III SA/Łd 679/22

III SA/Łd 679/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-12-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Krzysztof Szczygielski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 § 1, art. 119 pkt 3, art. 120, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 58 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 28 grudnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Asesor WSA Anna Dębowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2022 roku sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 2 sierpnia 2022 roku nr 1001-IEE-1.711.69.2022.8.DE w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2022 r. nr 1001-IEE-1.711.69.2022.8.DE Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, po rozpatrzeniu wniosku R.K. z 28 czerwca 2022 r. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 19 kwietnia 2022 r. Nr 210000-71/2022-RED-E-2816-PCz o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne, polegające na zajęciu zawiadomieniami z 21 marca 2022 r. o numerach [...], [...] oraz [...] świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia ww. środka zaskarżenia.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi prowadzi wobec R.K. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z 16 maja 2017 r. o numerach: TW[...], TW[...], TW[...], TW[...], TW[...], TW[...], TW[...], TW[...] oraz TW[...], wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi. Obejmują one zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Zawiadomieniami z 21 marca 2022 r., obejmującymi ww. tytuły wykonawcze, organ egzekucyjny zajął świadczenia R.K. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi. Zawiadomienia te doręczono mu 23 marca 2022r.
29 marca 2022 r. R.K. złożył pismo zatytułowane "SKARGA na czynność egzekucyjną", w którym powołał powyższe numery zawiadomień o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Wskazał, m.in. na dokonanie czynności z naruszeniem ustawy oraz przedawnienie roszczeń objętych tytułami wykonawczymi wskazanymi w doręczonych zawiadomieniach. Poddał również w wątpliwość prawidłowość określenia przedmiotowych należności z uwagi na wygaśnięcie obowiązku przekazywania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokumentów ubezpieczeniowych.
Postanowieniem z 19 kwietnia 2022 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi oddalił skargę na czynności egzekucyjne, polegające na zajęciu zawiadomieniami z 21 marca 2022 r. świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Postanowienie to zostało doręczone R.K. 22 kwietnia 2022 r., Natomiast 5 maja 2022 r. złożył on zażalenie na rozstrzygnięcie organu I instancji.
Zawiadomieniem z 13 czerwca 2022 r. organ odwoławczy poinformował, że zażalenie z 5 maja 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej) zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia i wyznaczył termin 30 dni (licząc od dnia doręczenia zawiadomienia) na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia ww. zażalenia.
R.K. 28 czerwca 2022 r. (data stempla pocztowego) wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia z 5 maja 2022 r. Wskazał, że nie ma winy w tym, iż nie zachował ustawowego terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia, gdyż termin ten był niewystarczający. Ze względu bowiem na brak dostatecznej wiedzy prawnej był zmuszony zasięgnąć opinii prawnika w celu ustalenia właściwej linii postępowania. Stwierdził też, że nie był w stanie uczynić tego w tygodniowym terminie, liczonym od dnia doręczenia postanowienia. Podniósł, że brak przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia spowoduje nieodwracalne i katastrofalne dla niego skutki, gdyż pozbawi go to prawa do obrony swoich praw. Zaznaczył, że biorąc pod uwagę wysokość przedawnionych zaległości składkowych nie będzie w stanie nigdy spłacić zobowiązania.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku z 28 czerwca 2022 r., postanowieniem z 2 sierpnia 2022 r. organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 19 kwietnia 2022 r. o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 57, art. 58, art. 59, art. 123, art. 141 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), art. 17 § 1, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479), art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) oraz art. 3 § 2 pkt 3, art. 13 § 2, art. 52, art. 53 § 1, art. 54 § 1 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329).
Organ II instancji stwierdził, że zaskarżone postanowienie z 19 kwietnia 2022 r. zostało doręczone R.K. 22 kwietnia 2022 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że termin do złożenia zażalenia rozpoczął swój bieg 23 kwietnia 2022 r., tj. od dnia następnego po dniu, w którym nastąpiło skuteczne doręczenie ww. postanowienia. Natomiast ostatnim dniem do złożenia środka zaskarżenia był 29 kwietnia 2022 r. Tymczasem zażalenie na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 19 kwietnia 2022 r. zostało wniesione 5 maja 2022 r., o czym świadczy umieszczona na kopercie data pieczęci urzędu pocztowego, potwierdzająca nadanie przesyłki. W ocenie organu, bezsporne jest zatem wniesienie ww. środka zaskarżenia z uchybieniem ustawowego terminu. Z przepisów prawa wynika, iż przesłankami przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie są: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie (nieprzywracalnego) terminu do złożenia tego wniosku oraz dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której był ustawowy termin, o przywrócenie którego składany jest wniosek. Organ zawiadomił R.K. o uchybieniu terminu i wyznaczył termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W piśmie z 28 czerwca 2022 r. R.K. zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 19 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu żądania przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, podniósł, że nie ma winy w tym, iż nie zachował ustawowego terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia, gdyż termin ten był niewystarczający. Ze względu na brak dostatecznej wiedzy prawnej był zmuszony zasięgnąć opinii prawnika w celu ustalenia właściwej linii postępowania. Stwierdził także, że nie był w stanie uczynić tego w tygodniowym terminie, liczonym od dnia doręczenia postanowienia.
Odnosząc się do powyższej argumentacji, organ odwoławczy wyjaśnił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, a kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie tego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. To na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, która była niezależna od osoby zainteresowanego i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. Wśród przyczyn, które uzasadniają przywrócenie terminu wymienia się, m.in. obłożną i nagłą chorobę, która uniemożliwia stronie działającej osobiście podjęcie czynności i nie pozwala jej na wyręczenie się inną osobą, przerwę w komunikacji, powódź, pożar. R.K. podniósł, iż tygodniowy termin do wniesienia zażalenia był niewystarczający z uwagi na konieczność skorzystania przez niego z opinii prawnika. Organ uznał, że powyższą argumentacją nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Wnioskodawca nie wskazał żadnych okoliczności uprawdopodobniających brak jego winy w uchybieniu terminu. W związku z tym organ stwierdził, że w omawianym przypadku nie została spełniona wskazana wyżej przesłanka warunkująca przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 19 kwietnia 2022 r., określona w art. 58 § 1 k.p.a.
R.K. wniósł skargę na powyższe postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. Zażądał zmiany zaskarżonego postanowienia, przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, przeprowadzenia dowodów wskazanych w uzasadnieniu skargi na okoliczności w nim wskazane oraz zwolnienia od kosztów postępowania przed sądem w całości. Podniósł, że nie można mu przypisać winy w niezachowaniu terminu ustawowego do wniesienia przedmiotowego sprzeciwu. Termin ten był bowiem niewystarczający do właściwego jego wniesienia. Ze względu na brak dostatecznej wiedzy prawnej był on zmuszony zasięgnąć opinii prawnika w celu ustalenia właściwej linii postępowania. Nie był jednak w stanie tego uczynić w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu odpisu postanowienia. Nie ponosi więc on winy w niezachowaniu wskazanego powyżej terminu. Z tego względu przedmiotowe zażalenie powinno być uznane za wniesione prawidłowo. Ponadto wskazał, iż brak przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w niniejszej sprawie spowoduje nieodwracalne i katastrofalne skutki dla skarżącego. Pozbawi go bowiem fundamentalnego prawa do obrony jego uzasadnionych praw. Biorąc zaś pod uwagę w szczególności wysokość przedawnionych zaległości składkowych, nie będzie on nigdy w stanie spłacić powyższego zobowiązania. Skierowanie sprawy do trybu zażaleniowego i możliwość przedstawienia wszelkich argumentów skarżącego jest więc w tym przypadku niezbędne i uzasadnione.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Postanowieniem z 19 października 2022 r., sygn. akt III SPP/Łd 125/22, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ skarżący z mocy ustawy korzysta już ze zwolnienia od konieczności poniesienia kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, na mocy § 2 art. 1 w/w ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329) - dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wyżej wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność, tj. zgodność z prawem zaskarżonego aktu, a mówiąc ściślej, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Wskazać należy, że na podstawie art. 58 k.p.a. (stosowanym w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Z powyższej regulacji wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek:
1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy,
2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu,
3) dochowania siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku,
4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy organ prawidłowo uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, powódź, pożar (v. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt SA/Ka 1718/96; wyrok NSA z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1459/09). Okolicznością taką może być także choroba uniemożliwiająca dokonanie czynności, ale tylko w przypadku braku możliwość skorzystania z pomocy domowników lub innych osób w dokonaniu czynności. (v. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2010 r., I FSK 356/09; wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2020 r., I FSK 589/20).
Braku winy, w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a., nie usprawiedliwia zwlekanie i oczekiwanie na poradę profesjonalnego pełnomocnika, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, nieznajomość prawa polskiego i postępowania przed organami państwowymi, tym bardziej, gdy strona została pouczona o terminach i innych okolicznościach mających wpływ na jej sytuację prawną (v. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1884/18; z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 473/13; z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt II OSK 36/14; z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1668/12).
Skarżący nie powołuje się na ww. przeszkody uniemożliwiające terminowe wniesienie zażalenia. Stwierdza jedynie, że termin był niewystarczający. Nie mógł bowiem w ciągu 7 dni zasięgnąć opinii prawnika w celu ustalenia linii postępowania.
Sąd podziela stanowisko organu administracji, iż strona nie wskazała żadnych okoliczności uprawdopodabniających brak jej winy w uchybieniu terminu. Skarżący w zażaleniu oraz skardze do sądu podważa w zasadzie racjonalność przepisu ustawy określającego termin na wniesienie zażalenia. Organ administracji ani sąd nie są uprawnione do badania zasadności przepisów ustawy, w tym przepisów ustalających terminy na wniesienie zażalenia. W przypadku wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia analizują jedynie, czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony postępowania.
Zdaniem sądu skarżący w trakcie postępowania nie uprawdopodobnił, by uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Nieterminowe wniesienie zażalenia spowodowane było brakiem należytej staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Jeśli skarżący uważał, że wniesienie środka zaskarżenia wymaga opinii prawnika, to bez trudu mógł ją uzyskać przed upływem terminu na wniesienie zażalenia. Mieszka bowiem w dużym mieście, w którym znajdują się liczne kancelarie adwokatów i radców prawnych.
Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
bg