III SA/Łd 687/25

III SA/Łd 687/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2026-01-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Paweł Dańczak
Robert Adamczewski /sprawozdawca/
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2483
art. 37ge,  art. 37gf ust. 5 , art. 37a ust. 30
Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1005
art. 25 pkt 3
Ustawa z dnia 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2024 poz 572
art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 9 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Sędzia WSA Paweł Dańczak, Protokolant st. asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 14 lipca 2025 roku nr 1001-IUCKOD-2.4811.1797.2025.13 M500-2025-0152880 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz skarżącego – K. K. kwotę 110,30 (sto dziesięć 30/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
III SA/Łd 687/25
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 14 lipca 2025 roku (znak: 1001-IUCKOD-2.4811.1797.2025.13) odmawiające na podstawie art. 58 Kodeks postępowania administracyjnego przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 26 lutego 2025 roku (znak: 1001-IUCKOD-1.4810.46855.2024.2).
Z akt sprawy wynika, że pismem z 26 lutego 2025 roku Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wezwał K. K. do uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł, na podstawie art. 37ge ustawy z 27 października 1994 roku o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 roku (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2483 ze zm.) [dalej: ustawa o autostradach płatnych]. Wezwanie wystosowane zostało w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd 17 grudnia 2021 roku o godz. [...] płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł K. pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], którego według Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców właścicielem na dzień naruszenia był skarżący. Powyższe wezwanie zostało doręczone w trybie art. 44 k.p.a. na adres: ul. [...] 30/9, [...] O., wskazany w Centralnym Rejestrze Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP) jako adres do doręczeń (rejestracyjny).
Nie zgadzając się z wezwaniem pismem z 23 kwietnia 2025 roku za pośrednictwem platformy ePUAP K. K. złożył sprzeciw wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu.
We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu skarżący wskazał, że wszystkie pisma w sprawie były wysłane pod zły adres [...] 30/9 w O., podczas gdy właściwym adresem zamieszkania i zameldowania jest ul. [...] 30/8 w O.. Ten adres widnieje też w bazie PESEL. Według strony na skutek błędu Urzędu Skarbowego w O. wpisano w 2022 roku adres [...] 30/9, który nigdy nie był prawidłowy. Skarżący skorygował adres 17 kwietnia 2025 roku od razu kiedy się dowiedział o błędzie. Dodatkowo skarżący podkreślił, że składając drogą pocztową 12 marca 2023 roku deklarację na potrzeby podatku od spadków i darowizn podał adres [...] 30/8. Wszystkie zatem pisma powinny trafiać na prawidłowy adres. Na skutek przesyłania pism pod zły adres skarżący nie mógł wziąć udziału w postępowaniu, co naruszyło jego prawa jako podatnika i uniemożliwiło obronę. O sprawie dowiedział się dopiero 17 kwietnia 2025 roku, kiedy zajęto wynagrodzenie w toku egzekucji administracyjnej.
Wspomnianym na wstępie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi odmówił przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu stwierdzając, że nie została spełniona jedna z przesłanek, wymienionych w art. 58 k.p.a., tj. strona nie uprawdopodobniła, aby uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu nastąpiło bez jej winy.
W ocenie organu wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej z 26 lutego 2025 roku zostało doręczone skarżącemu 19 marca 2025 roku w trybie przewidzianym w art. 44 k.p.a. poprzez dwukrotne awizowanie 4 marca 2025 roku i 12 marca 2025 roku Zwrot korespondencji przez placówkę pocztową nastąpił 19 marca 2025 roku z uwagi na jej niepodjęcie w terminie. Powyższe dokumentuje zwrócona przesyłka, z której wynika, iż z uwagi na niemożność doręczenia jej adresatowi jak i pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, który podjął się jej oddania adresatowi (art. 42, 43 k.p.a.) - przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata 4 marca 2025 roku w Urzędzie Pocztowym O. 6, zaś zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w tym Urzędzie Pocztowym wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszczono w skrzynce pocztowej adresata. Z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, przesyłkę awizowano powtórnie 12 marca 2025 roku. Organ zwrócił uwagę, że dwukrotne jej awizowanie udokumentowane zostało pismem Poczty Polskiej z 13 czerwca 2025 roku, w którym wyjaśniono co następuje cyt.: (...) "Ustalono w toku postępowania wyjaśniającego, że powyższa przesyłka została wydana do doręczenia w dniu 04.03.25 roku listonoszowi i tego samego dnia przesyłkę rozliczono jako awizowaną. Dnia 12.03.25 roku przesyłkę ponownie awizowano. W dniu 19.03.25 roku przesyłkę zwrócono do nadawcy. Dnia 02.04.25 roku zwracaną przesyłkę doręczono do IAS.(...)".
Przesyłka przechowywana była przez pełnych 14 dni liczonych od dnia pierwszego awiza w placówce pocztowej i z upływem ostatniego dnia terminu uznana została za doręczoną stronie. W rezultacie zdaniem organu wezwanie należało uznać za doręczone 19 marca 2025 roku, tj. po upływie 14 dni od pierwszego awizowania korespondencji z 26 lutego 2025 roku i to od tej daty, tj. 19 marca 2025 roku należy liczyć 14-dniowy bieg terminu do złożenia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej. Upłynął on zatem 2 kwietnia 2025 roku.
Tym samym sprzeciw z 23 kwietnia 2025 roku do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi skarżący wniósł z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia.
Powołując się na art. 58 k.p.a. organ administracji podniósł, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony pismem z 23 kwietnia 2025 roku przez właściwą osobę. W treści wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu skarżący zamieścił sprzeciw od naliczonej opłaty dodatkowej, czyli dopełniono czynności dla której określony był termin. Z analizy danych dotyczących postępowania egzekucyjnego wynika, że o tej sprawie skarżący dowiedział się 16 kwietnia 2025 roku, tj. w dniu zawiadomienia pracodawcy o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Zdaniem organu spełnione zostały zatem przesłanki złożenia wniosku przez zainteresowanego w ciągu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dopełniono czynności, dla której określony był termin. Natomiast organ stwierdził, że skarżący nie wykazał braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia sprzeciwu.
Odnosząc się do wniosku organ wyjaśnił, że na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. wystosowano prośbę do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. o udzielenie informacji w zakresie wyjaśnienia rozbieżności danych adresowych zawartych w sprzeciwie. W odpowiedzi Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. poinformował, że 8 stycznia 2022 roku za pośrednictwem systemu e-deklaracje K. K., NIP [...] zgłosił drukiem ZAP-3 adres zamieszkania: O., ul. [...]. W załączeniu przesyłano skan w/w druku. Ponadto 17 kwietnia 2025 roku wpłynął do Urzędu Skarbowego w O. druk ZAP-3 aktualizujący adres zamieszkania. Dane widnieją w CRP KEP, tj.: [...] O., ul. [...] 30/8.
Dodatkowo z pisma Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. z 20 maja 2025 roku wynika, że zgłoszenie SD-Z2 zostało nadane przez skarżącego za pośrednictwem Poczty Polskiej 13 marca 2023 roku i wpłynęło do Pierwszego Urzędu Skarbowego w O. 15 marca 2023 roku; - w przypadku zmiany adresu miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną, nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, za dokonanie aktualizacji nie uznaje się podania przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanym zgłoszeniu o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2, gdyż nie jest to dokument związany z obowiązkiem podatkowym; zeznanie podatkowe PIT-37 za 2023 rok zostało wygenerowane automatycznie 30 kwietnia 2024 roku z adresem, który widniał w bazie CRP KEP, czyli O., ul. [...]; zeznanie podatkowe PIT-37 za 2024 rok zostało wygenerowane automatycznie 30 kwietnia 2025 roku z adresem: O., ul. [...], ponieważ podatnik 17 kwietnia 2025 roku złożył druk ZAP-3 aktualizujący adres zamieszkania; • zeznania podatkowe PIT-37 za 2023 oraz 2024 rok wygenerowały się automatycznie z danymi, które aktualnie widniały w bazie CRP KEP, natomiast zgłoszenie SD-Z2 nie wywołuje obowiązku podatkowego, w związku z czym, nie można zaktualizować na tej podstawie adresu miejsca zamieszkania.
W tym miejscu organ podkreślił, że na dzień wystawienia wezwania adresem korespondencyjnym skarżącego w Centralnym Rejestrze Podatników Krajowej Ewidencji Podatników (dalej: CRP KEP) był adres: [...] O., ul. [...] 30/9. Zmianę adresu do doręczeń skarżący zgłosił we właściwym organie podatkowym, tj. w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w O. dopiero 17 kwietnia 2025 roku. Wobec powyższego wezwanie zostało skierowane na prawidłowy adres i uznane za doręczone w trybie art. 44 k.p.a.
W związku z powyższym organ stwierdził, że skarżący nie wykazał braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia sprzeciwu a zatem wniosek o przywrócenie terminu został złożony z uchybieniem art. 58 § 1 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K.K. zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
1. obrazę przepisu art. 58 §1 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu mimo uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącego;
2. obrazę art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj.:
- nie pozyskano danych z rejestru PESEL na okoliczność ustalenia, czy skarżący był kiedykolwiek zameldowany lub mieszkał pod adresem: ul. [...] 30/9 w O.,
- nie pozyskano złożonego w formie papierowej 13-03-2023 w Pierwszym Urzędzie Skarbowym w O. zgłoszenia SD-Z2 na okoliczność ustalenia, że skarżący tym dokumentem informował organy podatkowe o swoim adresie zamieszkania, tj. ul. [...] 30/8 w O.,
- nie zwrócono się do Państwa H., zamieszkałych pod adresem: ul. [...] 30/9 w O. celem ustalenia, czy skarżący kiedykolwiek mieszkał pod ww. adresem,
- nie pozyskano informacji PIT-11 za lata 2020-2025, składanych do organu podatkowego przez pracodawcę skarżącego, tj. Sąd Okręgowy w G. na okoliczność ustalenia, że adresem zamieszkania była ul. [...] 30/8 w O.,
- brak było rozważenia okoliczności, że pod adresem: ul. [...] 30/9 w O. nie zostały w rzeczywistości nigdy dostarczone pisma;
Z uwagi na powyższe błędne było uznanie przez organ prawidłowości fikcji doręczenia wezwania, gdy tymczasem z art. 44 k.p.a. wynika, że doręczenie powinno nastąpić na adres będący faktycznie miejscem zamieszkania.
3. obrazę art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak sporządzenia pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia, tj. nie odwołano się do całości argumentacji podniesionej we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, w szczególności związanego ze złożeniem zgłoszenia SD-Z2, w którym wskazany był prawidłowy adres zamieszkania;
4. obrazę art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu. Organ nie umożliwił wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego i w ten sposób skarżący nie mógł złożyć wniosków dowodowych w kierunku: pozyskania danych z rejestru PESEL, pozyskania informacji PIT-11, zwrócenia się do Państwa H., pozyskania złożonego zgłoszenia SD-Z2, przesłuchania skarżącego na okoliczności wskazane we wniosku, odniesienia się do stanowiska Poczty Polskiej oraz Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w O.;
5. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a., bowiem skarżący zastrzegł, że kierowane do niego pisma nie powinny być doręczane przez ePUAP, tymczasem zaskarżone postanowienie zostało wysłane na skrzynkę elektroniczną ePUAP, co nie budzi zaufania do władzy publicznej;
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia, względnie jego uchylenie, zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego obejmujących wysokość wpisu od skargi oraz opłat pocztowych (za każdy list polecony priorytetowy 10,30 zł). Wskazał ponadto, że do kosztów mogą zaliczyć się także koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.
Ponadto organ zauważył, że skarżący zarzucił również pominięcie wskazania, że w przypadku braku przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu, pismo należało ewentualnie potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania, co narusza art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. W ocenie skarżącego w sprawie wyszły na jaw nowe dowody, istniejące w dniu wystawienia wezwania, nieznane organowi, który wystawił wezwanie do opłaty dodatkowej tj. dowód w postaci operacji bankowej, z której, zdaniem skarżącego, wynika, że przejazd autostradą A4 17 grudnia 2021 roku samochodem o numerze rejestracyjnym [...] został prawidłowo opłacony.
Odnosząc się do powyższego organ uznał, że jest on bezzasadny. Przedmiotem wniosku było przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, w związku z którym wydane zostało zaskarżone postanowienie, na które przysługiwał środek zaskarżenia w postaci skargi do sądu. Tryb wznowienia postępowania to zupełnie odrębna procedura od trybu przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu. Organ w ramach jednego aktu może odnieść się do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, a w przypadku woli skarżącego, aby organ odniósł się również (a nie alternatywnie) do żądania wznowienia postępowania, winien był złożyć odrębny wniosek. Skarżący stwierdził, że przesłanką wznowienia byłoby przedłożenie dowodu, który zdaniem skarżącego świadczył o dokonaniu opłaty za przejazd pojazdu o nr rejestracyjnych [...] na płatnym odcinku autostrady A4 w dniu 17 grudnia 2021 roku, tj. potwierdzenie transakcji dokonania 17 grudnia 2021 roku wpłaty kwoty 1,80 zł tytułem: "DOP. VISA 421352******5289 PŁATNOŚĆ KARTĄ 1.80 PLN www.etoll.gov.pl 07 Warszawa". Tymczasem, aby stwierdzić, że wpłata ta faktycznie potwierdza dokonanie opłaty za ww. przejazd, konieczne byłoby przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, czy wpłata dotyczyła m.in. pojazdu, w związku z którym stwierdzono naruszenie, jak również ustalenie, czy wykupiony e-bilet autostradowy był prawidłowy, tj. dotyczył właściwego odcinka trasy, właściwej godziny rozpoczęcia przejazdu itp. Dowód ten byłby przedmiotem postępowania sprzeciwowego (a nie wznowieniowego), gdyby sprzeciw został wniesiony w terminie.
W dniu 9 stycznia do Sądu wpłynęło pismo skarżącego zatytułowane "SPIS WYDATKÓW", w którym skarżący wskazywał na poniesione koszty w postaci: wpisu od skargi : 100 zł, opłaty pocztowe za list polecony priorytetowy 10,30 zł, koszty przejazdu samochodem osobowym na rozprawę na trasie O. – Łódź w obie strony w kwocie 510,60 zł oraz utracony dochód, który wyliczył na kwotę 86,43 zł.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi skarżący podtrzymał zarzuty skargi i wnosił o zasądzenie kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie ze wspomnianym przepisem, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi uczyniono postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 14 lipca 2025 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania z 26 lutego 2025 r. do uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł K. w dniu 17 grudnia 2021 r., pojazdu o numerze rejestracyjnym [...].
Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność zaskarżonego postanowienia stwierdził, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozważania rozpocząć należy od stwierdzenia, że warunkiem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu jest jednoznaczne i nie budzące wątpliwości ustalenie przez organ, że termin do dokonania konkretnej czynności procesowej upłynął. Sprzeciw od wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej, jak stanowi art. 37gf ust. 1 ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 2483 ze zm.) [dalej: ustawa o autostradach płatnych], wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania o którym mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach. Jeżeli zatem prawidłowe doręczenie wezwania nie nastąpiło, to nie jest możliwe przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, ponieważ termin ten nie rozpoczął jeszcze biegu.
W tym miejscu wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach, w zakresie nieuregulowanym w ustawie o autostradach do postępowania w sprawie sprzeciwu stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Raz jeszcze zatem należy podkreślić, iż z powołanej regulacji płynie podstawowy wniosek, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest możliwe w przypadku stwierdzenia, że doszło do uchybienia temu terminowi. Jeśli zatem takie uchybienie nie wystąpiło, badanie zaistnienia przesłanek przywrócenia terminu i procedowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowe.
Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż nie doszło do prawidłowego doręczenia wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł K. w dniu 17 grudnia 2021 r., pojazdu o numerze rejestracyjnym [...].
Badając tę kwestię Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 9 stycznia 2025 r., II SA/Łd 686/25 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 14 lipca 2025 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu. Sąd uznał, że organ niezasadnie nałożył na skarżącego obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej w związku z niewniesieniem opłaty za przejazd 17 grudnia 2021 r. o godz. [...] płatnym odcinkiem autostrady A4, węzeł K.. Sąd wskazał przy tym, że zgodnie z treścią art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach dane, o których mowa w ust. 12 (a więc dane, które powinien zawierać bilet autostradowy), są gromadzone w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS i przechowywane w tym systemie nie krócej niż 12 miesięcy i nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem, chyba że przed upływem tego terminu zostanie wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7, wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne; w takim przypadku dane są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Przepis ten wszedł w życie z dniem 1 grudnia 2021 r. (zob. art. 25 pkt 3 ustawy z 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2021 r. poz. 1005) i obowiązywał do 30 czerwca 2023 r. (por. art. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 16 ustawy z 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2023 r. poz. 1193). Tym samym, w świetle powyższego, w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r., a więc w okresie obowiązywania tego przepisu dane, o których mowa w art. 37a ust. 12 ustawy o autostradach płatnych (dane, które powinien zawierać bilet autostradowy) mogły być gromadzone i przechowywane w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy, ale równocześnie zgodnie z wolą ustawodawcy nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. Równocześnie ustawodawca w sposób wyraźny pozwolił na dłuższy okres przechowywania tych danych - tj. dłuższy niż 24 miesiące licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem - jedynie w przypadku, gdy przed upływem 24 miesięcy licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zostało: wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7; wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadminsitracyjne, w którym dane te są niezbędne - w takim jednak przypadku dane te są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania.
Zatem, jeśli organ przed wskazanym w treści tego przepisu okresem (tj. przed upływem 24 miesięcy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem) nie podjął określonych działań (tj. gdy nie wystawił wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych bądź nie wszczął postępowania administracyjnego, egzekucyjnego lub sądowoadministracyjnego, w którym dane te są niezbędne), to tym samym nie mógł w sposób zgodny z prawem wykorzystywać wskazanych danych. Oznacza to, że dane te nie mogły być już wykorzystywane przez organ, a więc nie mogły być podstawą żądania opłaty dodatkowej. Z treści art. 37a ust. 30 in fine ustawy o autostradach wynika bowiem, że nawet w przypadku wystosowania przed upływem wskazanego terminu (tj. 24 miesięcy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem) wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach, czy wszczęcia postępowania administracyjnego, egzekucyjnego lub sądowoadministracyjnego (w którym dane te są niezbędne) organ może przechowywać wskazane dane jedynie do czasu zakończenia danego postępowania.
W analizowanej sprawie skoro przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4, węzeł K. miał miejsce w dniu 17 grudnia 2021 r. o godz. [...], to w dniu 26 lutego 2025 r. (data wystosowania wezwania) organ nie miał już podstaw do wzywania skarżącego do uiszczenia opłaty dodatkowej, ponieważ upłynął termin, o którym mowa w art. 37a ust. 30 ustawy.
Zatem postępowanie wywołane wniesieniem sprzeciwu od wezwania i ocena terminowości jego wniesienia przez skarżącego było działaniem wadliwym. Skoro zatem wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej nie mogło mieć miejsca z uwagi na wskazane okoliczności prawne, to stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia przez skarżącego sprzeciwu od tego wezwania również było wadliwe. W sytuacji natomiast braku możliwości skutecznego doręczenia wezwania nie można też mówić o uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu od tego wezwania. Termin ten nie mógł bowiem rozpoczął w praktyce biegu.
W takich okolicznościach faktycznych i prawnych niedopuszczalnym było, zdaniem Sądu, orzekanie przez organ w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu. Zaskarżone postanowienie narusza tym samym przepisy art. 58 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Innymi słowy przesądzenie skuteczności doręczenia wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej i uchybienia w związku z tym terminowi do wniesienia sprzeciwu jest warunkiem rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., termin do wniesienia odwołania (tutaj odpowiednio sprzeciwu) biegnie od dnia doręczenia wezwania stronie. Tylko prawidłowo dokonane doręczenie wywołuje zatem związane z tą czynnością skutki prawne. Jeżeli więc nie doszło do prawidłowego, zgodnego z prawem doręczenia wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej, to nie rozpoczął biegu termin na wniesienie od tego wezwania sprzeciwu, co wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia czyni bezprzedmiotowym. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem zastosowanie w sytuacji, gdy strona nie kwestionuje tego, że nie złożyła odwołania (tutaj sprzeciwu) w ustawowym terminie, twierdząc jedynie, że uchybienie to nie zostało przez nią zawinione (por. wyrok NSA z 12 listopada 2019 r., II OSK 238/12 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z 23 lipca 2024 r., IV SA/Wr 783/23).
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania sądowego należnych skarżącemu od organu Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, mając na uwadze dyspozycję art. 200 oraz art. 205 § 1 powoływanej ustawy p.p.s.a. Zasądzona kwota 110,30 zł objęła wpis od skargi (100 zł) oraz opłatę pocztową za list polecony zawierający skargę kierowaną do Sądu (10,30 zł).
Odnośnie do wniosku o koszty przejazdu skarżącego do Sądu na rozprawę (510,60 zł - obliczone jako równowartość iloczynu przejechanych kilometrów przez stawkę za 1 kilometr przebiegu) Sąd orzekł o powyższym w równolegle prowadzonej sprawie o sygn. akt II SA/Łd 686/25 (wniosek skarżącego o koszty w tych dwóch sprawach miał charakter łączny). Sąd nie uwzględnił natomiast wniosku skarżącego w zakresie zwrotu kosztów w postaci utraconego dochodu, albowiem w tym zakresie skarżący nie udokumentował wysokości utraconego dochodu.
ec