III SA/Łd 669/23

III SA/Łd 669/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski
Małgorzata Kowalska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33, art. 34, art. 61, art. 59
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Dnia 21 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2024 roku sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 10 sierpnia 2023 roku nr SKO.4101.6.23 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr SKO.4101.6.23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu - po rozpatrzeniu zażalenia T. W. na postanowienie Starosty Sieradzkiego z dnia 2 czerwca 2023 r. nr FN.3161.1.2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) i w zw. z art. 18 oraz art. 34 § 2 pkt 1 i art. 33 § 1 pkt 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Pismem z 24 maja 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Sieradzu wystąpił do Starosty Sieradzkiego - jako wierzyciela - o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów wniesionych przez zobowiązanego T. W. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27 marca 2023 r., nr [...], obejmującego należność z tytułu opłaty podwyższonej za działalność wykonywaną bez wymaganej koncesji.
W piśmie z 19 kwietnia 2023 r. zobowiązany reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika podniósł zarzut:
1) prowadzenia egzekucji z rażącym naruszeniem art. 141 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze,
2) prowadzenie egzekucji z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 1, 3 i 5 u.p.e.a.
3) niedopuszczalności egzekucji i prowadzenie na rzecz podmiotu, który przywłaszczył sobie uprawnienia wierzyciela,
4) niezłożenie wniosku egzekucyjnego przez podmiot lub podmioty, które w myśl cytowanej ustawy są wierzycielami,
5) nieumorzenie postępowania egzekucyjnego zawieszonego z wniosku "wierzyciela" przez ponad 12 miesięcy,
6) braku doręczenia upomnienia dłużnikowi,
7) niedopuszczalność egzekucji z wniosku Starosty Sieradzkiego.
Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2023 r. Starosta Sieradzki oddalił wniesione przez zobowiązanego zarzuty uznając je za nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego znak [...] z 11 maja 2020 r. zostało prawomocnym i ostatecznym postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sieradzu znak 1021- SEE.711.2.492. 2020.EB z dnia 30 lipca 2020 r. umorzone w myśl art. 33 § 1 oraz art. 34 § 4 u.p.e.a. z powodu braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Z uwagi na fakt, że elementem składowym tytułu wykonawczego, jest zgodnie z art. 27 § 1 pkt 12 cyt. ustawy, data doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawa prawna braku tego obowiązku, dalsze prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego znak [...] z 11 maja 2020 r. było niemożliwe.
Po umorzonym postępowaniu egzekucyjnym wierzyciel skutecznie w dniu 14 września 2020 r. doręczył T. W. upomnienie dotyczące uregulowania należności wynikających z decyzji z 16 listopada 2017 r. w sprawie ustalenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez koncesji. Egzekucja prowadzona jest na podstawie decyzji ostatecznej, prawomocnej, a zatem w pełni wykonalnej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 kwietnia 2023 r. oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 25 września 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 421/19, wydanego w przedmiocie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 25 lutego 2019 r. w sprawie odwołania od ww. decyzji z 16 listopada 2017 r. W celu wyegzekwowania wydanej decyzji wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy nr [...], który to zawierał stosowną informację dotyczącą upomnienia z 14 września 2020 r. (art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a.) i może stanowić podstawę prowadzonej egzekucji.
Organ I instancji wskazał, że zgodnie z treścią decyzji z 16 listopada 2017 r. podwyższona opłata eksploatacyjna stanowi dochód powiatu (sentencja ww. decyzji). Starosta Sieradzki jako organ wydający ww. decyzję jest uprawniony do żądania wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Wynika to wprost z art. 141 ust. 4 i art. 142 ust. 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze w brzmieniu obowiązującym w czasie prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie ww. decyzji. Organ podkreślił, że okoliczności te były badane w toku postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego.
Organ zaznaczył, że postępowanie egzekucyjne objęte tytułem wykonawczym nr [...] nigdy nie zostało zawieszone na żądanie wierzyciela. Ponadto, jak wynika z wyżej wskazanych okoliczności przedmiotowy tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi określone w art. 27 ww. u.p.e.a.
Zdaniem organu dłużnik błędnie zarzuca nieprawidłowe wszczęcie ponownej egzekucji, która ma naruszać art. 61 u.p.e.a. Dyspozycja tego przepisu nie dotyczy przedmiotowej sprawy. Organ podkreślił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z powodu braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, co jednocześnie zupełnie dyskwalifikuje ponownie wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego znak: [...]. Nie oznacza to brak możliwości przymusowego wyegzekwowania należności objętych decyzją z 16 listopada 2017 r.
W zażaleniu pełnomocnik strony zarzucił nierozpoznanie istotny sprawy, a w szczególności nierozpoznanie wszystkich podniesionych zarzutów i odniesienie się w zasadzie tylko do zarzutów zawartych w pkt 6. W związku z powyższym skarżący ponowił podniesione zarzuty wniesione w piśmie i zarzucił:
1) prowadzenie egzekucji z rażącym naruszeniem art. 141 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze,
2) prowadzenie egzekucji z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 1, 3, 5 u.p.e.a. przez:
- niedopuszczalność egzekucji i prowadzenie na rzecz podmiotu, który przywłaszczył sobie uprawnienia wierzyciela,
- niezłożenie wniosku egzekucyjnego przez podmiot lub podmioty, które w myśl cytowanej ustawy są wierzycielami,
- nieumorzenie postępowania egzekucyjnego zawieszonego z wniosku "wierzyciela" przez ponad 12 miesięcy,
- nie zostało dłużnikowi skutecznie doręczone upomnienie a egzekucja dotyczy zobowiązania ustalonego w decyzji, a nie określonego.
Dodatkowo skarżący wskazał na przedawnienie zobowiązania ustalonego decyzją doręczoną stronie w roku 2017 wobec wszczęcia egzekucji po 5 latach od końca roku, w którym doręczenie nastąpiło. Na tej podstawie wniósł o uchylenie postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszego stopnia w celu ponownego rozpatrzenia.
Zobowiązany wskazał, że decyzja pozostająca w obrocie rażąco narusza porządek prawny i jest w sposób oczywisty sprzeczna z cytowanym literalnym zapisem ustawy - prawo geologiczne i górnicze.
Strona podniosła ponadto, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie było zawieszone ponad 2 lata. Nawet, jeśli nie było formalnego postanowienia o zawieszeniu, to bierność wnioskodawcy podającego się za wierzyciela zrównuje spoczywanie postępowania z jego formalnym zawieszeniem.
Zobowiązany podniósł, że poprzednia egzekucja została umorzona jako wszczęta wadliwie i nie wywołała skutku materialnego w postaci przerwania biegu przedawnienia. Zastosowane podczas niej środki egzekucyjne zostały uchylone i nie wywołały skutku przerwania. Prawo do wydania decyzji ustalającej (tzw. prawo do wymiaru) zgodnie z art. 68 Ordynacji podatkowej za rok 2012 przedawniało się z końcem roku 2017. Skuteczne doręczenie decyzji ustalającej spowodowało powstanie zobowiązania i rozpoczęcie biegu jego przedawnienia. To zostałoby przerwane w przypadku skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego. Środek taki nie został skutecznie zastosowany do końca roku 2022. Od 1 stycznia 2023 roku zobowiązanie uległo przedawnieniu, a jego przymusowa egzekucja jest niedopuszczalna. Zarzut ten winien być wzięty pod uwagę z urzędu, niezależnie od jego zamieszczenia, co wynika wprost z art. 208 o.p.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy powyższe postanowienie. Organ odwołał się do treści art. 33 § 2 u.p.e.a. i wyjaśnił, że katalog zarzutów, które mogą być podniesione w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest katalogiem zamkniętym i nie może być rozszerzany. Wobec tego przedmiotem oceny wierzyciela w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 34 u.p.e.a. mogą być tylko okoliczności wymienione w art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a.
Organ zwrócił uwagę, że z dniem 30 lipca 2020 r. art. 33 u.p.e.a. uległ istotnej nowelizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 z późn. zm.). Zmieniony został katalog zarzutów możliwych do podniesienia w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie przepisów u.p.e.a. Organ podniósł, że w piśmie z 19 maja 2023 r. zawierającym zarzuty zobowiązany powołuje się na nieaktualne brzmienie art. 33 u.p.e.a. podnosząc zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jak również prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, które to okoliczności obecnie nie mogą być podstawą zarzutu.
W ocenie Kolegium zarzut "prowadzenia egzekucji z rażącym naruszeniem" art. 141 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 633), dalej p.g.g., który to przepis stanowi, że "Wpływy z tytułu opłat, o których mowa w niniejszym dziale, w 60% stanowią dochód gminy, na terenie której jest prowadzona działalność, a w 40% dochód NFOŚiGW (ust. 1). Wpływy z tytułu opłat, o których mowa w niniejszym dziale, w zakresie węglowodorów, w 60% stanowią dochód gminy, w 15% dochód powiatu, w 15% dochód województwa, na terenie których jest prowadzona działalność, a w 10% dochód NFOŚiGW (ust. 1a). Jeżeli działalność jest prowadzona na terenie więcej niż jednej gminy, jednego powiatu lub jednego województwa, opłaty stanowią ich dochód proporcjonalnie odpowiednio do wielkości powierzchni terenu objętego działalnością albo ilości wydobytej kopaliny, ilości wprowadzonej do górotworu substancji, odpadów albo dwutlenku węgla (ust. 2). Wpływy z tytułu opłat za działalność prowadzoną w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej w całości stanowią dochód NFOŚiGW (ust. 3)" nie daje się zakwalifikować do żadnej podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wymienionej w art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a.
Organ wskazał ponadto, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 2 u.p.e.a. nie może być żadna z okoliczności wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a., który to przepis określa podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, a ich adresatem jest organ prowadzący postępowanie egzekucyjnej, a nie wierzyciel. Podniesione przez zobowiązanego w tym kontekście okoliczności w ramach zarzutów nie mogą być uwzględnione (nie muszą być nawet rozważane przez wierzyciela w niniejszym postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów), nie mieszczą się one bowiem w katalogu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej określonym w art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a.
Ponadto Kolegium zauważyło, że pełnomocnik zobowiązanego sformułował dwa zarzuty wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a., tj. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.) oraz w zażaleniu zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości na skutek przedawnienia (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.).
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Dochodzona przez wierzyciela należność wynika z wydanej przez niego decyzji z dnia 16 listopada 2017 r. nr RS.6522.2.2.2012, w przedmiocie ustalenia zobowiązanemu podwyższonej opłaty eksploatacyjnej w wysokości 2 707 993,90 zł w związku z wydobyciem 132 744,80 ton kopaliny ze złoża "[...]" bez wymaganej koncesji, która to decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 25 lutego 2019 r., znak: SKO.4122/1/18.
Organ wyjaśnił, że z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz.U. z 2107 r., poz. 131 ze zm.) nie wynika, aby postępowanie w sprawie wyegzekwowania tego rodzaju należności mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanemu. Stosowne upomnienie z dnia 7 września 2020 r., nr FN.3162.10.2019/2020, zostało jednak zobowiązanemu doręczone w dniu 14 września 2020 r. (w aktach sprawy znajduje się kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki z dnia 7 września 2020 r., znak: FN.3162.10.2019/2020). Wymóg wynikający z art. 15 § 2 u.p.e.a. został zatem spełniony.
Natomiast w kwestii przedawnienia organ wyjaśnił, że w pierwszej kolejności konieczne jest zwrócenie uwagi, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie przepisów u.p.e.a., zgodnie z art. 31 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Ponadto jak wyżej wskazano, zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Instytucja zarzutów do wierzyciela została zatem sformalizowana i zobowiązany może je wnosić tylko przy zachowaniu właściwego trybu (art. 33 § 1 u.p.e.a.), podstawy (art. 33 § 2 u.p.e.a.) i terminu (art. 33 § 5 u.p.e.a.).
Organ zaznaczył, że wniesienie zarzutu zawsze musi odbywać się za pośrednictwem organu egzekucyjnego, a w konsekwencji, w zażaleniu na postanowienie wierzyciela oddalające zarzuty na podstawie art. 34 § 4 pkt 1 u.p.e.a., zobowiązany nie może powoływać się na okoliczności, których wcześniej nie zgłaszał za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Jeżeli natomiast taki zarzut zostanie w zażaleniu podniesiony, to organ wyższego stopnia w stosunku do wierzyciela nie jest zobowiązany, aby odnosić się do niego, skoro nie stanowił on przedmiotu uprzedniej oceny wierzyciela.
Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji słusznie uznał, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wniesione przez zobowiązanego nie zasługują na uwzględnienie.
W skardze pełnomocnik T. W. zarzucił nierozpoznanie istoty sprawy, a w szczególności nierozpoznanie wszystkich podniesionych zarzutów w szczególności przedawnienia zobowiązania. Ponowił podniesione zarzuty i wniósł o uchylenie postanowienia, przekazanie sprawy organowi II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa prawnego.
Dodatkowo wskazał na obrazę art. 208 o.p. przez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego pomimo wygaśnięcia zobowiązania na skutek jego przedawnienia (ustalonego decyzją doręczoną stronie w listopadzie w roku 2017) wobec wszczęcia egzekucji po 5 latach od końca roku, w którym doręczenie nastąpiło. Zdaniem pełnomocnika skarżącego decyzja ustalająca opłatę podwyższoną jest ostateczna, ale niewykonalna.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu (postanowienia), czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 10 sierpnia 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowym jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik wniósł zarzuty w oparciu o stare brzmienie przepisu art. 33 § 1 u.p.e.a. sprzed zmiany dokonanej ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.). Stanowiło to przeszkodę dla organu w zakwalifikowaniu zarzutów do aktualnego brzmienia art. 33 § 2 u.p.e.a.
Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a. orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b. dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c. przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a. odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b. rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c. wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie zaś do art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Oznacza to, że wierzyciel jest związany zarzutami zobowiązanego i w postanowieniu w przedmiocie zarzutów nie może wypowiadać się co do kwestii, które nie zostały przez zobowiązanego podniesione. Zakres postępowania w przedmiocie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 u.p.e.a. wyznacza treść zgłoszonych zarzutów. Skutkiem tego jest ograniczenie zakresu postanowienia w przedmiocie zarzutów do oceny tylko nieprawidłowości zgłoszonych przez zobowiązanego w formie zarzutów.
Skoro zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, to podniesione w zarzutach okoliczności, które zdaniem zobowiązanego wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez wierzyciela. Jeżeli zatem konkretny zarzut nie zostanie podniesiony przez zobowiązanego we właściwym terminie, to nie może być rozpoznany przez wierzyciela.
W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego podniósł zarzuty prowadzenia egzekucji z rażącym naruszeniem art. 141 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, prowadzenia egzekucji z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 1, 3 i 5 u.p.e.a., niedopuszczalności egzekucji i prowadzenie na rzecz podmiotu, który przywłaszczył sobie uprawnienia wierzyciela, niezłożenia wniosku egzekucyjnego przez podmiot lub podmioty, które w myśl cytowanej ustawy są wierzycielami, nieumorzenia postępowania egzekucyjnego zawieszonego z wniosku "wierzyciela" przez ponad 12 miesięcy, braku doręczenia upomnienia dłużnikowi oraz niedopuszczalności egzekucji z wniosku Starosty Sieradzkiego.
Należy wyjaśnić, że w przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 11 maja 2020 r. zostało ostatecznym postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Sieradzu nr 1021-SEE.711.2.492. 2020.EB z dnia 30 lipca 2020 r. umorzone z powodu braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Następnie wierzyciel skutecznie 14 września 2020 r. doręczył skarżącemu upomnienie z dnia 7 września 2020 r. dotyczące uregulowania należności wynikających z decyzji z 16 listopada 2017 r. w sprawie ustalenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez koncesji. W celu wyegzekwowania wydanej decyzji wierzyciel wystawił w dniu 27 marca 2023 r. tytuł wykonawczy nr [...], który to zawierał stosowną informację dotyczącą upomnienia z 14 września 2020 r. (art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a.) i może stanowić podstawę prowadzonej egzekucji. Wobec powyższego uznać należało, że ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego było możliwe, jeżeli postępowanie zostało umorzone ze względu na uchybienia formalne - brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Warunkiem ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie jest w tych przypadkach uchylenie lub zmiana postanowienia o umorzeniu wcześniej toczącego się postępowania egzekucyjnego.
Należy także wskazać, że ponownie wystawiony tytuł wykonawczy z 27 marca 2023 r. jest nowym tytułem wykonawczym, nie zaś dalszym. W rubryce 3 tytułu wykonawczego zaznaczono checkbox "tytuł wykonawczy". Sąd nie stwierdził zatem zarzucanego naruszenia art. 61 § 1 u.p.e.a., w myśl, którego w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 postępowanie egzekucyjne wszczyna się ponownie:
1) na wniosek wierzyciela o ponowne wszczęcie egzekucji administracyjnej - jeżeli organ egzekucyjny nie jest jednocześnie wierzycielem,
2) z urzędu, poprzez wydanie zawiadomienia o ponownym wszczęciu egzekucji administracyjnej, o którym mowa w § 4 - jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem
- po ujawnieniu przez wierzyciela majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. W rozpoznawanej sprawie nie doszło bowiem do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji, lecz z powodu uchybień formalnych. Z powyższych przyczyn niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 59 § 2 u.p.e.a., który dotyczy umorzenia postępowania w sytuacji bezskuteczności egzekucji z powodu braku majątku lub źródła dochodu.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, bowiem jak wyżej wskazano z akt administracyjnych wynika wprost, że upomnienie doręczono skarżącemu 14 września 2020 r. (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.).
Sąd podzielił stanowisko wierzyciela, że aktualne brzmienie art. 33 § 2 u.p.e.a nie przewiduje możliwości wniesienia zarzutu niedopuszczalności egzekucji, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ.
Odnosząc się natomiast do zarzutu wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku z powodu przedawnienia, to rację ma wierzyciel wskazując, że pełnomocnik skarżącego podniósł ten zarzut dopiero na etapie zażalenia. Nie można natomiast podzielić stanowiska organu, że organ wyższego stopnia w stosunku do wierzyciela nie jest zobowiązany, aby odnosić się do zarzutu podniesionego dopiero w zażaleniu, skoro nie stanowił on przedmiotu uprzedniej oceny wierzyciela. Stosownie bowiem do treści art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:
1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
Uznać zatem należało, że zarzut przedawnienia został wniesiony w terminie. Sąd stwierdza, że wierzyciel nie może zostać bezczynny, w sytuacji gdy doszło do przedawnienia egzekwowanej należności , ale zobowiązany nie wniósł zarzutu na tej podstawie. Wierzyciel powinien wystąpić do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (por. Przybysz Piotr Marek, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023 do art. 34). W obecnym stanie prawnym prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutu staje się aktualne po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Ustawa nie wskazuje bowiem zdarzenia powodującego początek biegu terminu do wniesienia zarzutu, a jedynie określa zdarzenia, z wystąpieniem których wiąże się koniec biegu terminu do wniesienia zarzutu.
Wskazać trzeba, że niniejszej sprawie należność podlegająca egzekucji wynika z ostatecznej decyzji Starosty Sieradzkiego z dnia 16 listopada 2017 r. w przedmiocie ustalenia podwyższonej opłaty eksploatacyjnej w wysokości 2.707.993,90 zł. Decyzją z dnia 25 września 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu utrzymało w mocy ww. decyzję. W wyniku wniesienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25 września 2019 r., sygn. III SA/Łd 421/19 oddalił skargę. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2023 r.. sygn. II GSK 98/20 oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku.
Stosownie do treści art. 141 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 633 ze zm.) wpływy z tytułu opłat, o których mowa w niniejszym dziale, w 60% stanowią dochód gminy, na terenie której jest prowadzona działalność, a w 40% dochód NFOŚiGW. 1a. Wpływy z tytułu opłat, o których mowa w niniejszym dziale, w zakresie węglowodorów, w 60% stanowią dochód gminy, w 15% dochód powiatu, w 15% dochód województwa, na terenie których jest prowadzona działalność, a w 10% dochód NFOŚiGW. 2. Jeżeli działalność jest prowadzona na terenie więcej niż jednej gminy, jednego powiatu lub jednego województwa, opłaty stanowią ich dochód proporcjonalnie odpowiednio do wielkości powierzchni terenu objętego działalnością albo ilości wydobytej kopaliny, ilości wprowadzonej do górotworu substancji, odpadów albo dwutlenku węgla.
W myśl natomiast art. 142 ust. 1 powyższej ustawy do opłat, o których mowa w niniejszym dziale, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707) dotyczące zobowiązań podatkowych. Określone tymi przepisami uprawnienia organów podatkowych przysługują wierzycielom. Wierzycielami są odpowiednio gmina, powiat, województwo oraz NFOŚiGW (art. 142 ust. 2 ustawy). Z kolei art. 143 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że decyzja w sprawach określonych niniejszym działem nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie.
Natomiast przepis art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, do którego odsyła art. 142 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze - stanowi, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W myśl art. 70 § 6 pkt 2 o.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania;
Przepis art. 70 § 7 pkt 2 o.p. określa sytuacje, w których bieg terminu przedawniania rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności.
Odnosząc się zatem do zarzutu przedawnienia uznać należy go za niezasadny. Zgodnie z ww. przepisem bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (tu na skutek wydania decyzji ustalającej podwyższoną opłatę eksploatacyjną) uległ zawieszeniu z dniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania. Przede wszystkim określenie "decyzja dotycząca zobowiązania" jest określeniem ogólnym. Odnosi się zarówno do decyzji określającej jak i ustalającej zobowiązanie podatkowe (czy obowiązek zwrotu dotacji na podstawie ustawy o finansach publicznych). Niewątpliwie zatem decyzja Starosty Zgierskiego z dnia 16 listopada 2017 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu dotyczą zobowiązania w zakresie podwyższonej opłaty eksploatacyjnej.
Reasumując należy stwierdzić, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia, o którym stanowi art. 70 § 6 pkt 2 o.p. może nastąpić także w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ww. decyzje, gdyż są to decyzje dotyczące zobowiązania podatkowego.
Jak wyżej wskazano, w myśl art. 70 § 6 pkt 2 i § 7 pkt 2 o.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega zwieszeniu z dniem wniesienia skargi do WSA w Łodzi na decyzję dotyczącą tego zobowiązania, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu doręczenia organowi odpisu orzeczenia sądu, ze stwierdzeniem jego prawomocności. Skarżący wniósł skargę do WSA w Łodzi na decyzję SKO w Sieradzu z dnia 25 lutego 2019 r., zaś prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2023 r. , sygn. akt II GSK 98/20 oddalającym skargę kasacyjną od wyroku WSA z dnia 25 września 2019 r., sygn. III SA/Łd 421/19) wpłynął do organu w dniu 11 lipca 2023 r. (co znane jest sądowi z urzędu). Zatem bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu i biegnie dalej od dnia 12 lipca 2023 r.
Oznacza to, że ww. zobowiązanie, wbrew stanowisku skarżącego, nie wygasło, nie uległo przedawnieniu. Decyzja ustalająca podwyższoną opłatę za wydobywanie kopaliny jest wymagalna, a zatem można dochodzić jej wykonania w drodze egzekucji. Wymagalność obowiązku oznacza nic innego, jak istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a jeżeli mimo to trwa w opozycji do tej powinności (uchyla się od niej), właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możność żądania spełnienia ciążącej na nim powinności.
Oceniając zgodność z prawem stanowiska wierzyciela wyjaśnić należy, że pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Wykonalność decyzji ostatecznych oznacza możliwość zrealizowania uprawnienia przyznanego stronie w tej decyzji lub powinność wykonania obowiązku nałożonego decyzją przez stosowne organy w drodze przymusu, jakim w ramach władztwa administracyjnego one dysponują, czyli na drodze postępowania egzekucyjnego. Celem postępowania egzekucyjnego jest wykonanie obowiązku określonego już, zmaterializowanego w ostatecznej decyzji, który nie został wykonany, co z kolei skutkuje tym, że do czasu jego pełnego wykonania organ egzekucyjny może prowadzić postępowanie celem zaspokojenia wierzyciela, chyba że przepis prawa stanowi inaczej. Jeżeli czas obowiązywania decyzji nie został określony, czy to przez ustawodawcę czy przez organ w decyzji, to może być ona wykonana w każdym czasie, a tym samym w każdym też czasie poddana jest wszelkim rygorom wynikającym z niej, w tym przymusowi w celu jej wykonania (por. wyroki NSA z: 6 listopada 2020 r., II OSK 1371/18, z 11 grudnia 2019 r., II FSK 794/18, z 23 lipca 2019 r., II OSK 1908/18, wyrok WSA w Łodzi z 19 marca 2019 r., II SA/Łd 947/18, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd wskazuje ponadto, że w sprawie nie doszło prowadzenia egzekucji z rażącym naruszeniem art. 141 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, bowiem jak już powyżej wskazano, stosownie do treści art. 142 ustawy wierzycielem w rozpoznawanej sprawie jest Starosta Sieradzki.
Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy wierzyciel, zajmując stanowisko w przedmiocie złożonych zarzutów, prawidłowo rozpoznał zgłoszone zarzuty i zgodnie z zasadą dwuinstancyjności przekazał zażalenie na wydane w tym przedmiocie postanowienie do organu odwoławczego, który następnie ponownie rozpatrzył tę sprawę. W następstwie zgłoszenia przez skarżącego zarzutu nieistnienia obowiązku zadaniem wierzyciela było sprawdzenie, czy obowiązek wynikający z decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułu wykonawczego w dacie wszczęcia egzekucji istniał, tj. czy przed wszczęciem egzekucji decyzja stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego została skarżącemu doręczona i czy jest ostateczna, oraz czy obowiązek w tej dacie był wymagalny, a zatem czy egzekucja była dopuszczalna. Wszystkie te warunki w niniejszej sprawie były spełnione.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
eg