III SA/Łd 66/25

III SA/Łd 66/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-07-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Katarzyna Ceglarska-Piłat
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Paweł Dańczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 2722/25 - Postanowienie NSA z 2026-01-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 130a ust. 2, ust. 5c, ust. 6, ust. 10a, ust. 10e, ust. 10i, ust. 10h
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Sentencja
Dnia 17 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 października 2024 roku nr SKO.4141.1006.2024 w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 30 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 13 września 2024 r. ustalającą obowiązek zapłaty solidarnie przez A. S. i K. L. kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
13 sierpnia 2017 r. na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu nr 1313/2017 wydanej przez Komendę Miejską Policji w Łodzi, pojazd marki Fiat Punto o nr rej. [...] został usunięty z drogi i umieszczony na parkingu strzeżonym przy ul. [...] w Ł.. Przyczyną wydania dyspozycji usunięcia pojazdu i jego usunięcia na parking było kierowanie pojazdem przez jego użytkownika K. L. w stanie nietrzeźwości. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że właścicielem pojazdu w dniu jego usunięcia była A. S..
Zawiadomieniami z 27 czerwca 2018 roku wysłanymi na dwa znane organowi adresy A. S. (doręczonym w trybie awizo 12 lipca 2018 r.) organ poinformowała właścicielkę pojazdu o jego usunięciu z drogi i skutkach nieodebrania pojazdu.
Wnioskiem z 9 października 2018 r. Prezydent Miasta Łodzi wystąpił do właściwego sądu o orzeczenie przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz powiatu, tj. Miasta Ł.. Postanowieniem z 17 stycznia 2020 r. Sąd Rejonowy dla Ł. - w Ł. sygn. akt [...] orzekł przepadek na rzecz Miasta Ł. pojazdu marki Fiat Punto o nr rej. [...] nr podwozia [...], rok produkcji 1998. 25 stycznia 2020 r. powyższe postanowienie stało się prawomocne. Tym samym w tej dacie pojazd stał się własnością Miasta Ł..
Zawiadomieniem z 31 lipca 2024 r. doręczonym skarżącej 5 sierpnia 2024 r. organ poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usunięciem przedmiotowego pojazdu.
Decyzją z 13 września 2024 r. Prezydent Miasta Łodzi ustalił wysokość kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Fiat Punto o numerze rejestracyjnym: [...] powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania na łączną kwotę 36.524 zł. Do zapłaty kosztów zobowiązał solidarnie A. S. i K. L..
Wysokość kosztów została ustalona zgodnie z art. 130a ust. 6 i 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z2024r., poz. 1251) – dalej: "p.r.d." na kwotę tę złożyły się :
1. Koszt usunięcia pojazdu w dniu 13 sierpnia 2017 r. w kwocie 476,00 zł zgodnie
z § 1 ust. 1 pkt 3 uchwały XXXVII/976/16 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 listopada 2016 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2017 r.
2. Koszty przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym od dnia przyjęcia pojazdu na parking strzeżony tj. 13 sierpnia 2017 (godz. 01:35) r. do momentu uprawomocnienia się postanowienia sądu o orzeczeniu przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Miasta Ł., tj. 25 stycznia 2020 r. w łącznej kwocie 36 048,00 zł : a) od 13 sierpnia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. (141 dób) po 39,00 zł za dobę zgodnie z § 1 ust 2 pkt 3 uchwały nr XXXVII/976/16 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 listopada 2016 r, w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2017 r., czyli razem 5 499,00 zł;
b) od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. (365 dób) po 40,00 zł za dobę zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 3 uchwały nr LX/1419/17 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 15 listopada 2017 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2018 r., czyli razem 14 600,00 zł;
c) od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. (365 dób) po 41,00 zł a dobę zgodnie z § 1 ust 2 pkt 3 uchwały LXXIX/2123/18 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2019 r., czyli razem 14 965 zł; d) od 1 stycznia 2020 r. do 25 stycznia 2020 r. (24 doby) po 41,00 zł za dobę zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 3 uchwały XVII/715/19 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 11 grudnia
2019 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Łodzi w 2020 r., czyli razem 984,00 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. S. zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:
1. art. 7, art. 8, art. 35§1 i art. 77 k.p.a. poprzez:
a) zwłokę w załatwieniu sprawy, prowadzącą do przewlekłości postępowania,
• wystąpienie przez organ do Sądu Rejonowego dla Ł. w Ł. o wydanie postanowienia w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu marki Fiat Punto, nr rej. [...], będącego własnością strony, po znacznie dłuższym czasie niż było to uzasadnione okolicznościami faktycznymi sprawy, co skutkowało wydaniem ww. orzeczenia dopiero w 2020 r., pomimo że holowanie auta miało miejsce 13 sierpnia 2017 r., co z kolei doprowadziło do naliczenia przez organ wyższych kosztów powstałych w następstwie usunięcia tego pojazdu, niż gdyby organ wykonał ciążące na nim w tym zakresie obowiązki niezwłocznie, jak stanowią przepisy administracyjne;
• wydanie przez organ zaskarżonej decyzji dopiero 13 września 2024 r., a zatem po upływie 5 lat od daty holowania pojazdu oraz niespełna 5 lat od daty uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. w Ł., o sygn. akt [...] w przedmiocie jego przepadku oraz brak doręczenia w tym okresie skarżącej jakiegokolwiek wezwania do zapłaty rosnącej należności z tytułu jego usunięcia i przechowania, co skutkowało wygenerowaniem rażąco wysokiej kwoty, do której zapłaty jest ona aktualnie zobowiązywana, uniemożliwiając tym samym stronie możliwość wcześniejszego odwołania się od decyzji nakładającej na nią obowiązek zapłaty, zaś w razie nieuwzględnienia jej odwołania - poniesienia przez nią niższych kosztów niż powstałe obecnie przez ww. okres około 5 lat;
• niedostateczne wyjaśnienie sprawy, w tym pominięcie przez organ, że - w świetle bezspornie ustalonego stanu faktycznego sprawy - usunięcie pojazdu na parking zasadniczo nie było konieczne, albowiem kierujący nim K. L. posiadał dane kontaktowe do strony, która, w przypadku bieżącego jej poinformowania o zaistniałej sytuacji, miałaby możliwość powzięcia działań w celu odebrania pojazdu, co pozwoliłoby na uniknięcie konieczności naliczania względem niej wysokich kosztów jego usunięcia i przechowania;
• brak poczynienia jakichkolwiek ustaleń, zmierzających do stwierdzenia przyczyn braku odbioru przez skarżącą pojazdu stanowiącego jej własność, w tym przede wszystkim, czy przyczyny te nie były od niej niezależne, a które to ustalenie mogłoby prowadzić do uznania, że nie wyzbyła się ona go celowo, co w konsekwencji wpływałoby na kwestię zasadności ustalenia wobec niej opłaty z tego tytułu;
b) odstępstwo od zasady swobodnej oceny dowodów, przy nieuwzględnieniu zasad współżycia społecznego, a także zasad słuszności i sprawiedliwości społecznej poprzez:
• nie odniesienie się do niekwestionowanej przez organ okoliczności, że to nie skarżąca była kierującą należącym do niej pojazdem i to nie w związku z jej działaniami (o których nie miała zresztą wówczas żadnej wiedzy, w przeciwnym zaś razie, nie użyczyłaby go K. L.) doszło do usunięcia tego pojazdu na parking, a następnie naliczenia stanowczo wysokiej kwoty - co skutkować winno, chociażby z uwagi na wzgląd na ww. zasady, kierowaniem roszczeń z tego tytułu nie przeciwko niej, a wyłącznie przeciwko kierującemu, ewentualnie umorzeniem wobec skarżącej naliczonej opłaty;
• nieprzeprowadzenie przez organ postępowania dowodowego, w następstwie czego nie wzięto pod uwagę sytuacji osobistej i finansowej skarżącej, która to sytuacja jest szczególnie ciężka, albowiem skarżąca posiada znaczne zadłużenia, nie ma żadnego majątku ruchomego oraz nieruchomego (który został poddany egzekucji komorniczej, a następnie zlicytowany na poczet pokrycia jej długów), jak również wsparcia finansowego ze strony innych osób, a zatem - z uwagi na niewątpliwie niezawinione przez nią okoliczności - nie ma ona faktycznej możliwości uiszczenia nałożonych na nią kosztów (nawet w razie ich obniżenia, czy rozłożenia na raty);
• brak uwzględnienia, przy naliczaniu kosztów usunięcia pojazdu faktu, że jego własność przeszła na rzecz Miasta Ł., co - bez względu na ewentualne koszty jego usunięcia i przechowania - skutkowało uzyskaniem przez miasto pieniężnej "rekompensaty" w postaci nieodpłatnego uzyskania majątku ruchomego, tj. pojazdu będącego dotychczas własnością skarżącej;
2. art. 130a ust. 2 a p.r.d. poprzez jego niezastosowanie i brak stwierdzenia, że - w świetle okoliczności faktycznych sprawy - zasadne było odstąpienie od usunięcia pojazdu należącego do skarżącej, ponieważ istniała obiektywna możliwość jej zawiadomienia o sytuacji, która do tego doprowadziła i podjęcia przez skarżącą działań mających na celu niezwłoczny odbiór pojazdu, co spowodowałoby ustanie przyczyn jego usunięcia, a równocześnie uniknięcie naliczania względem niej ww. kosztów;
3. art. 130a ust. 10c i 10e p.r.d. poprzez jego niezastosowanie wskutek braku ustalenia przez organ przyczyn nieodebrania przez skarżącą pojazdu, w tym zwłaszcza, czy przyczyny te miały charakter od niej niezależny, a także, czy wystąpiły wszystkie niezbędne przesłanki do możliwości orzeczenia jego przepadku, które to ustalenie mogło mieć bezpośredni wpływ na stwierdzenie, czy organ był uprawniony do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, a w międzyczasie do naliczania wysokich kosztów jego usunięcia i przechowania, którymi obecnie obciążana jest strona;
4. art. 130a ust. 10i p.r.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niezwrócenie się wyłącznie do osoby dysponującej autem skarżącej w chwili jego usunięcia (tj. K. L., o zapłatę naliczonych kosztów z powyższego tytułu, podczas gdy przepis ten stanowi o solidarnej odpowiedzialności właściciela pojazdu i osoby nim władającej, który to charakter odpowiedzialności pozwala na żądanie przez wierzyciela zapłaty całości świadczenia do wybranego dłużnika, którym - mając na względzie ww. zawinione przez K. L. działania skutkujące usunięciem pojazdu skarżącej na parking - winien być wyłącznie on, nie zaś skarżąca.
Przywołaną na wstępie decyzją z 30 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 13 września 2024 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że w świetle art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d. nakładany w drodze decyzji administracyjnej obowiązek poniesienia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ciąży zawsze na właścicielu pojazdu, przy czym w sytuacji przewidzianej w art. 130a ust. 10i ww. ustawy jest on zobowiązany do pokrycia tych kosztów solidarnie z osobą, która w chwili usunięcia pojazdu z drogi władała nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego (np. użytkowanie, leasing, najem, użyczenie). Ustalenie osób zobligowanych do poniesienia kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h ww. ustawy, jest ściśle związane z określeniem stron postępowania prowadzonego w przedmiocie ich zapłaty. Interes prawny w tym postępowaniu ma więc zawsze osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia, zaś w sytuacji określonej w art. 130a ust. 10i ww. ustawy także osoba wskazana w tym przepisie. Z kolei w art. 130a ust. 10h p.r.d. określono zakres przedmiotowy kosztów obciążających właściciela usuniętego pojazdu (z zastrzeżeniem ust. 10i) oraz ramy czasowe ich powstania. Niewątpliwie dotyczy on wszelkich kosztów, które powstały od momentu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Natomiast użyty w nim zwrot "do czasu zakończenia postępowania" interpretować należy w ten sposób, że właściciela pojazdu, oprócz jednorazowych kosztów usunięcia pojazdu, obciążają koszty przechowywania pojazdu poniesione do zakończenia, w drodze prawomocnego postanowienia sądu, postępowania w sprawie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, tj. za okres, w którym pozostawał on właścicielem pojazdu.
Następnie organ odwoławczy podniósł, że unormowania ustawy Prawo o ruchu drogowym nie określają terminu do wystąpienia przez starostę do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Ograniczają się jedynie do wskazania, że czynność ta nie może być podjęta przed upływem 3 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu (art. 130a ust. 10), a dodatkowo przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej o obowiązku odbioru pojazdu (art. 130a ust. 10a). Należy zatem uznać, że starosta nie jest związany żadnym terminem w zakresie wystąpienia do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, a czynność ta musi być poprzedzona powiadomieniem właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej o obowiązku odbioru pojazdu i skutkach prawnych jego nieodebrania, co oznacza, że osoby te mają pełną świadomość swojej sytuacji prawnej. Natomiast w zakresie terminu wydania decyzji w sprawie zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu ustawodawca zastosował rozwiązanie, o którym mowa wart. 130a ust. 10k p.r.d.
Organ podkreślił, że postępowanie wyjaśniające w sprawie zapłaty kosztów nie obejmuje okoliczności, o których mowa wart. 130a ust. 10e p.r.d., stanowiących przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, np. czy usunięcie pojazdu było zasadne, czy starosta prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu lub uprawnioną osobę o obowiązku odbioru pojazdu. Te i wszystkie inne kwestie poprzedzające orzeczenie o przepadku pojazdu bada z woli ustawodawcy sąd w odrębnym postępowaniu cywilnym. Oznacza to, że prawomocne postanowienie sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu jest wiążące dla organów administracji publicznej nie tylko w zakresie wynikającym wprost z treści rozstrzygnięcia, ale również w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę jego wydania. W konsekwencji postępowanie dowodowe przeprowadzane w ramach postępowania administracyjnego powinno skupiać się na kwestiach określonych w art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d., tzn. ustaleniu osoby albo osób zobowiązanych do pokrycia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu oraz sprecyzowaniu kosztów objętych tym obowiązkiem i określeniu ich wysokości.
Odnosząc się następnie do sformułowanych przez stronę zarzutów Kolegium za chybiony uznało zarzut przewlekłego (5 lat) prowadzenia sprawy zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji. Wbrew twierdzeniom strony postępowanie to nie zostało wszczęte 5 lat temu, lecz 31 lipca 2024 r., o czym strona została skutecznie powiadomiona.
Za całkowicie chybione Kolegium uznało również zarzuty strony sprowadzające się do stwierdzenia, iż organ "za późno" zwrócił się do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu marki Fiat Punto o numerze rejestracyjnym [...]. Ustawodawca w art. 130a ust. 10 p.r.d. ustanowił bowiem jedynie minimalny termin (3 miesiące od dnia usunięcia pojazdu), który dotyczy wyłącznie wystąpienia przez starostę z wnioskiem do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu co oznacza, iż nie dotyczy w ogóle przedmiotu rozpoznawanej sprawy, która odnosi się do ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem przedmiotowego pojazdu, a nie - jak już wcześniej wskazano - wystąpienia z wnioskiem z orzeczenie przepadku tego pojazdu w trybie art. 130a ust. 10 p.r.d.
Również za nieprzystające do zaskarżonej decyzji Kolegium uznało zarzuty strony, podważające zasadność usunięcia pojazdu i umieszczenia go na parkingu strzeżonym bowiem przedmiot prowadzonego postępowania tych kwestii w ogóle nie dotyczy.
Odnośnie zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia zasad współżycia społecznego, a także zasad słuszności i sprawiedliwości społecznej organ II instancji wskazał, że w sprawach, w których wydawana jest tzw. decyzja związana nie ma podstaw do stosowania art. 7 k.p.a., który dotyczy ważenia racji interesu jednostki i interesu publicznego przy wydawaniu decyzji pozostawionych uznaniu administracyjnemu.
Kolegium podkreśliło, że żądanie skarżącej aby wobec faktu, iż była ona wyłącznie właścicielką przedmiotowego samochodu, ale nie kierującą tym pojazdem 13 sierpnia 2017 r., roszczenia z tytułu kosztów jego usunięcia i przechowywania kierować nie przeciwko niej, a wyłącznie przeciwko kierującemu – stanowi żądanie kontra legem do wyżej już przywołanego art. 130a ust. 10i p.r.d.. Za całkowicie chybione organ odwoławczy uznał ponadto zarzuty strony, co do nieuwzględnienia w decyzji organu I instancji sytuacji osobistej i finansowej strony bowiem okoliczność ta pozostaje poza przedmiotem prowadzonego postępowania, które ogranicza się wyłącznie do ustalenia wysokości kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu. Wreszcie Kolegium zanegowało również wpływ na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie przyczyn nieodebrania przez stronę pojazdu.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi skargę do sądu administracyjnego złożyła A. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu:
a) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. poprzez:
• zaniechanie kompleksowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji okoliczności, w tym w zakresie nieuzasadnionej przewlekłości postępowania prowadzącego do ustalenia ostatecznego kosztu związanego z usuwaniem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki Fiat Punto, przez co kotwa ta osiągnęła wartość niemożliwą do poniesienia przez skarżącą i przerzucenie ciężaru jej poniesienia na skarżącą, mimo że nie miała ona wpływu na długotrwałość tego postępowania;
• brak poczynienia jakichkolwiek ustaleń, zmierzających do stwierdzenia przyczyn braku odbioru przez skarżącą pojazdu stanowiącego jej własność, w tym przede wszystkim, czy przyczyny te nie były od niej niezależne, a które to ustalenie mogłoby prowadzić do uznania, że nie wyzbyła się ona pojazdu celowo, co w konsekwencji wpływałoby na kwestię zasadności ustalenia wobec niej opłaty z tego tytułu;
• brak przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego w zakresie sytuacji osobistej i materialnej skarżącej, która to sytuacja jest szczególnie ciężka i nie ma ona faktycznej możliwości uiszczenia nałożonych na nią kosztów;
b) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie odwołania skarżącej, w sytuacji gdy przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych w odwołaniu przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie,
c) art. 130a ust. 2a p.r.d. poprzez jego niezastosowanie i brak stwierdzenia, że - w świetle okoliczności faktycznych sprawy - zasadne było odstąpienie od usunięcia pojazdu należącego do skarżącej, ponieważ istniała obiektywna możliwość jej zawiadomienia o sytuacji, która do tego doprowadziła i podjęcia przez skarżącą działań mających na celu niezwłoczny odbiór pojazdu, co spowodowałoby ustanie przyczyn jego usunięcia, a równocześnie uniknięcie naliczania względem niej kosztów;
d) art. 130a ust. 10c i 10e p.r.d. poprzez jego niezastosowanie wskutek braku ustalenia przez organ, przyczyn nieodebrania przez skarżącą pojazdu, w tym zwłaszcza, czy przyczyny te miały charakter od niej niezależny, a także, czy wystąpiły wszystkie niezbędne przesłanki do możliwości orzeczenia jego przepadku, które to ustalenie mogło mieć bezpośredni wpływ na stwierdzenie, czy organ był uprawniony do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, a w międzyczasie do naliczania wysokich kosztów jego usunięcia i przechowania, którymi obecnie obciążana jest skarżąca.
Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) – dalej "p.p.s.a" sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przeprowadzona przez sąd, w niniejszej sprawie, kontrola nie wykazała, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 30 października 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 13 września 2024 r. nakładającą na skarżącą obowiązek poniesienia kosztów usunięcia z drogi i przechowywania na parkingu strzeżonym pojazdu marki Fiat Punto nr rej [...], którego właścicielem była w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi.
Materialnoprawne przesłanki wydania decyzji w przedmiocie obciążenia właściciela pojazdu kosztami usunięcia pojazdu z drogi i jego przechowywania na parkingu depozytowym określa art. 130a u.p.r.d. Zgodnie z ust. 10 h tego artykułu, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzja wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h u.p.r.d. jest decyzją związaną, a zatem w sytuacji ziszczenia się przesłanek do jej wydania, organ wydaje ją obligatoryjnie (wyrok NSA z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2142/15, z dnia 20 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2470/17, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych na stronie ozreczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). W myśl ust. 10i art. 130a u.p.r.d., jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Przepis ten nakazuje pociągnąć do współodpowiedzialności za koszty spowodowane koniecznością usunięcia pojazdu z drogi powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, osobę, w której władaniu znajdował się faktycznie pojazd w czasie wystąpienia zdarzenia uzasadniającego usunięcie pojazdu. Chodzi tu o osoby, które władały pojazdem, nie będąc jego właścicielem. Cytowane przepisy jednoznacznie wskazują, że omawiane koszty obciążają właściciela pojazdu i solidarnie osobę dysponującą nim na postawie innego niż własność tytułu prawnego. Brzmienie powyższych przepisów jest kategoryczne i dlatego organy orzekające nie mogły odstąpić od żądania zwrotu kosztów od skarżącej będące właścicielem pojazdu w dacie jego usunięcia.
W orzecznictwie wskazuje się, że solidarna odpowiedzialność osób, w których władaniu pojazd pozostawał w chwili usunięcia na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, ma charakter akcesoryjny i następczy, gdyż nie może powstać bez uprzedniego powstania obowiązku wobec właściciela pojazdu. Oznacza to, że organ nie ma prawa dokonać dowolnego wyboru podmiotu, w stosunku do którego dochodzić będzie należności z tytułu opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu. To właściciel pojazdu jest tą osobą, na którą został nałożony obowiązek związany z ponoszeniem kosztów w związku z usunięciem pojazdu z drogi, a dopiero w ust. 10i art. 130a p.r.d. pojawia się solidarna odpowiedzialność władającego pojazdem w chwili zatrzymania. Odpowiedzialność ta – z uwagi na to, że ma charakter akcesoryjny i następczy – powoduje, że nie może powstać bez uprzedniego powstania odpowiedzialności właściciela pojazdu. Inaczej rzecz ujmując, osoba władająca pojazdem na podstawie innego tytułu prawnego niż własność może ponosić solidarną odpowiedzialność wraz z właścicielem pojazdu za koszty związane z usunięciem pojazdu z drogi, natomiast samodzielnie nie ponosi takiej odpowiedzialności. W konsekwencji brak odpowiedzialności właściciela za dany okres skutkowałby brakiem odpowiedzialności za ten okres również władającego (por. wyroki NSA z 10 lipca 2020 r., I OSK 2672/19; z 16 listopada 2021 r., II GSK 1990/21).
Jak to zostało wskazane powyżej decyzja, wydawana na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d., jest decyzją związaną, a zatem w sytuacji ziszczenia się przesłanek jej wydania, organ wydaje ją obligatoryjnie (wyrok NSA z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2142/15, Lex nr 2314805). Powyższe oznacza, że w każdym przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych w art. 130a ust. 10h u.p.r. właściciel pojazdu będzie obciążony kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, niezależnie od tego kiedy wydana została dyspozycja usunięcia i kiedy sąd orzekł przepadek pojazdu (wyrok NSA z 20 kwietnia 2018 r. sygn. akt IOSK 2470/17 dostępny w CBOSA).
W tym miejscu odnosząc się do zarzutów skargi wskazujących na niedostatki postępowania dowodowego i pominięcie przez organy istotnych, w ocenie skarżącej okoliczności stanu faktycznego, wskazać należy, że ustalenie zakresu postępowania wyjaśniającego, a tym samym ustalenie stanu faktycznego w danej sprawie obejmuje tylko te fakty, które są istotne z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy, zwłaszcza przesłanek przepisu materialnoprawnego mającego w niej zastosowanie. Postępowanie dowodowe w rozstrzyganej sprawie powinno skupic się zatem na kwestiach określonych w art. 130 a ust. 10h i 10i p.r.d.
W ocenie sądu wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w oparciu o art. art. 130a ust. 10hi 10i p.r.d., organy wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, zgodnie z art. 7, i art. 77 § 1 k.p.a.
Organy ustaliły, że 13 sierpnia 2017 r. na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu nr 1313/2017 wydanej przez Komendę Miejską Policji w Łodzi, pojazd marki Fiat Punto o nr rej. [...] został usunięty z drogi i umieszczony na parkingu strzeżonym przy ul. [...] w Ł.. Przyczyną wydania dyspozycji usunięcia pojazdu i jego usunięcia na parking było kierowanie pojazdem przez jego użytkownika K. L. w stanie nietrzeźwości. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że właścicielem pojazdu w dniu jego usunięcia była A. S.. Skarżąca została także przez organ zawiadomiona o usunięciu pojazdu z drogi i skutkach jego nieodebrania. Postanowieniem z 17 stycznia 2020 r. Sąd Rejonowy dla Ł. w Ł. sygn. akt [...] orzekł przepadek na rzecz Miasta Ł. przedmiotowego pojazdu. 25 stycznia 2020 r. powyższe postanowienie stało się prawomocne.
Podkreślić należy, że powyższy stan faktyczny sprawy w istocie nie jest sporny między stronami. W toku postępowania ani w skardze do sądu administracyjnego skarżąca nie kwestionowała także, że była właścicielem spornego pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi.
Zgodnie z art. 130a ust. 10 p.r.d. starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
Na mocy wspomnianej regulacji, wobec braku odbioru pojazdu przez skarżącą w terminie 3 miesięcy, Prezydent Miasta Łodzi wystąpił do Sądu Rejonowego dla Ł. w Ł. z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Miasta Ł.. Postanowieniem z 17 stycznia 2020 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla Ł. w Ł. orzekł o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Ł.. Postanowienie to uprawomocniło się 25 stycznia 2020 r. W myśl art. 130a ust. 10e p.r.d. w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. A zatem to sąd powszechny przed wydaniem orzeczenia o przepadku pojazdu ma obowiązek zbadać, czy zostały spełnione ku temu wszystkie przesłanki, a w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dopiero po spełnieniu tych przesłanek orzeka przepadek pojazdu. A zatem podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 130a ust. 2a, art. 130a ust. 10c i 10e p.r.d. uznać należy za niezasadne, gdyż okoliczności w nich wskazane podlegały badaniu w toku postępowania przed sądem powszechnym i to na etapie tego postępowania mogły być przez stronę kwestionowane.
Wyjaśnić należy, na co prawidłowo zwrócił uwagę organ, że wydając decyzję na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. organ nie ustala tego, czy usunięcie pojazdu było zasadne, czy starosta prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu o obowiązku odbioru pojazdu. Te i inne kwestie poprzedzające wydanie postanowienia na podstawie art. 130a ust. 10e p.r.d. bada sąd powszechny w sprawie przepadku pojazdu. Należy wskazać, że stosownie do art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne sądu cywilnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Postanowienie o przepadku pojazdu ma dla organu administracyjnego charakter przesądzający i wiążący również w zakresie stwierdzenia, czy zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki w tym, czy usunięcie pojazdu było zasadne (por. wyroki NSA: z 25 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2142/15, z 15 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1713/19 dostępne w CBOSA).
Dlatego prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. w Ł. z 17 stycznia 2020 r., sygn. akt [...] o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Ł. wydane w postępowaniu przed sądem cywilnym, w świetle powołanych regulacji wiązało organy administracji w rozpoznawanej sprawie, a zatem wbrew zarzutom skargi nie były one ani uprawnione ani zobowiązane do prowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego zasadności usunięcia spornego pojazdu.
Wskazać także należy, że przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie określają terminu do złożenia wniosku przez starostę do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu. W art. 130a ust. 10 p.r.d. wskazuje się jedynie, że czynność ta nie może być podjęta przed upływem 3 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu oraz przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia właściciela pojazdu lub osoby uprawnionej o obowiązku odbioru pojazdu (art. 130a ust. 10a u.p.o.r.d.). W tej sytuacji nie można tutaj mówić o jakiejkolwiek przewlekłości w działaniu organu. W tym miejscy wskazać także należy, że to najprawdopodobniej skarżąca nie ujawniając swoich danych jako nabywca spornego pojazdu w bazie CEPIK spowodowała, że początkowo organ błędnie ustalił, że właścicielem pojazdu w dacie jego usunięcia był A. O., od którego strona nabyła sporny pojazd w kwietniu 2017 r. W sprawie nie ulega wątpliwości, że po ustaleniu tej okoliczności skarżąca już w lipcu 2018 r. jako właściciel pojazdu była prawidłowo powiadomiona o obowiązku odbioru pojazdu i o skutkach jego nieodebrania, a zatem powinna pojazd odebrać, w innym przypadku winna liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów związanych z jego przechowywaniem na parkingu strzeżonym. Przy czym przyczyny nieodebrania przez stronę pojazdu z parkingu depozytowego mogły podlegać kontroli w toku postępowania przed sądem cywilnym. Tym samym przyjęcie, że wydający na podstawie art. 130a ust. 10h p.r.d. decyzję organ, miałby prowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie oceny z czyjej winy powstały te koszty zaprzeczałoby działaniu mechanizmu, zgodnie z którym właściciel pojazdu zostaje obciążony opłatą w wysokości stałej i ryczałtowej wskazanej w uchwale.
Z treści art. 130a ust. 5 c i ust. 6 u.p.r.d. jednoznacznie wynika, że opłata za usunięcie i parkowanie pojazdu ustalana jest według stawek określonych w uchwale rady powiatu, stanowiącej akt prawa miejscowego. Tym samym, organy orzekające nie miały swobody w ustaleniu wysokości kosztów i naliczyły je prawidłowo zgodnie z obowiązującymi stawkami. Jak zwraca się uwagę w orzecznictwie, właściciela pojazdu obciąża się kosztami, o których mowa w art. 130a ust. 2 p.r.d., niezależnie od tego, jaka była rzeczywista ich wysokość i bez względu na okoliczności, którymi kierowała się naruszająca prawo osoba pozostawiając pojazd w miejscu niedozwolonym, czy tak jak w rozpoznawanej sprawie, prowadząc pojazd w stanie nietrzeźwości. Nie jest dopuszczalne "miarkowanie" wysokości tych kosztów. Zostały one ściśle określone w uchwale rady powiatu wydanej na podstawie art. 130a ust. 6 i 6a (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2018 r. sygn. akt I OSK 279/17, 17 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 1971/17 i 20 września 2019 r. sygn. I OSK 63/18 dostępne w CBOSA).
Wyjaśnić też należy, że dla ustalenia przedmiotowych należności nie mogła mieć znaczenia sytuacja życiowa czy finansowa skarżącej. Wysokość opłaty została bowiem w sposób sztywny określona przepisami obowiązującego prawa i organ nie miał możliwości jej miarkowania. Jeżeli opłata ta jest dla strony niemożliwa do poniesienia strona będzie mogła ewentualnie wnioskować o umorzenie kosztów, co wymagać będzie stosownego wniosku z jej strony i wydania odrębnej decyzji, którą strona także będzie mogła skarżyć do sądu.
Z przedstawionych wyżej względów uznając zarzuty skargi za niezasadne na podstawie art. 151 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.
EC