I SA/Go 313/20

I SA/Go 313/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2020-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska /sprawozdawca/
Damian Bronowicki
Dariusz Skupień /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 3991/21 - Wyrok NSA z 2022-11-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art.23§6, art.18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2020 r. sprawy ze skargi A.M., S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych 1. Oddala skargę S.M. w całości. 2. Odrzuca skargę A.M..
Uzasadnienie
A.M. i S.M. – zwani dalej Skarżącymi - złożyli skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej – dalej zwany DIAS, organ – z dnia [...] maja 2020 r. Zaskarżone postanowienie utrzymywało w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] lutego 2020 r. którym organ odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:
Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018r., odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Powyższy środek prawny został zaskarżony do organu drugiej instancji. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. W następstwie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone wyrokiem z dnia 13 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Go 232/19, z jednoczesnym stwierdzeniem nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., z uwagi na konieczność rozpatrzenia sprawy w przedmiocie wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych przez organ nadzoru.
W związku z powyższym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał w dniu [...] lutego 2020 r. postanowienie nr [...], którym orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie żądania przez Zobowiązanych wstrzymania czynności egzekucyjnych, prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...]grudnia 2009 r. Przedmiotowe rozstrzygnięcie doręczono Zobowiązanym w dniu 3 marca 2020 r. Na powyższe postanowienie A.M.ł i S.M. wnieśli zażalenie, w którym kwestionują poprawność ww. rozstrzygnięcia, wskazując, że "Strony nie wnosiły o wszczęcie jakiegokolwiek nowego postępowania, a wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych dotyczył postępowania już dawno wszczętego". Ponadto, w ocenie Żalących, nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 10 lipca 2015 r., która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2016 r., nie ma zastosowania do prowadzonego wobec nich postępowania egzekucyjnego, wszczętego przed datą tej nowelizacji.
Organ w dniu [...] maja 2020 r. wydał zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ powołując brzmienie przepisów art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego nie może być wszczęte na wniosek Zobowiązanych, co skutkuje odmową wszczęcia postępowania. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego następuje z inicjatywy organu sprawującego nadzór, to bez znaczenia pozostaje ewentualny wniosek strony w tym przedmiocie. W sytuacji gdy brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony, należy zastosować przepis art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie, w sytuacji stwierdzenia szczególnie uzasadnionego przypadku, organ nadzoru wydałby odrębne postanowienie zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o wstrzymaniu z urzędu na czas określony, czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez nadzorowany organ. W przedmiotowej sprawie jednak, zarówno na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, jak i w momencie orzekania w drugiej instancji, nie stwierdzono podstaw do tego rodzaju działania.
Z postanowieniem nie zgodzili się Skarżący i wnieśli skargę do tut. Sądu. W skardze wskazali, że nie zgadzają się z postanowieniem w całości , kwestionując jego poprawność. W uzasadnieniu wskazali, iż nie wnosili o wszczęcie jakiegokolwiek nowego postępowania, a wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych dotyczył postępowania już dawno wszczętego. Strona wskazała, że postępowanie egzekucyjne, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych zostało wszczęte w dniu [...] września 2015 r. a zmiany na które powołuje się organ egzekucyjny weszły w życie w dniu 01 stycznia 2016 r. Z tego też względu zdaniem Strony w sprawie zastosowanie mają przepisy sprzed nowelizacji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W dniu 26 sierpnia 2020 r. A.M. i S.M. Sąd wezwał do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi poprzez podpisanie skargi oraz podanie numerów PESEL (zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a.) Jednocześnie Strony zostały pouczone, że nieusunięcie braków formalnych w terminie spowoduje odrzucenie skargi. Wezwanie wraz z zarządzeniem o uiszczenie wpisu zostało stronom doręczone 11 września 2020 r.
W dniu 18 września 2020 r. Strony nadały uzupełnioną poprzez podpisanie skargę oraz uiściły wpis.
Z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego poprzez podanie nr PESEL – z akt administracyjnych sporządzono kopie pierwszej strony tytułu wykonawczego zawierającej PESEL Skarżącego S.M.. W aktach administracyjnych ani sądowych brak informacji o PESELU Skarżącej A.M..
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie, zaistniały zatem warunki do jej rozpoznania w trybie uproszczonym. Nie miało znaczenia natomiast, że DIAS złożył wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, któremu to wnioskowi Skarżący się sprzeciwili. Sprzeciw Stron co do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym stanowiłby przeszkodę gdyby sprawa została skierowana na tryb uproszczony na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. (na wniosek strony). W odniesieniu do skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym sąd może sprawę rozpoznać w trybie uproszczonym z urzędu, co też w niniejszej sprawie uczynił.
Skargę A.M. Sąd odrzucił z uwagi na nieuzupełnienie braku formalnego skargi, brak podania numer PESEL.
Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
Przepis art. 46 § 1 p.p.s.a. wskazuje co każde pismo strony powinno zawierać
Stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną.
Wymienione elementy pisma stanowią wymogi formalne skargi w postępowaniu sądowym, których brak podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.
W niniejszej sprawie, Sąd wezwał Strony do usunięcia braków skargi, poprzez podpisanie skargi oraz wskazanie numeru PESEL stron. Strony przesłały podpisaną skargę, jednak nie podały numerów PESEL. W aktach administracyjnych znajdował się PESEL jednego ze skarżących – S.M., natomiast brak było takich danych w stosunku do A.M.. Jednocześnie wskazany przez Sąd termin do uzupełnienia braku upłynął bezskutecznie. Z uwagi na powyższe, skarga A.M. obarczona jest brakiem uniemożliwiającym jej rozpoznanie w ramach postępowania sądowego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie 2 sentencji.
Odnosząc się natomiast do skargi S.M., Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Skarga S.M. została oddalona z uwagi na jej bezzasadność.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu wydane w I instancji w granicach kompetencji, przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że nie zawierają one wad, powodujących konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację zawartą w postanowieniach organu. W konsekwencji skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Przepis art. 23 § 6 u.p.e.a. został znowelizowany na podstawie art. 39 pkt 7 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (Dz. U. poz. 1269) i otrzymał ww. brzmienie z dniem 1 stycznia 2016 r. Zgodnie z art. 70 ust. 1 powołanej ustawy z 10 lipca 2015 r. Do tytułu wykonawczego wystawionego przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 39, w brzmieniu dotychczasowym.
Skoro tytuł wykonawczy związany z dochodzonym od Skarżących zobowiązaniem podatkowym został wystawiony w dniu [...] grudnia 2009 r. (w dniu [...] września 2015 r. dokonano zajęcia nieruchomości), to organ miał obowiązek zastosować przepis obowiązujący w dacie wystawienia tytułu wykonawczego. Zgodnie z brzmieniem art. 23 § 6 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed zmianą – "Organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnych uzasadnionych przypadkach wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ z zastrzeżeniem § 7". § 7 dotyczy zgody wierzyciela na wstrzymanie czynności, a więc nie ma znaczenia w niniejszej sprawie.
Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma więc znaczenie powołana treści przepisu art. 23 § 6 u.p.e.a., gdyż po nowelizacji nie zmieniła się istota powołanego przepisu.
W ocenie Sądu, zasadnie organ podjął rozstrzygnięcie na podstawie art. 61 § 1 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 kwietnia 2010 r., II FSK 472/10 zauważył, że z istoty przepisu art. 23 § 6 u.p.e.a. wynika, iż wstrzymanie egzekucji (czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego) następuje jedynie z urzędu i zależy od uznania organu nadzoru. Nadzór nad egzekucją administracyjną to kontrola oraz możliwość ingerowania w działalność jednostki nadzorowanej. Możliwość wstrzymania przez organ wykonujący nadzór czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego uzależnione jest od istnienia szczególnych okoliczności.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że przepis art. 23 § 6 u.p.e.a. nie daje żadnych bezpośrednich uprawnień dłużnikowi poddanemu egzekucji. W wyroku z dnia 18 kwietnia 2019 r. o sygn. akt II FSK 1274/17 Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na dotychczasowe orzecznictwo (wyroki NSA: z dnia 8 października 1999 r., sygn. akt III SA 778/98 oraz z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1925/07) jednoznacznie stwierdził, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych na wniosek dłużnika. Wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego skierowany do organu nadzoru mógłby co najwyżej zainicjować przeprowadzenie czynności kontrolnych w nadzorowanym organie i w ramach tej kontroli dokonanie wstrzymania tychże czynności. Skoro więc wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego następuje z inicjatywy organu sprawującego nadzór, to bez znaczenia pozostaje ewentualny wniosek strony w tym przedmiocie. W ocenie Sądu, w sytuacji gdy brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony, to należy zastosować przepis art. 61a K.p.a. i odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego (tak też np. WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Rz 907/16, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3059/16).
Za bezpodstawne należy zatem uznać działania strony skarżącej, która złożyła wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego i oczekiwała merytorycznego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Podkreślenia wymaga, że dłużnikowi przeciwko, któremu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, który kwestionuje działania organu egzekucyjnego przysługują środki określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji takie jak zarzuty, skarga na czynności egzekucyjne lub skarga na przewlekłość postępowania. Natomiast z całą pewnością nie służy temu tryb przewidziany w art. 23 § 6 u.p.e.a. Nie można też uznać, że podanie skarżącego w tym zakresie rodziło po stronie organu nadzoru obowiązek zainicjowania stosownego postępowania z urzędu.
W konsekwencji zasadnie ‒ zdaniem Sądu ‒ organ nadzoru odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Sąd podziela pogląd zawarty w zaskarżonym postanowieniu, że za przyczynę uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania uznać należy sytuację wniesienia przez stronę żądania zainicjowania postępowania, w przypadku gdy przepis prawa przewiduje wszczęcie takiego postępowania jedynie z urzędu, tak jak to miało miejsce w kontrolowanej sprawie.
Z tego też względu na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w puncie 1 wyroku.