III SA/Łd 682/24

III SA/Łd 682/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 77 par. 1, art. 79 par. 2, art. 84, art. 94 par. 2, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 23 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Anna Dębowska, Protokolant st. asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2025 roku sprawy ze skargi P. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu Łódzkiego z dnia 21 czerwca 2024 roku nr 29/2023/STUD/WF w przedmiocie stwierdzenia nieważności dyplomu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu Łódzkiego z dnia 24 kwietnia 2024 roku, nr 29/2023/STUD/WF; 2) zasądza od Rektora Uniwersytetu Łódzkiego na rzecz skarżącej – P. G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 21 czerwca 2024 r. nr 29/2023/STUD/WF, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) w związku z art. 23 ust. 4, art. 77 ust. 4 pkt 2 oraz ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.) - Rektor Uniwersytetu Łódzkiego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie: 1) stwierdzenia nieważności dyplomu licencjata nadającego P. G. tytuł zawodowy licencjata na kierunku [...] w specjalności język francuski z drugim językiem romańskim (hiszpańskim) o numerze [...] wydanym w dniu 8 lipca 2022 r. przez Uniwersytet Łódzki; 2) zobowiązania P. G. do zwrotu Rektorowi UŁ oryginału dyplomu wraz z odpisem dyplomu w języku polskim i francuskim, suplementem do dyplomu oraz odpisem suplementu do dyplomu w języku angielskim.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
P. G. w ramach postępowania kwalifikacyjnego została przyjęta na studia w roku akademickim 2019/2020 na kierunku [...] studia I stopnia, stacjonarne. W dniu 23 września 2019 r. P. G. złożyła i podpisała treść ślubowania, a następnie w dniu 1 października 2019 r. zawarła z uczelnią umowę o warunkach odpłatności za usługi edukacyjne świadczone w Uniwersytecie Łódzkim na rzecz studentów studiów stacjonarnych nr [...]. W związku z uzyskaniem wszystkich zaliczeń przedmiotów objętych programem studiów w roku akademickim 2021/2022, P. G. zobowiązana była do przygotowania i złożenia pracy dyplomowej. Praca licencjacka pt. "[...]" została przygotowana w ramach seminarium licencjackiego pod kierunkiem dr S. Z., adiunkta w Zakładzie [...]UŁ. Zgodnie z § 54 ust. 1 Regulaminu Studiów w UŁ przyjętego uchwałą Senatu UŁ nr 449 z dnia 14 czerwca 2019 r. (ze zm.), w ostatnim semestrze lub roku studiów student, który uzyskał zaliczenia wszystkich obowiązkowych przedmiotów i praktyk w toku studiów, wgrywa pracę dyplomową do systemu APD (Archiwum Prac Dyplomowych), a po jej akceptacji przez kierującego pracą uzyskuje zaliczenie seminarium dyplomowego. Z kolei zgodnie z § 55 ust. 1 Regulaminu Studiów w UŁ oceny pracy dyplomowej wgranej w systemie APD dokonują niezależnie kierujący pracą oraz recenzent.
P. G. złożyła pracę dyplomową w dniu 27 czerwca 2022 r. i wgrała ją do systemu APD. W dniu 3 lipca 2022 r. kierujący pracą sporządził raport z badania antyplagiatowego pracy w systemie JSA (Jednolity System Antyplagiatowy), który dał wynik negatywny. Kierujący pracą w dniu 4 lipca 2022 r. wystawił ocenę bardzo dobrą pracy licencjackiej P. G. uznając, że "Praca napisana jest poprawnym językiem francuskim, który jest niewątpliwą zaletą całej kompozycji. Drobne niedociągnięcia składniowe i powtórzenia leksykalne nie wpływają na odbiór pracy". Recenzent dr A. N. w dniu 5 lipca 2022 r. wystawił ocenę dobry plus pracy licencjackiej studentki, uznając, że praca "zredagowana jest w sposób w miarę staranny, występują co prawda błędy ortograficzne i składniowe, jednak praca jest merytorycznie dobra". W zakresie charakterystyki doboru i wykorzystania źródeł recenzent uznał, że "źródła są raczej skromne, ale dobrze wykorzystane". Na podstawie uzyskanych ocen pracy dyplomowej P. G. została dopuszczona do obrony pracy dyplomowej, która odbyła się w dniu 8 lipca 2022 r. Z treści protokołu egzaminu licencjackiego wynika, że P. G. złożyła egzamin licencjacki z wynikiem bardzo dobrym, co skutkowało uzyskaniem oceny z całego toku studiów dobry plus.
W dniu 13 grudnia 2022 r. z rzecznikiem prasowym Uniwersytetu Łódzkiego skontaktował się drogą elektroniczną G. B. S., który poinformował, że publikacja jego autorstwa pt. "[...]" została wykorzystana w znacznym stopniu w przygotowaniu pracy licencjackiej przez studentkę. G. B. S. poinformował, że P. G. skontaktowała się z nim poprzez aplikację Messenger rok wcześniej, w czasie kiedy jego książka była już opublikowana - utwór ten został opublikowany przez francuskie wydawnictwo Budo Editions w roku 2021. Poinformował, że P. G. poszukiwała informacji w sprawie użytej przez autora metodologii przygotowania publikacji. Autor publikacji podał, że wyjaśnił, że przeprowadzał wywiady z mistrzami karate zamieszkującymi jego okolicę, przeszukiwał archiwa i stare dokumenty. W grudniu 2022 r. P. G. ponownie skontaktować się z autorem z okazji jego urodzin. W wyniku wymiany informacji o przygotowywanej pracy licencjackiej, P. G. przesłała mu swoją pracę licencjacką. W ocenie autora praca dyplomowa stanowiła ok. 90% zapożyczeń z jego publikacji - wskazał, że niektóre słowa zostały pozmieniane, niektóre fragmenty zostały nieprawidłowo zrozumiane. W wyniku bezpośredniej konfrontacji P. G. nie przyznała się do winy. B. G. S. przesłał do uczelni plik z pracą licencjacką, w której zaznaczył fragmenty, które jego zdaniem świadczą o dokonanych nieuprawnionych zapożyczeniach. Wskazał również na nielogiczne błędy w zakresie przytoczonych faktów, które miały uzasadniać jego pewność co do dokonanych zapożyczeń.
31 marca 2023 r. na Wydziale [...] UŁ powołany został trzyosobowy zespół, którego zadaniem było ustalenie czy studentka dokonała plagiatu w swojej pracy licencjackiej. Zespół dysponował plikiem PDF zawierającym publikację "[...]", który uczelnia otrzymała bezpośrednio od jej autora. Zespół ustalił, że studentka w znacznym stopniu powieliła strukturę książki G. B. S. (np. spis treści), indeks podobieństwa pomiędzy oboma utworami wyniósł 32% (określony narzędziem CrossRef), znaczna część pracy stanowiła przeróbkę treści publikacji francuskiej z użyciem peryfraz i synonimów, praca zawiera szereg błędów rzeczowych oraz opiera się na bezkrytycznym powieleniu wywiadów wykonanych przez G. B. S. zebranych na potrzeby jego publikacji. Ponadto w ocenie Zespołu fakt, że publikacja francuska znalazła się w bibliografii i jest kilkukrotnie prawidłowo cytowana w pracy licencjackiej, w żaden sposób nie zmienia oceny, że publikacja ta została wykorzystana w sposób nieuprawniony w znacznie szerszym zakresie niż to wynikało z poprawnych cytowań.
Z uwagi na powyższe okoliczności Rektor UŁ doszedł do przekonania, że zgłoszenie G. B. S. ma uzasadnione podstawy i istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że studentka mogła w swojej pracy licencjackiej wykorzystać w sposób nieuprawniony fragmenty publikacji "[...]" bez podawania źródła albo poprzez odpowiednie zmodyfikowanie treści, które miało niejako "ukryć" fakt dokonywania nieuprawnionych zapożyczeń, co mogło skutkować dokonaniem tzw. ukrytego plagiatu.
Pismem z 4 września 2023 r. Rektor UŁ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności dyplomu licencjata nadającego jej tytuł zawodowy licencjata na kierunku [...] w specjalności język francuski z drugim językiem romańskim o numerze [...] wydanym w dniu 8 lipca 2022 r. Ponadto Rektor UŁ w trybie zapytania ofertowego dokonał wyboru oferty złożonej przez biegłego na sporządzenie stosownej opinii w sprawie oraz dokonał zakupu egzemplarza publikacji "[...]" autorstwa G. B. S..
Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2023 r. Rektor UŁ dopuścił dowód z opinii biegłego w sprawie oceny i analizy dokonanych zapożyczeń w pracy dyplomowej pt. "[...]" z innych źródeł oraz wskazał osobę biegłego dr hab. W. F., zatrudnioną na stanowisku adiunkta w [...]Uniwersytetu Warszawskiego.
29 grudnia 2023 r. do Rektora UŁ wpłynęła opinia biegłego na temat pracy licencjackiej studentki, z której wynika, że przedstawiona praca licencjacka nosi wyraźne znamiona plagiatu publikacji "[...]" G. B. S., wydanej przez wydawnictwo Budo Editions w 2021 r.
18 stycznia 2024 r. wpłynęło pismo pełnomocnika strony, w którym zakwestionował opinię biegłego dr hab. W. F. oraz raport Zespołu i wnosił o ich pominięcie. Jednocześnie pełnomocnik zawnioskował o przeprowadzenie następujących dowodów: z opinii biegłych M. S., S. Z. oraz A. N. na okoliczność popełnienia plagiatu przez studentkę, przesłuchania wyżej wymienionych osób jako świadków w przypadku zaistnienia przyczyny do wyłączenia ich jako biegłych, przesłuchania strony celem wyjaśnienia okoliczności związanych z dotarciem do książki autorstwa G. B. S., zobowiązania strony do przedstawienia korespondencji i dopuszczenia dowodu z jej treści na okoliczność motywów kierujących G. B. S. zarzucając jej popełnienie plagiatu oraz dopuszczenie dowodu z korespondencji pomiędzy G. B. S. a Uniwersytetem Łódzkim.
Postanowieniem z 26 stycznia 2024 r. Rektor UŁ oddalił wniosek dowodowy w sprawie pominięcia dowodów z wydanej w sprawie opinii biegłego dr hab. W. F. oraz raportu zespołu powołanego na [...]UŁ w dniu 31 marca 2023 r. oraz wniosek dowodowy w sprawie dopuszczenia dowodu z opinii biegłych M. S., S. Z. oraz A. N.. Rektor UŁ dopuścił natomiast dowód z zeznań świadków M. S., S. Z. oraz A. N., a także dopuścił z urzędu dowód z zeznań świadka A. S.. Nadto Rektor UŁ dopuścił dowód z przesłuchania strony oraz dowód z korespondencji prowadzonej przez P. G. z G. B. S., wskazując na obowiązek jej przekazania organowi w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia pod rygorem pominięcia tego dowodu. Jednocześnie organ oddalił wniosek dowodowy z korespondencji prowadzonej przez Uniwersytet Łódzki z G. B. S., ponieważ ta korespondencja znajdowała się już w aktach sprawy.
Rektor UŁ postanowił przeprowadzić z urzędu rozprawę administracyjną i wyznaczyć jej termin na dzień 13 lutego 2024 r., a następnie postanowieniem z 13 lutego 2024 r. wyznaczył nowy termin rozprawy administracyjnej na dzień 11 marca 2024 r. Dopuścił na wniosek pełnomocnika dowód z ustnej uzupełniającej opinii biegłego oraz wezwał stronę do osobistego stawiennictwa na rozprawie.
28 lutego 2024 r. do Rektora UŁ wpłynął wniosek pełnomocnika strony o zmianę terminu rozprawy z uwagi na zajęcia prowadzone przez pełnomocnika na Wydziale Prawa i Administracji UŁ w godzinach od 10.00 do 14.00. Postanowieniem z 5 marca 2024 r. Rektor UŁ nie uwzględnił wniosku pełnomocnika o zmianę terminu rozprawy administracyjnej zaplanowanej na dzień 11 marca 2024 r., uzasadniając swoje stanowisko faktem, że nie stwierdzono żadnych okoliczności uzasadniających odroczenie rozprawy określonych w art. 94 k.p.a. W dniu 7 marca 2024 r. do uczelni wpłynęła wiadomość elektroniczna od strony z prośbą o przesunięcie terminu rozprawy administracyjnej z uwagi na chorobę. Strona załączyła skan zaświadczenia lekarskiego.
11 marca 2024 r. odbyła się rozprawa administracyjna. W treści protokołu z rozprawy wskazano, że strona oraz jej pełnomocnik nie stawili się. Kierujący rozprawą potwierdzili, że w aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru, potwierdzające prawidłowe doręczenie zawiadomień o terminie rozprawy administracyjnej stronie i jej pełnomocnikowi (doręczone stronie w dniu 16 lutego 2024 r., a jej pełnomocnikowi w dniu 28 lutego 2024 r.). Kierujący rozprawą podzielili stanowisko Rektora w zakresie nieuwzględnienia wniosku pełnomocnika o odroczenie rozprawy. Ponadto przeanalizowali wniosek strony złożony w dniu 7 marca 2024 r. o zmianę terminu rozprawy z powodu choroby i uznali, że z treści zaświadczenia lekarskiego z dnia 7 marca 2024 r. nie wynika, aby strona była chora - w rubryce "Cel wydania zaświadczenia" lekarz wpisał informację o zwolnieniu pacjentki z zajęć akademickich w dniu 11 marca 2024 r. z powodu wizyty u lekarza oraz konieczności wykonania badań diagnostycznych. Wskazany cel wydania zaświadczenia, w ocenie kierujących rozprawą, nie był równoznaczny z faktem aktualnie trwającej choroby, a z uwagi na uzyskanie przez studentkę informacji o terminie rozprawy w dniu 16 lutego 2024 r. miała ona wystarczająco dużo czasu na odpowiednie zorganizowanie terminu badań lekarskich tak, aby ich termin nie kolidował z zaplanowanym terminem rozprawy administracyjnej. Ustalenie terminu badań lekarskich na ten sam dzień, w którym został o wiele wcześniej wyznaczony termin rozprawy, w ocenie kierujących rozprawą nie stanowił przeszkody trudnej do przezwyciężenia, a także innej ważnej przyczyny - w rozumieniu art. 94 § 2 k.p.a., które mogłyby uzasadniać odroczenie rozprawy.
W toku rozprawy administracyjnej przeprowadzono następujące dowody: z przesłuchania biegłego dr hab. W. F., z przesłuchania świadka dr hab. A. S., prof. UŁ, z przesłuchania świadka dr hab. M. S. – B., prof. UŁ - Przewodniczącej komisji egzaminacyjnej, która przeprowadziła egzamin licencjacki P. G., z przesłuchania świadka dr S. Z. - kierującego pracą licencjacką P. G. oraz członka komisji egzaminacyjnej, która przeprowadziła jej egzamin licencjacki, z przesłuchania świadka dr A. N. - recenzenta pracy licencjackiej oraz członka komisji egzaminacyjnej, która przeprowadziła jej egzamin licencjacki. Postanowieniem z 27 marca 2024 r. Rektor UŁ pominął dowód opisany w punkcie 7 postanowienia z 26 stycznia 2024 r., tj. dowód z korespondencji prowadzonej przez studentkę z G. B. S. z uwagi na niedoręczenie tych dokumentów organowi w terminie i na zasadach określonych we wskazanym postanowieniu, a także pominął dowód opisany w punkcie 6 wskazanego postanowienia, tj. dowód z przesłuchania strony z uwagi na zebranie w sprawie kompletnego materiału dowodowego.
Rektor UŁ po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego decyzją z 24 kwietnia 2024 r. stwierdził nieważność dyplomu licencjata nadającego P. G. tytuł zawodowy licencjata na kierunku [...]w specjalności język francuski z drugim językiem romańskim (hiszpańskim) o numerze [...] wydanym w dniu 8 lipca 2022 r. przez Uniwersytet Łódzki oraz zobowiązał stronę do zwrotu oryginału dyplomu wraz z odpisem dyplomu w języku polskim i francuskim, suplementem do dyplomu oraz odpisem suplementu do dyplomu w języku angielskim.
Pismem z 14 maja 2024 r. pełnomocnik strony złożył do Rektora UŁ wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie naruszenie:
a) art. 94 § 2 k.p.a. wobec nieodroczenia rozprawy administracyjnej, pomimo niestawiennictwa na skutek zaistnienia przeszkód trudnych do przezwyciężenia, tudzież zaistnienia innych ważnych przyczyn uzasadniających odroczenie;
b) art. 6, 7, 8, 10 oraz 79 § 2 k.p.a. wobec pozbawienia strony możliwości udziału w postępowaniu oraz złożeniu wyjaśnień w sprawie;
c) art. 84 k.p.a. wobec oparcia rozstrzygnięcia na opinii biegłej nieposiadającej koniecznych wiadomości specjalnych oraz raporcie autorstwa osób nieposiadających takich wiadomości;
d) art. 86 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. wobec nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącej;
e) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,
2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 115 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wskutek przyjęcia, że strona w swojej pracy licencjackiej przypisała sobie autorstwo istotnych fragmentów lub innych elementów utworu G. B. S., co uzasadnia nieważność dyplomu licencjata.
Zaskarżoną decyzją Rektor Uniwersytetu Łódzkiego utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zarzut naruszenia art. 94 § 2 k.p.a. poprzez nieodroczenie rozprawy administracyjnej, pomimo niestawiennictwa na skutek zaistnienia przeszkód trudnych do przezwyciężenia tudzież zaistnienia innych ważnych przyczyn uzasadniających odroczenie należy uznać za bezpodstawny. Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie Rektora UŁ z 5 marca 2024 r., którym nie uwzględniono wniosku pełnomocnika strony o zmianę terminu rozprawy administracyjnej zaplanowanej na dzień 11 marca 2024 r. z uwagi na niestwierdzenie okoliczności uzasadniających odroczenie terminu rozprawy na podstawie art. 94 § 2 k.p.a. - postanowienie to nie zostało pełnomocnikowi strony doręczone i zostało zwrócone do organu z adnotacją na kopercie "zwrot - nie podjęto w terminie". Natomiast zawiadomienie o rozprawie administracyjnej zostało prawidłowo doręczone stronie oraz jej pełnomocnikowi odpowiednio w dniach: 16 lutego 2024 r. oraz 28 lutego 2024 r. Przedstawione we wniosku obowiązki zawodowe strony niewątpliwie nie stanowią przeszkody trudnej do przezwyciężenia. Pełnomocnik będąc jednocześnie pracownikiem organu, przed którym toczy się niniejsze postępowanie, ma prawo do skorzystania z przysługujących mu uprawnień pracowniczych zwalniających z obowiązku wykonywania pracy na czas rozprawy lub też przełożenia zaplanowanych zajęć dydaktycznych w porozumieniu ze swoim bezpośrednim przełożonym. Ponadto nieobecność pełnomocnika na rozprawie nie stanowi przeszkody do osiągnięcia zaplanowanych celów, tj. przeprowadzenia dowodów z przesłuchania biegłego, świadków oraz strony. Brak udziału strony lub jej pełnomocnika w rozprawie administracyjnej nie jest równoznaczny z pozbawieniem strony możności czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zaistniałych w sprawie faktów bądź zgromadzonych dowodów. Strona oraz jej pełnomocnik zostali skutecznie zawiadomieni o terminie i miejscu rozprawy administracyjnej, o zaplanowanych czynnościach dowodowych w toku rozprawy, jak również zostali poinformowani, którzy świadkowie będą w trakcie rozprawy przesłuchani. Zasadą jest, że rozprawa administracyjna ulega odroczeniu wtedy, kiedy kierujący rozprawą administracyjną stwierdzi: a) poważne nieprawidłowości w wezwaniu strony na rozprawę (w niniejszej sprawie wezwanie zostało skutecznie doręczone stronie i jej pełnomocnikowi); b) niestawienie się strony zostało spowodowane przeszkodą trudną do przezwyciężenia; c) niestawienie się strony zostało spowodowane z innej ważnej przyczyny. Odroczenie rozprawy administracyjnej z powodu nieobecności strony lub jej pełnomocnika może więc wystąpić w przypadku, gdy nieobecność ta jest spowodowana nadzwyczajnym wydarzeniem albo jest wynikiem przeszkody przedstawionej organowi, której w żaden sposób nie można przezwyciężyć. W niniejszej sprawie kierujący rozprawą podzielili stanowisko Rektora wyrażone w postanowieniu z 5 marca 2024 r., że konieczność wykonywania przez pełnomocnika strony innych obowiązków zawodowych w terminie wyznaczonej rozprawy administracyjnej nie jest przeszkodą trudną do przezwyciężenia. W ocenie organu niewyrażenie zgody strony na działanie substytuta w toku rozprawy administracyjnej stanowi suwerenną decyzję strony, która bierze odpowiedzialność za skutki, jakie ta decyzja może wywołać i nie jest rolą organu dostosowywanie się do wyborów strony w zakresie pełnomocników, którzy mogą ją reprezentować przy określonych czynnościach w toku postępowania.
Ponadto organ wskazał, że zaświadczenie lekarskie przesłane przez stronę drogą elektroniczną w dniu 7 marca 2024 r. również nie stanowiło dowodu zaistnienia przesłanki uzasadniającej odroczenie rozprawy z powodu przeszkody trudnej do przezwyciężenia, argumentując jak powyżej. Ustalenie terminu badań lekarskich na ten sam dzień, w którym został o wiele wcześniej wyznaczony termin rozprawy, w ocenie kierujących rozprawą nie stanowił przeszkody trudnej do przezwyciężenia, a także innej ważnej przyczyny - w rozumieniu art. 94 § 2 k.p.a., które mogłyby uzasadniać odroczenie rozprawy. Organ nie miał żadnych wątpliwości co do treści zaświadczenia lekarskiego, wobec czego nie zaistniała potrzeba przeprowadzenia dodatkowych czynności wyjaśniających treść tego zaświadczenia. Organ stwierdził, że zaświadczenie zostało wydane w celu zwolnienia od zajęć akademickich w dniu 11 marca 2024 r. - czynności w ramach postępowania administracyjnego niewątpliwie nie mieszczą się w pojęciu "zajęć akademickich". Zaświadczenie lekarskie ma na celu potwierdzenie okoliczności istniejących w dacie jego wystawienia - jeżeli w zaświadczeniu lekarz nie stwierdza, że pacjent aktualnie jest w trakcie przebiegu choroby, to organ nie ma podstaw, aby domniemywać, że jednak dana choroba w chwili wydania zaświadczenia istnieje.
Organ nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 6, 7, 8, 10 oraz 79 § 2 k.p.a. przez pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu oraz złożenia wyjaśnień w sprawie, która jej dotyczy. Zgodnie z art. 79 ust. 2 k.p.a. strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia, o czym strona i jej pełnomocnik zostali wyraźnie pouczeni w postanowieniu z 13 lutego 2024 r., mocą którego Rektor UŁ wyznaczył termin rozprawy administracyjnej oraz postanowił przeprowadzić dowody ze źródeł osobowych - prawo do udziału w przeprowadzeniu dowodów, prawo zadawania pytań świadkom i biegłym oraz prawo do składania wyjaśnień zostały wyraźnie wskazane w punkcie 6 pouczenia powołanego postanowienia. Organ administracji nie ma wpływu, w jaki sposób i czy w ogóle strona postępowania administracyjnego z tych praw skorzysta. Wymaga podkreślenia fakt, że strona na żadnym etapie postępowania nie składała żadnych wyjaśnień, chociażby na piśmie. Pomimo wniosku pełnomocnika strony o dopuszczenie dowodu z korespondencji prowadzonej przez stronę z G. B. S. i dopuszczeniu tego dowodu przez Rektora UŁ na mocy punktu 6 postanowienia z 26 stycznia 2024 r., do dnia wydania zaskarżonej decyzji korespondencja ta nie została organowi doręczona, wobec czego organ na mocy pkt 1 postanowienia z dnia 27 marca 2024 r. pominął ten dowód z uwagi na jego niedoręczenie we wskazanym terminie. Ze względu na opisane okoliczności organ nie miał podstaw do stwierdzenia czy taka korespondencja w ogóle istnieje i jaka jest jej treść.
Rektor UŁ nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 84 k.p.a. przez oparcie swojego rozstrzygnięcia na opinii biegłej nieposiadającej koniecznych wiadomości specjalnych oraz raporcie autorstwa osób nieposiadających takich wiadomości. Pełnomocnik strony nie przedstawił żadnej okoliczności uzasadniającej, aby biegła dr hab. W. F. nie posiadała odpowiedniej wiedzy umożliwiającej jej dokonanie analizy porównawczej pracy licencjackiej studentki z publikacją autorstwa G. B. S. - nie wykazał jakich konkretnie umiejętności biegła nie posiadała, aby nie móc przygotować w sprawie swojej opinii. Wymaga podkreślenia, że biegła nie jest pracownikiem organu, jest osobą niewspółpracującą z Uniwersytetem Łódzkim, nie prowadzi żadnych zajęć, nie ma zawartych jakichkolwiek umów o współpracy - wybór biegłej umotywowany był wyłącznie pełną niezależnością biegłej od organu, umiejętnościami posługiwania się językiem francuskim oraz doświadczeniem zawodowym związanym z opieką nad studentami w ramach przygotowywania prac dyplomowych w macierzystej uczelni.
Zarzut naruszenia art. 86 k.p.a. w związku z art. 75 k.p.a. organ również uznaje za nietrafiony. Organ wyjaśnił, że postępowanie dowodowe było skoncentrowane przede wszystkim na dowodach z dokumentów, tj. pracy licencjackiej autorstwa studentki pt. "[...]", publikacji G. B. S. pt. "[...]", pełnego raportu JSA z badania pracy licencjackiej, ocen pracy dyplomowej przygotowanej przez kierującego pracą oraz recenzenta, raportu Zespołu z 31 marca 2023 r. oraz opinii biegłej. Ponadto organ, zgodnie z wnioskami dowodowymi pełnomocnika strony, uwzględnił przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków oraz ustnej uzupełniającej opinii biegłego. W powyższej sytuacji, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego organ doszedł do przekonania, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wyczerpująco wyjaśnione, a dowód z przesłuchania strony nie jest konieczny do ustalenia niewyjaśnionych faktów.
Rektora UŁ stwierdził, że opinia biegłej stanowi podstawowy dowód stwierdzający fakt popełnienia plagiatu, jak również sposób i metody językowe wykorzystane do popełnienia plagiatu przez studentkę w swojej pracy licencjackiej. Jako, że opinia została przygotowana przez specjalistę spoza Uniwersytetu Łódzkiego, która nie miała żadnych związków z procesem kształcenia strony, jak również z pracownikami zatrudnionymi na Wydziale [...] UŁ, Rektor UŁ uznał opinię za rzetelną i obiektywną w zakresie dokonanej analizy porównawczej pracy licencjackiej studentki i publikacji francuskojęzycznej oraz uznał konkluzje zawarte w opinii za jednoznacznie stwierdzające popełnienie przez stronę plagiatu z publikacji "[...]". Z opinii biegłej wynika, że na podstawie szczegółowej analizy przedstawiona jej do oceny praca licencjacka strony nosi wyraźne znamiona plagiatu książki autorstwa G. B. S., wydanej przez Budo Editions w roku 2021. W ocenie biegłej konstrukcja pracy i poszczególne zdania składające się na jej treść kopiują lub ściśle naśladują zamysł i sformułowania stosowane przez G. B. S. na co biegła przedstawiła na siedmiu stronach tabelę z przykładami tego rodzaju konstrukcji i zdań. Biegła wskazuje, że na stronach 4 i 5 otwierających pracę, ani jedno zdanie nie zostało skomponowane w sposób oryginalny. Z kolei na stronie 12 pojawia się tylko jedno zdanie samodzielne streszczające kilka zdań naśladowanego autora. W ostatnim rozdziale pracy na stronie 42 zaledwie 3 zdania są napisane samodzielnie. Biegła stwierdziła, że elementy przepisane bez zmian lub z niewielkimi modyfikacjami takimi jak zmiana konektorów, synonimy, zmiany szyku zdania - stanowią ponad 2/3 całości pracy, co jednoznacznie wskazuje na celowe działanie studentki. Ponadto biegła dostrzega w treści pracy fragmenty cudzych publikacji bez podania cytatu i źródła zaczerpnięcia, co może świadczyć o nieposzanowaniu przez nią praw własności intelektualnej innych osób. W ocenie biegłej całość pracy można określić jako wyimki z historii karate we Francji, w których tylko kilka zdjęć i zdań stanowi wkład własny autorki lub - gdyby takie posługiwanie się cudzą publikacją było dozwolone - praca licencjacka stanowiłaby niezbyt udane streszczenie "[...]".
Zdaniem organu powyższe konkluzje przedstawione przez biegłą stoją w sprzeczności z zarzutem naruszenia prawa materialnego, tj. art. 77 ust. 5 w związku z art. 115 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zdaniem organu nie można się zgodzić z poglądem, że naśladownictwo nie jest formą popełnienia plagiatu. Do naruszenia cudzych praw autorskich dochodzi kiedy zostają przejęte chronione elementy z cudzego utworu, czyli takie, które stanowią przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze. Niewątpliwie dla przykładu takim elementem działalności twórczej G. B. S. są zgromadzone przez niego wywiady z przedstawicielami karate, które następnie P. G. w swojej pracy licencjackiej wykorzystała. Wnioski przedstawione przez biegłą pozwalają stwierdzić, że sposób przygotowania pracy licencjackiej, zastosowane techniki językowe, dobór literatury przedmiotu, zaczerpnięcie faktów i danych zawartych w szczególności w publikacji G. B. S. wskazuje na popełnienie plagiatu ukrytego polegającego na takim wykorzystaniu cudzego utworu i opracowaniu jego fragmentów poprzez ich techniczną przeróbkę tak, aby odbiorca był przekonany o autorstwie tych fragmentów strony. Niewątpliwie inspirowanie się cudzymi utworami nie jest zabronione, natomiast ich wykorzystywanie w taki sposób, aby modyfikować ich treść, dokonywać zmian redakcyjnych, stylistycznych i językowych w celu ukrycia dokonanych zapożyczeń jest zachowaniem nieuprawnionym.
Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie jest treść pracy licencjackiej, a więc utworu o charakterze naukowym. Zjawiskiem powszechnym jest, że studenci przygotowując swoje prace dyplomowe korzystają z innych publikacji, natomiast ich prawidłowe wykorzystanie ograniczone jest prawem cytatu. Prawo autorskie zezwala na wykorzystanie we własnym utworze (pracy dyplomowej) cudzych utworów, o ile służy to wyjaśnianiu, polemice oraz analizie krytycznej lub naukowej. Głównymi warunkami legalności cytatu są: oznaczenie cytowanego utworu, wskazanie imienia i nazwiska twórcy oraz źródła. Przyjmuje się, że samo niewskazanie cytowanego utworu będzie stanowiło plagiat.
Organ wskazał, że z punktu widzenia art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie ma dla niniejszego postępowania znaczenia, że praca licencjacka stanowi jedynie 20% oceny kończącej studia. Zasadniczo kwestia nieprawidłowości w przygotowaniu pracy dyplomowej stanowi jedyną i samodzielną przesłankę do stwierdzenia nieważności dyplomu - ustawa nie uzależnia tej okoliczności od pozostałych elementów składowych oceny ukończenia studiów.
Odnosząc się do zarzutów stawianych prawidłowości wykonywanej opieki przez kierującego pracą nad studentką, Rektor uznał, że kierujący pracą dokonuje analizy porównawczej pracy dyplomowej w bazie JSA. Baza JSA jest bazą, za którą odpowiada Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego stanowi narzędzie dla uczelni do weryfikowania poprawności i samodzielności przygotowywania prac dyplomowych przez studentów. Rektor przyznał, że sprawa wykazała, że niewątpliwie system JSA nie jest narzędziem doskonałym i nie daje pełnej gwarancji prawidłowego zweryfikowania zapożyczeń dokonanych przez studentów z cudzych utworów, co w szczególności może mieć miejsce w przypadku publikacji obcojęzycznych niedostępnych w polskich bazach danych. Rektor wyjaśnił, że praca licencjacka została przez kierującego pracą przeanalizowana w systemie JSA, który analizuje pracę dyplomową w następujących bazach danych: akty prawne, Internet, Ogólnopolskie Repertorium Pisemnych Prac Dyplomowych (ORPPD), Baza Postępowań Awansowych (BPA) oraz Baza Instytucji. Wynik analizy pracy dyplomowej wskazał na wartość 4%, z czego 2% to źródła internetowe i 2% to źródła w bazach PRPPD i BPA. Z treści raportu wynika, że system JSA stwierdził cytowania z następujących publikacji: "[...]". W pracy licencjackiej studentki znajdują się 73 odesłania do publikacji G. B. . pt. "[...]", a mimo tego baza JSA tych cytowań w ogóle nie wykazała. Problem ten został przeanalizowany w porozumieniu z Centrum Informatyki UŁ i ustalono, że niewskazanie tej publikacji w raporcie JSA wynika z faktu, że publikacja G. B. S. nie była zawarta w żadnej bazie, z której system JSA czerpie dane porównawcze. Centrum Informatyki UŁ zweryfikowało, że przedmiotowa publikacja nie była dostępna również w szerokim Internecie, wobec czego system nie miał możliwości porównania pracy licencjackiej z tą publikacją, stąd też ostateczny wynik na poziomie 4% wskazał na niski poziom cytowań. Co istotne - studentka wyraźnie wskazuje w bibliografii na pozycję autorstwa G. B. S.. Okoliczność ta powoduje, że w przypadku przygotowywania prac dyplomowych obcojęzycznych narzędzie analityczne, jakim jest JSA, ma ograniczoną przydatność dla pełnej weryfikacji ewentualnych cytowań i zapożyczeń dokonywanych przez studentów w ich pracach dyplomowych ze względu na znacząco ograniczony dostęp do baz obcojęzycznych i licznych publikacji o charakterze niszowym. Kierujący pracą nie miał możliwości zweryfikowania poprawności i kompletności raportu wygenerowanego przez system JSA.
Rektor UŁ stwierdził, że w kontekście wszystkich przeprowadzonych dowodów należy uznać, że dowody pominięte w toku sprawy, tj. dowód z korespondencji P. G. z G. B. S. oraz dowód z przesłuchania strony nie wniosłyby istotnych informacji, które wpłynęłyby na sposób rozstrzygnięcia sprawy.
W ocenie organu w niniejszej sprawie, zgromadzone w sprawie wszystkie dowody, a w szczególności dowód z opinii biegłego, dowód z raportu antyplagiatowego JSA oraz dowody z przesłuchania biegłego i świadków, pozwoliły na pełne wyjaśnienie sprawy i zgromadzenie kompleksowego materiału dowodowego, który stanowi merytoryczną podstawę wydania niniejszej decyzji. Rektor UŁ doszedł do pełnego przekonania, że studentka dopuściła się plagiatu w swojej pracy licencjackiej i naruszyła własność intelektualną G. B. S. poprzez dokonanie w swojej pracy licznych zapożyczeń z publikacji "[...]".
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik P. G. zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji z 24 kwietnia 2024 r., w sytuacji gdy została ona wydana z naruszeniem następujących przepisów:
a) art. 94 § 2 k.p.a. wobec nieodroczenia rozprawy, pomimo niestawiennictwa skarżącej i jej pełnomocnika na skutek zaistnienia przeszkód trudnych do przezwyciężenia oraz zaistnienia innych ważnych przyczyn uzasadniających odroczenie,
b) art. 6, 7, 8, 10 oraz 79 § 2 i 81 k.p.a. wobec pozbawienia skarżącej możliwości udziału w postępowaniu oraz złożenia wyjaśnień w sprawie, której dotyczy,
c) art. 84 k.p.a. wobec oparcia rozstrzygnięcia na opinii bieglej nieposiadającej koniecznych wiadomości specjalnych oraz raporcie autorstwa osób nieposiadających takich wiadomości,
cl) art. 86 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. wobec nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącej,
e) art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia negatywnego dla skarżącej, tj. uznania za winną popełnienia plagiatu,
2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz artykułów 1 ust. 1 i 115 ust. 1 ustawy - o prawie autorskim i prawach pokrewnych przez ich błędną wykładnię oraz przyjęcie, że skarżąca w swojej pracy licencjackiej przypisała sobie autorstwo istotnych fragmentów lub innych elementów utworu G. B. S., co uzasadnia stwierdzenie nieważności dyplomu licencjata.
Pełnomocnik skarżącej wnosił o:
1) ponowne przeprowadzenie wszystkich dowodów przeprowadzonych na rozprawie, które odbyła się 11 marca 2024 r.,
2) dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu prawa autorskiego ze znajomością języka francuskiego na okoliczność, czy praca licencjacka skarżącej wypełnia znamiona plagiatu w rozumieniu art. 115 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz 77 ust. 5 ustawy o szkolnictwie wyższym,
3) dopuszczenie dowodu z przesłuchania skarżącej na okoliczność sposobu wykorzystania przez nią książki G. b. S. "[...]" oraz innych pomocy bibliograficznych przy pisaniu pracy licencjackiej, braku jej zgody na zastępstwo substytucyjne na rozprawie oraz zachorowania bezpośrednio przed terminem rozprawy.
Ponadto pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Rektora Uniwersytetu Łódzkiego z 24 kwietnia 2024 r. i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie ww. decyzji i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że złożył w stosownym terminie wniosek o odroczenie rozprawy, na której miała być przesłuchana skarżąca oraz wszyscy świadkowie. Wniosek był uzasadniony zaplanowywanymi w dniu rozprawy zajęciami ze studentami. Organ nie uwzględnił wniosku uznając, że pełnomocnik mógł skorzystać z uprawnień pracowniczych celem przełożenia zajęć na uczelni, ewentualnie posłużyć się substytutem na rozprawie. Co zostało zupełnie pominięte przez organ, pełnomocnik we wniosku wskazał, że w czasie zaplanowanej rozprawy ma zaplanowane 4 godziny zajęć w języku angielskim z przedmiotu Introduction to Private Law. Nie jest w stanie posłużyć się zastępstwem, bowiem nikt z pracowników Katedry Prawa Gospodarczego i Handlowego nie może za niego przeprowadzić lekcji dotyczącej prawa deliktowego w ujęciu komparatystycznym. Nie można również było zwolnić z tego tytułu studentów z zajęć. Z uwagi na okoliczność, że zajęcia dotyczyły studentów przebywających na wymianie studenckiej Erasmus trudno było je również przełożyć. Skarżąca wybierając danego pełnomocnika chciała by to on reprezentował ją i bronił jej praw. Zasada zaufania ma tu kluczowe znaczenie. Trudno zatem przyznać rację organowi co do tezy, że brak zgody na zastępstwo substytucyjne jest suwerenną decyzją strony, której negatywne konsekwencje strona winna ponieść. Nie sposób przyznać racji organowi, że nieobecność pełnomocnika nie stanowi przeszkody dla osiągnięcia zaplanowanych celów rozprawy. Organ nastawiony był jednak na zakończenie postępowania dowodowego na rozprawie wyznaczonej 11 marca "za wszelką cenę".
Ponadto pełnomocnik wskazał, że organ nie będąc biegłym lekarzem nie jest władny rozstrzygnąć, czy skarżąca mogła stawić się w dniu 11 marca 2024 r. na 4 - godzinnej rozprawie, co stałoby w sprzeczności z zaleceniami, czy też nie.
Pełnomocnik skarżącej podniósł, że już w pierwszym piśmie w sprawie powołał się na to, że skarżącej nie można przypisać popełnienia plagiatu m.in. z następujących względów:
• z raportu APD oraz wydruku z systemu JSA wynika nieprzekroczenie dopuszczalnego wskaźnika podobieństwa,
• cytaty i zapożyczenia opatrzone zostały przypisami,
• większość zapożyczonych fraz nie posiada znamion twórczości ani oryginalności, a nadto
• między tekstem pracy, a tekstem określonym jako zapożyczony występują istotne różnice językowe.
Biegła wskazała, że praca w 2/3 składa się z elementów przepisanych bez zmian lub z niewielkimi modyfikacjami takimi jak zmiana konektorów, synonimy, zmiany szyku, co jednoznacznie wskazuje na celowe działanie skarżącej. Biegła wskazuje również przykłady fraz mających dobitnie świadczyć o popełnieniu plagiatu. Wśród nich znajdują się następujące stwierdzenia (w tłumaczeniu własnym): • pionierzy karate; • świt (początek) karate; • jak ktoś mówi o karate, powinien dobrze znać jego historię; • żeby zrozumieć historię karate, należy znać okres jego powstawania na Okinawie; • karate, które znamy pochodzi z królestwa na archipelagu na Morzu Chińskim oraz z japońskiego Tajwanu, • okinawskie karate rozpoczęło się od osoby Sokona Matsumure, • w 1957 Henry Plee opublikował pierwszą książkę o karate i nie przestawał publikować, • obecnie Sonia Fluza uczy w klubie Shin Gi Tai; • Daniel Anglade urodził się 7 stycznia 1930 w Calvados; • Nathalie Leroy urodziła się 11 grudnia we Francji w Menton itp.
Pełnomocnik wskazał, że trudno pojąć co oryginalnego i twórczego jest w powyższych stwierdzeniach pozwalającego uznać je za istotne fragmenty lub inne elementy cudzego utworu w rozumieniu art. 77 ustawy o szkolnictwie wyższym. Biegła zarzuciła również skarżącej nieudolne kopiowanie stylu G. B. S. nie wiedząc najwyraźniej, że naśladowanie cudzego stylu nie jest zabronione i nie stanowi plagiatu (A. Niewęgłowski [w:] Prawo autorskie. Komentarz, Warszawa 2021, art. 115, teza 4 in fine, E. Wojnicka, Ochrona autorskich dóbr osobistych, Łódź, 1997, s. 106). Biegła, nie będąc prawnikiem, najwyraźniej nie zna kluczowych dla prawa autorskiego pojęć utworu ani plagiatu. Na podstawie opinii takiej bieglej organ chce pozbawić skarżącą dyplomu, zarzucając jej plagiat. Kompetencje i bezstronność biegłej ma gwarantować zajmowane przez nią stanowisko profesora na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz świetna znajomość języka autorskiego.
Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że każdy czyn polegający na przywłaszczeniu sobie autorstwa cudzego utworu ma na celu wprowadzenie w błąd co do tego, kto jest twórcą. Dlatego o przywłaszczeniu autorstwa można mówić przy założeniu, że sprawca działa umyślnie i to w zamiarze bezpośrednim. Innymi słowy, chce on przypisać sobie autorstwo i czyni to z pełną świadomością (A. Niewęgłowski [w:] Prawo autorskie. Komentarz, Warszawa 2021, art. 115). Dla zaistnienia plagiatu konieczne są trzy elementy. Po pierwsze, przejęcie z czyjegoś utworu elementów oryginalnych. Po drugie, rozpoznawalność przejętych elementów. Nie chodzi tu o proste stwierdzenie faktu przejęcia, i to nawet wtedy, gdyby dotyczyło struktur oryginalnych. Konieczne jest "skorzystanie" z tej oryginalności, podszycie się pod nią. Po trzecie, konieczne jest oznaczenie cudzego utworu lub jego części własnym nazwiskiem (Z. Cwiąkalski, B. Górnikowska [w:] Komentarz do ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych [w:] Ustawy autorskie. Komentarze. Tom II, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021, art. 115). Reasumując plagiat ma miejsce wtedy, gdy inna osoba przejmuje z cudzego dzieła elementy o charakterze twórczym. Chodzi zatem zarówno o wykorzystanie całości lub części cudzego utworu bez żadnej ingerencji twórczej, jak i tworzenie dzieła zależnego lub z zapożyczeniami, pod warunkiem przywłaszczenia sobie autorstwa.
Zdaniem pełnomocnika skarżącej, mając na uwadze poruszoną wyżej kwestię umyślności popełnienia plagiatu nie sposób również pominąć roli pracowników uczelni sprawujących opiekę nad studentką, w szczególności tych zaangażowanych w powstanie przedmiotowej pracy licencjackiej oraz jej obronę. Praca została oceniona na ocenę dobrą, natomiast obrona - egzamin licencjacki na ocenę bardzo dobrą, pomimo że praca została napisana w oparciu o jedynie 3 pozycje bibliograficzne przy dominującym wykorzystaniu jednej z nich. Promotor zdawał sobie sprawę z powyższego, jednak nikt nie zwrócił P. G. uwagi, że praca winna zostać napisana inaczej. Systemy APD i JSA służące do oceny czy doszło do popełnienia plagiatu, tego nie wykazały. Nie jest winą skarżącej, że analizą pracy pod kątem popełnienia plagiatu przed dopuszczeniem studentki do obrony zajmowały się wyłącznie systemy APD oraz JSA. Nie sposób też obciążać skarżącej odpowiedzialnością za to, że systemy te są niedoskonałe i książka B. S. nie była zawarta w żadnej bazie, z której system JSA czerpie dane porównawcze. Wydaje się, że promotor, sprawujący opiekę nad studentką, winien pracę przeczytać i szczególnie uważnie zapoznać się z jej treścią, wiedząc, że studentka pisze ją w oparciu o kilka pozycji z dominującym udziałem jednej z nich. Rolą promotora winna być pomoc i opieka nad studentką w trakcie pisania pracy licencjackiej, a co za tym idzie przynajmniej pobieżne zapoznanie się z publikacjami, z których korzystała P. G. Na czym polegała rola promotora, recenzenta i przewodniczącego komisji, skoro zdaniem biegłej strona językowa pracy zasługuje na ocenę niedostateczną. Zaniedbania w opiece nad studentką, która pisząc pierwszą (i być może ostatnią) pracę w życiu, nie zdawała sobie sprawy że opierając się na jednej pozycji, jednakże samodzielnie składając zdania mogłaby popełnić plagiat obciąża uczelnię. W trakcie pisania pracy P. G. inicjowała cały czas kontakt z promotorem, który wręcz utwierdzał ją w tym, że jej praca jest dobra.
W kontekście powyższego budzi zasadnicze wątpliwości, czy na gruncie niniejszej sprawy istniały przesłanki do przypisania skarżącej popełnienia plagiatu przy sporządzaniu pracy licencjackiej. Uznanie przez organ że P. G. zdawała sobie sprawę z popełnienia plagiatu, jest niczym niepodparte. Wprawdzie jeden ze świadków wskazał na rozprawie, że studentom w trakcie studiów w Instytucie Romanistyki Uniwersytetu Łódzkiego wyjaśnia się zasady tworzenia prac licencjackich, wykorzystywania zdobytej literatury, sposób cytowania fragmentów innych utworów oraz istotę plagiatu, jednak stwierdzenia te miały charakter zupełnie abstrakcyjny i nie zostały podparte żadnymi innymi dowodami.
W świetle powyższych zarzutów trudno przyznać rację organowi, że postępowanie administracyjne zakończone skarżoną decyzją zostało przeprowadzone rzetelnie, a już tym bardziej prowadzone w sposób budzący zaufanie. Nie można również decydować o popełnieniu plagiatu na podstawie opinii, czy raportu osób nie znających podstawowych pojęć prawa autorskiego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Uniwersytetu Łódzkiego z dnia 21 czerwca 2024 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie stwierdzenia nieważności dyplomu licencjata nadającego P. G. tytuł zawodowy licencjata na kierunku [...]w specjalności język francuski z drugim językiem romańskim (hiszpańskim) o numerze 280011 wydanym w dniu 8 lipca 2022 r. przez Uniwersytet Łódzki oraz zobowiązania P. G. do zwrotu Rektorowi UŁ oryginału dyplomu wraz z odpisem dyplomu w języku polskim i francuskim, suplementem do dyplomu oraz odpisem suplementu do dyplomu w języku angielskim.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.), dalej P.s.w.n.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 1 P.s.w.n. absolwent studiów otrzymuje dyplom ukończenia studiów na określonym kierunku i profilu potwierdzający wykształcenie wyższe oraz tytuł zawodowy licencjata, inżyniera albo równorzędny potwierdzający wykształcenie wyższe na tym samym poziomie - w przypadku studiów pierwszego stopnia. Dyplom ukończenia studiów uzyskiwany jest zatem na określonym kierunku i profilu potwierdzający wykształcenie wyższe oraz tytuł zawodowy. Dyplom zawiera niezbędne elementy dyplomu ukończenia studiów (art. 81 pkt 9 ustawy).
Natomiast zgodnie z art. 77 ust. 4 pkt 2 P.s.w.n. w przypadku zaistnienia przyczyn stwierdzenia nieważności dyplomu - organem właściwym do stwierdzenia nieważności jest rektor. Stosownie zaś do treści art. 77 ust. 5 P.s.w.n. w przypadku gdy w pracy dyplomowej stanowiącej podstawę nadania tytułu zawodowego osoba ubiegająca się o ten tytuł przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego, rektor, w drodze decyzji administracyjnej, stwierdza nieważność dyplomu.
W piśmiennictwie wskazuje się, że sformułowania zawarte w przepisie, takie jak "istotne fragmenty" czy "inne elementy", mogą powodować niezamierzone problemy interpretacyjne, zwłaszcza że nie są doprecyzowane. Nie jest jasne, czy istotne fragmenty lub niebędące istotnymi fragmentami inne elementy to każde zapożyczenie nieomówione, czy też nie (patrz: (por. H. Izdebski, J.M. Zieliński, Komentarz do art. 77 Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, teza nr 10, opublikowano LEX/el 2023).
Ponadto w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności dyplomu ukończenia studiów wyższych toczy się zgodnie z przepisami art. 156 -159 k.p.a., z uwzględnieniem ust. 4 pkt 2 art. 77 P.s.w.n. Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: (1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; (2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; (3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; (4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; (5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; (6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; (7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Wobec powyższego, istotne jest to, że rektor uczelni jako organ uprawniony w drodze decyzji administracyjnej stwierdza nieważność dyplomu, jeżeli zaistniała przesłanka nieważnościowa objęta art. 77 ust. 5 ww. ustawy. Posłużenie się w tym przepisie zwrotem "stwierdza nieważność" i "w drodze decyzji administracyjnej" jest wystarczające do wskazania, że należy w przypadku zaistnienia przesłanki nieważnościowej w stosunku do wydanego dyplomu prowadzić postępowanie nieważnościowe (uregulowane w art. 156-159 k.p.a.), kończące się wydaniem decyzji administracyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2024 r. sygn. akt III OSK 4744/21 wskazał, że przyjęcie, że postępowanie nieważnościowe, do którego odsyła art. 77 ust. 4 pkt 2 P.s.w.n. jest w sposób kompletny (wyczerpujący) uregulowane w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce prowadziłoby do braku jakiejkolwiek możliwości stosowania tego trybu. Poza art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 P.s.w.n. żadne inne przepisy tej ustawy nie regulują postępowania nieważnościowego, a tym samym ani rektor uczelni nie miałby dostatecznych kompetencji do podejmowania czynności w trakcie postępowania nieważnościowego, ani też pozycja strony w takim postępowaniu nie byłaby w żaden sposób chroniona.
Tym samym w przypadku zaistnienia podstawy stwierdzenia nieważności dyplomu ukończenia studiów, powinno być wszczęte postępowanie nieważnościowe uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego z modyfikacjami objętymi przepisami Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Dodać należy, że jak wynika z treści art. 77 ust. 5 P.s.w.n., nie ma podstawowego znaczenia w tej sprawie ocena, czy dyplom ukończenia studiów stanowi lub nie stanowi decyzji administracyjnej. Istotnym jest bowiem to, że rektor uczelni jako organ uprawniony w drodze decyzji administracyjnej stwierdza nieważność dyplomu, jeżeli zaistniała przesłanka nieważnościowa objęta art. 77 ust. 5 ww. ustawy. Posłużenie się w tym przepisie zwrotem "stwierdza nieważność" i "w drodze decyzji administracyjnej" jest wystarczające do wskazania, że należy w przypadku zaistnienia przesłanki nieważnościowej w stosunku do wydanego dyplomu prowadzić postępowanie nieważnościowe (uregulowane w art. 156-159 K.p.a.), kończące się wydaniem decyzji administracyjnej.
Art. 77 ust. 4 pkt 2 P.s.w.n. zawiera jedynie dodatkową przesłankę obligującą do stwierdzenia w drodze decyzji administracyjnej nieważności dyplomu ukończenia studiów. To, że ww. przepis posługuje się pojęciem przyczyn w liczbie mnogiej oznacza, że poza wyjątkową przyczyną wynikającą z art. 77 ust. 5 P.s.w.n. zastosowanie mają także inne przyczyny nieważności wynikające z art. 156 § 1 k.p.a.
Nie budzi więc żadnych wątpliwości, że z treści art. 77 ust. 5 P.s.w.n. wprost wynika obowiązek wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza to, że wydanie takiej decyzji musi być poprzedzone przeprowadzeniem postępowania administracyjnego, a poprzez określenie przedmiotu administracyjnego, jakim jest stwierdzanie nieważności, ustawodawca wskazał na tryb postępowania nieważnościowego.
Dodać w tym miejscu należy, że w przypadku, gdy od dnia doręczenia lub ogłoszenia dyplomu upłynęło dziesięć lat, to wówczas nie można stwierdzić jego nieważności, a organ ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonego dyplomu z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził jego nieważności. Wynika to z treści art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 2 i art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. W niniejszej sprawie z wyżej opisaną sytuacją nie mamy jednak do czynienia.
Kontroli Sądu poddana została decyzja podjęta w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności dyplomu skarżącej, która to decyzja została wydana na podstawie art. 77 ust. 4 pkt 2 oraz art. 77 ust. 5 P.s.w.n. w związku z art. 104, art. 107 oraz art. 156 § 1 pkt 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2023 r. poz. 775 ze zm.). Rektor powołał się zatem na przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji wymienioną w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Konstrukcja art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. powoduje, że katalog przesłanek nieważności ma charakter otwarty, a dla stwierdzenia zaistnienia przesłanki nieważności na tej podstawie prawnej konieczne jest wskazanie przepisu prawa materialnego, który przewiduje, że określona wadliwość powoduje nieważność decyzji (zob. M. Jaśkowska (w:) M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 156). A zatem sformułowana w tym przepisie przyczyna nieważności - poprzez odesłanie do przypadków nieważności wynikających z przepisów szczególnych - powoduje, że katalog zawarty w art. 156 k.p.a. jest otwarty. Za taki przepis szczególny organ uznał art. 77 ust. 5 P.s.w.n. Art. 77 ust. 5 P.s.w.n. ustanawia przesłankę nieważności z mocy prawa.
Podkreślenia wymaga również, że delikt plagiatu, określony w art. 115 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz. U z 2022 r. poz. 2509 ze zm.), stanowi dodatkową przesłankę (oprócz tych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.). Dotyczy on odpowiedzialności karnej z powodu przywłaszczenia autorstwa, rozpowszechniania utworu bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy, zniekształcenia utworu. Zgodnie bowiem z art. 115 ust. 1 ustawy kto przywłaszcza sobie autorstwo albo wprowadza w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu albo artystycznego wykonania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3. Tej samej karze podlega, kto rozpowszechnia bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy cudzy utwór w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, artystyczne wykonanie albo publicznie zniekształca taki utwór, artystyczne wykonanie, fonogram, wideogram lub nadanie (ust. 2). Kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w inny sposób niż określony w ust. 1 lub 2 narusza cudze prawa autorskie lub prawa pokrewne określone w art. 16, art. 17, art. 18, art. 19 ust. 1, art. 191, art. 86, art. 94 ust. 4 lub art. 97, albo nie wykonuje obowiązków określonych w art. 193 ust. 2 lub art. 20 ust. 1-4, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku (ust. 3).
Sąd zauważa przy tym, że treść art. 77 ust. 5 P.s.w.n. nie odsyła do przepisu art. 115 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
W niniejszej sprawie przedmiotem oceny jest więc postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ administracji. Art. 77 ust. 5 P.s.w.n. wprowadza własne przesłanki stwierdzenia nieważności dyplomu: 1) przypisanie sobie autorstwo istotnego fragmentu cudzego utworu lub ustalenia naukowego, 2) lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego. Powyższe zaś pojęcia, o czym była mowa powyżej, nie zostały przez ustawodawcę określone, doprecyzowane. Można stwierdzić, że w pewnym stopniu są one zbieżne z przesłankami z art. 115 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Nie są jednak identyczne. W art. 77 ust. 5 P.s.w.n. chodzi bowiem o "istotne fragmenty" oraz "inne elementy" poprzez przypisanie sobie autorstwa cudzego utworu lub ustalenia naukowego, a nie o przywłaszczenie całości lub części autorstwa, zniekształcenie utworu poprzez ukrycie splagiatowanego utworu.
Powyższe prowadzi do wniosku, że organ, jakim jest rektor uczelni, musi ww. przesłanki określone w art. 77 ust. 5 P.s.w.n. interpretować w odniesieniu do pracy licencjackiej, czy magisterskiej w sposób ścisły. Natomiast okoliczności niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, nie wskazują, w sposób bezsporny, aby praca licencjacka skarżącej uprawniała organ do stwierdzenia nieważności dyplomu skarżącej.
Podstawą wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie była informacja przekazana przez G. B. S. autora książki "[...]", która została powołana przez skarżącą w pracy dyplomowej. Autor stwierdził, że praca dyplomowa stanowi około 90% zapożyczeń z jego publikacji.
Sąd zauważa w tym miejscu, że praca zawiera wykaz literatury oraz przypisy. Trudno zatem uznać, przyjmując stanowisko autora, że skarżąca przypisała sobie autorstwo cudzego utworu. Problem sprowadza się natomiast do ustalenia, czy doszło do przypisania sobie autorstwa istotnego fragmentu lub innych elemntów książki "[...]".
Praca licencjacka skarżącej pt. "[...]" została przygotowana w ramach seminarium licencjackiego pod kierunkiem dr S. Z., adiunkta w Zakładzie [...] UŁ. Praca poddawana została ocenie promotora, następnie recenzenta, którzy w pierwszej kolejności powinni wskazać najbardziej rażące błędy merytoryczne w pracy dyplomowej. W dniu 3 lipca 2022 r. kierujący pracą sporządził raport z badania antyplagiatowego pracy w systemie JSA (Jednolity System Antyplagiatowy), który dał wynik negatywny. Kierujący pracą w dniu 4 lipca 2022 r. wystawił ocenę bardzo dobrą pracy licencjackiej P. G. uznając, że praca napisana jest poprawnym językiem francuskim, który jest niewątpliwą zaletą całej kompozycji. Drobne niedociągnięcia składniowe i powtórzenia leksykalne nie wpływają na odbiór pracy. Natomiast recenzent dr A. N.w dniu 5 lipca 2022 r. wystawił ocenę dobry plus pracy licencjackiej studentki, uznając, że praca zredagowana jest w sposób w miarę staranny, występują co prawda błędy ortograficzne i składniowe, jednak praca jest merytorycznie dobra. W zakresie charakterystyki doboru i wykorzystania źródeł recenzent uznał, że źródła są raczej skromne, ale dobrze wykorzystane.
Pełnomocnik zarzucił zaniedbania w opiece nad studentką, która pisząc pierwszą (i być może ostatnią) pracę w życiu, nie zdawała sobie sprawy że opierając się na jednej pozycji, jednakże samodzielnie składając zdania mogłaby popełnić plagiat, bowiem w trakcie pisania pracy P. G. inicjowała cały czas kontakt z promotorem, który wręcz utwierdzał ją w tym, że jej praca jest dobra. Ponadto pełnomocnik powołuje się na to, że cytaty i zapożyczenia opatrzone zostały przypisami, większość zapożyczonych fraz nie posiada znamion twórczości ani oryginalności, między tekstem pracy a tekstem określonym jako zapożyczony występują istotne różnice językowe.
Zauważyć w tym miejscu należy, że Rektor w uzasadnieniu decyzji sam wskazał, że w pracy licencjackiej studentki znajdują się 73 odesłania do publikacji G. B. S.pt. "[...]" i co istotne - studentka wyraźnie wskazuje w bibliografii na pozycję autorstwa G. B. S..
Tymczasem powołany przez Rektora UŁ trzyosobowy zespół, dysponujący plikiem PDF zawierającym publikację "[...]", ustalił, że studentka w znacznym stopniu powieliła strukturę książki G. B. S. (np. spis treści), indeks podobieństwa pomiędzy oboma utworami wyniósł 32% (określony narzędziem CrossRef), znaczna część pracy stanowiła przeróbkę treści publikacji francuskiej z użyciem peryfraz i synonimów, praca zawiera szereg błędów rzeczowych oraz opiera się na bezkrytycznym powieleniu wywiadów wykonanych przez G. B. S. zebranych na potrzeby jego publikacji. Ponadto w ocenie Zespołu fakt, że publikacja francuska znalazła się w bibliografii i jest kilkukrotnie prawidłowo cytowana w pracy licencjackiej, w żaden sposób nie zmienia oceny, że publikacja ta została wykorzystana w sposób nieuprawniony w znacznie szerszym zakresie niż to wynikało z poprawnych cytowań.
Zdaniem Sądu, powyższe kategoryczne stwierdzenia Zespołu powołanego przez organ do zbadania pracy dyplomowej skarżącej są zbyt ogólnikowe i budzące wątpliwości. Ustalony przez zespół indeks podobieństwa pomiędzy oboma utworami wyniósł 32% (określony narzędziem CrossRef). Zespół nie wyjaśnił, ile procent plagiatu dopuszcza ww. system, aby można mówić o "istotnym fragmencie" cudzego utworu. Zdarza się bowiem, że akceptowane są prace z 50% stopniem podobieństwa. Skoro Zespół powołuje się na przeróbkę treści publikacji francuskiej, to brak podstaw do przyjęcia, że mamy do czynienia z kopiowaniem fragmentów książki, a jeżeli są kopiowane części, to nie zostało wyjaśnione, czy przypisy powołane przez skarżącą właściwie oznaczały wykorzystaną część pracy. Ponadto wskazane przez Zespół błędy rzeczowe zostały oparte wyłącznie na twierdzeniu autora książki, a nie na konkretnych ustaleniach. Jednocześnie zauważyć należy, że błędy merytoryczne w pracy dyplomowej mogą się zdarzyć, wpływają co najwyżej na obniżenie oceny i są one często wychwytywane przez promotora, który odgrywa ważną rolę w procesie pisania i poprawiania pracy. Podkreślić też należy, że Zespół w podsumowaniu swojego raportu potwierdził, że skarżąca dokonywała zmian leksykalno - gramatycznych, co oznacza, że jako studentka [...] przedstawiała zdarzenia używając języka francuskiego na poziomie wynikającym ze zdobytej w trakcie studiów umiejętności posługiwania się tym językiem, tj. na takim poziomie, jaki opanowała, oraz że jedynie opierała się na książce powołanej w bibliografii, a nie dokonywała istotnych zapożyczeń książki G. B. S.. Zbyt daleko idące są też wnioski dotyczące ukrycia plagiatu. Cały dorobek intelektualny ludzkości powstaje przecież w wyniku przetwarzania dorobku innych osób (poprzedników). Temat pracy skarżącej wskazuje, że nie został wybrany przypadkowo. Prawdopodobnie, co nie zostało wyjaśnione, studentka interesuje się wybraną tematyką, a to z kolei nie musi oznaczać, a przede wszystkim nie zostało dowiedzione w toczącym się postępowaniu, że jej celem było przypisanie sobie autorstwa istotnych fragmentów lub innych elementów książki "[...]" G. B. S..
Odnosząc się do dowodu z opinii biegłego dr hab. W. F. w sprawie oceny i analizy dokonanych zapożyczeń w pracy dyplomowej P. G. pt. "[...]", przede wszystkim zauważyć należy, że jest to opinia językoznawcy. Biegła w opinii, jak i w trakcie przesłuchania na rozprawie administracyjnej dużo uwagi poświęciła poprawności posługiwania się przez skarżącą językiem francuskim, wskazując na liczne błędy językowe, gramatyczne, oraz że praca nie osiąga nawet średniego poziomu językowego. Ponadto biegła podała w opinii, że elementy przepisane bez zmian lub z niewielkimi modyfikacjami stanowią 2/3 pracy, oraz że można domniemywać, że skarżąca nie byłaby w stanie napisać 50 - stronicowej pracy w miarę poprawną francuszczyzną, więc uległa pokusie plagiatu.
Podczas rozprawy administracyjnej biegła podała, że pracę oceniłaby na niedostateczną, albo słabą ocenę dostateczną, w przypadku gdyby nie miała dostępu do publikacji "[...]" G. B. S..
Mając powyższe na uwadze, Sąd zauważa istotne rozbieżności w określeniu indeksu podobieństwa pracy skarżącej z przedmiotową publikacją. Indeks podobieństwa narzędziem CrossRef pomiędzy pracą skarżącej a książką G. B. S. wyniósł 32%, a według biegłej 2/3 całości pracy, co stanowi istotną różnicę, mającą wpływ na ocenę spełnienia przesłanek z art. 77 ust. 5 P.s.w.n.
Organ nie wyjaśnił powyższych rozbieżności, a ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Tymczasem bez wyjaśnienia wszystkich rozbieżności oraz uwzględnienia specyfiki przedmiotowej pracy dyplomowej (z kierunku [...]) nie ma podstaw do przyjęcia, że wnioski organu są zgodne z zasadami logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i wiedzy powszechnej, a także, że pozwoliły na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
Sąd podkreśla, że praca licencjacka jest niewątpliwie rezultatem nabytych w trakcie studiów wiadomości i umiejętności, logicznego przedstawienia myśli i poglądów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z pracą licencjacką na Wydziale [...]. Nie można zatem tracić z pola widzenia, że praca taka ma przede wszystkim odzwierciedlać zdobytą wiedzę, tj. znajomość języka, w którym została napisana na poziomie pierwszego stopnia studiów.
Pełnomocnik skarżącej wskazał, że biegła zarzuciła skarżącej nieudolne kopiowanie stylu G. B. S. nie wiedząc najwyraźniej, że naśladowanie cudzego stylu nie jest zabronione i nie stanowi plagiatu (A. Niewęgłowski [w:] Prawo autorskie. Komentarz, Warszawa 2021, art. 115, teza 4 in fine, E. Wojnicka, Ochrona autorskich dóbr osobistych, Łódź, 1997, s. 106). Pełnomocnik stwierdził, że biegła, nie będąc prawnikiem, najwyraźniej nie zna kluczowych dla prawa autorskiego pojęć utworu ani plagiatu, a na podstawie opinii takiej bieglej organ chce pozbawić skarżącą dyplomu, zarzucając jej plagiat.
Ponadto pełnomocnik skarżącej podniósł, że trudno pojąć co oryginalnego i twórczego jest we wskazanych przez biegłą przykładach fraz mających dobitnie świadczyć o popełnieniu plagiatu, pozwalających uznać je za istotne fragmenty lub inne elementy cudzego utworu w rozumieniu art. 77 ustawy o szkolnictwie wyższym takich jak: - pionierzy karate; - świt (początek) karate; - jak ktoś mówi o karate, powinien dobrze znać jego historię; - żeby zrozumieć historię karate, należy znać okres jego powstawania na Okinawie; - karate, które znamy pochodzi z królestwa na archipelagu na Morzu Chińskim oraz z japońskiego Tajwanu, - okinawskie karate rozpoczęło się od osoby Sokona Matsumure, - w 1957 Henry Plee opublikował pierwszą książkę o karate i nie przestawał publikować, - obecnie Sonia Fluza uczy w klubie Shin Gi Tai; - Daniel Anglade urodził się 7 stycznia 1930 w Calvados; - Nathalie Leroy urodziła się 11 grudnia we Francji w Menton itp.
Zdaniem Sądu, rację ma pełnomocnik skarżącej, że organ naruszył art. 84 k.p.a., gdyż oparł rozstrzygnięcie na opinii biegłej nieposiadającej koniecznych wiadomości specjalnych oraz raporcie autorstwa osób nieposiadających takich wiadomości. Potwierdzeniem powyższego jest zbyt duża rozbieżność w ocenie pracy dyplomowej skarżącej przez osoby posiadające wiedzę w zakresie językoznawstwa. Uzasadnione było powołanie biegłego z zakresu prawa autorskiego ze znajomością języka francuskiego na okoliczność, czy praca licencjacka skarżącej spełnia przesłanki z art. 77 ust. 5 P.s.w.n.
Przechodząc do dalszej części rozważań wskazać należy, że za zasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 94 § 2 k.p.a. Stosownie do § 1 art. 94 k.p.a. zasadą jest, że nieobecność na rozprawie stron należycie wezwanych na rozprawę - nie stanowi przeszkody do jej przeprowadzenia. Natomiast z art. 94 § 2 k.p.a. wynika, kiedy kierujący rozprawą ma obowiązek jej odroczenia. Mianowicie kierujący rozprawą ma obowiązek jej odroczenia, jeżeli stwierdzi poważne nieprawidłowości w wezwaniu stron na rozprawę, jeżeli niestawienie się strony zostało spowodowane przeszkodą trudną do przezwyciężenia, a także z innej ważnej przyczyny. Artykuł 94 § 2 k.p.a. określa zatem przypadki, których wystąpienie rodzi obowiązek odroczenia rozprawy. Po pierwsze są to poważne nieprawidłowości w wezwaniu stron na rozprawę, natomiast drugą okolicznością rodzącą obowiązek odroczenia rozprawy jest: "niestawienie się strony spowodowane przeszkodą trudną do przezwyciężenia". Ocena przeszkody nie do przezwyciężenia należy do kierującego rozprawą. Zalicza się do nich siłę wyższą, np. powódź, chorobę, wyłączenie środków komunikacji z powodu strajku, awarii. Trzecią okolicznością są "inne ważne przyczyny". Ustawodawca pozostawia kierującemu określenie innych ważnych przyczyn, które rodzą obowiązek odroczenia rozprawy. Przez "inne ważne przyczyny" należy rozumieć przyczyny, które uniemożliwiają osiągnięcie celu rozprawy, np. niestawienie się strony, świadka czy biegłego uniemożliwia udowodnienie danej okoliczności faktycznej.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie zachodziły okoliczności rodzące obowiązek odroczenia przez organ rozprawy. W ocenie Sądu, nie było podstawy do nieuwzględnienia wniosku pełnomocnika skarżącej o odroczenie rozprawy. Pełnomocnik we wniosku wskazał, że w czasie zaplanowanej rozprawy ma zaplanowane 4 godziny zajęć w języku angielskim z przedmiotu Introduction to Private Law. Nie jest w stanie posłużyć się zastępstwem, bowiem nikt z pracowników Katedry Prawa Gospodarczego i Handlowego nie może za niego przeprowadzić lekcji dotyczącej prawa deliktowego w ujęciu komparatystycznym. Nie można również było zwolnić z tego tytułu studentów z zajęć. Z uwagi na okoliczność, że zajęcia dotyczyły studentów przebywających na wymianie studenckiej Erasmus, trudno było je również przełożyć. Skarżąca wybierając danego pełnomocnika chciała by to on reprezentował ją i bronił jej praw.
Zdaniem Sądu, wskazana przez pełnomocnika okoliczność dotycząca konieczności przeprowadzenia zajęć i braku możliwości ich przełożenia była przeszkodą trudną do przezwyciężenia w rozumieniu art. 94 § 2 k.p.a., tym bardziej, że organ miał możliwość sprawdzenia, jako pracodawca, czy faktycznie wniosek pełnomocnika jest uzasadniony. Nie ma znaczenia, że był to kolejny termin rozprawy, bowiem wezwanie na dzień 13 lutego 2024 r. zostało doręczone pełnomocnikowi z naruszeniem art. 92 k.p.a.
Na uwzględnienie zasługuje także zarzut naruszenia 79 § 2 k.p.a. wobec pozbawienia strony możliwości udziału w przeprowadzeniu dowodów na rozprawie administracyjnej oraz możliwości złożenia wyjaśnień w sprawie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca przesłała przed rozprawą administracyjną prośbę o zmianę jej terminu z uwagi na chorobę oraz zaświadczenia lekarskie wystawione w dniu 7 marca 2024 r., z którego wynikało, że pacjentka zwolniona jest z zajęć akademickich w dniu 11 marca 2024 r. z powodu wizyty u lekarza oraz konieczności wykonania badań diagnostycznych. Wskazać należy, że student niepracujący nie podlega ubezpieczeniu chorobowemu, dlatego zamiast e-zwolnienia może otrzymać zaświadczenie lekarskie o niezdolności do uczestnictwa w zajęciach. A zatem, gdy student zachoruje, lekarz wystawia mu najczęściej tzw. zaświadczenie o chorobie. Każdy taki dokument stanowi oświadczenie wiedzy lekarza o fakcie (chorobie studenta). Wobec powyższego kierujący rozprawą administracyjną błędnie przyjął, że ww. zaświadczenie lekarskie nie stanowiło zaistnienia przesłanki uzasadniającej odroczenie rozprawy z powodu przeszkody trudnej do przezwyciężenia w rozumieniu art. 94 § 2 k.p.a.
W ocenie Sądu, wobec powyższego uznać należy, że Rektor Uniwersytetu Łódzkiego nie stwierdził ponad wszelką wątpliwość, a powinien, że zachodzą podstawy z art. 77 ust. 5 P.s.w.n. do stwierdzenia nieważności dyplomu licencjata, nadającego skarżącej tytuł zawodowy licencjata. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego zbyt daleko idący jest wniosek Rektora, że zgłoszenie G. B. S. ma uzasadnione podstawy i istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że studentka mogła w swojej pracy licencjackiej wykorzystać w sposób nieuprawniony fragmenty publikacji "[...]" bez podawania źródła albo poprzez odpowiednie zmodyfikowanie treści, które miało niejako "ukryć" fakt dokonywania nieuprawnionych zapożyczeń, co mogło skutkować dokonaniem tzw. ukrytego plagiatu.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 79 § 2, art. 84, art. 94 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku.
Uwzględniając przedstawione powyżej wywody powinien raz jeszcze szczegółowo przeanalizować stan faktyczny sprawy. Ocena przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania, które stanowiła łączna kwota 697 zł – wpis od skargi - 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, będącego adwokatem - 480 zł oraz opłata od pełnomocnictwa - 17 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. 2023 r. poz. 1964 ze zm.).
eg