III SA/Łd 602/24

III SA/Łd 602/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Ewa Alberciak
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 2, art. 120, art. 134 § 1, art. 145, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2015 poz 187
§ 13zzl ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Dz.U. 2023 poz 742
art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 9 ust. 1 i 2, art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 35 ust. 1, art. 35 ust. 8, art. 365 pkt 1 i 2, art. 366 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 426 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 4 ust. 1, art. 9 pkt 11, art. 10 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 10
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1199
art. 10a ust. 1, ust. 1a
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 136
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 4
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
Sentencja
Dnia 22 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. w Ż. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 11 czerwca 2024 roku nr 188/2024 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 11 czerwca 2024 r., nr 188/2024, Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach z 25 kwietnia 2024 r., nr BP093.8110.739.2024.KS.RDM o odmowie przyznania Szkole G. w W. Zakładowi w Ż. pomocy finansowej dla producenta rolnego będącego producentem kukurydzy.
26 lutego 2024 r. Szkole G. w W. Zakładowi w Ż. złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej dla producenta rolnego będącego producentem kukurydzy.
Decyzją z 25 kwietnia 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach odmówił skarżącej przyznania pomocy finansowej dla producenta rolnego będącego producentem kukurydzy z uwagi na to, że wnioskodawca, jako publiczna uczelnia akademicka, nie spełnia kryterium niezależności wyznaczonego przepisem art. 3 załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) 2022/2472 z 14 grudnia 2022 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE z 2022 r., L 327, s. 1 ze zm.), zwanego dalej jako "rozporządzeniem 2022/2472", wobec czego nie spełnia kryterium mikro-, małego ani średniego przedsiębiorstwa w rozumieniu tego przepisu. Nie ma on charakteru wyodrębnionej samodzielnej jednostki.
Od decyzji tej skarżąca wniosła odwołanie, w którym zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie:
a. art. 8 § 2 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania i uznanie, że skarżąca nie ma charakteru wyodrębnionej samodzielnej jednostki, podczas gdy na przestrzeni poprzednich lat organ nie miał wątpliwości co do charakteru skarżącej w takim samym stanie faktycznym i prawnym, co skutkowało tym, że organ odszedł od utrwalonej praktyki bez uzasadnionej przyczyny i wydał decyzję o odmowie przyznania pomocy finansowej;
b. art. 7 w związku z art. 77 w związku z art. 80 k.p.a. polegające na braku podjęcia niezbędnych czynności, a także na niedokonaniu analizy materiału dowodowego w sposób rzetelny i wyczerpujący co do charakteru prawnego skarżącej, podczas gdy analiza Statutu Szkoły G. w W. oraz Regulaminu Organizacyjnego Zakładu z Ż. winna prowadzić do uznania, że skarżąca ma charakter wyodrębnionej samodzielnej jednostki, a co z kolei powinno prowadzić do wydania decyzji o przyznaniu pomocy finansowej;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, a to:
a. § 13zzl ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem z 27 stycznia 2015 r.", poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie pomocy finansowej skarżącej, podczas gdy jest ona producentem kukurydzy, któremu przyznano numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (nr 040508194), przez co została spełniona przesłanka do udzielenia pomocy finansowej zawartej w tym przepisie i pomoc ta winna zostać udzielona skarżącej;
b. art. 1 w związku z art. 3 ust. 1 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 poprzez jego niezastosowanie i brak uznania skarżącej za przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów tego rozporządzenia, podczas gdy jasno zostało tam wskazane, że za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną, a sama analiza odpowiednich przepisów statutu oraz regulaminu skarżącej winna prowadzić do uznania, że skarżąca jest jednostką samodzielną i niezależną od Szkoły G. w W., ma podmiotowość prawną, posiada własny majątek oraz jest bezpośrednio kierowana i zarządzana przez swoje organy, na własny rachunek prowadzi działalność gospodarczą, co w konsekwencji powinno prowadzić do przyznania jej pomocy finansowej;
d. art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu w sytuacji, gdy nie została spełniona przesłanka kontroli przez organ państwowy tam opisana, a jedyną ewentualną kontrolę nad skarżącą sprawować może tutaj tylko uczelnia wyższa, jaką jest Szkoła G. w W., która nie jest organem państwowym;
e. § 13zzl rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. w związku z art. 3 ust. 1, ust. 2, ust. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 poprzez jego niezastosowanie i brak przyznania pomocy finansowej skarżącej w sytuacji, gdy zostały spełnione wszelkie przesłanki do wydania pozytywnej decyzji o przyznaniu przedmiotowej pomocy finansowej.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o:
1. przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodu z:
- wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu z 8 maja 2023 r., wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu z 10 lipca 2023 r. oraz decyzji z 13 grudnia 2023 r. o przyznaniu pomocy finansowej producentowi rolnemu – na fakt utrwalonej praktyki w załatwianiu sprawy administracyjnej w tym samym stanie faktycznym i prawnym;
- wyciągu ze statutu Szkoły G. w W., zarządzenia nr 15 Rektora Szkoły G. w W. z 30 kwietnia 2008 r. w sprawie zmiany Regulaminu Organizacyjnego Zakładu w Ż., Regulaminu Organizacyjnego Zakładu w Ż. – na fakt bycia wyodrębnioną jednostką organizacyjną, a także spełniania warunków samodzielnego przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów rozporządzenia 2022/2472;
2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji o przyznaniu pomocy finansowej zgodnie z wnioskiem o przyznanie pomocy z 26 lutego 2024 r.
Do odwołania skarżąca załączyła kopie: wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie III Wydziału Cywilnego z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt III C 3195/20, wyroku Sądu Rejonowego w Piasecznie I Wydziału Cywilnego z 15 marca 2023 r., sygn. akt I C 1061/20 oraz wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie V Wydziału Cywilnego z 11 marca 2024 r., sygn. akt V Ca 3399/22.
Przywołaną na wstępie decyzją z 11 czerwca 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję z 25 kwietnia 2024 r.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji stwierdził, że pomoc finansowa ma charakter należności administracyjnoprawnej, w związku z czym o podmiocie uprawnionym do otrzymania pomocy decydują wyłącznie przepisy regulujące warunki i tryb przyznawania tych płatności, tj. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Pomoc ta mająca charakter pomocy de minimis jest przede wszystkim pomocą skierowaną do określonych podmiotów. Wielokrotnie może być przyznana wyłącznie podmiotom będącym mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014 albo w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472. Świadczy o tym treść § 13zzl ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, zgodnie z którym pomoc przyznawana jest producentowi rolnemu będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472. Podstawą odmowy przyznania pomocy jest brak spełnienia przez skarżącą warunku określonego w § 13zzl ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r.
We wniosku o przyznanie pomocy skarżąca oświadczyła, że znane są jej warunki otrzymania pomocy finansowej określone w § 13zzl rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. i jest przedsiębiorstwem nienależącym do kategorii mikroprzedsiębiorstw, małych albo średnich przedsiębiorstw. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest związana treścią tego wniosku. Ubieganie się o pomoc jest dobrowolne. Od producentów, którzy wnioskują o pomoc, wymaga się profesjonalnej wiedzy, w tym dotyczącej zasad jej przyznawania. Nakłada to na nich również obowiązki w zakresie proceduralnej staranności, w których wypełnianiu nie mogą ich zastąpić organy. Składając wniosek skarżąca powinna była zweryfikować, czy spełniła wszystkie warunki określone w § 13zzl rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., W sytuacji gdy warunki przyznania pomocy zostały określone przez ustawodawcę, rolą organu jest wyłącznie weryfikacja ich spełnienia przez wnioskodawcę. Organy administracyjne działają w granicach i na podstawie prawa, tym samym nie mogą dokonywać dobrowolnej oceny spełnienia warunków przyznania pomocy.
Odnosząc się do argumentu, że w innych przypadkach wnioskodawcy została przyznana pomoc finansowa, organ drugiej instancji podniósł, że stan faktyczny i prawny powoływanych przez skarżącą spraw opisanych nie jest tożsamy ze sprawą dotyczącą przyznania pomocy do kukurydzy na podstawie § 13zzl rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., skoro to sam producent we wniosku oświadcza, że nie spełnia warunku określonego w § 13zzl ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. Weryfikacja uprawnień producenta do płatności, o których mowa w § 13zt, § 13zw, § 13zzg rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r., nastąpiła w odrębnych postępowaniach, prowadzonych w oparciu o odrębne przepisy oraz w oparciu o wnioski, w których producent określił się jako małe przedsiębiorstwo.
Organ drugiej instancji podkreślił, że dopiero 13 lutego 2024 r., tj. po przeprowadzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o udzielenie pomocy producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym wystąpiły szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy, ujawniono, że Szkoła G. w W. jest błędnie uznawana za podmiot będący mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z 25 czerwca 2014 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE z 2014 r., L 193, s. 1 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem nr 702/2014.
Pomoc przyznawana powołanymi przepisami rozporządzenia jest krajową pomocą publiczną. Pomoc publiczna udzielana przez państwo członkowskie podlega ograniczeniom. Z przepisów Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. nr 90, poz. 864/2), dalej zwanego "Traktatem", wynika, że co do zasady pomoc publiczna przyznawana przez państwo członkowskie lub z zasobów krajowych państwa członkowskiego na rzecz podmiotów gospodarczych, a za takich uznać należy producentów rolnych, jest dopuszczalna jedynie jeżeli nie zakłóca ani nie grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, oraz nie jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi. Przepisy dotyczące przyznawania pomocy publicznej ze środków krajowych muszą być interpretowane w sposób zawężający, jako stanowiące wyjątek od zasady, że pomoc krajowa co do zasady narusza zasadę konkurencji wewnątrz Unii Europejskiej. Szczególnie istotne znaczenie ma treść art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472. Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorstwa nie można uznać za MŚP, jeżeli 25% lub więcej praw głosu kontroluje bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie co najmniej jeden organ państwowy. Na podstawie art. 9 pkt 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "u.f.p.", uczelnia publiczna jest jednostką sektora finansów publicznych i mają do niej zastosowanie postanowienia tej ustawy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (tekst jedn.: Dz. U. 2023 r., poz. 973) uczelnia publiczna ta jest państwową osobą prawną. Szkoła G. w W. jest uczelnią publiczną utworzoną w okresie II Rzeczypospolitej. Potwierdza to statut uczelni. Z analizy sprawozdania finansowego Szkoły G. w W. za rok 2023, pobranego ze strony Szkoły G. w W. 24 maja 2024 r. i publikowanego na tej stronie, wynika, że subwencja, o której mowa w art. 366 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 742 ze zm.), nie jest wyodrębniona w sprawozdaniu. Wobec treści sprawozdania mieści się w rachunku zysków i strat w tzw. przychodach ze sprzedaży produktów. Subwencja nie jest bowiem dotacją. Szkoła G. w W., jako publiczna uczelnia akademicka, nie spełnia kryterium niezależności wyznaczonego powołanym przepisem art. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 i wobec tego, nie spełnia kryterium MSP w rozumieniu tego przepisu. Wskazując na § 16 ust. 1, ust. 4 – 6 statutu organ drugiej instancji stwierdził, że Zakład Szkoły G. nie ma charakteru wyodrębnionej samodzielnej jednostki. Tylko Rektor i osoby, którym udzieli on pełnomocnictwa są uprawnione do reprezentowania zarówno Szkoły G., jak i jednostek organizacyjnych, w tym Zakładów Doświadczalnych. Mając na uwadze powyższe także Zakład Doświadczalny nie ma charakteru i statusu przedsiębiorstwa spełniającego kryterium niezależności wyznaczonego powołanym przepisem art. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 i wobec tego, nie spełnia kryterium MŚP w rozumieniu tego przepisu. Na działalność zakładu wskazaną w § 16 statutu przeznacza się – jak wynika z art. 365 pkt 1 i pkt 2 oraz 366 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – środki publiczne z subwencji. Szkoła G. w W. nie ma statusu przedsiębiorstwa spełniającego kryterium niezależności wyznaczonego powołanym przepisem art. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 i wobec tego, nie spełnia kryterium mikro, małego ani średniego przedsiębiorstwa w rozumieniu tego przepisu. Kryterium tego nie spełnia również Zakład w Ż. Skarżąca we wniosku złożonym 26 lutego 2024 r. oświadczyła, że zapoznała się z przepisami załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 i nie jest mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem.
W ocenie organu drugiej instancji, odmawiając stronie przyznania pomocy, nie naruszono przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (art. 9 ust. 1 i 2) oraz art. 70 ust. 5 Konstytucji nadających szkołom wyższym autonomię określoną przepisami ustawy o szkolnictwie i decydujących i ich formie prawnej. O tym czy stronie przysługuje pomoc finansowa dla producenta rolnego będącego producentem kukurydzy, decyduje fakt spełniania warunków określonych w § 13zzl rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. oraz z przepisów prawa w nim powołanych. Wobec powyższego, skoro płatność z § 13zzl rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. kierowana jest wyłącznie do podmiotów będących mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472, uznać należało, że strona nie jest uprawniona by płatność tę otrzymać. W ocenie organu drugiej instancji odmowa przyznania skarżącej pomocy nie narusza przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 70 ust. 5 Konstytucji, nadających szkołom wyższym autonomię określoną przepisami tej ustawy. O tym czy stronie przysługuje pomoc finansowa dla producenta rolnego, będącego producentem kukurydzy, decyduje fakt spełniania warunków określonych w § 13zzl rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. oraz z przepisów prawa w nim powołanych. Skoro płatność z § 13zzl rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. kierowana jest wyłącznie do podmiotów będących mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472, uznać należało, że skarżąca nie jest uprawniona by płatność tę otrzymać.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Szkoła G. w W. Zakład w Ż. wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji oraz o zasądzenie od organu drugiej instancji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.",
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a to:
a. §13zzl ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 4 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. wraz z uwzględnionymi zmianami wynikającymi z rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2023 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 2667), polegające na jego błędnej wykładni i uznaniu, że organ administracji związany jest oświadczeniem w treści wniosku odnośnie statusu przedsiębiorstwa, podczas gdy przepis ten jasno wskazuje, że pomoc ta udzielana jest na podstawie stanu faktycznego (tj. posiadania statusu mikro-, małego albo średniego przedsiębiorstwa), a nie deklaracji zawartej we wniosku odnośnie statusu przedsiębiorstwa;
b. art. 1, art. 2 i art. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 w związku z § 13zzl ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżąca nie spełnia warunku posiadania statusu mikro-, małego albo średniego przedsiębiorstwa w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472, podczas gdy skarżący spełnia wszystkie warunki bycia samodzielnym małym przedsiębiorcą w rozumieniu niniejszych przepisów, co w konsekwencji winno doprowadzić do przyznania pomocy finansowej skarżącej;
2. naruszenie przepisów prawa procesowego mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a to:
a. art. 10a ust. 1a pkt 1 i 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1199), zwanej dalej "ustawą o ARiMR", polegające na braku rozpatrzenia w sposób rzetelny i wyczerpujący materiału dowodowego odnośnie charakteru prawnego skarżącej, opierając się tylko i wyłącznie na deklaracji we wniosku, podczas gdy analiza Statutu Szkoły G. w W. oraz Regulaminu Organizacyjnego Zakładu z Ż., tak jak i również poprzednich wniosków skarżącej w podobnych sprawach, gdzie wskazywała, że jest samodzielnym, niezależnym małym przedsiębiorcą (co zresztą było znane organom obu instancji z urzędu i organy te uznawały taki status skarżącej), winno prowadzić do uznania, że skarżąca ma charakter przedsiębiorstwa, o którym mowa w artykule 1 rozporządzenia 2022/2472, a następnie prowadzić do wydania decyzji o przyznaniu pomocy finansowej;
b. art.10a ust. 1 ustawy o ARiMR w związku z art. 8 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarżąca nie spełnia kryteriów przedsiębiorcy w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472, podczas gdy na przestrzeni lat organy obu instancji nie miały wątpliwości co do charakteru prawnego skarżącej (tj. że spełnia kryteria przedsiębiorcy w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472) w takim samym stanie faktycznym i prawnym (status skarżącej nie uległ bowiem zmianie), co objawiało się między innymi tym, że wcześniejsze oświadczenia o statusie przedsiębiorcy skarżącej były rozpatrywane pozytywnie, a co w konsekwencji sprawiło, że organ drugiej instancji odszedł od utrwalonej praktyki bez uzasadnionej przyczyny i wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję o odmowie przyznania pomocy finansowej;
c. art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE z 2014 r., L 227, s. 69 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 809/2014" w związku z art. 10a ust. 1 oraz ust. 1a pkt 1 i pkt 2 ustawy o ARiMR w związku z art. 136 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak wezwania skarżącej przez organ drugiej instancji do ewentualnego uzupełnienia i korekty wniosku oraz przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, w sytuacji gdy organom tym dobrze znany był stan prawny skarżącej i fakt, że jest ona małym przedsiębiorcą w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 (choćby ze względu na poprzednie wnioski składane przez skarżącą odnośnie dofinansowania, w których deklarowała się w ten sposób oraz ich pozytywne rozpatrzenie przez organy obu instancji), a co w konsekwencji winno prowadzić do wydania decyzji przyznającej pomoc finansową.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że prawo do uzyskiwania płatności rolniczych związanych z gospodarowaniem gruntami rolnymi nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym. Wynika ono z przepisów krajowych i unijnych wytyczonych szczegółowymi regulacjami prawa Unii Europejskiej.
W piśmie z 15 października 2024 r. organ administracji, uzupełniając swoją argumentację w sprawie, powołał się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 24 września 2020 r., sygn. C-516/19 oraz prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: z 12 lipca 2023 r. sygn. akt III SA/Po 84/23 i z 12 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Po 146/23.
Organ administracji nie ustosunkował się do wniosku skarżącej zawartego w skardze o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.
Z uwagi na zawarty w skardze wniosek skarżącej o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. i brak ustosunkowania się przez organ administracji do tego wniosku w odpowiedzi na skargę, w wykonaniu zarządzenia z 13 listopada 2024 r. organ administracji został wezwany do wypowiedzenia się, czy wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem uznania, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy. Wezwanie zostało doręczone organowi administracji 14 listopada 2024 r. Wobec nieustosunkowania się organu administracji do powyższego wniosku we wskazanym terminie, zaistniała przesłanka, o jakiej stanowi art. 119 pkt 2 p.p.s.a. do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, stosownie do art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z przepisów powyższych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 11 czerwca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Skierniewicach z 25 kwietnia 2024 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej dla producenta rolnego będącego producentem kukurydzy.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy Szkoła G. w W. Rolniczy Zakład w Ż. spełnia kryterium niezależności, o którym mowa w powołanym przez organ administracji art. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 i czy wobec tego posiada status mikro, małego albo średniego przedsiębiorstwa w rozumieniu tego przepisu.
Wobec tego należy wskazać, że zasady przyznawania pomocy de minimis w rolnictwie regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Zgodnie z § 13zzl ust. 1 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi kukurydzy:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472;
3) który w 2023 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, o których mowa w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027;
4) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.
Z § 13zzl ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. wynika, że jednym z warunków przyznania pomocy finansowej producentowi kukurydzy jest posiadanie przez wnioskodawcę statusu mikroprzedsiębiorstwa, małego albo średniego przedsiębiorstwa w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472.
Zgodnie z art. 1 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Obejmuje to w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub organizacje prowadzące regularną działalność gospodarczą.
W myśl art. 2 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 mln EUR lub których całkowity bilans roczny nie przekracza 43 mln EUR (ust. 1). W kategorii MŚP małe przedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10 mln EUR (ust. 2). W kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 mln EUR (ust. 3).
Stosownie do art. 3 ust. 1 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 "Przedsiębiorstwo samodzielne" oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2 ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 "Przedsiębiorstwa partnerskie" oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie są zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu ust. 3 i które pozostają w następującym wzajemnym związku: przedsiębiorstwo działające na rynku wyższego szczebla posiada, samodzielnie lub wspólnie z jednym lub kilkoma przedsiębiorstwami powiązanymi w rozumieniu ust. 3, 25 % lub więcej kapitału lub praw głosu innego przedsiębiorstwa działającego na rynku niższego szczebla.
Przedsiębiorstwo można jednak zakwalifikować jako samodzielne i w związku z tym niemające żadnych przedsiębiorstw partnerskich, nawet jeśli niżej wymienieni inwestorzy osiągnęli lub przekroczyli pułap 25 %, pod warunkiem że nie są oni powiązani, w rozumieniu ust. 3, indywidualnie ani wspólnie, z danym przedsiębiorstwem:
a) publiczne korporacje inwestycyjne, spółki venture capital, osoby fizyczne lub grupy osób fizycznych prowadzące regularną działalność inwestycyjną w oparciu o kapitał wysokiego ryzyka, które inwestuj ą w firmy nienotowane na giełdzie (tzw. "anioły biznesu"), pod warunkiem że całkowita kwota inwestycji tych inwestorów w jedno przedsiębiorstwo nie przekroczy 1 250 000 EUR;
b) uczelnie wyższe lub ośrodki badawcze nienastawione na zysk;
c) inwestorzy instytucjonalni, w tym regionalne fundusze rozwoju;
d) samorządy lokalne z rocznym budżetem poniżej 10 mln EUR oraz liczbą mieszkańców poniżej 5 000.
3. "Przedsiębiorstwa powiązane" oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:
a) przedsiębiorstwo posiada większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie z tytułu roli udziałowca lub członka;
b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;
c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki;
d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców lub członków w tym przedsiębiorstwie.
Zakłada się, że nie ma dominującego wpływu, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców.
Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym z co najmniej jednym przedsiębiorstwem lub dowolnym z inwestorów wymienionych w ust. 2, również uznaje się za powiązane.
Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych.
Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na rynku wyższego lub niższego szczebla w stosunku do właściwego rynku.
Jak jednak stanowi art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 poza przypadkami określonymi w ust. 2 akapit drugi przedsiębiorstwa nie można uznać za MŚP, jeżeli 25 % lub więcej kapitału lub praw głosu kontroluje bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, co najmniej jeden organ państwowy.
W myśl art. 3 ust. 5 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 przedsiębiorstwa mogą złożyć oświadczenie o swoim statusie prawnym przedsiębiorstwa samodzielnego, przedsiębiorstwa partnerskiego lub przedsiębiorstwa powiązanego, załączając dane dotyczące pułapów określonych w art. 2. Oświadczenie można złożyć nawet wtedy, gdy kapitał jest rozdrobniony w stopniu uniemożliwiającym określenie właściciela, w którym to przypadku przedsiębiorstwo w dobrej wierze oświadcza, że w sposób prawnie uzasadniony może przyjąć, iż 25 % lub więcej jego kapitału nie jest w posiadaniu innego przedsiębiorstwa ani we wspólnym posiadaniu większej liczby powiązanych przedsiębiorstw. Oświadczenia takie nie wykluczają kontroli i postępowań wyjaśniających przewidzianych w przepisach krajowych lub unijnych.
Prawodawca unijny w cytowanym powyżej art. 3 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 przewidział szereg ograniczeń podmiotowych, które korespondują z zachowującym aktualność stanowiskiem Komisji zaprezentowanym w zaleceniu z 6 maja 2003 r., 2003/361/WE (CELEX nr 32003H0361) oraz poglądami prezentowanymi w orzecznictwie TSUE (por. m.in. wyroki TSUE z 10 marca 2021 r., C-572/19 opublik. Dz.U. UE.C.2021/182/9; z 27 lutego 2014 r., C-110/13, opublik. ZOTSiS 2014/2/I-114). W przedstawionych powyżej wyrokach TSUE zaakcentował m. in., że "korzyści przyznane MŚP najczęściej stanowią (...) wyjątki od ogólnych zasad, jak na przykład w dziedzinie pomocy państwa, zatem definicję MŚP należy interpretować ściśle. Ponadto, pomoc ma być przeznaczona dla przedsiębiorstw samodzielnych, nieposiadających wsparcia ani dostępu do środków, borykających się z trudnościami".
Skoro zatem udzielanie pomocy publicznej służyć ma zapewnieniu konkurencyjności na wspólnym rynku, wyrównywania szans gospodarczych dla przedsiębiorców, którzy napotykają trudności, to pomoc nie może być kierowana do podmiotów, których podstawowa działalność finansowana jest ze środków publicznych (subwencji).
W rozpatrywanej sprawie, jak słusznie zwróciły uwagę organy, szczególne znaczenie ma treść art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472, w myśl którego poza przypadkami określonymi w ust. 2 akapit drugi przedsiębiorstwa nie można uznać za MŚP, jeżeli 25 % lub więcej kapitału lub praw głosu kontroluje bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, co najmniej jeden organ państwowy.
W przypadku Szkoły G w W. prawo głosu, o którym mowa w art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 rozumieć należy jako prawo decyzji w istotnych dla tego podmiotu sprawach. Z kolei pod pojęciem kapitału użytym w tym przepisie należy rozumieć majątek należący do uczelni. Nie ulega wątpliwości, że całkowite uzależnienie od państwa w zarządzaniu przedsiębiorstwem i jego majątkiem stoi na przeszkodzie w udzieleniu pomocy państwa.
Wbrew stanowisku skarżącej, organy zasadnie stwierdziły, że spełnione zostały przesłanki wykluczające dopuszczalność uznania jej za mikro, małe lub średnie przedsiębiorstwo z uwagi na zakres kontroli państwa zarówno nad majątkiem, jak i prawem decydowania o istotnych sprawach uczelni.
Należy w tym miejscu odwołać się do przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, system szkolnictwa wyższego i nauki tworzą m.in. uczelnie. Uczelnia posiada osobowość prawną. Uczelnia jest autonomiczna na zasadach określonych w ustawie (art. 9 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce). Na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, uczelnia jest uczelnią publiczną, jeżeli jest utworzona przez organ państwa. Stosownie do treści art. 35 ust. 1 powołanej ustawy, publiczną uczelnię akademicką tworzy się w drodze ustawy. Pierwszy statut nadaje minister (art. 35 ust. 8 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).
W myśl art. 365 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, środki finansowe na szkolnictwo wyższe i naukę przeznacza się na:
1) utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego, w tym:
a) kształcenie studentów na studiach stacjonarnych;
b) utrzymanie i rozwój uczelni, w tym domów i stołówek studenckich
oraz realizację inwestycji w obszarze działalności dydaktycznej;
c) rozwój zawodowy pracowników uczelni;
d) przedsięwzięcie "Dydaktyczna inicjatywa doskonałości";
2) utrzymanie i rozwój potencjału badawczego, w tym:
a) prowadzenie działalności naukowej;
b) realizację inwestycji w obszarze działalności badawczej;
c) kształcenie w szkole doktorskiej;
d) komercjalizację wyników działalności naukowej oraz know-how związanego z tymi wynikami;
e) program "Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza";
f) program "Regionalna inicjatywa doskonałości";
g) rozwój zawodowy pracowników naukowych w instytutach PAN, instytutach badawczych oraz instytutach międzynarodowych.
Stosownie do treści art. 366 ust. 1 pkt i 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, minister przyznaje środki finansowe, o których mowa w art. 365:
1) pkt 1 lit. a-c, pkt 2 lit. a-f, pkt 3, pkt 4 lit. a i b, pkt 5-7 i 9 – publicznej uczelni akademickiej;
2) pkt 1, pkt 3, pkt 4 lit. a, pkt 6, 7 i 9 - publicznej uczelni zawodowej.
Środki finansowe, o których mowa w art. 365 pkt 1 i 2, dla publicznych uczelni akademickich są przyznawane w ramach jednej subwencji (art. 366 ust. 2 tej ustawy). Zgodnie natomiast z art. 426 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w ramach nadzoru nad systemem szkolnictwa wyższego i nauki minister sprawuje nadzór nad uczelniami w zakresie zgodności działania z przepisami prawa oraz prawidłowości wydatkowania środków publicznych.
W myśl art. 4 ust. 1 u.f.p. przepisy ustawy stosuje się do:
1) jednostek sektora finansów publicznych;
2) innych podmiotów w zakresie, w jakim wykorzystują środki publiczne lub dysponują tymi środkami.
Zgodnie z art. 9 pkt 11 u.f.p., sektor finansów publicznych tworzą uczelnie publiczne. Stosownie do treści art. 10 ust. 2 u.f.p., do jednostek sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 9 pkt 8-15, działających na podstawie odrębnych ustaw stanowiących podstawę ich utworzenia przepisy niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio.
Z kolei zasady zarządzania mieniem państwowym w zakresie nieuregulowanym w przepisach szczególnych określa ustawa o zasadach zarządzania mieniem państwowym. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 10 tej ustawy państwową osobą prawną jest uczelnia publiczna utworzona przez państwo reprezentowane przez właściwy organ władzy lub administracji rządowej.
Jak wynika z treści § 1 ust. 1 i 5 Statutu Szkoły Głównej G. w W., uchwalonego uchwałą nr 84-2018/2019 Senatu Szkoły G. w W. z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie przyjęcia Statutu Szkoły G. w W., Szkoła Główna G. w W. jest akademicką uczelnią publiczną i działa na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, na podstawie innych przepisów prawa powszechnie obowiązującego oraz niniejszego statutu. W myśl § 5 ust. 1 statutu, głównymi jednostkami organizacyjnymi SGGW są instytuty i wydziały. W SGGW mogą być tworzone samodzielne jednostki organizacyjne niewchodzące w skład instytutów lub wydziałów, a w szczególności zakłady doświadczalne (§ 5 ust. 7 pkt 3 statutu).
Zgodnie z § 16 ust. 3 statusu, zakłady doświadczalne tworzy się w celu:
1) prowadzenia wzorowej gospodarki rolnej i leśnej, wpływającej na podnoszenie jej poziomu w kraju i regionie oraz przysparzającej zysków SGGW;
2) zapewnienia właściwej bazy materialnej do realizacji prowadzonych w SGGW badań naukowych oraz wdrażania wyników tych badań do praktyki gospodarczej;
3) tworzenia odpowiednich warunków do prowadzenia ćwiczeń terenowych i praktyk studenckich przewidzianych w programach i planach studiów.
Zakłady doświadczalne są wyodrębnionymi finansowo jednostkami organizacyjnymi SGGW, a zasady ich gospodarki rolnej, leśnej i finansowej regulują odrębne przepisy. W szczególnych przypadkach, uzasadnionych profilem produkcyjnym i doświadczalnym, zakład doświadczalny może być powiązany z odpowiednimi instytutami SGGW na zasadach określonych w regulaminie tego zakładu. Zakładem doświadczalnym kieruje jego dyrektor, zatrudniany przez Rektora (§ 16 ust. 4, 5 i 6 statutu).
W myśl § 51 ust. 2, 3, 4 i 5 statutu, SGGW finansuje swoją działalność ze środków pochodzących z budżetu państwa, ze źródeł pozabudżetowych oraz przychodów własnych. SGGW może także otrzymywać środki z budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Gospodarka finansowa prowadzona jest zgodnie z przepisami obowiązującymi publiczne szkoły wyższe oraz zasadami określonymi w statucie. Instytuty, wydziały i inne wskazane przez Rektora jednostki organizacyjne uczelni dysponują wydzieloną na ich cele częścią mienia SGGW oraz przydzielonymi i wygospodarowanymi środkami finansowymi. Instytuty, wydziały i inne wskazane przez Rektora jednostki organizacyjne uczelni prowadzą, opierając się na zatwierdzonym przez Rektora planie rzeczowo-finansowym jednostki, samodzielną gospodarkę finansową zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa oraz zasadami określonymi w statucie i przepisach wewnętrznych SGGW.
Podstawą gospodarki finansowej SGGW jest roczny plan rzeczowo-finansowy uchwalany przez Senat na wniosek Rektora (§ 52 ust. 1 statutu).
Zgodnie z § 55 ust. 2–4 statutu, Rektor może samodzielnie podejmować decyzje w zakresie gospodarowania składnikami aktywów trwałych uczelni, w rozumieniu przepisów o rachunkowości, w zakresie oddania ich do korzystania innemu podmiotowi na okres nie dłuższy niż 180 dni w roku kalendarzowym niezależnie od wartości. Rektor może samodzielnie podejmować decyzje w zakresie gospodarowania składnikami aktywów trwałych uczelni, w rozumieniu przepisów o rachunkowości, na okres dłuższy niż 180 dni w roku, a nie dłuższy niż pięć lat, w przypadkach gdy wartość rynkowa tych składników albo wartość rynkowa przedmiotu czynności prawnej nie przekracza 2 000 000 zł. Dokonanie przez SGGW czynności prawnej w zakresie rozporządzenia składnikami aktywów trwałych, w rozumieniu przepisów o rachunkowości, oraz dokonanie przez SGGW czynności prawnej w zakresie oddania tych składników do korzystania innemu podmiotowi, na okres dłuższy niż 180 dni w roku kalendarzowym, w przypadkach gdy wartość rynkowa tych składników albo wartość rynkowa przedmiotu czynności prawnej przekracza kwotę 2 000 000 zł wymaga zgody Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej poprzedzonej zgodą Rady Uczelni wydanej po zaopiniowaniu sprawy przez Senat. Wniosek o wyrażenie zgody przez Radę Uczelni składa Rektor po zasięgnięciu opinii Senatu. Opinia Senatu w tej sprawie jest wiążąca dla Rektora. Do wniosku do Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej załącza się zgodę Rady Uczelni.
Działalność SGGW w W. finansowana jest z wymienionych w § 51 ust. 2 statutu środków publicznych, pochodzących z budżetu państwa, ze źródeł pozabudżetowych oraz przychodów własnych, a gospodarka finansowa prowadzona jest zgodnie z przepisami obowiązującymi publiczne szkoły wyższe oraz zasadami określonymi w statucie.
Przytoczone powyżej uregulowania jednoznacznie wskazują na znikomą swobodę organów uczelni w prowadzeniu przez nią działalności. Z perspektywy jednak art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 istotne jest to, że Szkoła G. w W. jest akademicką uczelnią publiczną i działa na podstawie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Uczelnia publiczna, jako jednostka sektora finansów publicznych nie utrzymuje się samodzielnie, lecz ze środków publicznych (subwencji), których wydatkowanie poddane jest kontroli Ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki. Podejmowanie przez uczelnię akcesoryjnej działalności gospodarczej również traktować należy jako uprawnienie niesamodzielne, ponieważ zależy od aktualnego stanowiska organu nadzoru i nawet jeżeli działalność ta realizowana jest z zyskiem, to w kwestii jej kontynuowania, przeznaczania zysku i innych spraw z tym związanych ingerować może wiążąco Minister. Nie można zatem podzielić tezy skarżącej o braku kontroli państwa zarówno nad kapitałem, jak i prawem decydowania o istotnych sprawach uczelni i jej pełnej autonomii.
Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności, Szkoła G. w W. Zakład w Ż. nie ma charakteru i statusu przedsiębiorstwa spełniającego kryterium niezależności, o którym mowa w art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472 i wobec tego, nie spełnia kryterium mikro, małego ani średniego przedsiębiorstw w rozumieniu tego przepisu. Na działalność Zakładu uregulowaną w § 16 statutu przeznacza się, jak wynika z treści cytowanego powyżej art. 365 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 366 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, środki publiczne w postaci subwencji.
Trafnie również w niniejszej sprawie organ drugiej instancji odwołał się do stanowiska TSUE przedstawionego w wyroku z 24 września 2020 r., sygn. C-516/19 (Dz.U.UE.C.2020/399/19) dotyczącego rozporządzenia nr 651/2014, ale zachowującego aktualność na gruncie rozporządzenia 2022/2472, że art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przepisowi prawa krajowego, który wyklucza możliwość uznania przedsiębiorstwa za MŚP, w sytuacji gdy organ przedsiębiorstwa, który objął zasadniczą część jego kapitału zakładowego, nie będąc uprawnionym do sprawowania nad nim bieżącego zarządu, jest złożony w większości z członków reprezentujących organy publiczne w rozumieniu tego przepisu, wobec czego owe organy sprawują wspólnie, ze względu na sam ten fakt, pośrednią kontrolę, w rozumieniu tego przepisu, nad tym pierwszym przedsiębiorstwem, przy czym:
- po pierwsze, zawarte w tym przepisie pojęcie "organu publicznego" powinno obejmować podmioty takie jak uniwersytety i placówki szkolnictwa wyższego, jak też izbę handlowo-przemysłową, skoro podmioty te zostały utworzone w szczególnym celu zaspokajania potrzeb leżących w interesie ogólnym, mają osobowość prawną i są w przeważającej części finansowane bądź kontrolowane, bezpośrednio lub pośrednio, przez państwo, jednostki samorządu terytorialnego lub przez inne organy publiczne, przy czym bez znaczenia jest w tym względzie okoliczność, że osoby powołane na wniosek tych organów publicznych pełnią swe funkcje w danym przedsiębiorstwie na zasadzie wolontariatu, ponieważ to właśnie ze względu na swój status członków tych organów zostali oni zaproponowani i powołani do pełnienia tych funkcji;
- po drugie, dla istnienia takiej kontroli wystarczy, aby owe organy publiczne posiadały wspólnie, choćby pośrednio, co najmniej 25% kapitału lub praw głosu w danym przedsiębiorstwie, zgodnie ze statutem przedsiębiorstwa, które sprawuje nad nim bezpośrednią kontrolę, bez konieczności zbadania ponadto, czy organy te są w stanie wywierać wpływ na rzeczywiste wykonywanie praw głosu przez swych przedstawicieli i koordynować owo wykonywanie praw głosu lub czy przedstawiciele ci rzeczywiście biorą pod uwagę interesy rzeczonych organów.
Wystąpienie zatem powyższych okoliczności pozbawia możliwości uznania uczelni publicznej jako niezależnej od pomocy finansowej państwa. Szkoła G. w W. nie może być bowiem traktowana na równi z podmiotami, które nie korzystają ze środków publicznych w postaci subwencji, dotacji, czy innych form wsparcia. Podmioty należące do kategorii MŚP są pozbawione takiego rodzaju wsparcia, dlatego też to do nich skierowana jest pomoc finansowa, o której mowa w § 13zzl rozporządzenia z 27 stycznia 2015 r. Przyznanie skarżącej prawa do pomocy finansowej przysługującej MŚP, oznaczałoby nie tylko naruszenie przepisów prawa krajowego, ale również prawa wspólnotowego. Prawidłowo zatem uznały organy, że spełniona została przesłanka negatywna określona w art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia 2022/2472, uniemożliwiająca przyznanie skarżącej pomocy finansowej, z uwagi na zależność finansową i nadzorczą od Państwa.
Należy podkreślić, że nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczność, że w innych sprawach organ administracji uznał, że skarżąca spełnia kryterium mikro, małego albo średniego przedsiębiorcy w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472. Postępowanie przed organami ARiMR toczyło się w trybie art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR, zgodnie z którym, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81 k.p.a. Zatem w niniejszym postępowaniu organy ARiMR nie stosują powyższych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które nakładają obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona została, co do zasady, stronie.
Zgodnie z art. 10a ust. 1a ustawy o ARiMR, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przedstawione powyżej regulacje proceduralne wskazują wprost na wyjątek od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a.
Zgodnie z zasadą praworządności, do przestrzegania zostały zobowiązane organy ARiMR w powołanym art. 10a ust. 1a pkt 1 ustawy o ARiMR, organ administracji działa na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że organy administracji zobowiązane były oceniając status skarżącej w rozpoznawanej sprawie uwzględnić treść powołanych wyżej przepisów prawa.
Nie jest zasadny zarzut skarżącej dotyczący braku wezwania przez organ drugiej instancji do ewentualnego uzupełnienia i korekty wniosku oraz przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, w sytuacji gdy organom tym dobrze znany był stan prawny skarżącej, tj. naruszenia art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 w związku z art. 10a ust. 1 oraz ust. 1a pkt 1 i pkt 2 ustawy o ARiMR w związku z art. 136 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 809/2014, wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym. Błąd jest oczywisty, jeżeli ujawnia się go bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wyłącznie na podstawie weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie a oczywisty błąd można uznać również niespójności, sprzeczności czy przeoczenia. Skarżąca natomiast we wniosku o udzielenie pomocy finansowej dla producenta rolnego będącego producentem kukurydzy sama oświadczyła, że nie jest producentem rolnym będącym mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia 2022/2472. Od producentów, którzy wnioskują o pomoc, wymaga się profesjonalnej wiedzy, w tym dotyczącej zasad jej przyznawania. Nakłada to na nich również obowiązki w zakresie proceduralnej staranności, w których wypełnianiu nie mogą ich zastąpić organy. Składając wniosek skarżąca powinna była zweryfikować, czy spełniła wszystkie wymagane warunki.
Reasumując powyższe rozważania sąd stwierdził, że organy w sposób wystarczający zbadały strukturę organizacyjną Szkoły G. w W. i jej Zakładu w Ż. Organy ustaliły, w jaki sposób kształtuje się gospodarka finansowa i jakie są faktyczne źródła finansowania uczelni. W tym celu dokonały analizy przepisów ustaw: Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, o finansach publicznych, o zasadach zarządzania mieniem państwowym, statutu uczelni i sprawozdania finansowego za 2023 r. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji zawiera prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Organy wyjaśniły bowiem w sposób właściwy motywy podjętego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego uznały, że skarżąca nie należy do kategorii MŚP oraz z jakich względów zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 3 ust. 4 załącznika I do rozporządzenia nr 2022/2472, uniemożliwiające przyznanie wnioskowanej pomocy finansowej. Prawidłowo również powołały w decyzjach przepisy prawa powszechnie obowiązującego znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
d.j.