III SA/Łd 602/18Uchylenie kosztów egzekucyjnych po wyroku TK 23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 7 469,92 zł. Sprawa wynikała z postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki A., które zostało umorzone w związku z ogłoszeniem upadłości dłużnika. Wierzyciel zarzucił, że brak było podstaw do naliczenia kosztów, ponieważ na zajętych rachunkach bankowych nie było środków, a także powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14), który stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) w zakresie, w jakim nie określają one maksymalnej wysokości opłat. Sąd uznał skargę za zasadną. Podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, mimo że dotyczył tzw. pominięcia prawodawczego, nakłada na organy obowiązek stosowania przepisów zgodnie ze wskazaniami TK. Organy egzekucyjne nie mogą powoływać się na brak nowych regulacji jako usprawiedliwienie stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Sąd stwierdził, że organy obu instancji nie uwzględniły w sposób należyty skutków wyroku TK, nie badając adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych do nakładu pracy organu i stopnia skomplikowania czynności. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego i konieczności wykazania racjonalnej zależności między wysokością opłat a podjętymi czynnościami egzekucyjnymi. Sąd orzekł również o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków wyroków Trybunału Konstytucyjnego dotyczących pominięcia prawodawczego w kontekście stosowania przepisów o kosztach egzekucyjnych. Obowiązek badania adekwatności kosztów egzekucyjnych do nakładu pracy organu.
Dotyczy specyficznej sytuacji obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w administracji, po wyroku TK SK 31/14. Konieczność analizy konkretnych przepisów i ich związku z Konstytucją.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organy egzekucyjne mogą naliczać koszty egzekucyjne na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają one maksymalnej wysokości opłat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy egzekucyjne nie mogą powoływać się na pominięcie prawodawcze jako usprawiedliwienie stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Muszą stosować przepisy zgodnie ze wskazaniami TK i badać adekwatność kosztów.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma moc powszechnie obowiązującą. Organy stosujące prawo nie mogą ignorować orzeczeń TK, nawet jeśli dotyczą one pominięcia prawodawczego. Przepisy uznane za niekonstytucyjne muszą być stosowane w sposób zgodny z wytycznymi TK, a organy muszą badać adekwatność naliczonych kosztów do nakładu pracy i stopnia skomplikowania czynności.
Czy zajęcie rachunku bankowego, na którym brak środków, stanowi skuteczne zajęcie wierzytelności pieniężnej w rozumieniu przepisów o kosztach egzekucyjnych?
Odpowiedź sądu
Tak, skuteczne zastosowanie środka egzekucyjnego, jakim jest zajęcie rachunku bankowego, nie wymaga, aby na rachunku znajdowały się środki w chwili zajęcia. Zajęcie obejmuje również kwoty wpłacone po jego dokonaniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zarzut błędnego uznania zajęcia rachunku bankowego za skuteczne, mimo braku środków, jest niezasadny. Zgodnie z przepisami, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia i obejmuje przyszłe wpływy. Różne traktowanie podmiotów w zależności od obecności środków na rachunku byłoby nierówne.
Czy postanowienie podpisane przez osobę działającą 'z upoważnienia' Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, gdzie zakres upoważnienia jest nieprecyzyjny, jest nieważne?
Odpowiedź sądu
Nie, w tym konkretnym przypadku nie stwierdzono nieważności postanowienia, mimo że upoważnienie było 'ułomne'. Sąd uznał, że zakres upoważnienia, mimo błędnego wskazania na wydawanie decyzji zamiast postanowień, pozwalał na uznanie pracownika za umocowanego do wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Podkreślono jednak potrzebę większej staranności przy formułowaniu upoważnień.
Uzasadnienie
Sąd analizował upoważnienia udzielone pracownikowi do działania w imieniu Dyrektora Izby. Mimo pewnych nieścisłości i błędów w sformułowaniach, sąd uznał, że pracownik był umocowany do wydania postanowienia. Podkreślono, że podpis jest elementem konstytutywnym postanowienia, ale w tym przypadku nie doszło do naruszenia skutkującego nieważnością.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (23)
Główne
u.p.e.a. art. 64
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z Konstytucją RP.
u.p.e.a. art. 64 § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64 § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z Konstytucją RP.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 17 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64 § 7
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 80 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.u.n. art. 146
Ustawa - Prawo upadłościowe i naprawcze
p.u.s.a. art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 124 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 268a
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie kosztów egzekucyjnych od zajęć rachunków bankowych, mimo braku środków i niezgodności przepisów z Konstytucją. • Organy winny uwzględnić skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt SK 31/14, który stwierdził niekonstytucyjność przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.
Odrzucone argumenty
Argument organu, że zajęcie rachunku bankowego, na którym brak środków, stanowi skuteczne zajęcie wierzytelności pieniężnej.
Godne uwagi sformułowania
organy stosujące prawo nie mogą powoływać się na pominięcie prawodawcze jako okoliczność usprawiedliwiającą stosowanie niekonstytucyjnych przepisów • przepisy te nadal obowiązują w systemie prawa, nie tracą mocy, jednakże od chwili orzeczenia muszą być traktowane jako niezgodne z Konstytucją • nie budzi wątpliwości, że przepisy, które stanowiły materialnoprawną podstawę obciążenia [...] kosztami postępowania egzekucyjnego, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP • organy egzekucyjne nie są zatem uprawnione do samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów • brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat • nie zasługuje na uwzględnienie zarzut błędnego uznania przez organ, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego na którym brak jakichkolwiek środków pieniężnych stanowi zajęcie wierzytelności pieniężnej.
Skład orzekający
Teresa Rutkowska
przewodniczący
Irena Krzemieniewska
sędzia
Małgorzata Kowalska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków wyroków Trybunału Konstytucyjnego dotyczących pominięcia prawodawczego w kontekście stosowania przepisów o kosztach egzekucyjnych. Obowiązek badania adekwatności kosztów egzekucyjnych do nakładu pracy organu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w administracji, po wyroku TK SK 31/14. Konieczność analizy konkretnych przepisów i ich związku z Konstytucją.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak wyroki Trybunału Konstytucyjnego wpływają na praktykę stosowania prawa przez organy administracji i sądy, nawet w kwestiach proceduralnych i finansowych. Podkreśla znaczenie zgodności działań organów z Konstytucją.
“Czy organy mogą ignorować wyroki Trybunału Konstytucyjnego? Sąd administracyjny odpowiada: nie!”
Dane finansowe
WPS: 7469,92 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.