III SA/Łd 655/25

III SA/Łd 655/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /sprawozdawca/
Ewa Alberciak
Paweł Dańczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2483
art. 37a, art. 37ge ust. 1-5, art. 37 gf ust. 1-5
Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 19 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dańczak Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 16 lipca 2025 roku Nr 1001-IUOD-2.4811.3966.2025.2 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej oddala skargę. [pic]
Uzasadnienie
Postanowieniem z 16 lipca 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: DIAS) stwierdził uchybienie przez M. S. (dalej: skarżąca) terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Pismem z 6 maja 2025 r. DIAS wezwał skarżącą do uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł, na podstawie art. 37ge ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2483 ze zm., dalej: ustawa o autostradach). Wezwanie wystosowane zostało w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A2 węzeł Stryków w dniu 20 grudnia 2021 r. pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], którego właścicielem, według Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, w dniu naruszenia była skarżąca. Wezwanie zostało doręczone 30 maja 2025 r.
W dniu 1 lipca 2025 r., za pośrednictwem poczty, skarżąca złożyła sprzeciw, w którym wyjaśniła, że pojazd marki Toyota Corolla [...] sprzedała nowemu właścicielowi 20 grudnia 2021 r. Załączyła umowę kupna-sprzedaży pojazdu z 20 grudnia 2021 r. oraz potwierdzenie zgłoszenia o zbyciu pojazdu z 28 grudnia 2021 r., skierowane do Starostwa Powiatowego w Poznaniu.
Postanowieniem z 16 lipca 2025 r. DIAS stwierdził uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania z 6 maja 2025 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w myśl art. 37gf ust. 1 ustawy o autostradach wnoszący opłatę może wnieść sprzeciw do Szefa KAS, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7. Wniesienie sprzeciwu nie zwalnia z obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej. Wezwanie z 6 maja 2025 r. do wniesienia opłaty dodatkowej doręczono skarżącej 30 maja 2025 r. Od daty tej, zgodnie z art. 37gf ust. 1 ustawy o autostradach, miała ona 14 dni na wniesienie sprzeciwu. Termin ten upłynął 13 czerwca 2024 r. Sprzeciw został wniesiony przez skarżącą 1 lipca 2025 r. (data nadania), tj. po terminie. Organ wskazał, że w myśl art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania w sprawie sprzeciwu, o którym mowa w ust. 2, i wniosku, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.). Przepis art. 134 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia (...) uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skoro zatem do instytucji sprzeciwu należy zastosować normę art. 134 k.p.a., a sprzeciw został wniesiony z uchybieniem 14-dniowego terminu, to uchybienie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego to uchybienie.
Na to postanowienie skarżącą wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi powołując się na umowę sprzedaży pojazdu Toyota Corolla [...] z 20 grudnia 2021 r w miejscowości T.. Jej zdaniem, wszelkie obowiązki związane z wyrejestrowaniem oraz zgłoszeniem zbycia pojazdu, wypowiedzeniem ubezpieczenia itp., zostały przez nią dopełnione i przesłane do odpowiednich instytucji zgodnie z urzędowymi terminami. Tam też takie informacje powinny być dostępne dla zainteresowanych i uprawnionych podmiotów. Skarżąca podkreśliła, że naruszenie obowiązku opłaty za przejazd płatnym odcinkiem drogi nastąpiło już po zbyciu pojazdu w tym samym dniu w punkcie: węzeł Stryków, dnia 20 grudnia 2021 r., godz. 21.51:00. Na podstawie informacji z Google Maps dystans oraz czas przemieszczenia się z m. T. do A2, Stryków, to odpowiednio 1h 44 min i 197 km drogi autostradowej. Skarżąca stwierdziła, że podpisanie umowy 20 grudnia 2021 r. w T. i przekroczenie przez nią punktu poboru opłat w m. Stryków o godz. 21.51:00 wzajemnie się wykluczają. Zasądzony obowiązek uiszczenia opłaty za zdarzenie, którego nie była uczestnikiem, w pojeździe, który wcześniej tego samego dnia został sprzedany, jest zatem bezzasadne i wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga była niezasadna.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie DIAS z 16 lipca 2025 r. stwierdzające uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą.
Skarżąca w złożonej skardze nie odnosi się wprost do okoliczności złożenia sprzeciwu po terminie, podnosząc jedynie, że nie ona prowadziła wówczas pojazd, bowiem wcześniej tego samego dnia sprzedała auto.
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 37a ust. 1 ustawy o autostradach (w brzmieniu obowiązującym w dacie przejazdu – 20 grudnia 2021 r.) za przejazd autostradą, po dostosowaniu jej do poboru opłat, pobierane są opłaty za przejazd. W myśl art. 37a ust. 7 ustawy, do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany: 1) właściciel pojazdu albo 2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 988, 1002, 1768 i 1783), albo 3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - zwany dalej "wnoszącym opłatę". Zgodnie z art. 37a ust. 9 ustawy, przejazd autostradą, na której jest pobierana opłata, o której mowa w ust. 7, może być wykonywany na podstawie biletu na jeden przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zwanego dalej "biletem autostradowym", wydanego przed rozpoczęciem tego przejazdu. Opłata za przejazd autostradą, o której mowa w ust. 7, jest pobierana w momencie wydania biletu autostradowego.
Stosownie do art. 37ge ust. 1 ustawy, za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł. W myśl art. 37ge ust. 5 ustawy, opłaty dodatkowej nie pobiera się, jeżeli w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu autostradą lub jej odcinkiem zostanie wniesiona opłata za ten przejazd, w sposób określony w art. 37a ust. 9. Przepis art. 37a ust. 12 stosuje się, przy czym na bilecie autostradowym wskazuje się datę i godzinę przejazdu oraz autostradę lub jej odcinek, za który nie została wniesiona opłata za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7. Przepis art. 37ge ust. 6 ustawy, stanowi, że opłaty dodatkowej nie pobiera się od wnoszącego opłatę, jeżeli na kierującego pojazdem została nałożona kara grzywny, o której mowa w art. 37gi, w drodze mandatu karnego.
W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma treść art. 37gf ustawy o autostradach. Zgodnie z jego ust. 1, wnoszący opłatę może wnieść sprzeciw do Szefa KAS, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7. Wniesienie sprzeciwu nie zwalnia z obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej. Sprzeciw zawiera: 1/ imię i nazwisko albo nazwę wnoszącego opłatę oraz jego adres; 2/ numer PESEL albo numer identyfikacji podatkowej (NIP) wnoszącego opłatę, o ile został nadany; 3/ uzasadnienie wniesienia sprzeciwu; 4/ numer rachunku bankowego albo rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, na który ma zostać dokonany zwrot wpłaconej opłaty dodatkowej, w przypadku uwzględnienia sprzeciwu (art. 37gf ust. 2 ustawy o autostradach). O uwzględnieniu sprzeciwu zawiadamia się wnoszącego opłatę. Wniesiona opłata dodatkowa podlega zwrotowi. Kwota zwrotu opłaty dodatkowej pomniejsza przychód Funduszu (art. 37gf ust. 3 ustawy o autostradach). Odmowa uwzględnienia sprzeciwu następuje w drodze decyzji administracyjnej. Wnoszący opłatę niezadowolony z decyzji administracyjnej może, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, zwrócić się do Szefa KAS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 37gf ust. 4 ustawy o autostradach). W zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania w sprawie sprzeciwu, o którym mowa w ust. 2, i wniosku, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. (art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach).
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma to, czy wskazany termin dla dokonania czynności, jaką jest sprzeciw, należy zaliczyć do kategorii terminów prawa materialnego, czy terminów procesowych.
Przyjmuje się, że o uznaniu charakteru terminu nie powinno przesądzać wyłącznie kryterium miejsca regulacji, tj. okoliczność zamieszczenia normy prawnej wyznaczającej termin w ustawie materialnej (por. wyrok NSA z 24 listopada 1994 r., SA/Kr 1230/94). W doktrynie i judykaturze wskazuje się, że terminy procesowe to terminy przewidziane dla dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania administracyjnego. Są to terminy przewidziane dla realizacji przez stronę czynności w postępowaniu zmierzającym do ukształtowania jej materialnoprawnych uprawnień lub obowiązków. Natomiast terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego.
Termin, o jakim mowa w art. 37gf ust.1 ustawy o autostradach, ma charakter procesowy, określa bowiem granice czasowe dla dokonania danej czynności procesowej – sprzeciw jest czynnością procesową i nie powoduje wygaśnięcia praw i obowiązków strony o charakterze materialnoprawnym. Choć na gruncie ustawy o autostradach nie mamy do czynienia z sensu stricte postępowaniem administracyjnym, nie oznacza to, że termin do wniesienia sprzeciwu, o jakim mowa w art. 37gf ust. 1 ustawy, jest terminem prawa materialnego. Sprzeciw ma stanowić formę środka prawnego zorientowanego na przeciwstawienie się działaniom organu wobec podmiotu zobowiązanego do wniesienia opłaty za przejazd autostradą. Sprzeciw to zatem uprawnienie procesowe mające na celu wyrażenie protestu w stosunku do jakichś działań, co oznacza, że termin do wniesienia sprzeciwu ma charakter terminu procesowego. O procesowym charakterze tego terminu rozstrzyga również art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach, odwołujący się w zakresie nieuregulowanym tym aktem prawnym do przepisów k.p.a.
W orzecznictwie przyjęto, że gdy sprzeciw zostanie wniesiony po 14-dniowym terminie, organ zobowiązany jest do "odpowiedniego" zastosowania normy zawartej w art. 134 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Sprzeciw przewidziany w art. 37gf ust. 1 ustawy o autostradach pełni podobną funkcję jak odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) w postępowaniu administracyjnym. Sprzeciw przysługuje od wezwania o nałożeniu opłaty dodatkowej. Wezwanie to wydawane jest na podstawie art. 37ge ustawy o autostradach Jest to rozstrzygnięcie wydawane na podstawie ustaleń zweryfikowanych pod względem merytorycznym na podstawie danych systemowych SPOE KAS, zawiera zatem rozstrzygnięcie i uzasadnienie oraz pouczenie o środku zaskarżenia, podobnie jak decyzja administracyjna. Można zatem stosować odpowiednio przepisy prawa bez żadnych zmian w ich dyspozycji, a zatem stosując te przepisy się ich nie modyfikuje. Dlatego też uznaje się, że można zastosować normę art. 134 k.p.a. do instytucji sprzeciwu, o którym mowa w ww. przepisie, gdyż uchybienia proceduralne powstałe przy jego wniesieniu rozstrzygane są przez organ odwoławczy (por. Wyrok NSA z 14 listopada 2024 r., II GSK 1383/24).
Postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. jest ostateczne. Na postanowienie to zatem nie służy zażalenie, jednak można je zaskarżyć skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności odnieść się należy do przyjętej przez organ okoliczności wniesienia sprzeciwu po terminie.
Organ stwierdził, że wezwanie z 6 maja 2025 r. do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd 20 grudnia 2021 r. zostało doręczone stronie 30 maja 2025 r. Z akt sprawy i z dodatkowych wyjaśnień organu zawartych w odpowiedzi na skargę wynika rzeczywiście, że wezwanie wysłane zostało na adres do doręczeń (rejestracyjny) skarżącej ważny od 15 lutego 2016 r., tj. [...] T., ul. G., zgłoszony w urzędzie skarbowym, widniejący w Centralnym Rejestrze Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP). Wezwanie organu z 6 maja 2025 r. do wniesienia opłaty dodatkowej zostało doręczone 30 maja 2025 r., co potwierdza elektroniczny dokument urzędowy – nr przesyłki [...]. Wezwanie odebrał dorosły domownik – A. S., co jest zgodne z art. 43 k.p.a. ab initio (w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi (...)).
Zaznaczyć przy tym ponownie należy, że przepisy ustawy o autostradach nie regulują kwestii doręczeń w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie tej ustawy. Zastosowanie w tym zakresie będą zatem miały przepisy k.p.a. - z mocy art. 37 gf ust. 5 ustawy o autostradach.
Oznacza to, że wezwanie z 6 maja 2025 r. zostało skutecznie doręczone 30 maja 2025 r., co oznacza z kolei, że złożony 1 lipca 2025 r. sprzeciw wniesiony został z uchybieniem ustawowego terminu. To z kolei obligowało organ do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu na podstawie art. 134 k.p.a., co też organ uczynił w sposób zgodny z prawem.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
e.o.
-----------------------
4