III SA/Łd 641/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-03-11
NSAAdministracyjneŚredniawsa
drogi publicznezjazdydostęp do drogi publicznejprawo administracyjnepostępowanie administracyjneprzebudowa zjazduinteres prawnystrona postępowaniaSKOWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie SKO o niedopuszczalności odwołania, uznając, że skarżący mogli mieć przymiot strony w sprawie przebudowy wspólnego zjazdu.

Skarżący A. K. i T. K. odwołali się od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi zezwalającej na przebudowę zjazdu z drogi publicznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania, uznając skarżących za niebędących stroną w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie SKO, wskazując, że skarżący mogli posiadać przymiot strony, ponieważ przebudowywany zjazd obsługiwał również ich nieruchomość, a jego przebudowa mogła wpłynąć na ich dostęp do drogi publicznej. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez SKO.

Sprawa dotyczyła skargi A. K. i T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, które stwierdziło niedopuszczalność ich odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 17 maja 2024 r. w sprawie lokalizacji zjazdu. Prezydent zezwolił inwestorowi A. S. na przebudowę zjazdu zwykłego z pasa drogowego ul. [...] w Ł. na teren nieruchomości przy ul. [...]. Skarżący, będący współwłaścicielami sąsiedniej nieruchomości, odwołali się od tej decyzji, podnosząc, że projektowany zjazd koliduje z ich istniejącym zjazdem i może pozbawić ich dostępu do drogi publicznej. SKO uznało jednak, że skarżący nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu, ponieważ decyzja dotyczy lokalizacji zjazdu, a przepisy ustawy o drogach publicznych nie przyznają takich praw innym podmiotom niż właścicielom lub użytkownikom nieruchomości przyległych do drogi obsługiwanych przez zjazd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za uzasadnioną. Sąd stwierdził, że SKO przedwcześnie uznało odwołanie za niedopuszczalne. Wskazał, że zaskarżona decyzja dotyczyła przebudowy zjazdu, który był wspólnym zjazdem dla nieruchomości wnioskodawcy i skarżących, zapewniając dostęp do drogi publicznej obu nieruchomościom. Sąd podkreślił, że w przypadku przebudowy drogi, przebudowa istniejących zjazdów należy do zarządcy drogi, a celem jest ochrona właścicieli nieruchomości przylegających do drogi i zapewnienie im dostępu. Sąd uznał, że skarżący mogli mieć interes prawny w postępowaniu, ponieważ przebudowa zjazdu mogła wpłynąć na ich dostęp do drogi publicznej. Z tego powodu sąd uchylił zaskarżone postanowienie SKO i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując organowi uwzględnienie wszystkich stron postępowania i ponowne zbadanie legitymacji skarżących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, istnieje znaczne prawdopodobieństwo, że skarżący posiadają interes prawny i przymiot strony w postępowaniu dotyczącym przebudowy wspólnego zjazdu, ponieważ przebudowa ta może wpłynąć na ich dostęp do drogi publicznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że SKO przedwcześnie stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Skoro przebudowywany zjazd obsługiwał również nieruchomość skarżących, zapewniając im dostęp do drogi publicznej, skarżący mogli być stroną postępowania. Brak możliwości stwierdzenia 'na pierwszy rzut oka' oczywistego braku legitymacji procesowej wymagał merytorycznego zbadania sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 127 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 134

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.d.p. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 4 § 8

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.d.p. art. 29 § 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.p.z.p. art. 61 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 2 § 14

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § 1 lit c

Argumenty

Skuteczne argumenty

SKO przedwcześnie stwierdziło niedopuszczalność odwołania, nie badając merytorycznie interesu prawnego skarżących. Skarżący mogli posiadać przymiot strony, ponieważ przebudowywany zjazd obsługiwał również ich nieruchomość. Postanowienie o niedopuszczalności odwołania powinno być doręczone wszystkim stronom postępowania.

Odrzucone argumenty

Argumenty SKO o braku legitymacji procesowej skarżących.

Godne uwagi sformułowania

nie można twierdzić, że w sposób oczywisty, a więc nie budzący żadnych wątpliwości, skarżącym nie służy przymiot strony wydanie przez kolegium postanowienia, o którym mowa w art.134 k.p.a. było zdecydowanie przedwczesne nie może ujść uwadze to, że w niniejszej sprawie organy orzekały na skutek wniosku o przebudowę zjazdu już istniejącego, obsługującego dwie nieruchomości

Skład orzekający

Joanna Wyporska-Frankiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Kowalska

sędzia

Paweł Dańczak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach dotyczących zjazdów z dróg publicznych, zwłaszcza gdy zjazd jest wspólny dla kilku nieruchomości. Znaczenie interesu prawnego i faktycznego w kontekście dostępu do drogi publicznej. Obowiązki organów w zakresie doręczania postanowień procesowych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przebudową zjazdu i dostępem do drogi publicznej, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych obszarach prawa administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych, szczególnie gdy dotyczy to dostępu do nieruchomości. Pokazuje również, jak sądy administracyjne korygują błędy organów w zakresie procedury.

Sąsiad kontra SKO: Kto ma prawo do zjazdu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 641/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Kowalska
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6034 Zjazdy z dróg publicznych
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II GSK 1366/25 - Wyrok NSA z 2026-01-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 i art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 28, art. 134, art. 129
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 320
art. 29
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1130
art. 61 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.)
Sentencja
Dnia 11 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2025 roku sprawy ze skargi A. K. i T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 25 czerwca 2024 roku nr SKO.4163.41-42.2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżących A. K. i T. K. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 25 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi stwierdziło niedopuszczalność odwołania A. K. i T. K. (dalej również: skarżący, strony skarżące) od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 17 maja 2024 r. w sprawie lokalizacji zjazdu.
W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia 17 maja 2024 r. zezwolił inwestorowi, tj. A. S. (dalej również: inwestor) na przebudowę zjazdu zwykłego z pasa drogowego ul. [...] w Ł. (tj. działka drogowa nr [...] w obrębie B-12), na teren nieruchomości zlokalizowanej w Ł. przy ul. [...] (tj. dz. nr [...] w obrębie B-12) w miejscu zgodnie z mapą i rysunkami technicznymi stanowiącymi załączniki do niniejszej decyzji, na wskazanych w tej decyzji warunkach. O toczącym się postępowaniu w sprawie przebudowy zjazdu organ pierwszej instancji zawiadomił również współwłaścicieli nieruchomość sąsiedniej – położonej przy ul. [...] w Ł. (tj. dz. nr [...]). W aktach sprawy znajduje się zawiadomienie z 27 września 2023 r. (przesłane również do współwłaścicieli działki nr [...]), w którym organ wskazał, iż na wniosek A. S. wszczęto postępowanie w sprawie uzgodnienia lokalizacji zjazdu zwykłego z pasa drogowego ul. [...] (dz. nr [...] w obrębie B-12) na teren nieruchomości przy ul. [...] w Ł.. Zaznaczono przy tym, iż "zgodnie z załączoną do uzupełnienia wniosku mapą lokalizacyjną, projektowany zjazd z ul. [...] (dz. nr [...] w obrębie B-12) na teren nieruchomości przy ul. [...] w Ł. wymaga przebudowy zjazdu który obsługuje również teren działki sąsiedniej (dz. nr [...] w obrębie B-12). Przebudowa zostanie wykonana w świetle działki wnioskodawcy. Z uwagi na powyższe właścicielom dz. nr [...] w obrębie B-12 przysługuje prawo czynnego udziału w przedmiotowym postępowaniu, zapoznania się z dokumentami oraz zgłaszania wniosków". W toku postępowania pełnomocnik współwłaścicieli dz. nr [...] wskazywał, iż projektowany zjazd pozostaje w kolizji z istniejącym zjazdem obsługującym nieruchomość (tj. dz. nr [...]) będącą własnością skarżących, a co więcej przebudowa istniejącego zjazdu pozostaje w kolizji z istniejącym w jego bezpośrednim sąsiedztwie przystankiem autobusowym przy ul. [...] Wobec powyższego wnioskodawca przedłożył projekt zmiany stałej organizacji ruchu – tj. "przystanek za skrzyżowaniem z ul. [...] (przed przebudowywanym zjazdem) oznakowano znakiem D-15 (dwustronnym) z tabliczką »na żądanie«, usytuowanym w zieleńcu pomiędzy ścieżką rowerową a chodnikiem – przystanek przewidziany do likwidacji i odtworzenia w miejscu po południowej stronie istn. przejścia dla pieszych, istniejący znak D-15 – do przestawienia (...)". W decyzji z dnia 17 maj 2024 r. zezwalającej inwestorowi A. S. na przebudowę zjazdu zwykłego z pasa drogowego ul. [...] (dz. nr [...] w obrębie B-12) na teren nieruchomości zlokalizowanej w Ł. przy ul. [...] (dz. nr [...] w obrębie B-12) w Ł. zgodnie z mapą i rysunkami technicznymi stanowiącymi załączniki do niniejszej decyzji na następujących warunkach: "1. Dokonania przeniesienia przystanku autobusowego. W tym celu inwestor na własny koszt i własnym staraniem wprowadzi stałą organizację ruchu na ulicy [...] według projektu uzgodnionego w Biurze Inżynierii Miasta w dniu 25.04.2024 r.; 2. Koszty budowy (przebudowy) lub modernizacji urządzeń oraz nawierzchni w pasie drogowym związanych z realizacją zadania oraz koszty wykonania wszelkich prac ponosi inwestor; 3. W przypadku kolizji zjazdu z istniejącymi urządzeniami lub sieciami w pasie drogowym, inwestor na własny koszt dokona zabezpieczenia lub przełożenia kolidującego urządzenia lub sieci; 4. Utrzymywaniem zjazdu zajmował się będzie właściciel lub użytkownik gruntów przyległych do drogi zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych; 5. Przed przystąpieniem do robót w pasie drogowym należy uzyskać w Zarządzie dróg i Transportu decyzję na zajęcie pasa drogowego w celu przeprowadzenia robót zgodnie z art. 40 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych".
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli A. K. i T. K. – reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej również: kolegium, kolegium odwoławcze, sko, organ odwoławczy lub organ II instancji) rozpatrując powyższe odwołanie stwierdziło - postanowieniem z 25 czerwca 2024 r. - jego niedopuszczalność. Organ II instancji powołał treść przepisów prawnych stanowiących podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. art. 127 § 1 oraz art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572) – dalej również: k.p.a. Nadto, kolegium, wskazując na art. 127 § 1 k.p.a. zaznaczyło, iż legitymacje do wniesienia odwołania posiada wyłącznie strona postępowania administracyjnego, a definicję legalną tego pojęcia ustawodawca zawarł w art. 28 k.p.a. Przy czym, najistotniejszym elementem tej definicji, który pozwala spośród uczestników postępowania administracyjnego wyróżnić podmioty będące jego stronami jest pojęcie interesu prawnego. W świetle powyższego kolegium stwierdziło, że skarżący – A. K. i T.K.- nie posiadają przymiotu strony w będącej przedmiotem postępowania odwoławczego sprawie z odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 17 maja 2024 r., która została wydana w wyniku wniosku złożonego przez A. S.. Uzasadniając powyższe organ II instancji wskazał, że zaskarżona decyzja dotyczy lokalizacji zjazdu, która to materia podlega regulacji ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił - powołując treść art. 29 ust. 1 ust. 3, ust. 4 k.p.a. oraz definicję legalną zjazdu określoną w art. 4 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych – dalej: u.d.p., że przepisy tej ustawy wskazując na legitymację procesową wnioskodawcy (właściciela lub użytkownika nieruchomości przyległych do drogi) nie określają wprost kręgu podmiotów, którym służą prawa strony. Dalej organ odwoławczy wskazał, że ani z analizy art. 29 ust. 1 k.p.a., ani z żadnego innego przepisu prawa nie wynika, aby przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w zakresie udzielenia zezwolenia na budowę lub przebudowę zjazdu służył innym podmiotom poza właścicielem lub użytkownikami gruntów przyległych do drogi publicznej i obsługiwanych tak projektowanym lub mającym być przebudowanym zjazdem. Kolegium zaznaczyło, iż postępowanie w tym zakresie ma charakter zamknięty, ograniczony do kwestii związanych z korzystaniem z dróg publicznych. W konsekwencji nie ma w nim miejsca dla innych podmiotów, w tym właścicieli sąsiednich nieruchomości. Odnosząc się do podniesionych przez skarżących argumentów, dotyczących zaszłości historycznych kolegium stwierdziło, że mogą one świadczyć co najwyżej o istnieniu ich interesu faktycznego, który jednak - jako taki - nie ma powiązania z żadną normą powszechnie obowiązującego prawa. Tym samym więc mając na względzie to, że w rozpoznawanej sprawie wniosek o lokalizację zjazdu został złożony przez A. S. a odwołanie od decyzji kończącej to postępowanie został złożony przez A. K. oraz T. K. Kolegium uznało, że odwołujących się nie sposób uznać za stronę postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 17 maja 2024 r. W niniejszej sprawie wystąpiła niedopuszczalność podmiotowa postępowania i wobec negatywnego wyniku dokonanych w postępowaniu wstępnym czynności kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej sprawy.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący, reprezentowani przez fachowego pełnomocnika, zaskarżyli rozstrzygnięcie kolegium w całości, zarzucając mu:
I. naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisów:
1) art. 134 k.p.a. - w wyniku nieuzasadnionego przyjęcia przez organ odwoławczy, iż podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie może być przepis art. 134 k.p.a. w sytuacji, gdy oparcie rozstrzygnięcia o ten przepis byłoby możliwe wyłącznie, gdyby po stronie odwołujących się zachodził oczywisty i obiektywny brak legitymacji odwoławczej, zaś ocena ta nie wiązałaby się z koniecznością dokonania przez organ odwoławczy oceny interesu prawnego odwołujących się, a więc dokonania przez organ ustaleń i ocen w tym zakresie, co w niniejszej sprawie miało miejsce;
2) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (dalej: u.d.p.) poprzez zaniechanie przez organ odwoławczy merytorycznego rozpoznania sprawy, w tym przeprowadzenia analizy zebranych w sprawie dowodów w celu dokonania rzetelnej oceny istnienia po stronie odwołujących się interesu prawnego uzasadniającego ich udział w charakterze strony w toczącym się postępowaniu, a następnie rozpatrzenia zgłoszonych przez odwołujących się merytorycznych zarzutów wobec treści zaskarżonej decyzji Prezydent Miasta Łodzi;
3) art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 u.d.p. - poprzez pozbawienie odwołujących się prawa wypowiedzenia się w toku postępowania odwoławczego, co do podstaw istnienia po ich stronie interesu prawnego uzasadniającego ich udział w toczącym się postępowaniu, w sytuacji, gdy ich udział w postępowaniu przed organem I instancji nie był kwestionowany.
II. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 u.d.p. w drodze niewłaściwego zastosowania tych przepisów, które polegało na przedwczesnym, gdyż nie poprzedzonym rozpoznaniem sprawy odwoławczej i analizą zebranych w sprawie materiałów, a w konsekwencji nieuzasadnioną oceną, iż skarżący nie posiadają interesu prawnego uzasadniającego ich udział w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, iż wnioskowana przebudowa dotyczy istniejącego zjazdu wspólnego do nieruchomości skarżących i wnioskodawcy, zaś wnioskowany sposób tej przebudowy "w ostrej granicy" obu nieruchomości będzie prowadził, w ocenie skarżących, do kolizji projektowanego zjazdu ze znajdującym się w posiadaniu skarżących dotychczasowym zjazdem wspólnym do ul. [...], a w dalszej konsekwencji iż nieruchomość skarżących, z uwagi na szerokość ich działki przylegającą do ul. [...] nie większą niż 2 metry zostanie pozbawiona dostępu do drogi publicznej m.in. dla służb ratunkowych i przeciwpożarowych co spowoduje, iż dostęp ten nie będzie spełniał warunków technicznych wymaganych dla tego typu zjazdów.
W świetle powyższych zarzutów skarżący wnieśli o uchylenie w całości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 25 czerwca 2024 r. i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu w celu merytorycznego rozpoznania wniesionego odwołania. Nadto, skarżący wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się być uzasadnioną.
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) – dalej: "p.u.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczym i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przy czym, zgodnie z art. 1 § 2 p.u.s.a. kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonym akcie (w niniejszym przypadku postanowieniem z 25 czerwca 2024 r.) z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.
Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 132 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga na podstawie przesłanych przez organ administracji akt sprawy. Zaznaczyć jeszcze należy, iż stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to przepis nie ma jednak zastosowana w niniejszej sprawie). Przy czym, jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi na decyzję lub postanowienie i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości albo w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza: nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.); wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd administracyjny zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny nie może natomiast - rozpoznając sprawę - kierować się jakimikolwiek innymi kryteriami poza kryterium wskazanym w powyższych przepisach. Z kolei stosowanie do treści art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należało zbadać - w oparciu o wskazane kryterium - zgodność zaskarżonego postanowienia przede wszystkim z przepisami wskazanymi w jego podstawie prawnej. Przy czym kolegium oparło swoje rozstrzygnięcie, tj. postanowienie stwierdzającego niedopuszczalność odwołania skarżących, między innymi o przepisy: art. 134 w związku z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 572) – dalej: "k.p.a."; a także art. 29 w związku z art. 4 pkt 8 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 320 ze zm.) – dalej: "u.d.p.".
W pierwszej kolejności należy jednak zauważyć, że w myśl art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Przy czym, zgodnie z art. 131 k.p.a., o wniesieniu odwołania organ administracji publicznej, który wydał decyzję, zawiadomi strony. Nadto, jak stanowi art. 133 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy nie dopełniono obowiązków, o których mowa w art. 131 k.p.a. Co więcej, zaskarżone do sądu postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania (wydane w oparciu o art. 134 k.p.a.) zostało doręczone jedynie skarżącym. W świetle powyższego wskazać należy, iż nie budzi wątpliwości fakt, że postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. powinno zostać doręczone wszystkim stronom postępowania, a nie tylko tej, która wniosła środek zaskarżenia (vide np.: wyrok NSA z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1107/10, LEX nr 1080875; a także chociażby A. Gołęba, Komentarz do art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. H. Knysiak-Sudyka LEX/el 2023 r.; czy A. Skóra, Komentarz do art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 127-269, red. M. Karpiuk, P. Krzykowski, A. Skóra, LEX/el 2021 r.). Przy czym, co należy podkreślić, kolegium zlekceważyło ten obowiązek.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy skarżący mieli, czy też nie przymiot strony w postępowaniu dotyczącym przebudowy zjazdu obsługującego również nieruchomość będącą w ich współwłasności (tj. dz. nr [...] w obrębie B-12). Przy czym kolegium uznało, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony i wydało postanowienie stwierdzające niedopuszczalność złożonego przez nich odwołania. Stanowisko kolegium w tej sprawie jest jednak co najmniej przedwczesne.
W myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przy czym postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Oczywistym jest, że niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminowi wniesienia odwołania są odrębnymi instytucjami proceduralnymi – inne są bowiem przyczyny stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, a inne stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie kwestią kluczową jest to, czy rozstrzygnięcie kolegium stwierdzające niedopuszczalność odwołania skarżących jest prawidłowe. Wobec powyższego zauważyć należy, że w literaturze wskazuje się, iż organ odwoławczy wydaje postanowienie o niedopuszczalności odwołania w przypadku stwierdzenia braku spełnienia przesłanek podmiotowych lub przedmiotowych dopuszczalności odwołania. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego odwołanie. Z kolei przesłanki przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Organ w pierwszej kolejności weryfikuje istnienie legitymacji skargowej podmiotu skarżącego decyzję organu I instancji, a następnie bada, czy odwołanie zostało wniesione w terminie (vide: P. Przybysz, Komentarz do art. 134 k.p.a. [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el 2024 r.; a także A. Wróbel, Komentarz do art. 134 k.p.a. [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 2025 r.). Zgodnie bowiem z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. W świetle powyższego nie może być więc wątpliwości, że odwołanie służy stronie. W związku z tym należy przyjąć, że odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przy czym przepis ten – art. 28 k.p.a. - stanowi, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W tym miejscu odnotować należy, że w uchwale NSA z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt. I OPS 1/22 (LEX nr 3361993) stwierdzono, że interes prawny należy charakteryzować przez pryzmat źródła, z którego on wynika, ponieważ determinuje ono kolejne cechy interesu prawnego wskazywane w doktrynie i orzecznictwie. Tak więc interes prawny oraz obowiązek jednostki są określane przez normę materialną będącą normą prawa powszechnie obowiązującego, przy czym nie ma znaczenia to, do jakiej gałęzi prawa norma ta należy. Źródłem interesu prawnego nie są natomiast normy - zasady. Interes prawny oraz obowiązek jednostki w wyniku postępowania ulegają przekształceniu w prawo lub obowiązek w sensie podmiotowym i materialnym. Stwierdzenie posiadania interesu prawnego jest wynikiem ustalenia przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Zauważyć należy, że w literaturze przedmiotu pojęcie interesu prawnego jest często definiowane poprzez wskazanie różnicy między interesem prawnym a interesem faktycznym. Przy czym czynnikiem różnicującym interes prawny i interes faktyczny jest istnienie lub brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi. Podmiot mający interes faktyczny może żądać od administracji podjęcia stosownych działań, jednakże żądanie to nie jest oparte na przepisach prawa chroniących sferę interesów tego podmiotu (por. np. wyrok NSA z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, LEX nr 41301). Z kolei interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym - interes prawny wynika bowiem z określonego przepisu prawnego (powszechnie obowiązującego), odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 2164/97, LEX nr 1684491). W orzecznictwie przyjmuje się również, że interes prawny nie musi wynikać wyłącznie z normy prawa materialnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II OSK 775/08, LEX nr 1043396). Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego (zob. np. wyroki NSA: z dnia 15 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1355/98, LEX nr 41827; czy z dnia 23 marca 1999 r., sygn. akt I SA 1189/98, LEX nr 47969). Podkreślić należy, że na organie administracji ciąży obowiązek ustalenia z urzędu, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek (por. np. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 684/97, LEX nr 34726). Przy czym ustalenie kręgu osób mających interes prawny zawsze następuje na potrzeby konkretnej sprawy, zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji. Dla porządku wskazać należy, iż stwierdzenie przez organ pierwszej instancji, że oczywistym jest, iż żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną, stanowi podstawę do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a k.p.a. Z kolei stwierdzenie przez organ administracji w toku postępowania, że żądanie nie pochodzi od strony, powoduje konieczność wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty lub w inny sposób kończącej sprawę. Niemniej jednak rozstrzygnięcie sprawy co do istoty będzie możliwe wówczas, gdy w sprawie występuje jeszcze co najmniej jeden podmiot będący stroną i wyraża on wolę uzyskania rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty - w odmiennym bowiem przypadku należy umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Z kolei w sytuacji, gdy nie budzi żadnych wątpliwości, że odwołanie zostało wniesione przez osobę w sposób oczywisty niebędącą stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. wówczas organ drugiej instancji powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a., tj. postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania. W takim przypadku organ odwoławczy orzeka o niedopuszczalności z tej przyczyny, że wnoszący odwołanie nie ma legitymacji do wniesienia tego środka prawnego, gdyż nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.
W niniejszej sprawie kolegium wydało postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania skarżących z uwagi na to, że skarżący nie posiadają przymiotu strony w będącej przedmiotem postępowania odwoławczego sprawie dotyczącej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 17 maja 2024 r. zezwalającej na przebudowę zjazdu z pasa drogowego ul. [...] (dz. Nr [...] w obrębie B-12), która to decyzja została wydana w wyniku wniosku złożonego przez A. S.. Niemniej jednak sąd nie podziela tego stanowiska.
Niespornym jest, że zaskarżona do kolegium decyzja dotyczyła przebudowy zjazdu, a problematyka ta została unormowana przepisami ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 320) – dalej, jak już wskazywano: "u.d.p.", która zawiera definicję legalną zjazdu stanowiąc, iż pojęcie to oznacza część drogi publicznej łączącej jezdnie z nieruchomością gruntową usytuowaną poza pasem drogowym, stanowiącą bezpośrednie miejsce dostępu do drogi publicznej w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 4 pkt 8 u.d.p.). W świetle powyższego w judykaturze wskazuje się, iż przez zjazd należy rozumieć połączenie drogi publicznej z nieruchomością położoną przy drodze, stanowiące bezpośrednie miejsce dostępu do drogi publicznej w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przy czym zjazd nie jest oczywiście częścią drogi publicznej, ale miejscem dostępu do tejże drogi (poz. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 lipca 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 92/20). Tym samym więc zjazd, stanowiąc połączenie drogi publicznej z nieruchomością położoną przy drodze, stanowi bezpośrednie miejsce dostępu do drogi publicznej w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (vide: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 718/15, LEX nr 1979867).
W myśl art. 29 ust. 1 u.d.p. budowa lub przebudowa zjazdu należy do właściciela lub użytkownika nieruchomości przyległych do drogi, po uzyskaniu, w drodze decyzji administracyjnej, zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację zjazdu lub przebudowę zjazdu, z zastrzeżeniem ust. 2 – w myśl którego w przypadku budowy lub przebudowy drogi budowa lub przebudowa zjazdów dotychczas istniejących należy do zarządcy drogi (art. 29 ust. 2 u.d.p.). Zatem co do zasady budowa lub przebudowa zjazdu należy do właściciela lub użytkownika nieruchomości przyległych do drogi, natomiast w przypadku gdy dochodzi do budowy lub przebudowy drogi publicznej inwestorem jest zarządca drogi. Przy czym na budowę lub przebudowę zjazdu przez właściciela (użytkownika) nieruchomości konieczne jest uzyskanie zezwolenia zarządcy drogi, a kontrola zarządcy drogi w tym zakresie uzasadniona jest celami zapewnienia bezpieczeństwa ruchu na drogach publicznych (zob. D. Wilkowska-Kołakowska, Komentarz do art. 29 ustawy o drogach publicznych [w:] Drogi publiczne. Komentarz, red. H. Kisilowska, LEX/el 2023 r.). Tym samym więc nie może być wątpliwości co do tego, że podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie na lokalizację zjazdu jest właściciel oraz użytkownik nieruchomości przyległych do drogi, gdyż uzyskanie bezpośredniego dostępu do drogi publicznej poprzez wykonanie zjazdu może dotyczyć tylko nieruchomości graniczących z drogą, a nie nieruchomości od niej oddalonych. Innymi słowy podmiotem uruchamiającym takie postępowanie może być wyłącznie ten, kto legitymuje się tytułem do nieruchomości mającej uzyskać bezpośredni dostęp do drogi, a w przypadku przebudowy zjazdu już istniejącego, do nieruchomości, którą z drogą łączy już istniejący zjazd. Przy czym, jak wskazuje się w doktrynie i judykaturze, tytułem tym nie musi być wyłącznie prawo własności, może być nim również inny tytuł dający podstawę do użytkowania nieruchomości (por. D. Wilkowska-Kołakowska, Komentarz do art. 29 ustawy o drogach publicznych [w:] Drogi publiczne. Komentarz, red. H. Kisilowska, LEX/el 2023 r. oraz wskazane tam orzecznictwo).
W świetle powyższego nie może budzić wątpliwości, że skoro wnioskowany do przebudowy, a więc już istniejący, zjazd zapewniał dostęp do drogi publicznej zarówno nieruchomości wnioskodawcy, jak również nieruchomości będącej we współwłasności skarżących to mimo, iż to nie skarżący złożyli wniosek o jego przebudowę – to, wbrew stanowisku kolegium, nie jest wcale oczywistym "na pierwszy rzut oka", że skarżącym nie przysługuje przymiot strony w takim postępowaniu (dotyczącym przebudowy istniejącego już zjazdu, który obsługuje również nieruchomość skarżących, tj. dz. nr [...]). Zaznaczyć przy tym należy, że w aktach sprawy brak jest decyzji zezwalającej na lokalizację zjazdu wnioskowanego do przebudowy. Nie została ona również dołączona przez kolegium na wezwanie tutejszego sądu. Niemniej jednak droga publiczna - ul. [...] – była przebudowywana, a jak już wskazano zgodnie z art. 29 ust. 2 u.d.p. w przypadku budowy lub przebudowy drogi budowa lub przebudowa zjazdów dotychczas istniejących należy do zarządcy drogi. Przy czym jak wskazuje się w judykaturze zjazdem istniejącym, w rozumieniu powołanego przepisu, jest wyłącznie zjazd wybudowany legalnie, zgodnie z art. 29 ust. 1 u.d.p., a więc wybudowany po uzyskaniu w drodze decyzji administracyjnej zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację zjazdu lub przebudowę zjazdu. Zatem przez użyte w art. 29 ust. 2 u.d.p. określenie »zjazd istniejący« należy rozumieć stan prawny, a więc wyłącznie zjazd wybudowany w sposób zgodny z prawem, a nie stan faktyczny, a więc samo istnienie zjazdu w terenie (por. wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 599/19, LEX nr 3308217). Tym samym więc, zgodnie z art. 29 ust. 2 u.d.p. w zw. z art. 4 pkt 8 u.d.p., zarządca drogi realizując inwestycję drogową obowiązany był zbudować bądź przebudować zjazdy umożliwiając przyległym nieruchomościom dostęp do drogi (w miejscach, gdzie taki dostęp został wcześniej wyznaczony zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Przy czym dostęp ten zapewnia się przez uwzględnienie w projekcie drogi przy poszczególnych nieruchomościach zjazdów rozumianych jako techniczne elementy budowli drogowej (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Po 617/17, LEX nr 2404206). Równocześnie, niejako na marginesie, należy wskazać, że przebudowa istniejącego, legalnego zjazdu z drogi publicznej w ramach przebudowy drogi jest czynnością materialno-techniczną - ani z art. 29 ust. 2 u.d.p., ani z innych przepisów ustawy o drogach publicznych nie wynika bowiem upoważnienie do wydania jakiejkolwiek decyzji w sprawie "odtworzenia" lub "przebudowy" zjazdu, czy też nakazania inwestorowi "budowy" takiego zjazdu (por. wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 599/19, LEX nr 3308217; a także D. Wilkowska-Kołakowska, Komentarz do art. 29 ustawy o drogach publicznych [w:] Drogi publiczne. Komentarz, red. H. Kisilowska, LEX/el 2023 r. oraz wskazane tam poglądy A. Korneckiej i J. Korneckiego [w:] Drogi publiczne i wewnętrzne – zarządzanie pasem drogowym, Warszawa 2021 r., Legalis). Celem art. 29 ust. 2 u.d.p. jest bowiem ochrona właścicieli nieruchomości przylegających do drogi objętej inwestycją i zapewnienie dostępu do drogi publicznej nieruchomościom, które do tej pory taki dostęp miały (A. Korneckiej i J. Korneckiego [w:] Drogi publiczne i wewnętrzne – zarządzanie pasem drogowym, Warszawa 2021 r., Legalis).
Dla porządku zaznaczyć jeszcze należy, że zgodnie z wolą ustawodawcy zezwolenie na lokalizację zjazdu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 u.d.p., wydaje się na czas nieokreślony, z zastrzeżeniem ust. 5 (w myśl art. 29 ust. 5 u.d.p. decyzja o wydaniu zezwolenia na lokalizację zjazdu, o którym mowa w ust. 1, wygasa, jeżeli w ciągu 3 lat od jego wydania zjazd nie został wybudowany). W zezwoleniu na lokalizację zjazdu określa się miejsce lokalizacji zjazdu i jego parametry techniczne, a w zezwoleniu na przebudowę zjazdu - jego parametry techniczne, a także zamieszcza się, w przypadku obu zezwoleń, pouczenie o obowiązku: 1) przed rozpoczęciem robót budowlanych: a) dokonania czynności wymaganych przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, b) uzyskania zezwolenia zarządcy drogi na prowadzenie robót w pasie drogowym; 2) uzgodnienia z zarządcą drogi projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego zjazdu - o ile projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz projekt architektoniczno-budowlanego jest wymagany (art. 29 ust. 3 u.d.p.). Odnotować również należy, iż w judykaturze podnosi się, że przepis art. 29 ust. 1 oraz ust. 3 zdanie 2 u.d.p., który przewiduje, iż w zezwoleniu na lokalizację zjazdu określa się miejsce lokalizacji zjazdu i jego parametry ma jedynie charakter techniczny i musi być wykładany w kontekście całościowej regulacji prawnej, dotyczącej problematyki wydawania zezwoleń na lokalizację zjazdu. Przy czym zjazd z drogi publicznej – w rozumieniu ustawy o drogach publicznych - nie jest więc zjazdem do pewnego »miejsca« a jest zjazdem na określoną nieruchomość. W sytuacji zatem, gdy nieruchomość objęta wnioskiem o wydanie zezwolenia na lokalizację zjazdu przestaje istnieć, postępowanie wywołane powyższym wnioskiem staje się bezprzedmiotowe (vide: wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1422/10, LEX nr 1068405). W doktrynie wskazuje się również na zasadę dobrego sąsiedztwa, która nakazuje, aby teren objęty wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy był dostępny, a więc aby miał zapewniony zjazd z tej samej drogi publicznej, jak również wjazd na tę samą drogę, co i sąsiednia działka zabudowana (vide: M. Burtowy, Komentarz do art. 29 ustawy o drogach publicznych [w:] Drogi publiczne. Komentarz, LEX/el 2022 r., a także wskazane tam poglądy Z. Leońskiego, M. Szewczyka, M. Krusia, S. Zwolak oraz A. Plucińska-Filipowicz).
Jak wynika z akt sprawy działka skarżących (tj. dz. nr [...]) położona w Ł. przy ul. [...], o pow. 0,5423 ha jest działką zabudowaną – znajduje się na niej budynek mieszkalny jednorodzinny murowany, o powierzchni zabudowy 204 m2, o dwóch kondygnacjach naziemnych, wybudowany w 1950 roku oraz murowany budynek o funkcji "budynki produkcyjne usługowe i gospodarcze dla rolnictwa", o powierzchni zabudowy 277 m2 o dwóch kondygnacjach naziemnych, wybudowany w 1950 roku. Działka skarżących (położona przy ul[...], tj. dz. nr [...]) ma zapewniony dostęp do drogi publicznej przez wspólny zjazd - z ul.[...] - z działką wnioskującego o przebudowę zjazdu (położoną przy ul. [...], tj. dz. nr [...]). W świetle powyższego rację mają skarżący, że zarówno geodezyjne wydzielenie działki nr [...], jak i udzielenie stosownych pozwoleń na budowę, w oparciu o które zabudowa mieszkaniowa i gospodarcza działki nr [...] została zrealizowana, możliwe było pod warunkiem zapewnienia nieruchomości dostępu do drogi publicznej, tj. ul. [...], który to dostęp był zapewniony przez wnioskowany aktualnie do przebudowy zjazd obsługujący zarówno nieruchomość skarżących (ul. [...]), jak i nieruchomości wnioskującego o przebudowę zjazdu (ul. [...]). Ustawodawca zwraca bowiem uwagę na konieczność zapewnienia nieruchomości dostępu do drogi publicznej (zob. w szczególności art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2023 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1907 ze zm. – dalej: "u.p.z.p.", zgodnie z którym wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie wtedy, gdy m.in. teren ma dostęp do drogi publicznej, przy czym zgodnie z definicją legalną dostępu do drogi publicznej wyrażoną w art. 2 pkt 14 u.p.z.p. pod pojęciem tym należy rozumieć bezpośredni dostęp do tej drogi albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej). Nie ulega więc wątpliwości, że dostęp do drogi publicznej jest niezbędnym warunkiem podjęcia na określonym terenie realizacji konkretnego zamierzenia inwestycyjnego i musi zostać wykazany przez inwestora w postępowaniu w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Dostęp ten może być bezpośredni (jeżeli nieruchomość położona jest przy drodze publicznej) lub pośredni (przez inne nieruchomości, na których albo ustanowiono służebność drogową, albo które stanowią drogi wewnętrzne). Ponadto dostęp prawny do drogi publicznej oznacza, że musi on wynikać wprost z przepisu prawa, czynności prawnej bądź orzeczenia sądowego, a faktyczny dostęp musi rzeczywiście zapewniać możliwość przejścia i przejazdu do drogi publicznej. Musi to być zatem dostęp realny, możliwy do wyegzekwowania przez inwestora przy użyciu dostępnych środków prawnych (vide. M. Busztynowicz, M. Sługocka, Komentarz do § 14 rozporządzenia [w:] M. Bursztynowicz, M. Sługocka, Warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Komentarz, Warszawa 2024 r., LEX/el). Przy czym to właśnie zjazd łącząc jezdnię z nieruchomością gruntową usytuowaną poza pasem drogowym stanowi bezpośrednie miejsce dostępu do drogi publicznej w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 4 pkt 8 u.d.p.).
W świetle dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych nie budzi wątpliwości, że działka o nr [...] (tj. działka wnioskodawcy) i działka o nr [...](tj. działka skarżących) graniczą ze sobą i przylegają bezpośrednio do ul. [...], do której mają dostęp przez jeden wspólnie urządzony zjazd używany - jak oświadczają skarżący – od kilkudziesięciu lat przez kolejnych właścicieli obu nieruchomości. Wobec powyższego nie może budzić wątpliwości, że wnioskowany do przebudowy zjazd z ul. [...] był zjazdem wspólnym dla wskazanych powyżej nieruchomości, co z kolei oznacza, że zapewniał on dostęp do drogi publicznej zarówno nieruchomości wnioskodawcy (działka położona przy ul. [...]), jak również nieruchomości skarżących (działka położona przy ul. [...]). W świetle powyższego nie ulega zatem wątpliwości, że wnioskowany do przebudowy zjazd łączył z drogą publiczną, tj. ul. [...], również nieruchomość będącą we współwłasności skarżących, tj. działkę o nr [...]. Co więcej, jak słusznie twierdzą skarżący skoro organ procedował sprawę przebudowy zjazdu, to tym samym – mimo braku w aktach sprawy decyzji zezwalającej na jego budowę – można z dużą dozą prawdopodobieństwa przyjąć, że istniały podstawy do tego, aby uznać, iż wnioskowany do przebudowany zjazd wspólny dla nieruchomości skarżących (ul. [...]) i wnioskodawcy (ul. [...]) był zjazdem legalnym. Potwierdzeniem powyższego jest również twierdzenie skarżących, które organ powinien zweryfikować w toku postępowania, iż podczas remontu i modernizacji ul. [...] (w latach 2007 - 2008) zarządca drogi odtworzył istniejący zjazd wspólny do nieruchomości wnioskodawcy (ul. [...]) i skarżących (ul. [...]) stosowanie do treści art. 29 ust. 2 u.d.p.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że skoro wniosek A. S. inicjujący prowadzone postępowanie dotyczył przebudowy istniejącego zjazdu z drogi publicznej – ul. [...] (działka drogowa o nr [...]) – który jednak – co nie budzi wątpliwości w świetle dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych - zapewniał obsługę komunikacyjną dwóch nieruchomości, tj.: działki wnioskodawcy oznaczonej nr [...] (ul. [...]) oraz działki skarżących oznaczonej nr [...] (ul. [...]) to nie można twierdzić, że w sposób oczywisty, a więc nie budzący żadnych wątpliwości, skarżącym nie służy przymiot strony w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 29 ust. 1 u.d.p. a dotyczącym przebudowy istniejącego zjazdu. Wobec powyższego wydanie przez kolegium postanowienia, o którym mowa w art.134 k.p.a. było zdecydowanie przedwczesne. Wskazane powyżej okoliczności świadczą bowiem o tym, że w żadnym razie nie można było już "na pierwszy rzut oka" stwierdzić, że oczywistym jest, iż skarżącym nie przysługuje przymiot strony postępowania, a tylko wówczas gdy nie budzi żadnych wątpliwości, że odwołanie zostało wniesione przez osobę w sposób oczywisty nie będącą stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. organowi II instancji wydaje postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a., a więc stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Wobec braku możliwości stwierdzenia "na pierwszy rzut oka", że oczywistym jest, iż skarżącym nie przysługuje przymiot strony postępowania, należało w sposób wyczerpujący rozważyć, czy istniał związek pomiędzy obowiązującą normą prawa materialnego (w niniejszym przypadku art. 29 ust. 1 u.d.p.), a sytuacją prawną skarżących, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na ich sytuację w zakresie prawa materialnego. Nie może przy tym ujść uwadze fakt, iż wnioskowany do przebudowy zjazd łączy jezdnię (ul. [...]) z dwiema nieruchomościami gruntowymi (sąsiadującymi ze sobą, zlokalizowanymi przy ul. [...] i [...]) usytuowanymi poza pasem drogowym, stanowiąc dla tych nieruchomości bezpośrednie miejsce dostępu do drogi publicznej w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (zob. art. 4 pkt 8 u.d.p.). Ów wnioskowany do przebudowy zjazd jest więc miejscem wspólnego dostępu do tejże drogi dla nieruchomości wnioskodawcy (ul. [...]) oraz nieruchomości skarżących (ul. [...]) – łączy on bowiem z ul. [...] zarówno nieruchomość wnioskującego o przebudowę zjazdu, jak i nieruchomość skarżących. Równocześnie trzeba mieć na względzie to, że podmiotem uprawnionym do uruchomienia postępowania o przebudowę zjazdu już istniejącego może być wyłącznie ten, kto legitymuje się tytułem do nieruchomości, którą z drogą łączy już istniejący zjazd. Trzeba bowiem pamiętać, że zjazd z drogi publicznej – w rozumieniu ustawy o drogach publicznych – nie jest zjazdem do pewnego miejsca, ale jest zjazdem na określoną nieruchomość – w niniejszym przypadku wnioskowany do przebudowy zjazd jest zjazdem wspólnym na nieruchomość wnioskodawcy (ul. [...]) i na nieruchomość skarżących (ul[...]). Oceniając legitymację skarżących do skutecznego wniesienia odwołania od decyzji z 17 maja 2024 r. należy też wziąć pod uwagę i to, że - jak wynika z akt sprawy - wnioskowana przebudowa zjazdu w istocie ogranicza skarżącym dostęp do drogi publicznej. Materializacja wnioskowanej przebudowy istniejącego zjazdu oznacza bowiem, że po tej przebudowie dostęp skarżących do drogi publicznej będzie miał w istocie charakter hipotetyczny, a nie realny. Co więcej sąd stoi na stanowisku, że ustalając czy skarżący mają przymiot strony w postępowaniu o wydanie zezwolenia na przebudowę zjazdu obsługującego również nieruchomość skarżących (tj. działkę położną przy ul. [...]) należy wziąć pod uwagę i to, że skoro do tej pory nieruchomość skarżących miała dostęp do drogi publicznej z mającego zostać przebudowanym zjazdu to jego przebudowa nie może pogorszyć ich sytuacji.
Wobec powyższego sąd stoi na stanowisku, iż okoliczności niniejszej sprawy wskazują na to, że zachodzi znaczne prawdopodobieństwo – graniczące z pewnością, że skarżący mają interes prawny w toczącym się postępowaniu dotyczącym przebudowy zjazdu obsługującego również nieruchomość będącą w ich współwłasności (tj. dz. nr [...]). Nie może bowiem ujść uwadze to, że w niniejszej sprawie organy orzekały na skutek wniosku o przebudowę zjazdu już istniejącego, obsługującego dwie nieruchomości, tj. zarówno nieruchomość wnioskującego o przebudowę zjazdu (ul. [...]), jak i nieruchomość skarżących (ul. [...]) – a więc zjazdu wspólnego dla dwóch nieruchomości.
Ponownie rozpatrując sprawę kolegium po pierwsze, uwzględni wszystkie strony toczącego się postępowania w sprawie przebudowy zjazdu oraz po drugie, poczyni ustalenia – w oparciu o wszelką zgromadzoną w organach dokumentację dotyczącą przebudowywanego zjazdu, a wskazujące na jakiej podstawie zjazd ten funkcjonował do tej pory, mając na względzie fakt, iż przebudowywany zjazd obsługiwał również nieruchomość skarżących zapewniając jej dostęp do drogi publicznej – dotyczące legitymacji skarżących do wniesienia odwołania. Dalsze czynności w sprawie będą uzależnione od poczynionych ustaleń.
Wobec powyższego sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone doń postanowienie.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).
a.kr

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI