III SA/Łd 682/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła sprzeciwu wniesionego przez P. M. od decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia 20 sierpnia 2025 r., która uchyliła decyzję ZUS z dnia 24 czerwca 2025 r. o umorzeniu należności z tytułu składek i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Skarżący zarzucił organowi błędy interpretacyjne, uchybienia KPA, mylną ocenę sytuacji oraz przedłużanie postępowania. Podkreślił, że działania organu pogorszyły jego sytuację materialną i doprowadziły do bezdomności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał sprzeciw za zasadny. Sąd wyjaśnił, że rozpoznając sprzeciw od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., ocenia jedynie istnienie przesłanek do jej wydania, a kontrola ma charakter formalny. Stwierdził, że ZUS naruszył art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ uchylając decyzję organu I instancji, nie wykazał, że naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. (sprzeczność sentencji z uzasadnieniem) miało wpływ na postępowanie wyjaśniające lub że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy co do zasady powinien merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, a wydanie decyzji kasacyjnej jest możliwe tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy zachodzi konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego. W tym przypadku, zdaniem sądu, ZUS powinien był orzec co do istoty sprawy zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W związku z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd odmówił również zasądzenia kosztów postępowania na rzecz organu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organy odwoławcze, w szczególności wymóg wykazania istotnego wpływu naruszenia przepisów postępowania na konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy.
Dotyczy specyficznej procedury sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego w postępowaniu administracyjnym.
Zagadnienia prawne (1)
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, zamiast merytorycznie ją rozstrzygnąć?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ nie wykazał, że naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, ani że zachodziła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ odwoławczy zakwestionował jedynie naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. (sprzeczność sentencji z uzasadnieniem), ale nie wykazał, aby miało to wpływ na postępowanie wyjaśniające lub że zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy powinien był merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, a nie stosować art. 138 § 2 k.p.a. bez spełnienia kumulatywnych przesłanek.
Przepisy (19)
Główne
p.p.s.a. art. 151a § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wymaga to wykazania wpływu naruszenia na postępowanie wyjaśniające.
Pomocnicze
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 64a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 208
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 199
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 2a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 32
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 83 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 83 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28 § 3a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie art. 3 § 1
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 k.p.a., nie wykazując, że naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy lub że zachodziła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma więc wyłącznie charakter formalny i polega na sprawdzeniu, czy decyzja kasatoryjna organu II instancji poprawnie została wywiedziona z jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. • konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej podejmowanej na podstawie wskazanego przepisu opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach, a mianowicie: wydaniu decyzji przez organ I instancji z naruszeniem przepisów postępowania (...) oraz uznaniu przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. • organ odwoławczy co do zasady (...) jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. Odstępstwem od tej zasady jest (...) uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej.
Skład orzekający
Joanna Wyporska-Frankiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. przez organy odwoławcze, w szczególności wymóg wykazania istotnego wpływu naruszenia przepisów postępowania na konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego w postępowaniu administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne kontrolują stosowanie przez organy odwoławcze przepisów proceduralnych, zwłaszcza art. 138 § 2 k.p.a., co jest kluczowe dla praktyki prawniczej.
“Sąd administracyjny: Organ odwoławczy nie może uchylać decyzji bez uzasadnienia!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.