III SA/Łd 631/25

III SA/Łd 631/25 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-09-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6267 Referendum lokalne
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 3, par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 22 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 22 września 2025 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. D., W. D., W. A., M. D., A. P., U. T., J. M., H. C., A. S., Ł. J., J. S., T. T., M. Z., K. H., T. C., P. D., A. R., E. W.-W., A. T., T. M., R. B., J. P. i M. D. - inicjatorów Komitetu Referendalnego "[...]" na postanowienie Komisarza Wyborczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 8 sierpnia 2025 roku nr 196/2025 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum lokalnego postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
B. D., W. D., W. A., M. D., A. P., U. T., J. M., H. C., A. S. Ł. J., J. S., T. T., M. Z., K. H., T. C., P. D., A. R., E. W.-W., A. T., T. M., R. B., J. P. i M. D. – inicjatorzy Komitetu Referendalnego "[...]" wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Komisarza Wyborczego w Piotrkowie Trybunalskim z 8 sierpnia 2025 r. nr 196/2025 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum lokalnego. Pod skargą podpisała się pełnomocnik Komitetu – B. D..
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z 25 sierpnia 2025 r. pełnomocnik Komitetu Referendalnego B. D. została wezwana do wskazania osób wchodzących w skład Komitetu Referendalnego "[...]" oraz złożenia oryginału pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Komitetu Referendalnego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi zgodnie z art. 35 p.p.s.a. – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi Komitetu 28 sierpnia 2025 r.
9 września 2025 r. do sądu wpłynęło pismo pełnomocnika Komitetu, w którym wskazała osoby wchodzące w skład Komitetu wraz z ich numerami PESEL i adresami oraz pełnomocnictwo upoważaniające B. D. do reprezentowania grupy referendalnej, opatrzone podpisami oraz danymi osobowymi członków grupy referendalnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Sąd administracyjny po wpłynięciu skargi, a przed jej merytorycznym rozpoznaniem dokonuje oceny jej dopuszczalności, tj. bada z urzędu swoją właściwość rzeczową, miejscową i funkcjonalną, bada także czy została ona wniesiona przez uprawniony podmiot, czy nastąpiło to w terminie, czy skarga spełnia określone warunki formalne.
Skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego obarczone jest obowiązkiem spełnienia wymogów formalnych
Stosownie do treści art. 34 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a."), strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 in principio p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny. Pełnomocnictwo może być: 1) ogólne – do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi; 2) do prowadzenia poszczególnych spraw; 3) do niektórych tylko czynności w postępowaniu (art. 36 p.p.s.a.). Z kolei stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.). Obowiązek dołączenia pełnomocnictwa wynika także z art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a., który stanowi, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa.
W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dniu, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który ustanawia rygor odrzucenia skargi, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 472; dalej r.l.) na postanowienie komisarza wyborczego odrzucające wniosek o przeprowadzenie referendum, o którym mowa w art. 22, a także w przypadku niedotrzymania przez komisarza terminu określonego w art. 24, inicjatorowi referendum służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Wskazać należy, że przepis art. 26 ust. 1 r.l., który jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 54 p.p.s.a. nie określa bliżej trybu składania skarg, a wskazuje jedynie, że wnosi się ją do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. Wobec braku precyzyjnej regulacji w tym zakresie właściwe jest odwołanie się do ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 365). Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 2 ustawy, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do referendum lokalnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408 oraz z 2024 r. poz. 721, 1572 i 1907)), z wyjątkiem art. 37e, art. 37f, art. 103aa oraz art. 103ba. Trzeba jeszcze wskazać, że w myśl art. 11 ust. 1 pkt 1 r.l. z inicjatywą przeprowadzenia referendum na wniosek mieszkańców jednostki samorządu terytorialnego wystąpić może grupa co najmniej 15 obywateli, którym przysługuje prawo wybierania do organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego, a w odniesieniu do referendum gminnego - także pięciu obywateli, którym przysługuje prawo wybierania do rady gminy. Podmioty, o których mowa w ust. 1, zwane są "inicjatorami referendum" (art. 11 ust. 2 ustawy o referendum lokalnym). Z przytoczonych przepisów wynika jednoznacznie, że na postanowienie komisarza wyborczego odrzucające wniosek mieszkańców w sprawie przeprowadzenia referendum, o którym mowa w art. 22, służy skarga wyłącznie inicjatorowi referendum.
Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi.
W niniejszej sprawie podpisanie skargi wyłącznie przez pełnomocnika inicjatorów referendum nie mogło zostać uznane za prawidłowe i skuteczne. Stąd też zarządzeniem z 25 sierpnia 2025 r. wezwano pełnomocnika Komitetu Referendalnego B. D. do wskazania osób wchodzących w skład Komitetu oraz złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Komitetu przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik Komitetu nadesłała 9 września 2025 r. (3 września 2025 r. - data stempla pocztowego) wykaz 23 osób, które wchodzą w skład Komitetu oraz pełnomocnictwo. Z pełnomocnictwa wynika, że B. D. jest upoważniona do reprezentowania grupy referendalnej w postępowaniu związanym z referendum lokalnym, a w szczególności do:
1. złożenia wniosku o przeprowadzenie referendum lokalnego w imieniu grupy inicjatywnej - Komitetu Referendalny "[...]",
2. przedstawiania i odbioru dokumentów związanych z procedurą referendalną, w tym listy podpisów popierających wniosek.
3. uzupełniania braków formalnych wniosku oraz udzielania wyjaśnień w imieniu grupy referendalnej w toku postępowania przed organami administracji publicznej, samorządowej czy sądowniczej.
4. wykonywania wszelkich innych czynności niezbędnych do prawidłowego odwołania, skargi czy innych czynności dot. wniosku o przeprowadzenie referendum lokalnego.
W treści dokumentu wskazano, że obowiązuje do czasu zakończenia postępowania w sprawie wniosku o przeprowadzenie referendum lokalnego lub do jego odwołania przez udzielającego pełnomocnictwo.
W ocenie sądu z treści nadesłanego pełnomocnictwa nie wynika, aby osoby w nim wymienione potwierdzały swoim własnoręcznym podpisem wolę wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że pełnomocnictwo, którym dysponuje B. D. jest pełnomocnictwem szczególnym, mającym umocowanie w art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 12 ust. 4 r.l. Uprawnia ono pełnomocnika do czynności opisanych powyżej w punktach 1-4. Zdaniem sądu szczegółowy zakres pełnomocnictwa nie obejmuje wniesienia skargi do sądu administracyjnego, o którym stanowi art. 35 p.p.s.a. W załączonym pełnomocnictwie brak jest upoważnienia do działania w imieniu członków Komitetu Referendalnego w postępowaniu przed sądem administracyjnym, które nie jest postępowaniem związanym z wniesieniem wniosku o przeprowadzenie referendum lokalnego do komisarza wyborczego.
W okolicznościach niniejszej sprawy umożliwiono pełnomocnikowi Komitetu uzupełnienie braku formalnego skargi, jednak z takiej możliwości nie skorzystała w odpowiedni sposób – czynności podejmowane przez pełnomocnika obciążają stronę, w imieniu której działa.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi.
e.o.