III SA/Łd 685/24

III SA/Łd 685/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-02-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak /sprawozdawca/
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 200 i art. 205 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 130a ust. 10 i 10h
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Sentencja
Dnia 20 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2025 roku sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 23 lipca 2024 roku nr SKO.4141.892.2024 w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 10 lipca 2024 roku nr ZDiT-IU.40081.215.1.2019; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącego M. J. kwotę 4250 (cztery tysiące dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 23 lipca 2024 r., nr SKO.4141.892.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.), dalej p.r.d., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 10 lipca 2024 r., nr ZDiT-IU.40081.215.1.2019 w przedmiocie ustalenia wobec M. J. obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu.
Jak wynika z akt, 15 maja 2018 r. na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu wydanej przez Komendę Miejską Policji w Łodzi pojazd marki Opel V. o numerze rej. [...] został usunięty z drogi i umieszczony na parkingu strzeżonym przy ul. [...] w Ł.. Z dyspozycji usunięcia pojazdu oraz notatki urzędowej z 15 maja 2018 r. sporządzonej przez funkcjonariuszy policji WRD KMP Łódź wynika, iż ww. pojazd został odebrany K. K. K., który okazał fakturę Vat z 14 maja 2018 r. dotyczącą nabycia przedmiotowego pojazdu.
Postanowieniem z 16 września 2019 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. w Ł. po rozpoznaniu sprawy z udziałem M. J., orzekł przepadek pojazdu marki Opel V. o numerze rej. [...] na rzecz Miasta Łodzi. Postanowienie jest prawomocne od 10 października 2019 r.
Decyzją z 10 lipca 2024 r. Prezydent Miasta Łodzi ustalił M. J. wysokość kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu w kwocie 21 085 zł.
Od powyższej decyzji M. J. złożył odwołanie, w którym podał, że pojazd, który został usunięty z drogi 15 maja 2018 r., został przez niego sprzedany 14 maja 2018 r. W załączeniu przedstawił kopię faktury nr 102/05/18 wystawioną 14 maja 2018 r.
Wskazaną na wstępie decyzją z 23 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że zgodnie z art. 130a ust. 10h p.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
Stosownie treści art. 130a ust. 5c p.r.d., pojazd usunięty z drogi w przypadkach określonych w ust. 1-2 oraz art. 140ad ust. 7 umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, z uwzględnieniem ust. 7. Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h (art. 130a ust. 10i p.r.d.).
Zgodnie z art. 130a ust. 10 p.r.d., starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
W myśl art. 130a ust. 10e p.r.d., w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Stosownie zaś do treści art. 130a ust. 10k p.r.d., decyzji, o której mowa w ust. 10h, nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat.
Kolegium wskazało, iż analiza materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wykazała, że pojazd marki Opel V. o numerze rej. [...], został usunięty z drogi na podstawie dyspozycji z 15 maja 2018 r. i w tym samym dniu został umieszczony na parkingu strzeżonym wyznaczonym przez właściwy organ. Właścicielem pojazdu w dniu jego usunięcia był M. J., o czym jednoznacznie świadczy treść postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. z 16 września 2019 r., sygn. akt [...]. Prawidłowo także (co potwierdził również sąd) doręczono właścicielowi przedmiotowego pojazdu powiadomienie o miejscu przechowywania usuniętego pojazdu, warunkach odebrania z parkingu i skutkach niedopełnienia tego obowiązku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że w świetle dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, wbrew zarzutom zawartym w odwołaniu, to właśnie M. J. należy traktować jako właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji o jego usunięciu.
Organy administracji publicznej właściwe do załatwienia sprawy są bezwzględnie związane treścią prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. z 16 września 2019 r., sygn. akt [...] o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Łodzi co oznacza, że nie mogą kwestionować ustaleń faktycznych leżących u jego podstaw, tj. co do osoby dotychczasowego właściciela pojazdu, nawet jeżeli strona podważa powyższe okoliczności w toku postępowania administracyjnego.
Źródłem tego związania jest norma prawna wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Organ administracji nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego celem podważenia wiążącego go prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego. Dopóki zatem postanowienie o przepadku pojazdu nie zostanie we właściwym trybie usunięte z obrotu prawnego, organy orzekające w niniejszej sprawie są związane stwierdzeniem, że skarżący - jako właściciel przedmiotowego pojazdu utracił własność tego pojazdu z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu cywilnego. To skarżący powinien podjąć w ramach postępowania cywilnego (np. wznowienie postępowania) skuteczne działania mające na celu usunięcie postanowienia z obrotu prawnego. Żadne inne dowody nie mogą być przez Kolegium brane pod uwagę.
Kolegium podkreśliło, że wydając decyzję na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d., organ nie ustala tego, czy usunięcie pojazdu było zasadne, czy starosta prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu o obowiązku odbioru pojazdu. Powyższe kwestie poprzedzające wydanie postanowienia na podstawie art. 130a ust. 10e p.r.d. bada sąd powszechny w sprawie przepadku pojazdu. Decyzja wydana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. ma charakter związany, co oznacza, że w każdym przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych w tym przepisie właściciel pojazdu będzie obciążony kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, niezależnie od tego, kiedy wydana została dyspozycja usunięcia i kiedy sąd orzekł przepadek pojazdu.
Zdaniem organu odwoławczego w zaskarżonej decyzji w sposób prawidłowy przedstawiono mechanizm obliczenia ustalonej opłaty oraz cezury czasowe, w jakich tę opłatę naliczono. Na kwotę 21 085 zł składały się:
- koszty usunięcia pojazdu w wysokości 283 zł ustalone na podstawie § 1 ust. 1 pkt 3 uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 15 listopada 2017 r., Nr LX/1419/17 w sprawie ustalania wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2018 r. (Dz. Urz. Woj. Łódzk. z 2017 r., poz.5134);
- koszty przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym od dnia usunięcia, tj. 15 maja 2018 r. do momentu uprawomocnienia się postanowienia sądu o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Łodzi tj. do 10 października 2019 r. w łącznej kwocie 20 802 zł, na którą to kwotę składają się opłaty:
- od 15 maja 2018 r. do 31 grudnia 2018 r., tj. 231 dni x 40 zł = 9 240 zł - § 1 ust. 2 pkt 3 uchwały nr LX/1419/17 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 15 listopada 2017 r. w sprawie ustalania wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2018 r.;
- od 1 stycznia 2019 r. do 10 października 2019 r., tj. 282 dnia x 41 zł = 11 562 z - § 1 ust. 2 pkt 3 uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 14 listopada 2018 r., Nr LXXIX/2123/18 w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2019 r. (Dz. Urz. Woj. Łódzk. z 2018 r., poz. 6361).
Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w odwołaniu Kolegium stwierdziło, że jest chybiony i w konsekwencji pozostaje bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. J. zaskarżając powyższą decyzję w całości zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.
1) art. 6, art. 7 w zw. z art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że:
- właścicielem pojazdu jest skarżący pomimo, że organ dysponował szeregiem dokumentów świadczących o tym, że właścicielem pojazdu marki Opel V. o numerze rej. [...] od 14 maja 2018 r. jest K. K. K., tj. notatką urzędową z 15 maja 2018 r. wraz z załącznikiem do notatki oraz fakturą nr 03/05/2018 z 14 maja 2018 r. wraz z kopią paragonu fiskalnego;
- właścicielem pojazdu jest skarżący pomimo, że z powołanych powyżej dokumentów wynika jednoznacznie, że jako właściciel ww. pojazdu od dnia 14 maja 2018 r. identyfikował się K. K. K., o czym poinformował funkcjonariuszy Policji;
2) art. 7 w zw. z art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie niewłaściwej i wybiórczej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów w postaci dokumentów, tj. notatki urzędowej z 15 maja 2018 r. wraz z załącznikiem do notatki, z których wynikało jednoznacznie, że K. K. K. od 14 maja 2018 r. jest właścicielem pojazdu marki Opel V. o numerze rej. [...] i od tego czasu identyfikuje się jako właściciel pojazdu, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego uznania, że kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu należy obciążono dotychczasowego właściciela - skarżącego (który był nim do 14 maja 2018 r.);
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.
1)art. 130a ust. 10e p.r.d. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c., poprzez błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że prawomocne postanowienie sądu wydane w odrębnym postępowaniu cywilnym w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu jest wiążące dla organów administracji publicznej w zakresie ustaleń faktycznych dotyczących, m.in. ustalenia właściciela pojazdu, podczas gdy z treści powołanego przepisu wynika jedynie, że sąd bada przesłanki orzeczenia przepadku, tj. czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co oznacza, że sąd nie dokonuje de facto poszukiwania i ustalenia osoby będącej właścicielem pojazdu, a jedynie bada, czy organ dołożył należytej staranności w poszukiwaniu właściciela - tym samym, wynikiem postępowania cywilnego nie jest stwierdzenie, kto jest właścicielem danego pojazdu, a jedynie orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu.
W oparciu o postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci notatki urzędowej KMP w Łodzi z 15 maja 2018 r. wraz z załącznikiem oraz akt sprawy o sygn. [...] toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Ł. - Ś. w Ł. na okoliczność, że właścicielem ww. pojazdu od 14 maja 2018 r. jest K. K. K., który nabył pojazd od skarżącego 14 maja 2018 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o oddalenie skargi.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego poparł wniesioną skargę. Skarżący oświadczył, że nie jest to jego pierwsza sprawa związana z obciążeniem kosztami usunięcia pojazdu, który sprzedał w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a nabywca nie dokonał przerejestrowania pojazdu. Wskazał, że zawsze jednak gdy przedkładał w ZDiT w Łodzi fakturę sprzedaży pojazdu wraz z wydrukiem z kasy fiskalnej, to organ uwzględniał powyższą okoliczność w prowadzonym postępowaniu i skarżący nie był już uczestnikiem w postępowaniu przed sądem powszechnym. W niniejszej sprawie również okazał w ZDiT w Łodzi fakturę sprzedaży pojazdu i uzyskał zapewnienie, że organ weźmie to pod uwagę, jednak stało się inaczej. Podkreślił, że nie rozumie dlaczego został uznany za właściciela pojazdu w sytuacji, gdy nowy właściciel oświadczył policjantom, że nabył od skarżącego pojazd i ta informacja znalazła się w dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 10 lipca 2024 r. o ustaleniu wobec skarżącego obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu pojazd marki Opel V. o numerze rej. [...] w łącznej kwocie 21 085 zł.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm.), dalej p.r.d., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi, tj. 15 maja 2028 r. Zgodnie z art. 130a ust. 10h p.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
W myśl art.130a ust.10 p.r.d., starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (art. 130a ust. 10a p.r.d.). W sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 130a ust.10e p.r.d.).
Stosownie do treści art.130a ust.10k p.r.d. decyzji, o której mowa w ust. 10h, nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że 14 maja 2018 r. miał miejsce wypadek drogowy na skrzyżowaniu ulic W1/W2 w Ł. z udziałem m.in. pojazdu marki Opel V. o numerze rej. [...]. Okoliczność wypadku drogowego została udokumentowana w notatce urzędowej z 15 maja 2018 r. sporządzonej przez funkcjonariusza Komendy Miejskiej Policji w Łodzi, z której wynika, że pasażer pojazdu marki Opel V. o numerze rej. [...] - K. K. K. okazał fakturę z 14 maja 2018 r., z której wynikało, że jest właścicielem ww. pojazdu. Na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu z 15 maja 2018 r., wydanej przez Komendę Miejską Policji w Łodzi, pojazd marki Opel V. o numerze rej. [...] został usunięty z drogi i umieszczony na parkingu strzeżonym.
Ze znajdującej się w aktach sprawy umowy kupna - sprzedaży wynika, że 25 kwietnia 2018 r. ww. pojazd nabył M. J. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "A. M. J." od M. G.. Zawiadomienie o usunięciu pojazdu oraz skutkach jego nieodebrania zostało doręczone M. J. 25 września 2018 r. Z kolei z załączonej do odwołania faktury Vat Nr 03/05/2028 z 14 maja 2018 r. wynika, iż M. J. działający pod nazwą: "A." sprzedał pojazd Opel V. o numerze rej. [...] K. K. K..
Postanowieniem z 16 września 2019 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. w Ł. po rozpoznaniu wniosku Prezydenta Miasta Łodzi z udziałem M. J., orzekł przepadek na rzecz Miasta Łodzi pojazdu marki Opel V. o numerze rej. [...]. Powyższe postanowienie jest prawomocne od 10 października 2019 r.
Na podstawie powyższych ustaleń faktycznych organy administracji obciążyły M. J. kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Opel V. o numerze rej. [...] w łącznej kwocie 21 085 zł wskazując, że w zakresie ustalenia właściciela pojazdu są związane, stosownie do treści art. 365 § 1 k.p.c. postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. z 16 września 2019 r., sygn. akt [...]. Skarżący natomiast w toku postępowania administracyjnego oraz w złożonej do sądu skardze konsekwentnie podnosił, że w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi, tj. 15 maja 2018 r. nie był właścicielem pojazdu. Podkreślał, iż 14 maja 2018 r. sprzedał ww. pojazd K. K. K., a powyższą okoliczność udokumentował przedstawioną w załączeniu do odwołania kopią faktury Nr 03/05/2018 wystawioną 14 maja 2018 r., wskazując jednocześnie na informacje znajdujące się na druku "Dyspozycja usunięcia pojazdu" oraz w notatce urzędowej funkcjonariuszy KMP w Łodzi z 15 maja 2018 r., z których wynika, że K. K. K. okazał funkcjonariuszom policji fakturę Vat z 14 maja 2018 r. w celu potwierdzenia swojego prawa własności pojazdu marki Opel V. o numerze rej. [...].
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest ustalenie, czy postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł.-W. w Ł. z 16 września 2019 r., sygn. akt [...] o przepadku na rzecz Miasta Łodzi pojazdu marki Opel V. o numerze rej. [...] ustala w sposób wiążący dla organów administracji prawo własności pojazdu i tym samym, czy zwalnia organy od obowiązku poczynienia własnych ustaleń w tym zakresie, a co za tym idzie, czy o usunięciu pojazdu z drogi powiadomiono właściciela pojazdu.
Zgodnie z art. 365 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przedmiotem prawomocności materialnej wynikającej z cytowanego art. 365 § 1 k.p.c. jest wyłącznie ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły. Wprawdzie według Sądu Najwyższego (por. wyroki: z 5 października 2012 r., IV CSK 67/12 oraz z 4 lutego 2011 r., III CSK 161/10), w konkretnym przypadku związanie, w myśl art. 365 § 1 k.p.c. rozciąga się na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu, w jakim indywidualizują one sentencję – jako rozstrzygnięcie o przedmiocie sporu, czyli związanie dotyczy sentencji wyroku i motywów w tych granicach, jakie stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia. Pogląd ten nie ma jednak znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ z treści sentencji postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł.-W. w Ł. z 16 września 2019 r. nie wynika, aby skarżący był właścicielem pojazdu. Sąd orzekł bowiem jedynie o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Łodzi, dlatego motywy uzasadnienia tego postanowienia tylko w takim zakresie są wiążące, w jakim mogą stanowić konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia o przepadku.
Nie bez znaczenia w sprawie jest także okoliczność, że zgodnie z art. 130a ust. 10d p.r.d. starosta może wystąpić do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, gdy w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu nie został ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do jego odbioru, mimo że w jej poszukiwaniu dołożono należytej staranności. Stosownie zaś z art. 130a ust. 10e p.r.d., w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Z zestawienia obu powołanych przepisów wynika, że orzeczenie o przepadku pojazdu może być wydane także wtedy, gdy właściciel tego pojazdu nie zostanie ustalony. Okoliczność ta nie wystąpiła w niniejszej sprawie, ma jednak istotne znaczenie normatywne, ponieważ potwierdza, że ustalenie właściciela pojazdu dla orzeczenia o jego przepadku nie wpływa na dopuszczalność i skuteczność orzeczenia o przepadku. Ustalenia faktyczne sądu powszechnego dotyczące właściciela pojazdu, z punktu widzenia skuteczności orzeczenia o przepadku pojazdu, nie determinują zatem takiego orzeczenia, stąd nie mogą być uznane za wiążące w ramach art. 365 § 1 k.p.c. W kontekście możliwości orzekania przez sąd powszechny o przepadku pojazdu także bez ustalenia jego właściciela, ustalenia faktyczne w tym zakresie nie stanowią koniecznego uzupełnienia rozstrzygnięcia o przepadku.
Nie ma więc w niniejszej sprawie żadnych racji jurydycznych przemawiających za uznaniem, że motywy uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł.-W. w Ł. z 16 września 2019 r. o przepadku na rzecz Miasta Łodzi pojazdu marki Opel V. o numerze rej. [...] dotyczące ustalenia, że skarżący był właścicielem przedmiotowego w chwili orzekania o jego przepadku, stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia i przez to są objęte wiążącą mocą prawną w rozumieniu art. 365 § 1 k.p.c. Ustalenie sądu cywilnego dotyczące kwestii właścicielskich pojazdu nie było bowiem przedmiotem rozstrzygnięcia, a co najwyżej przedmiotem rozważań zawartych w uzasadnieniu.
Przedmiotem prawomocności materialnej postanowienia o przepadku pojazdu na rzecz powiatu jest jedynie ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły. Walor prawomocnego rozstrzygnięcia zawartego w powoływanym postanowieniu dotyczył przepadku rzeczy - pojazdu samochodowego. Nie miało ono zatem charakteru ustalającego. Postanowienie o orzeczeniu przepadku dotyczy faktu przejścia własności na rzecz powiatu. Celem takiego orzeczenia nie było natomiast wiążące ustalenie pozostałych kwestii właścicielskich, tym bardziej, że zgodnie z art. 130a ust. 10d p.r.d. możliwe jest orzeczenie przepadku także pojazdu, w stosunku do którego nie ustalono właściciela ani osoby uprawnionej. Takie rozwiązanie jest możliwe dlatego, że nabycie prawa własności przez powiat, które następuje na podstawie konstytutywnego orzeczenia sądu o przepadku jest nabyciem pierwotnym, a nie pochodnym (por. m.in. wyroki NSA z 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 544/16, z 12 lipca 2024 r., sygn. akt II GSK 113/24, z 7 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 1740/23).
Wydanie zatem przez Sąd Rejonowy dla Ł.-W. w Ł. postanowienia z 16 września 2019 r. o przepadku na rzecz Miasta Łodzi pojazdu marki Opel V. o numerze rej. [...] nie zwalniało organów administracji od dokonania własnych ustaleń faktycznych dotyczących właściciela przedmiotowego pojazdu w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu.
Dodatkowo podnieść należy, że z treści cytowanego powyżej art. 130a ust. 10h p.r.d. wynika, że kluczowe znaczenia dla sprawy jest ustalenie, kto był właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi (tj. 15 maja 2018 r.). Na organach administracji ciążył więc obowiązek wynikający z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia właściciela pojazdu albo innej osoby uprawnionej do dysponowania tym pojazdem, zobowiązanych do pokrycia kosztów jego usunięcia, przechowania i oszacowania, stosownie do art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d. Nałożenie obowiązku poniesienia powołanych kosztów może bowiem nastąpić tylko na taką osobę, co do której zostanie bezspornie wyjaśnione i ustalone, że jest osobą zobowiązaną w świetle powołanego wyżej art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d.
W rozpoznawanej sprawie skarżący w toku postępowania odwoławczego, jak i w złożonej do sądu skardze konsekwentnie podnosił, że nie był właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi, tj. 15 maja 2018 r. Do odwołania skarżący załączył kopię faktury Nr 03/05/2018 wystawioną 14 maja 2018 r., z której wynika, że 14 maja 2018 r. sprzedał ww. pojazd K. K. K.. Organ odwoławczy pominął całkowicie powyższą okoliczność uznając, że wiążący charakter ma postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł.-W. w Ł. z 16 września 2019 r. pomimo, że z treści znajdującej w aktach sprawy notatki urzędowej funkcjonariusza Policji z 15 maja 2018 r. wynikało, że w dniu wypadku drogowego pasażer pojazdu marki Opel V. o numerze rej. [...] - K. K. K. okazał fakturę z 14 maja 2018 r., z której wynikało, że jest właścicielem ww. pojazdu.
Nie bez znaczenia jest przy tym złożone przez skarżącego na rozprawie w dniu 20 lutego 2025 r. wyjaśnienie, iż nie jest to jego pierwsza sprawa związana z obciążeniem kosztami usunięcia pojazdu, który sprzedał w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a nabywca nie dokonał przerejestrowania pojazdu. Wskazał, że zawsze jednak gdy przedkładał w ZDiT w Łodzi fakturę sprzedaży pojazdu wraz z wydrukiem z kasy fiskalnej, to organ uwzględniał powyższą okoliczność w prowadzonym postępowaniu i skarżący nie był już uczestnikiem w postępowaniu przed sądem powszechnym. Skarżący oświadczył jednocześnie, iż w niniejszej sprawie również okazał w ZDiT w Łodzi fakturę sprzedaży pojazdu Opel V. o numerze rej. [...] i uzyskał zapewnienie, że organ weźmie to pod uwagę, jednak stało się inaczej.
W sytuacji gdy organy administracji nie przeprowadziły należytego postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia czy skarżący był właścicielem pojazdu w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi, to przedwczesne jest obciążenie go kosztami związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu. Obowiązkiem organu była ocena stanowiska podniesionego przez skarżącego i przedstawionego na ich poparcie dowodów, tj. dokumentu prywatnego w postaci kopi faktury Nr 03/05/2018 z 14 maja 2018 r. oraz wypełnionego przez funkcjonariuszy WRD KMP w Łodzi druku "Dyspozycji usunięcia pojazdu" z 15 maja 2018 r. jak również ich notatki urzędowej z 15 maja 2018 r. sporządzonej przez funkcjonariuszy policji WRD KMP Łódź, z których wynika, że pojazd został odebrany właścicielowi - K. K. K.. Skoro organ dysponował wiedzą, że właścicielem pojazdu jest K. K. K. (któremu zresztą doręczone zostało w dniu 29 maja 2018 r. powiadomienie o usunięciu z drogi na parking strzeżony pojazdu Opel V. o nr rej. [...]), to taką informację powinien był zawrzeć we wniosku o orzeczenie przepadku. Podkreślić w tym miejscu należy, że obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz prawnej oceny poczynionych w ten sposób ustaleń w świetle zastosowanych przepisów prawa, spoczywa na organie administracyjnym. Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uznanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub czyni to ogólnikowo, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 k.p.a.
Ustalenie osoby, która w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi była jego właścicielem, jest przesłanką wydania decyzji na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d., a zatem okoliczność ta musi podlegać ustaleniu przez organy administracji publicznej w ramach postępowania w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, czy oszacowaniem pojazdu. Brak natomiast (lub nieprawidłowe) ustalenie osoby, która w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi była właścicielem pojazdu uniemożliwia z kolei ostateczną ocenę legalności działań lub zaniechań organów na tle obowiązków określonych w art. 130a ust. 10 p.r.d. Ten ostatni przepis w zw. z treścią art. 130a ust. 10a i 10h p.r.d. w sposób jednoznaczny formułuje obowiązek właściwego starosty w zakresie prawidłowego powiadomienia właściciela lub osoby uprawnionej o powinności odbioru pojazdu w maksymalnym terminie 30 dni od dnia powiadomienia, pod rygorem wystąpienia do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu oraz o skutkach nieodebrania pojazdu, w tym o skutkach wynikających z art. 130a ust. 10e i 10h p.r.d. Ponownie należy zaznaczyć, że o ile ustalenie osoby, która w dacie dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi była właścicielem, nie jest przesłanką do orzeczenia przepadku pojazdu przez sąd powszechny, o tyle niewątpliwie jest warunkiem wydania decyzji na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d.
Reasumując powyższe rozważania sąd stwierdził, że organy w niniejszej sprawie dokonały błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 10 i ust. 10h p.r.d., co doprowadziło naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. Z akt sprawy wynika, że organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego, a zatem zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania postawione w skardze należało uznać za zasadne.
Organy w przeprowadzonym postępowaniu nie dokonały niezbędnych wyjaśnień i ustaleń w zakresie osoby właściciela pojazdu lub innej osoby zobowiązanej do pokrycia kosztów jego usunięcia, przechowywania i oszacowania. Raz jeszcze podkreślić należy, że z treści art. 130a ust. 10h p.r.d. wynika wprost, że koszty te ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, a zatem ustalenie kto był właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji o jego usunięciu ma podstawowe znaczenie dla ustalenia osoby zobowiązanej do poniesienia kosztów, co automatycznie rzutuje również na określenie w prawidłowy sposób stron toczącego się postępowania administracyjnego.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 10 lipca 2024 r. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), na które składają się: wynagrodzenie pełnomocnika - 3 600 zł, wpis sądowy od skargi – 633 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł.
R.T-M.