III SA/Łd 689/22

III SA/Łd 689/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Janusz Nowacki
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 510
art. 35, art. 25 ust. 1
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.
Sentencja
Dnia 30 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Asesor WSA Anna Dębowska (spr.), , Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Lubasińska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2023 roku sprawy ze skargi R. G. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 3 sierpnia 2022 roku nr SO-II.621.69.2022 w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 3 sierpnia 2022 r., nr SO-II.621.69.2022 Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Konstantynowa Łódzkiego z 16 maja 2022 r., nr SO.5343.13.2021 o wymeldowaniu skarżącego R.G. z pobytu stałego w K. przy ul. [...].
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że decyzją z 28 października 2021 r. Burmistrz Konstantynowa Łódzkiego, działając na wniosek A.G. (obecnie K.), współwłaścicielki nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], orzekł o wymeldowaniu R.G. (męża wnioskodawczyni) z pobytu stałego pod wskazanym adresem.
Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie.
Decyzją z 12 stycznia 2022 r. Wojewoda Łódzki uchylił decyzję z 28 października 2021 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z 16 maja 2022 r. Burmistrz Konstantynowa Łódzkiego orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w K.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący podniósł, że toczy się aktualnie jego proces rozwodowy z A.K. Decyzja o zmianie miejsca zamieszkania miała związek z konfliktem małżeńskim i nie była trwała, lecz wymuszona sytuacją rodzinną. Większość swoich rzeczy pozostawił w domu w K. Skarżący zamierza ponownie stale zamieszkiwać w swoim domu i dlatego podjął pracę bliżej K. Żona wraz z nowym partnerem (policjantem z zawodu) od sierpnia uniemożliwia mu dostęp do domu (odmawia mu wejścia do domu, wymieniła zamki w drzwiach, utrudnia kontakty z dziećmi). Skarżący zaprzeczył jakoby dopuszczał się aktów przemocy wobec żony i zerwał wszelkie kontakty łączące go z domem w K. Zarzucił organowi pierwszej instancji wyrywkowe posługiwanie się materiałem dowodowym, pomijanie okoliczności przemawiających na jego korzyść, w tym faktu, że jest współwłaścicielem nieruchomości. Zdaniem skarżącego wymeldowanie z pobytu stałego spowoduje poważne ograniczenia w zakresie korzystania z praw wyborczych oraz pełnienia służby wojskowej.
Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję z 16 maja 2022 r. stwierdził, że skarżący opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego w K. przy ul. [...] i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Najpierw w styczniu 2017 r. wyprowadził się z domu i ze względu na konflikt z żoną A.G. (obecnie K.) oraz z przyczyn zawodowych przebywał poza K. Następnie 28 maja 2018 r. ostatecznie wyprowadził się z nieruchomości, zabierając ze sobą część swoich rzeczy osobistych niezbędnych mu do codziennej egzystencji. W późniejszym czasie odbierał z domu swoje rzeczy partiami. Od tego czasu skoncentrował swoje centrum życiowe pod innym adresem i do stałego przebywania w domu w K. już nie powrócił. Najpierw wynajmował mieszkanie w Ł. przy ul. [...] (w okresie od 27 listopada 2017 r. do 31 maja 2018 r.). Potem zamieszkał w miejscowości R. w gminie J., podejmując zatrudnienie w firmie w G. Następnie zamieszkiwał i pracował w R.1. W odwołaniu skarżący wskazał swój aktualny adres ponownie jako R. w gminie J. Od opuszczenia miejsca pobytu stałego skarżący nie ponosił kosztów utrzymania domu, którego jest współwłaścicielem (opłat eksploatacyjnych za media, kosztów remontów i napraw, ubezpieczeń nieruchomości, podatku od nieruchomości, rat kredytu hipotecznego). Pomiędzy małżonkami toczy się postępowanie rozwodowe. 28 maja 2018 r. została zniesiona pomiędzy nimi małżeńska wspólnota majątkowa. Sąd zobowiązał skarżącego do płacenie alimentów żonie i zapewnił mu prawo do regularnych kontaktów z małoletnimi dziećmi, jednakże poza miejscem zamieszkania małoletnich (czyli poza domem w K.). Skarżący wraz z żoną podejmowali wysiłki zmierzające do sprzedania nieruchomości w K. 30 czerwca 2021 r. A.G. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie męża z pobytu stałego, a następnie w lipcu tegoż roku wymieniła zamki w drzwiach do nieruchomości. Skarżący sprzeciwił się wymeldowaniu. Zadeklarował, że w najbliższych miesiącach zamierza ponownie zamieszkać w domu w K. Odwiedziny w spornej nieruchomości 22 sierpnia 2021 r. oraz 4 i 5 września 2021 r. zakończyły się kłótnią z żoną i jej partnerem oraz złożeniem przez skarżącego doniesienia o popełnieniu przestępstwa. Mimo to skarżący nie wystąpił do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie posiadania nieruchomości. Deklaruje jedynie, że rozważa taką możliwość, czekając na wynik sprawy karnej o naruszenie jego miru domowego. A.K. nie zgadza się na powrót skarżącego do zamieszkania w spornej nieruchomości. Obawia się przemocy fizycznej z jego strony. W domu w K. wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z partnerem i małoletnimi dziećmi. W ocenie organu drugiej instancji taki stan faktyczny znajduje swoje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy, na który składają się w szczególności: przesłuchania świadków 29 września 2021 r., 1 października 2021 r. i 22 lutego 2022 r., pismo Urzędu Miejskiego w K. z 18 stycznia 2022 r., nr SO.5343.13.2021 dotyczące ponoszenia opłat za odbiór odpadów oraz z tytułu podatku od nieruchomości, pisemne oświadczenia i wyjaśnienia stron (m. in. z 27 sierpnia 2021 r., 10, 20 i 29 września 2021 r., 15 października 2022 r., 9 i 14 lutego 2022 r., 21 i 25 kwietnia 2022 r.) oraz kopie dokumentów załączonych przez strony. Skarżący nie kwestionuje, że nie przebywa w spornym lokalu od końca maja 2018 r., a jedynie utrzymuje, że ma zamiar zamieszkiwania w lokalu i nie może powrócić do lokalu, gdyż żona z partnerem mu to uniemożliwiają (pismo z 13 lutego 2022 r.).
Zdaniem organu drugiej instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że ziściły się przesłanki wymeldowania R.G. z pobytu stałego, przewidziane w art. 35 w związku z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 510 ze zm.) Dobrowolnie wyprowadził się on z domu w K. w końcu maja 2018 r. Biorąc pod uwagę okres czasu, który upłynął od tego zdarzenia należy stwierdzić, że opuszczenie to miało charakter trwały. Doszło do trwałego zerwania więzi łączących skarżącego z tym miejscem zamieszkania i zogniskowania centrum aktywności życiowej pod nowy adresem. Wprawdzie opuszczenie miejsca pobytu stałego przez skarżącego w końcu maja 2018 r. nastąpiło w atmosferze kryzysu małżeńskiego, jednakże sam fakt istnienia konfliktu pomiędzy osobami zamieszkującymi w danym lokalu, nie powoduje jeszcze podważenia oceny, co do trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca stałego zameldowania, wynikającego z chęci poprawy komfortu życiowego poprzez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkaniem. Do wymiany zamków doszło już po opuszczeniu przez skarżącego lokalu. A.K. wymieniła zamki w drzwiach w lipcu 2021 r., a zatem po około 3 latach od opuszczenia przez skarżącego domu w K. Reakcją skarżącego na złożenie przez żonę wniosku o wymeldowanie, była wola powrotu do zamieszkiwania we wspólnym domu, w sytuacji gdy od ponad 3 lata przebywał on gdzie indziej. Deklarowany przez skarżącego zamiar powrotu do stałego zamieszkiwania w spornej nieruchomości jest jedynie pozorny. Skarżący jest zainteresowany utrzymywaniem wpisu meldunkowego w perspektywie przyszłego postępowania sądowego o podział majątku wspólnego, względnie o ustalenie sposobu korzystania z nieruchomości wspólnej, błędnie utożsamiając zameldowanie z prawem własności do lokalu. Okoliczności, że skarżący od listopada 2017 r. przestał regulować opłaty mieszkaniowe, kontakty z dziećmi utrzymuje poza miejscem ich zamieszkania, podejmował wysiłki zmierzające do sprzedaży domu i nie wystąpił do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie posiadania nieruchomości, tudzież ustalenie sposobu korzystania z nieruchomości wspólnej, także potwierdzają, że opuszczenie przez niego miejsca pobytu stałego miało charakter trwały i w istocie nie ma on zamiaru powrotu do stałego przebywania pod tym adresem.
Organ drugiej instancji ocenił, że wprawdzie organ pierwszej instancji nie wykonał wszystkich zaleceń, co do ponownego prowadzenia postępowania w sprawie, wskazanych w decyzji z 12 stycznia 2022 r., a w szczególności nie przeprowadził oględzin lokalu, jednakże naruszenie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Wszystkie okoliczności kluczowe dla sprawy zostały już bowiem ustalone innymi dowodami. Skoro skarżący sam przyznał, że od maja 2018 r. przestał stale zamieszkiwać w domu w K., a decyzję o tym podjął samodzielnie i bez przymusu osób trzecich, ze względu na sytuację w małżeństwie, to przeprowadzenie oględzin było zbędne.
Reasumując organ drugiej instancji stwierdził, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego w sposób dobrowolny i trwały. Utrzymywanie w ewidencji ludności wpisu o zameldowaniu skarżącego na pobyt stały w K. przy ul. [...] w sytuacji gdy od końca maja 2018 r. przebywał on gdzie indziej, stanowiłoby jedynie fikcję meldunkową i jako takie, było sprzeczne z celem prowadzenia ewidencji ludności. Stosownie bowiem do postanowień art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności: zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.
Jeżeli faktycznie w spornym lokalu pozostały jeszcze rzeczy osobiste skarżącego, które nie zostały mu wydane, to dochodzenie ich zwrotu będzie możliwe na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Postępowanie meldunkowe ma za swój przedmiot jedynie realizację obowiązku meldunkowego (rejestrowego) i nie służy do rozwiązywania sporów majątkowych między stronami. Decyzje w sprawach meldunkowych nie wywołują nieodwracalnych skutków prawnych. Zatem gdyby doszło do sądowego ustalenia sposobu korzystania z nieruchomości wspólnej, tudzież przywrócenia skarżącemu przez sąd jej posiadania, a skarżący powróci do stałego zamieszkiwania na niej, to nie będzie przeszkód do ponownego zameldowania go pod tym adresem.
Wymeldowanie z pobytu stałego nie spowoduje dla skarżącego ograniczeń w realizacji praw wyborczych. Z treści art. 19 Kodeksu wyborczego wynika możliwość wpisania do rejestru wyborców osób, które stale zamieszkują na obszarze gminy bez zameldowania na pobyt stały bądź nigdzie nie zamieszkują, ale przebywają na obszarze gminy. Wymeldowanie z pobytu stałego nie powoduje ograniczeń w pełnieniu przez skarżącego służby w W. Skoro jednak skarżący nie zamieszkuje na stałe w K., to powinien dopełnić obowiązku meldunkowego w aktualnym miejscu pobytu stałego.
W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o stwierdzenie jej nieważności w całości, ewentualnie uchylenie w całości, stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, wbrew ciążącemu na organie pierwszej instancji obowiązkowi w tym zakresie, w szczególności poprzez niewykonanie przez organ pierwszej instancji czynności, do których zobowiązał go Wojewoda Łódzki decyzją z 12 stycznia 2022 r. oraz pominięcie tej kwestii przez organ drugiej instancji w zaskarżonej decyzji, a także poprzez nie spełnienie wniosków dowodowych wskazanych przez skarżącego;
b. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w wyrywkowym posługiwaniu się zgromadzonym materiałem dowodowym w sposób prowadzący do uzasadnienia decyzji o wymeldowaniu skarżącego z jego domu przy jednoczesnym pomijaniu istotnych faktów i dowodów, stanowiących na korzyść skarżącego;
c. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej jednostronnych stwierdzeń opartych jedynie na stanowisku wnioskodawczyni, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz bezstronności i równego traktowania;
d. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji ze względu na pominięcie w uzasadnieniu istotnych faktów, dowodów zawartych w materiale postępowania;
e. art. 138 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji z 16 maja 2022 r., w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie wskazanej decyzji i orzeczenie o odmowie w przedmiocie wymeldowania skarżącego z domu przy ul [...] w K.;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
a. art. 24 ust. 1 oraz ust. 2 pkt. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypełnienia obowiązku meldunkowego, także ze względu na niesłuszne założenie o zaistnieniu podstawy do wymeldowania skarżącego z miejsca stałego pobytu;
b. art. 35 w związku z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sprawie wymeldowania pomimo niezaistnienia wystarczających przesłanek ku temu, a w szczególności poprzez niewłaściwe uznanie czasowego pobytu skarżącego poza swoim domem za zmianę stałego miejsca zamieszkania;
c. art. 28 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez odmowę prawa do bycia zameldowanym we własnym domu skarżącemu mającemu tytuł własności lokalu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie 30 maja 2023 r. skarżący wyjaśnił, że sprawa o sygn. akt IC [...] była sprawą o separację. Obecnie jest to sprawa o rozwód prowadzona pod inną sygnaturą. We wrześniu 2022 r., już po wydaniu zaskarżonej decyzji złożył powództwo przeciwko partnerowi żony o przywrócenie posiadania w Sądzie Rejonowym w P. (sprawa o sygn. akt IC [...]). Z uwagi na brak ustalenia adresu zamieszkania partnera żony, postępowanie zostało zawieszone przez Sąd Rejonowy w P. Skarżący nadto wyjaśnił, że pracuje w R.1. i chciałby zamieszkać przy ul. [...] w K. w domu, z którego został wymeldowany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego i ich wykładni przez organ administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji. Dokonując kontroli działalności administracji publicznej sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego załatwienia sprawy i posiada jedynie uprawnienia kasacyjne.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub procesowego uzasadniającego uwzględnienie skargi.
Stosownie do treści art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnymi i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym jest zameldowana.
Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie/zameldowanie ma charakter jedynie ewidencyjno-rejestrowe, gdyż służy wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie ma wobec tego żadnego związku z ustalaniem prawa do lokalu, jego wykonywaniem ani tym bardziej nie dotyczy uprawnień w zakresie ich przyznawania czy pozbawiania. Postępowanie w sprawie o wymeldowanie nie wkracza w sferę stosunków cywilnoprawnych, a jego celem, z uwagi na swój ewidencyjny charakter, jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu – faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Ma wyłącznie charakter porządkowy i nie jest formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu (por. wyrok WSA w Krakowie z 26 stycznia 2017 r., III SA/Kr 1095/16; wyrok WSA w Poznaniu z 30 marca 2017 r., IV SA/Po 1033/16; wyrok WSA w Kielcach z 12 kwietnia 2017 r., II SA/Ke 69/17). W postępowaniu o wymeldowanie nie rozstrzyga się zatem o prawach do lokalu, nieruchomości.
Pobytem stałym w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
Zgodnie z treścią art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Z brzmienia wskazanej normy prawnej wynika, że jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenia przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu, oznaczające faktyczne nieprzebywanie w lokalu.
Mając na uwadze powyższe unormowania stwierdzić należy, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie o wymeldowanie jest wyjaśnienie nie tylko, czy osoba wymeldowywana przebywa w danym miejscu, ale jeśli w lokalu nie przebywa, to jakie były przyczyny jej wyprowadzenia się i czy całokształt okoliczności wskazuje, że wyprowadzenie się to ma charakter trwały i było dobrowolne.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że brak dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania. Należy bowiem przyjąć, że nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania czynności prawnych w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu lub też bezskuteczne podejmowanie takich czynności, stwarza sytuację zobowiązującą organ administracji do wymeldowania osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła. W orzecznictwie utrwalił się też pogląd, który sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni podziela, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany podejmuje próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania (por. wyroki NSA: z 19 lutego 2021 r., II OSK 2961/20; z 1 lipca 2021 r., II OSK 2915/18; z 20 maja 2016 r., II OSK 2065/14; z 28 grudnia 2017 r., II OSK 863/17; z 1 marca 2018 r., II OSK 2068/17).
Środkami prawnymi umożliwiającymi powrót do lokalu są roszczenia cywilnoprawne, które mogą wynikać z prawa do lokalu, o ile przysługuje ono danej osobie, albo też z przewidzianej przepisami Kodeksu cywilnego ochrony posiadania. Niekorzystanie z tych środków we właściwym czasie, jak również sytuacja, gdy nie odniosły one zamierzonego skutku powoduje, że zachodzą podstawy do wymeldowania, skoro jego przesłanką jest fakt niezamieszkiwania w lokalu. Przeszkodę do wymeldowania stanowi uwzględnienie przez sąd powszechny stosownego roszczenia cywilnoprawnego przed wydaniem decyzji rozstrzygającej wniosek o wymeldowanie (por. wyrok z 17 lipca 2020 r., II OSK 392/20). Przez trwałe opuszczenie miejsca stałego pobytu należy rozumieć przebywanie poza tym miejscem z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym (por. wyroki NSA: z 19 lutego 2021 r., II OSK 2961/20; z 1 lipca 2021 r., II OSK 2915/18; z 20 maja 2016 r., II OSK 2065/14; z 28 grudnia 2017 r., II OSK 863/17; z 1 marca 2018 r., II OSK 2068/17).
Mając na uwadze powyższe rozważania oraz ustalony w sprawie stan faktyczny, przyjąć należy, że spełnione zostały przesłanki do wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego.
W piśmie z 13 lutego 2022 r. skarżący sam wyjaśnił, że od końca maja 2018 r. przestał zamieszkiwać w domu przy ul. [...] w K. w związku z kryzysem małżeńskim. Decyzję, że nie będzie zamieszkiwał w domu podjął samodzielnie i bez przymusu osób trzecich. W maju 2018 r. zabrał jedynie niezbędne rzeczy, później część książek i dokumentów. Niektóre rzeczy zabrał pod koniec 2020 r.
Wyjaśnienia skarżącego korespondują w tym zakresie z zeznaniami świadków M.J. z 1 października 2021 r. (k. 34), I.J. z 29 września 2021 r. (k. 33), J.M. z 29 września 2021 r. (k. 32), M.G. z 29 września 2021 r. (k. 31), a także wyjaśnieniami uczestniczki postępowania A.G. z 29 września 2021 r. i 9 lutego 2022 r. (k. 40-41 i k. 81-82 akt administracyjnych).
Świadek J.M. 29 września 2021 r. zeznała, że skarżący nie mieszka na ul. [...] od około 3-4 lat i go nie widziała w tym domu. Od M.G. dowiedziała się, że skarżący z nimi nie mieszka. 22 lutego 2022 r. świadek podtrzymała swoje zeznania. Świadek M.J. zeznał, że od około 3-4 lat nie widuje skarżącego. Był kilkakrotnie w mieszkaniu A.G. i nigdy nie zastał skarżącego (od 3-4 lat). Świadek I.J. zeznała, że od córki A.G. – H. słyszała, że skarżący się wyprowadził. Przez okres 4 lat od kiedy się wyprowadził, widziała go około 3-4 razy, ale było to na początku. Ostatnio widziała go, gdy około miesiąc wcześniej pod domem na ul. [...] "robił awanturę". Świadek M.G. 29 września 2021 r. zeznała, że skarżący nie mieszka z rodziną od zimy 2018 r. W ostatnich miesiącach 2017 r. zaprzestał przyjeżdżać do domu. Sam zabrał swoje rzeczy. Zamki w drzwiach zostały wymienione około lipca-sierpnia 2021 r.
Uczestniczka postępowania A.G. z 29 września 2021 r. i 9 lutego 2022 r. oświadczyła, że skarżący wyprowadził się po raz pierwszy w listopadzie 2017 r. i wynajął mieszkanie w Ł. Od tego czasu wszystkie rachunki za dom opłaca samodzielnie. W maju 2018 r. wyprowadził się definitywnie i związał swoje życie osobiste i zawodowe z miejscowością J. W latach 2018-2021 bywał w K. sporadycznie. Do domu nie chciał nawet wchodzić. Skarżący nie partycypuje w kosztach opłat stałych, napraw i remontów ani w spłacie wspólnych kredytów hipotecznych. Zamki wymieniła w lipcu 2021 r.
Zawiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków z 6 września 2021 r. (k. 15 -18) i 17 stycznia 2022 r. (k. 71-72) doręczono skarżącemu odpowiednio 17 września 2021 r. (k. 30) i 7 lutego 2022 r. (k. 90).
Skarżący został zatem zawiadomiony przez organ pierwszej instancji o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków zgodnie z art. 79 § 1 k.p.a. Z protokołów przesłuchań wynika, że świadkowie zostali pouczeni o treści art. 83 k.p.a. oraz o odpowiedzialności wynikającej z art. 233 k.k.
Zwrócić należy uwagę, że skarżący dopiero po wszczęciu postępowania (zawiadomienie z 19 lipca 2021 r.) w piśmie z 24 sierpnia 2021 r. zadeklarował zamiar ponownego zamieszkania w domu. W piśmie z 17 września 2021 r. wskazał, że 4 i 5 września 2021 r. nie został wpuszczony do domu, a wcześniej wymieniono zamek w drzwiach wejściowych.
W piśmie z 13 lutego 2022 r. skarżący wyjaśnił także, że nie składał wniosku o przywrócenie naruszonego posiadania, bo oczekuje na wynik sprawy toczącej się w związku ze złożonym przez niego zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa.
W odwołaniu od decyzji z 16 maja 2022 r. skarżący potwierdził, że decyzja o zmianie miejsca zamieszkania miała związek w konfliktem małżeńskim.
W postępowaniu administracyjnym skarżący przedłożył jedynie potwierdzenie złożenia zawiadomienia z 5 października 2021 r. o naruszeniu miru domowego oraz kierowaniu gróźb karalnych w okresie od 22 sierpnia do 5 września 2021 r., tj. czynu z art. 193 k.k. oraz art. 191 § 1 k.k.
Żadnych innych dokumentów mogących świadczyć o toczących się postępowaniach dotyczących władania nieruchomością przed wydaniem zaskarżonej decyzji jednak nie złożył i nie wskazał.
Oświadczenia M.G. z 15 listopada 2021 r. i S.G. z 16 listopada 2021 r., załączone do pisma z 21 kwietnia 2022 r., dotyczą wyłącznie uniemożliwienia skarżącemu wejścia do domu we wrześniu 2021 r. zostały złożone w związku ze sprawą o sygn. akt IC [...] o separację toczącą z powództwa A.G. przed Sądem Okręgowym w Łodzi.
Z postanowienia Sądu Okręgowego w Łodzi z 8 grudnia 2021 r., sygn. akt IC [...] wynika, że zabezpieczenie roszczenia o osobiste kontakty z małoletnimi dziećmi na czas trwania procesu o rozwód zostało udzielone skarżącemu poza miejscem ich zamieszkania.
Do dnia wydania zaskarżonej decyzji skarżący nie wykazał zatem, aby podjął jakieś działania mające na celu przywrócenie posiadania/zamieszkanie w domu przy ul. [...] w K. Skarżący nie wykazał, aby przed upływem roku od chwili naruszenia posiadania wystąpił skutecznie z powództwem posesoryjnym. Środkiem prawnym kierowanym przeciwko bezprawnemu uniemożliwieniu korzystania z lokalu, w którym dana osoba jest zameldowana, jest przysługujące jej roszczenie wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie posiadania lokalu. Zgodnie z art. 344 § 1 k.c. przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem. W myśl art. 344 § 2 k.c. roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia.
Według oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie 30 maja 2023 r. miał on wystąpić z powództwem o naruszenie posiadania przeciwko partnerowi żony do Sądu Rejonowego w P. dopiero we wrześniu 2022 r., czyli już po wydaniu zaskarżonej decyzji i po upływie ponad roku od wymienienia przez uczestniczkę postępowania zamków w drzwiach (lipiec-sierpień 2021 r.).
Jak już wyżej wskazano, o opuszczeniu lokalu można mówić także wówczas, gdy osoba, która opuściła lokal wskutek przeszkód stawianych przez jego właściciela, w niniejszej sprawie przez współwłaściciela (tj. wbrew własnej woli), nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu.
W rozpoznawanej sprawie skarżący opuścił miejsce stałego pobytu przy ul. [...] w K. już w 2018 r., a więc 3 lata przed wszczęciem postępowania. Zaprzestał także uczestniczenia w ponoszeniu kosztów związanych z utrzymaniem domu. Po wymianie zamków przez uczestniczkę postępowania, nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
W ocenie sądu okoliczności te świadczą o zerwaniu związków skarżącego z dotychczasowym miejscem stałego pobytu.
W tym stanie rzeczy prawidłowo organy administracji uznały, że zachodzą podstawy do wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w K. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego.
Z przytoczonych wyżej względów sąd uznając, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest zasadna, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.
is