III SA/Łd 623/04

III SA/Łd 623/04 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Irena Krzemieniewska
Janusz Nowacki /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, p.o. sędziego WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowa wymiany i wydania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz M. P. kwotę złotych 100 ( sto ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
III SA/Łd 623/04
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 94 ust. 2, art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) w związku z § 14 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 150, poz. 1681 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a., odmówił M. P. wymiany prawa jazdy wydanego przez Stan Vermont USA i wydania prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w dniu 28 listopada 2003r. do organu wydającego uprawnienia do kierowania pojazdami wpłynęły za pośrednictwem Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w Ł. wnioski M. P. z dnia 10 stycznia 2003r. i 8 kwietnia 2003r. o wydanie prawa jazdy kategorii B i wymianę prawa jazdy wydanego za granicą. Organ podał, iż zgodnie a art. 94 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym osoba posiadająca krajowe prawo jazdy wydane za granica może otrzymać prawo jazdy odpowiedniej kategorii po oddaniu zagranicznego dokumentu organowi wydającemu prawo jazdy, z zastrzeżeniem ust. 4. Jeżeli prawo jazdy wydane za granicą nie jest określone w konwencjach o ruchu drogowym, dodatkowym warunkiem otrzymania polskiego prawa jazdy jest zdanie części teoretycznej egzaminu państwowego i przedstawienie uwierzytelnionego tłumaczenia zagranicznego dokumentu. Zdaniem organu, treść powołanego wyżej przepisu nie obliguje organu do wydania prawa jazdy krajowego w przypadku spełnienia przesłanek w nim określonych, gdyż zapis "może otrzymać prawo jazdy odpowiedniej kategorii" sprowadza wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie na grunt uznania administracyjnego. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności organ uznał, iż wydanie stronie krajowego prawa jazdy naruszy ogólnie pojmowany interes społeczny. Jak wynika bowiem ze zgromadzonych w sprawie dokumentów M. P. siedmiokrotnie przystępowała do egzaminu na prawo jazdy kategorii B, uzyskując za każdym razem wynik negatywny tegoż egzaminu. Organ podał, iż powyższa okoliczność świadczy bezspornie, że skarżąca nie wykazała się umiejętnościami wykonywania manewrów podstawowych i umiejętnościami jazdy w ruchu drogowym na drogach publicznych i wydanie prawa jazdy w tym stanie faktycznym i prawnym wysoce godziłoby w bezpieczeństwo zarówno strony jak również innych użytkowników ruchu drogowego.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. P. wniosła o jej uchylenie i zarzuciła, iż organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę faktu zdania przez nią egzaminu na prawo jazdy w USA po bezskutecznych próbach zdania egzaminu praktycznego w Polsce. Podała, iż jej zdaniem negatywne wyniki z egzaminu praktycznego w Polsce uległy konwalidacji przez pozytywnie zdany egzamin na prawo jazdy przed odpowiednim urzędem Motor Vehicle Departament w USA. Składająca odwołanie dodała, iż organ pierwszej instancji nadużył przysługującego mu prawa w kwestii podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy zgodnie z interesem społecznym i słusznym interesem obywateli. Podała, iż przejechała ponad 7000 km., a ta okoliczność nie została przez organ wzięta pod uwagę.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 94 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podano, iż organ odwoławczy podzielił pogląd Prezydenta Miasta Ł., iż zapis art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym nie powoduje bezwzględnego obowiązku wydania prawa jazdy krajowego w przypadku spełnienia warunków w nim określonych, tzn. zdania części teoretycznej egzaminu państwowego i przedstawienia uwierzytelnionego tłumaczenia zagranicznego dokumentu, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, lecz opiera się na uznaniu administracyjnym. Kolegium wskazało, iż organ pierwszej instancji trafnie podniósł, że mając na uwadze cały materiał dowodowy, wydanie stronie krajowego prawa jazdy naruszy ogólnie pojmowany interes społeczny, jak bowiem wynika ze zgromadzonych dokumentów strona siedmiokrotnie przystępowała do egzaminu praktycznego na prawo jazdy kategorii B, uzyskując za każdym razem wynik negatywny tegoż egzaminu. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania, w szczególności argumentu, iż wyniki negatywne z egzaminu praktycznego były w okresie przed wyjazdem do USA, a więc uległy konwalidacji przez pozytywnie zdany egzamin na prawo jazdy na terenie USA oraz przejechanie 7000km na terenie USA. Wskazał, iż prawo polskie nie przewiduje takiej możliwości, a ponadto strona, mimo, iż zdała egzamin na prawo jazdy na terenie USA to po powrocie do kraju mimo kolejnego przystąpienia do egzaminu uzyskała wynik negatywny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. P. zarzuciła organom niewłaściwą interpretację art. 94 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz nadużycie art. 8 k.p.a. przez niedopełnienie obowiązków wynikających z art. 7 i 77 k.p.a. Podała, iż pomimo licznych, nieuzasadnionych niepowodzeń w zdaniu egzaminu praktycznego w Polsce, w USA uzyskała dokument uprawniający do prowadzenia pojazdu tj. prawo jazdy kategorii B, bez żadnego problemu. Po powrocie do Polski przystąpiła do egzaminu teoretycznego, który zaliczyła z wynikiem pozytywnym. Wskazała, iż nie jest prawdą, jak podało Kolegium, że po przyjeździe ze Stanów przystępowała do egzaminu praktycznego. Zdaniem skarżącej organ wykorzystał nadrzędną pozycję w stosunku do zwykłego petenta i dokonał nadinterpretacji art. 94 ustawy Prawo o ruchu drogowym przy wykorzystaniu art. 7 i 77 k.p.a. Podniosła, iż organ nie wziął pod uwagę, iż strona przejechała 7000 km na terenie Polski bez spowodowania żadnej kolizji samochodowej, co potwierdza wiarygodność dokumentów administracyjnych USA.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodało, iż wydanie prawa jazdy w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy godziłoby w bezpieczeństwo zarówno samej strony, która nie posiada wymaganych umiejętności do kierowania pojazdami, jak również innych użytkowników ruchu drogowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Materialnoprawną podstawę do dokonania wymiany prawa jazdy wydanego za granicą na prawo jazdy krajowe stanowi art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.), zgodnie z którym osoba posiadająca krajowe prawo jazdy wydane za granicą może otrzymać prawo jazdy odpowiedniej kategorii po oddaniu zagranicznego dokumentu organowi wydającemu prawo jazdy, z zastrzeżeniem ust. 4. Jeżeli prawo jazdy wydane za granicą nie jest określone w konwencjach o ruchu drogowym, dodatkowym warunkiem otrzymania polskiego prawa jazdy jest zdanie części teoretycznej egzaminu państwowego i przedstawienie uwierzytelnionego tłumaczenia zagranicznego dokumentu. W myśl natomiast ustępu 4 w/w przepisu, minister właściwy do spraw transportu może określić, w drodze rozporządzenia, w stosunku do obywateli niektórych państw, ze względu na zasadę wzajemności, warunki wydawania praw jazdy odmiennie niż te, które przewiduje ust. 2.
Wprawdzie decyzja w przedmiocie wymiany prawa jazdy wydanego za granicą na prawo jazdy krajowe jest decyzją uznaniową, jednak nie zwalnia to organu od obowiązku podjęcia wszelkich kroków, niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ ma obowiązek zebrania całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.) i oceny tego materiału w ramach swobodnej oceny dowodów, określonej w art. 80 k.p.a. Rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego, organ nie może zaniechać poczynienia prawidłowych i logicznych ustaleń opartych na dowodach przeprowadzonych zgodnie z wymogami procedury administracyjnej.
Zgodnie z poglądem wyrażonym w orzeczeniu NSA z 11 czerwca 1982r. w sprawie o sygn. SA 820/81 (opubl.: OSPiKA 1982r. Nr 1-2, poz. 22), jeżeli w sprawach pozostawionych przez przepisy uznaniu administracyjnemu interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie i leży to w możliwości organu administracji, organ ten ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony. Tworzy się w ten sposób domniemanie pozytywnego rozstrzygnięcia, chyba, że brak jest realnych możliwości, pozytywne rozstrzygniecie bowiem niemożliwe jest z przyczyn faktycznych albo gdy pozytywnemu rozstrzygnięciu stoi na przeszkodzie nie budzący wątpliwości interes ogólny. W związku z powyższym stwierdzić należy, że uznanie to – będące pewną ściśle określoną sferą swobody pozostawionej przez ustawodawcę – nie oznacza w żadnym razie prawa organu do jakiegokolwiek dowolnego działania.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie, z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a., nie dokonano oceny przedłożonych przez skarżącą dowodów na poparcie wniosku. Nie wyjaśniono też w postępowaniu administracyjnym wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności dotyczących ustalenia czy prawo jazdy wydane skarżącej przez uprawnione organy Stanu Vermont w USA, jest prawem jazdy określonym w konwencjach o ruchu drogowym. Zgodnie, bowiem z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo ruchu drogowym osoba posiadająca krajowe prawo jazdy wydane za granicą, określone w konwencjach o ruchu drogowym, może kierować odpowiednim pojazdem silnikowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie 6 miesięcy od daty rozpoczęcia stałego lub czasowego pobytu. Zapis ten jest dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy o tyle istotny, iż wynika z niego, że w sytuacji, gdyby prawo jazdy uzyskane przez skarżącą w Stanie Vermont w USA było określone w konwencjach o ruchu drogowym, to po powrocie do Polski, bez spełniana żadnych dodatkowych warunków, M. P. miałaby prawo, przez okres 6 miesięcy, do kierowania odpowiednim pojazdem silnikowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zresztą, jak wynika z wyjaśnień złożonych przez skarżącą na rozprawie w dniu 18 listopada 2004r., była ona przekonana, iż na podstawie prawa jazdy wydanego jej w USA może, przez okres 6 miesięcy, poruszać się po drogach krajowych i w tym okresie przejechała ok. 7000km. W tym stanie rzeczy, argumentację przedstawioną przez organy obu instancji, iż wymianie skarżącej prawa jazdy wydanego za granicą na prawo jazdy krajowe stoi na przeszkodzie ogólnie pojmowany interes społeczny, gdyż strona nie wykazała się wymaganymi umiejętnościami do kierowania pojazdami, a wobec tego jej obecność na drodze stanowi zagrożenie zarówno dla niej jak i innych użytkowników ruchu drogowego, należy uznać za nieuzasadnioną. Skoro ustawodawca przyjął, iż osoba powracająca do kraju i posiadająca prawo jazdy wydane za granicą, określone w konwencjach o ruchu drogowym, może bez żadnych dodatkowych warunków kierować odpowiednimi pojazdami samochodowymi na terenie polski przez okres 6 miesięcy, to oznacza, że umiejętności i kwalifikacje uzyskane przez taką osobę za granicą uznane zostały za wystarczające do poruszania się po polskich drogach. Jeżeli poruszanie się skarżącej po drogach Rzeczypospolitej Polskiej przez okres 6 miesięcy po powrocie do kraju było zgodne z polskimi przepisami i nie stanowiło zagrożenia w bezpieczeństwie zarówno strony jak również innych użytkowników ruchu drogowego, to twierdzenie, iż po tym okresie takie zagrożenie zaistniało i stanowi ono podstawę do odmowy wymiany skarżącej prawa jazdy wydanego za granicą na prawo jazdy krajowe, jest co najmniej nie logiczne. Dodatkowo należy zauważyć, iż ustalenie czy prawo jazdy wydane w Stanie Vermont w USA jest określone w konwencjach o ruchu drogowym, ma znaczenie także dla ustalenia warunków, jakie powinny być przez skarżącą spełnione dla pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku o wymianę prawa jazdy. W zdaniu drugim przepisu art. 94 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym dodatkowy warunek otrzymania polskiego prawa jazdy, w postaci zdania części teoretycznej egzaminu państwowego i przedstawienia uwierzytelnionego tłumaczenia zagranicznego dokumentu, przewidziany został jedynie dla osób posiadających prawo jazdy wydane za granicą, które nie jest określone w konwencjach o ruchu drogowym.
W uzasadnieniach decyzji organów obu instancji brak jest również ustosunkowania się do podnoszonych przez skarżącą okoliczności, mających potwierdzać zdobycie przez nią stosownych umiejętności praktycznych w kierowaniu pojazdami samochodowymi, takich jak fakt zdania egzaminu na prawo jazdy za granicą już po nieudanych próbach pozytywnego zaliczenia części praktycznej egzaminu na prawo jazdy w Polsce oraz przejechania przez skarżącą, w okresie 6 miesięcy po powrocie do kraju, ok. 7000km po drogach krajowych. W okresie od przystąpienia do ostatniej nieudanej próby zdania egzaminu praktycznego na prawo jazdy w Polsce do czasu przystąpienia do egzaminu sprawdzającego w Stanach Zjednoczonych, jak również do momentu wydania decyzji odmawiającej skarżącej wymiany prawa jazdy uzyskanego za granicą na prawo jazdy krajowe, upłynęło przecież kilka miesięcy, w czasie których zaistniały okoliczności, mogące mieć wpływ na ocenę kwalifikacji skarżącej do prowadzenia pojazdów określonego rodzaju. Okoliczności te powinny zostać wzięte pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło, co prawda uwagę na powyższe zarzuty skarżącej, jednak uznało, iż fakt pozytywnego zdania egzaminu na prawo jazdy za granicą nie ma znaczenia dla oceny posiadania przez stronę kwalifikacji do kierowania pojazdami na terenie kraju, gdyż po powrocie do Polski skarżąca przystępowała do kolejnego egzaminu i uzyskała wynik negatywny. Natomiast z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego oraz z wyjaśnień skarżącej składanych ustnie i pisemnie wynika, iż po powrocie do kraju przystępowała jedynie do egzaminu teoretycznego, który zaliczyła z wynikiem pozytywnym. Podanie przez organ drugiej instancji, iż skarżąca przejechała 7000km na terenie USA i to nie może być brane pod uwagę przy ocenie prawidłowości decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Ł., również nie znajduje potwierdzenia w dokumentach zgromadzonych w sprawie, gdyż skarżąca podnosiła, iż 7000km przejechała na terenie Polski i zdaniem Sądu powyższa okoliczność również powinna być wzięta przez organy pod uwagę przy wydawaniu decyzji w przedmiocie wymiany prawa jazdy.
Pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Większość z przedstawionych wyżej okoliczności została przez stronę w należyty sposób udokumentowana, a ewentualne braki w tym zakresie winny być przez organ orzekający uzupełnione z własnej inicjatywy, zgodnie z przepisami art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
Należy zauważyć, iż obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego prowadzonego w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególna rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 k.p.a. (wyrok NSA z 16 listopada 1999r. w sprawie o sygn.: III SA 7900/98, niepubl.).
Uwzględniając powyższe, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.
Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy, Sąd zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej kwotę 100 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania.