III SA/Łd 621/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2009-05-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
samorząd terytorialnyradnywygaśnięcie mandatuzarządzenie zastępczeprawo wybieralnościskazanieprzestępstwo umyślnekontrola administracjisąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę radnego na zarządzenie zastępcze Wojewody stwierdzające wygaśnięcie mandatu z powodu skazania za umyślne przestępstwo.

Skarżący, radny K.S., zaskarżył zarządzenie zastępcze Wojewody stwierdzające wygaśnięcie jego mandatu radnego. Podstawą było prawomocne skazanie za umyślne przestępstwo, które skutkowało utratą prawa wybieralności. Rada Gminy nie podjęła uchwały w tej sprawie, co skłoniło Wojewodę do wydania zarządzenia zastępczego. Sąd administracyjny uznał zarządzenie za legalne, podkreślając, że utrata prawa wybieralności następuje z mocy prawa, a zarządzenie jedynie potwierdza ten skutek.

Sprawa dotyczyła skargi radnego K.S. na zarządzenie zastępcze Wojewody stwierdzające wygaśnięcie jego mandatu radnego. Wojewoda wydał zarządzenie na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej, ponieważ radny został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. za umyślne przestępstwo z art. 178a § 2 Kodeksu karnego, co skutkowało utratą prawa wybieralności. Zgodnie z przepisami, wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności, a stwierdza je rada w drodze uchwały. W przypadku braku działania rady, wojewoda wzywa do podjęcia uchwały, a po bezskutecznym upływie terminu wydaje zarządzenie zastępcze. Sąd administracyjny uznał, że zarządzenie zastępcze było legalne, ponieważ utrata prawa wybieralności nastąpiła z mocy prawa z chwilą uprawomocnienia się wyroku skazującego. Zarządzenie jedynie potwierdziło ten skutek prawny i miało na celu wypełnienie luki powstałej wskutek braku działania rady. Sąd oddalił skargę, uznając, że interes społeczności lokalnej powinien być reprezentowany przez osoby niekarane za umyślne przestępstwa. Jedynym uchybieniem organu było niepouczenie radnego o możliwości zaskarżenia, co jednak nie wpłynęło na możliwość wniesienia skargi w terminie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, zarządzenie zastępcze jest zgodne z prawem, ponieważ utrata prawa wybieralności następuje z mocy prawa z chwilą uprawomocnienia się wyroku skazującego, a zarządzenie jedynie potwierdza ten skutek prawny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wygaśnięcie mandatu radnego następuje z mocy ustawy w przypadku utraty prawa wybieralności (skazanie za umyślne przestępstwo). Zarządzenie zastępcze Wojewody jest środkiem nadzoru służącym wypełnieniu luki po braku działania rady gminy i potwierdza skutek prawny wynikający z ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.s.g. art. 98a § ust. 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw art. 190 § ust. 1 pkt 3

Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw art. 190 § ust. 2

Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw art. 7 § ust. 2 pkt 1

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw

Stwierdza wygaśnięcie mandatu radnego wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Nie mają prawa wybieralności osoby karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Wygaśnięcie mandatu stwierdza rada w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny.

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Jeżeli organ gminy nie podejmuje uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego w terminie, wojewoda wzywa do podjęcia aktu w terminie 30 dni, a w razie bezskuteczności wydaje zarządzenie zastępcze.

Pomocnicze

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1

p.p.s.a. art. 134

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 250

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu § § 18 ust. 1 pkt 1 c

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu § § 2 ust. 3

p.p.s.a. art. 50 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy doręczeń i ich skutków, podniesiony przez skarżącego w kontekście niedoręczenia zarządzenia.

p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy przyczyn nieważności postępowania, podniesiony przez skarżącego.

k.k. art. 178a § § 2

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny

Przepis dotyczący przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, za które został skazany skarżący.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wygaśnięcie mandatu radnego następuje z mocy prawa w przypadku utraty prawa wybieralności (skazanie za umyślne przestępstwo). Zarządzenie zastępcze Wojewody jest legalnym środkiem nadzoru wypełniającym brak działania organu gminy. Interes społeczności lokalnej wymaga reprezentowania przez osoby niekarane za umyślne przestępstwa.

Odrzucone argumenty

Wydanie zarządzenia zastępczego stanowi nieuzasadnioną interwencję administracyjną. Pozbawienie mandatu narusza Konstytucję RP i Europejską Kartę Praw Człowieka. Niedoręczenie zarządzenia i przedstawienie go tylko do wiadomości stanowi naruszenie Kpa, skutkujące nieważnością postępowania.

Godne uwagi sformułowania

zarządzenie zastępcze stanowi środek nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego. Ma ono na celu wypełnienie luki powstałej wskutek braku działania organu samorządowego. Wydanie zarządzenia zastępczego potwierdziła tylko skutek prawny, który nastąpił z mocy ustawy. Zabezpieczała natomiast interes społeczności lokalnej, którą reprezentować powinny osoby nie skazane prawomocnymi wyrokami za przestępstwa umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.

Skład orzekający

Małgorzata Łuczyńska

przewodniczący

Ewa Alberciak

członek

Krzysztof Szczygielski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia mandatu radnego w przypadku skazania za umyślne przestępstwo oraz roli zarządzenia zastępczego Wojewody."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku działania rady gminy i zastosowania zarządzenia zastępczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu samorządu terytorialnego – utraty mandatu radnego z powodu prawomocnego skazania. Jest to istotne dla zrozumienia zasad odpowiedzialności prawnej osób pełniących funkcje publiczne.

Radny stracił mandat przez wyrok. Czy sąd administracyjny go obronił?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 621/08 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2009-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-11-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Krzysztof Szczygielski /sprawozdawca/
Małgorzata Łuczyńska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Sygn. powiązane
II OZ 176/10 - Postanowienie NSA z 2010-03-03
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 95 poz 602
art. 98 a ust. 2 w zw. z art. 190 ust.1 pkt 3, ust. 2
Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Dnia 29 maja 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2009 roku sprawy ze skargi K. S. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokatowi J. H. – K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złote obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 17,00 (siedemnaście) złotych stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie kwotę 309,80 (trzysta dziewięć 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącemu z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi J.H.-K. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Uzasadnienie
III SA/Łd 621/08
UZASADNIENIE
Zarządzeniem zastępczym z dnia [...] r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 98 a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) w związku z art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (tj. Dz.U. z 2003 r. Nr 159 poz. 1547 ze zm.) stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w P. – K.S.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Wojewoda [...] wskazał, iż w dniu 4 marca 2008 r. Sąd Rejonowy w Ł. uznał K.S. za winnego popełnienia czynu z art. 178 a § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 1997 r. Nr 88 poz. 553 ze zm.), stanowiącego przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Powyższe spowodowało po stronie K.S. utratę prawa wybieralności. Następstwem utraty biernego prawa wyborczego była konieczność stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego K.S. W myśl regulacji prawnych zwartych w powołanej wcześniej ustawie z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wskutek utraty prawa wybieralności dokonuje rada w drodze uchwały, najpóźniej w terminie 3 miesięcy od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Rada Gminy P. mimo obowiązku wynikającego z powołanej ustawy nie podjęła uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu K.S. Uchwała taka nie została również podjęta w terminie 30 dni od daty wezwania właściwego organu nadzoru, to jest wezwania Wojewody [...] z dnia 8 września 2008 r. Wobec powyższego, po powiadomieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Wojewoda [...] wydał zarządzenie zastępcze i stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego K.S.
K.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi . W jego ocenie wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi nieuzasadnioną interwencję administracyjną. Wydanie powyższego aktu stanowi zdaniem skarżącego naruszenie Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i Europejskiej Karty Praw Człowieka, a pozbawienie go mandatu radnego stanowi przejaw dyskryminacji politycznej. Skarżący wskazał również, iż pomimo skazania go prawomocnym wyrokiem sądu za jazdę rowerem pod wpływem alkoholu , Rada Miejska w P. dwukrotnie oddaliła uchwałę o stwierdzeniu wygaśnięcia piastowanego przez niego mandatu. Nadto skarżący zarzucił, iż został pozbawiony przysługujących mu praw poprzez niedoręczenie zaskarżonego zarządzenia, a tylko przedstawienie "do wiadomości", co stanowi naruszenie art. 50 § 1 w związku z art. 32 Kpa. Powyższe w ocenie skarżącego skutkuje nieważnością postępowania w myśl art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zastępczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd na mocy art. 134 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będą jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że jest władny uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, która przytoczyła strona skarżąca.
W wyniku dokonanej przez Sąd oceny należy stwierdzić, iż zaskarżone zarządzenie zastępcze nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jego legalności.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 98 a ust. 2 u.s.g. w związku z art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r.- Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw ( tj. Dz.U. z 2003 r Nr 159 poz. 1547 ze zm.).
Stosownie do treści art. 190 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 powołanej ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. W myśl art. 7 ust. 2 pkt 1 tej ustawy nie mają prawa wybieralności osoby karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Wygaśnięcie mandatu radnego stwierdza rada w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu ( art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r.).
Natomiast przepis art. 98 a ust. 1 u.s.g. stanowi, iż jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 190 ust. 2 i 6 i art. 194 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 24 b ust. 6, art. 26 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta ( Dz.U. Nr 113, poz. 984, Nr 127, poz. 1089 i Nr 214, poz. 1806) oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, obsadzenia mandatu radnego, wygaśnięcia mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze ( art. 98 a ust. 2 u.s.g.).
Z treści powołanych przepisów wynika, że zarządzenie zastępcze stanowi środek nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego. Ma ono na celu wypełnienie luki powstałej wskutek braku działania organu samorządowego.
Niepodjęcie przez Radę Miejska w P. uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego K.S. nie może skutkować zachowaniem mandatu przez radnego, który utracił prawo wybieralności. Z mocy art. 190 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. nastąpiło wygaśnięcie mandatu radnego, który został skazany wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Wydanie zarządzenia zastępczego potwierdziło tylko skutek prawny, który nastąpił z mocy ustawy. Po bezskutecznym upływie terminu określonego w art. 98 a ust. 1 u.s.g. obowiązkiem wojewody było wydanie zarządzenia. Treść zarządzenia nie naruszała praw radnego. Zabezpieczała natomiast interes społeczności lokalnej, którą reprezentować powinny osoby nie skazane prawomocnymi wyrokami za przestępstwa umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Bezsporne w sprawie pozostaje, iż skarżący za takie przestępstwo zastał skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia [...].
Jedynym uchybieniem organu było niepouczenie radnego o możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia do sądu administracyjnego. Jednakże brak pouczenia nie spowodował ujemnych konsekwencji dla skarżącego, który skargę wniósł w terminie.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
bg

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI