiązany ocenić przesłankę z art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Jest zobligowany ustalić, czy zawiadomienie jest na tyle uzasadnione, że wynikają z niego okoliczności, które uzasadniają skierowanie kierowcy na badania lekarskie, aby podczas nich można było stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z 21 października 2014 r., sygn. akt I OSK 564/13, CBOSA). Przy interpretacji powyższej przesłanki należy mieć na względzie cel u.k.p., czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Psychofizyczna kondycja kierowcy jest niewątpliwie ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się jakichś okoliczności faktycznych mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej. Stąd też dopuszczalna jest w tym zakresie ingerencja prawna organów polegająca na doprowadzeniu do sprawdzenia stanu zdrowia kierowcy (wyroki NSA o sygn. akt: I OSK 1051/16, I OSK 2741/16, I OSK 1938/17, wszystkie dostępne w CBOSA).
Ustawa o kierujących pojazdami nie definiuje, ani bliżej nie określa pojęcia "zastrzeżenia co do stanu zdrowia". W tym zakresie sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną, że w takim przypadku należy kierować się słownikowym znaczeniem słowo "zastrzeżenie", które oznacza "krytyczną uwagę, wątpliwość" (por. "Wielki Słownik Poprawnej Polszczyzny", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006, str. 1455) z jednoczesnym uwzględnieniem opisanego wyżej celu regulacji (zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdu). Za uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia można uznać jedynie takie, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym. Nie jest konieczne uzyskanie przez organ pewności co do istnienia takich przeciwwskazań, bowiem kwestia zdolności do prowadzenia pojazdu będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany. Niezbędne jednak jest wysokie prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności do prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym, co musi być potwierdzone przez właściwego starostę w toku przeprowadzonego postępowania (wyroki: NSA z 14 grudnia 2021 r., II GSK 2319/21, z 18 maja 2020 r., I OSK 514/19; z 26 maja 2020 r., I OSK 1739/19; z 5 października 2018 r., I OSK 2741/16; wszystkie dostępne w CBOSA).
Dodatkową wskazówką dla organu przy ocenie przesłanki skierowania kierowcy na badania lekarskie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. jest treść art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Przy czym ustawodawca także w tym przypadku nie wskazał precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. Ustawodawca opisał je jako: "uzasadnione i poważne". Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (z 28 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 1052/17, CBOSA), że "uzasadnione" to takie, które przede wszystkim powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach. Natomiast "poważne" to takie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, które mogą mieć wpływ na kierowanie pojazdami i w efekcie zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Skarżący kwestionuje źródło pozyskania i wykorzystanie informacji o stanie jego zdrowia przez organy obu instancji, podnosząc, iż przekazana przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. opinia sądowo-psychiatryczna z 16 listopada 2021 r., z której wynika, iż rozpoznano u niego cyt. "uporczywe zaburzenia urojeniowe i specyficzne zaburzenia osobowości o typie osobowości paranoicznej" jest niewłaściwa, nierzetelna, stronnicza i nietrafna.
W orzecznictwie sądów administracyjnych panuje zgodny pogląd, że opinia sądowo-psychiatryczna dotycząca stanu zdrowia udostępniona przez prokuratora stanowi wystarczającą i zarazem wiarygodną podstawę do skierowania kierowcy na badania lekarskie. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że opinia taka została sporządzona na potrzeby innego postępowania, które nie ma związku z funkcjonowaniem skarżącego jako kierowcy w ruchu drogowym. Jeśli bowiem wynikały z niej uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego pod kątem możliwości kierowania pojazdami, to nie można skutecznie zarzucać, że wzięto pod uwagę zawarte w takiej opinii wnioski (np. wyrok NSA z 28 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 1052/17, CBOSA). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się również pogląd, że z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje w sytuacjach stresowych, z którymi będzie się stykał na drodze. Bez znaczenia natomiast jest to, czy pojawiające się na tym tle dysfunkcje mają postać jednostki chorobowej, czy też cechy nieprawidłowej osobowości. Każda bowiem trwała niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym (wyrok NSA z 15 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2704/12, CBOSA).
Podstawą do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie nie jest przy tym kategoryczne i ostateczne ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy bowiem do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje odpowiednie przewidziane prawem orzeczenie. Nie jest zatem konieczne uzyskanie przez organ pewności co do istnienia takich przeciwwskazań, bowiem kwestia zdolności do prowadzenia pojazdu będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany (wyrok NSA z 18 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 514/19, CBOSA). Wydanie decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdów. Nie jest konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarczy wysokie prawdopodobieństwo ich istnienia. Jednocześnie ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu (wyrok NSA z 30 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2019/14, wyrok NSA z 26 lipca 2018 r., sygn.I OSK 625/18; CBOSA). Z powyższego wynika, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami.
Przedstawiony przez stronę w toku postępowania "materiał smsowy" oraz korespondencja kierowana do Prokuratora, sądu karnego oraz biegłych lekarzy sądowych wydających opinie co do jego stanu zdrowia psychicznego, wbrew argumentacji skarżącego, nie świadczy o tym, że opinia sądowo-psychiatryczno-psychologiczna z 16 listopada 2021 r., jest nierzetelna, stronnicza i nietrafna. Dodatkowo, jak zaznaczył skarżący na rozprawie 21 czerwca 2024 r., biegli wydali w sprawach karnych kolejne opinie dotyczące jego stanu zdrowia, które są dla niego niekorzystne i z którymi się nie zgadza. Wnioski i stwierdzenia zawarte w przesłanej przez Prokuratora opinii z 16 listopada 2021 r., w ocenie sądu, doprowadziły organy do słusznego wniosku, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, skoro wynika z niej, iż u skarżącego rozpoznano uporczywe zaburzenia urojeniowe i specyficzne zaburzenia osobowości o typie osobowości paranoicznej. W opinii można przeczytać, że biegli rozpoznali u skarżącego utrwalone zaburzenia urojeniowe, o których świadczyło "wypowiadanie licznych treści urojeniowych o tematyce prześladowczej, ksobnej i częste przyjmowanie postaw pieniaczych". Biegli stwierdzili również, iż "istnieje wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przez skarżącego czynu związanego z procesem chorobowym w przyszłości, dlatego zasadne jest zastosowanie środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym o podstawowym stopniu zabezpieczenia, ponieważ zastosowanie środka zabezpieczającego w postaci terapii w tym typie zaburzeń psychicznych nie jest skuteczne". Taki środek zabezpieczający został zresztą orzeczony postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł. - Ś. w Ł. [...] Wydział [...] z 29 sierpnia 2022 r., sygn. akt [...].
Mając na względzie powyższe, nie sposób zakwestionować prawidłowości stanowiska organów administracji, iż zaistniały uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, a weryfikacja istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wymaga odpowiedniej wiedzy medycznej i powinna być dokonana przez osoby posiadające stosowne uprawnienia. Organy prawidłowo dostrzegły także, że mają obowiązek czuwania nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób, który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Okoliczność, iż opinia sądowo-psychiatryczno-psychologiczna pochodzi z 16 listopada 2021 r., natomiast postępowanie administracyjne wszczęto dopiero w lutym 2023 r., nie ma przy tym istotnego dla sprawy znaczenia, skoro do chwili obecnej opinia ta nie została podważona, a kolejne opinie wydawane w zakresie oceny stanu zdrowia psychicznego skarżącego potwierdzają istnienie uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia.
Wyjaśnić przy tym należy, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnień do kierowania pojazdami, bowiem jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Przeprowadzone w tym zakresie badanie może prowadzić bądź do stwierdzenia istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami bądź ustalenia, że takie przeciwwskazania nie występują.
Nie ma również istotnego znaczenia w sprawie okoliczność, iż skarżący kwestionuje w skardze rzetelność badań przeprowadzonych przez biegłych sądowych. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do weryfikacji opinii biegłego, jak również nie ma możliwości powołania biegłego do oceny stanu zdrowia skarżącego. Należy przy tym podkreślić, iż ocena dowodowa ww. opinii biegłych przez sąd w postępowaniu, dla potrzeb którego zostały sporządzone, nie warunkuje rozstrzygnięcia organów administracji podejmowanych w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Nie stanowi też przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego prowadzonego w tym trybie. Jak już to zostało podkreślone, opinie biegłych są jedynie wiarygodnym źródłem informacji uzasadniającym zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, nie zastępują natomiast badania z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p.
W rezultacie, podjęte w sprawie decyzje organów są prawidłowe, informacje wynikające z opinii biegłych sądowych stanowiły wystarczającą podstawę do ustalenia, że istnieją w sprawie uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy, co obligowało organ do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Przeprowadzone przez organy postępowanie nie narusza przy tym przepisów postępowania administracyjnego wskazanych w skardze, tj. dochowały zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), uwzględniły i oceniły dowody w sprawie w granicach wyznaczonych u.k.p. (art. 75 k.p.a., art. 76a k.p.a.), prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe (art. 77 k.p.a.).
Sąd na rozprawie ocenił załączone przez skarżącego do skargi i pism procesowych "materiały smsowe" oraz kopie pism kierowanych do Prokuratora, biegłych sądowych, Sądu Rejonowego dla Ł. - Ś. w Ł. [...] Wydziału [...] oraz Sądu Okręgowego w Ł., jednakże dowody te nie mają wpływu na wynik kontroli legalności zaskarżonej decyzji, gdyż nie wynika z nich, że opinia biegłych z 16 listopada 2021 r. została zmieniona, czy też uchylona.
Z tych względów sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.
R.T-M.