III SA/Łd 597/23

III SA/Łd 597/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Paweł Dańczak
Sławomir Wojciechowski
Teresa Rutkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 134, art. 145 § 1 pkt 2, art. 119 pkt 3, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 2268
art. 37a, art. 37ge, art. 37gf
Ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 8, art. 126, art. 134, art. 141, art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Dnia 8 lutego 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Dańczak Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 11 sierpnia 2023 roku Nr 1001-IUCKOD-3.4812.97.2023.2 w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1/ stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2/ zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz K. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [pic]
Uzasadnienie
III SA/Łd 597/23
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 30 sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej W Łodzi stwierdził uchybienie przez K. K. terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 22 czerwca 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu od wezwania M. Spółka z o.o. Oddział w Z. z 16 maja 2023 r. do wniesienia opłaty dodatkowej.
W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że pismem z 16 maja 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wezwał M. Spółka z o.o. do uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł na - podstawie art. 37ge ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2483 ze zm.), dalej ustawa o autostradach. Wezwanie wystawione zostało w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd na płatnym odcinku autostrady A4 miejsce: węzeł B. 4 maja 2023 pojazdu o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) poniżej 3,5 tony, o nr rejestracyjnym [...], którego Spółka M. była właścicielem w dniu odnotowania naruszenia. Przejazd tym pojazdem zarejestrowany został przez urządzenie kontrolne Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) 4 maja 2023 r. o godz. 14:59 jako przejazd bez uiszczonej opłaty za przejazd autostradą. Wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej doręczone zostało adresatowi 22 maja 2023 r.
Organ wyjaśnił, że ww. przepisy ustawy o autostradach mają zastosowanie do przejazdów autostradą rozpoczętych przed 1 lipca 2023 r., na mocy art. 9 ustawy z 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1193), dalej ustawa zmieniająca, w brzmieniu: W przypadku przejazdu autostradą na zasadach określonych w ustawie zmienianej w art. 1 rozpoczętego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Organ wskazał, że w dniu 11 czerwca 2023 r. do Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wpłynęło pismo K. K. dotyczące ww. wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej z 16 maja 2023 r., w którym wskazywała, że pieniądze za przejazd autostradą A4 zostały pobrane z jej konta na dowód czego przesłała dowody opłat.
Z uwagi na to, że pismo wpłynęło na adres poczty elektronicznej Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, zawiadomieniem z 13 czerwca 2023 r. zostało pozostawione bez rozpoznania. W zawiadomieniu organ wyjaśnił, że pismo przesłane przez K. K. na adres skrzynki e-mailowej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nie wywołuje skutków prawnych wynikających z wniesienia tego środka i uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia. Podstawą prawną zawiadomienia był art. 63 § 1 k.p.a., zgodnie z którym podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej, natomiast podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania doręczono K. K. 14 czerwca 2023 r.
Jak wynika z akt administracyjnych , 14 czerwca 2023 r. K. K., w nawiązaniu do ww. zawiadomienia z 13 czerwca 2023 r., złożyła za pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o ponowne rozpatrzenie pisma informującego o braku podstawy do wymierzenia opłaty dodatkowej za przejazd autostradą wobec faktu opłacenia przejazdu ( załączyła potwierdzenia opłaty), co powoduje, że niezasadne jest wymierzanie wobec niej opłaty dodatkowej.. W piśmie podniosła, że pierwszego maila wysłała do organu w dniu 2 czerwca, tj. w dniu doręczenia jej listu z M., na który nie otrzymała od organu żadnej odpowiedzi, dlatego drugiego maila wysłała w dniu 11 czerwca 2023r.
To pismo K. K. zostało potraktowane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi jako sprzeciw od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej z dnia 16 maja 2023 r. wystawionego na spółkę M. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2023 r. organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego sprzeciwu z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do jego wniesienia. Wskazał, że w myśl art. 37 gf ust. 1 ustawy o autostradach - wnoszący opłatę może wnieść sprzeciw do Szefa KAS w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, o którym mowa w art. 37 ge ust. 7. Wyjaśnił, że wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd z 4 maja 2023 r. po płatnym odcinku autostrady A4 zostało doręczone 22 maja 2023 r. M. Spółce z o.o. Oddział w Z., a więc termin do wniesienia sprzeciwu upłynął 5 czerwca 20203 r. Przedmiotowy sprzeciw z 14 czerwca 2023 r. został zatem wniesiony z uchybieniem 14- dniowego terminu do jego złożenia oraz nie przez stronę postępowania. Organ powołał art. 37 gf ust. 5 w zw. z art. 61 a §1 k.p.a. Wyjaśnił też, że sprzeciw K. K. nie mógł skutecznie wszcząć postępowania administracyjnego w sprawie opłaty dodatkowej wymierzonej ww. wezwaniem z 16 maja 2023 r.. Podmiotem uprawnionym do złożenia sprzeciwu w tej sprawie była wyłącznie spółka M. jako strona, do której skierowane było ww. wezwanie. Wobec powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, postanowieniem z 22 czerwca 2023 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Równocześnie zaznaczył też, że sprzeciw złożony został z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego złożenia. Postanowienie z 22 czerwca 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu doręczone zostało K. K. 27 czerwca 2023 r.
W dniu 18 lipca 2023 r. K. K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika skierowała do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi pismo zatytułowane " Odmowa zapłaty. Przedsądowe wezwanie do zapłaty" , W dniu 21 lipca 2023 r. pismo K. K. wpłynęło do Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. W piśmie tym stwierdziła, że w ślad za wezwaniem z 16 maja 2023 r. do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za rzekome naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą pojazdem marki Mercedes Benz o nr rejestracyjnym [...], odmawia zapłaty ww. kwoty. Jednocześnie wskazała, że system poboru opłat działa nieprawidłowo, gdyż przejazd autostradą został prawidłowo zarejestrowany i opłacony za pośrednictwem aplikacji eTOLL, a wszczęcie postępowania egzekucyjnego mającego wyegzekwować należność w kwocie 500 zł skutkować będzie odpowiedzialnością odszkodowawczą organu. Pełnomocnik skarżącej wezwał też Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na podstawie art. 417 § 1 k.c. do zapłaty ( zwrotu ) w terminie 7 dni kwoty 50zł uiszczonej przez K. K. na rzecz M. Spółki z o.o. Oddział w Z. za udzielenie odpowiedzi dotyczącej użytkownika pojazdu pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego.
Pismo potraktowane zostało jako zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 22 czerwca 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu, którego adresatem była K. K.
Postanowieniem stanowiącym przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie, organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Wskazał, że postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 22 czerwca 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu doręczone zostało K. K. 27 czerwca 2023, a zażalenie na to postanowienie nadane zostało 18 lipca 2023 r.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach w związku z art. 9 ustawy zmieniającej w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania w sprawie sprzeciwu, o którym mowa w ust. 2, i wniosku, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a.
Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Przepis art. 144 k.p.a. stanowi, że sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań, a w myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia (...) uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Termin na wniesienie zażalenia oblicza się według art. 57 k.p.a., który stanowi, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu (§ 1).
Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą (§ 4). Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (§ 5 pkt 2)
W świetle powyżej wskazanych przepisów organ stwierdził, że skoro postanowienie z 22 czerwca 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu doręczone zostało K. K. 27 czerwca 2023 r., a zażalenie na to postanowienie nadane zostało na poczcie 18 lipca 2023 r., to ostatni dzień terminu do wniesienia zażalenia przypadał na 4 lipca 2023 r. Zatem zażalenie nadane zostało z uchybieniem 7-dniowego terminu do jego wniesienia. W takim przypadku, zgodnie z art. 134 w związku z art 144 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Na ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła K. K., zarzucając mu obrazę przepisów prawa poprzez uznanie, że odmowa zapłaty bezzasadnej kwoty i przedsądowe wezwanie do zapłaty z 18 lipca 2023 r. stanowią zażalenie na oczywiście bezzasadne i nieznajdujące żadnego uzasadnienia ani faktycznego, ani oparcia w przepisach prawa postanowienie z 22 czerwca 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniesionego sprzeciwu.
Zaskarżając ww. postanowienie skarżąca wniosła o:
1/ stwierdzenie nieważności postanowienia z 11 sierpnia 2023 r. w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 22 czerwca 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu od zupełnie bezzasadnego wezwania z 16 maja 2023 r.,
2/ uchylenie, względnie uznanie w trybie art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, za oczywiście bezzasadne wezwania z 16 maja 2023 r. do zapłaty kwoty 500 zł, z uwagi na bezsporny fakt opłacenia przejazdu, którego dotyczy ww. wezwanie (bezprzedmiotowość wezwania),
3/ zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że pismem z 18 lipca 2023 r. odmówiła zapłaty oczywiście bezzasadnej kwoty 500 zł wynikającej z oczywiście bezzasadnego wezwania z 15 maja 2023 r. do zapłaty opłaty dodatkowej 500 zł za rzekome naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą. Skarżąca wskazała, że system e-TOLL pobrał z jej rachunku bankowego należne opłaty za przejazd autostradą 4 maja 2023 r., a co w istocie stanowi o bezprawności działania strony przeciwnej w ramach wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej.
Pismem z 18 lipca 2023 r. skarżąca wezwała też stronę przeciwną do zapłaty należnego jej odszkodowania za szkodę wyrządzona jej bezprawnym wezwaniem z 16 maja 2023 r. w wysokości 50 zł, jaką zmuszona była uiścić na rzecz leasingodawcy za udostępnienie stronie przeciwnej - w sposób kompletnie nieuzasadniony - danych skarżącej.
Skarżąca w dniu, w którym korzystała z autostrady, uregulowała należne za przejazd opłaty. W stanie faktycznym sprawy nie było więc żadnych podstaw faktycznych ani tym bardziej prawnych do wszczynania kompletnie nieuzasadnionej windykacji czegoś, co nie istniało.
Skarżąca podkreśliła, że pismo z 18 lipca 2023 r. nie stanowiło żadnego zażalenia, jak twierdzi strona przeciwna, która milczy nad własnym nieprawidłowym działaniem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie organ wyjaśnił, że wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej z 16 maja 2023 r. w wysokości 500 zł skierowane zostało do M. Spółka z o.o. jako właściciela pojazdu o nr rejestracyjnym [...], więc wyłącznie wobec tej spółki mogła zostać uruchomiona windykacja, o której mowa w skardze, w przypadku nieuiszczenia w terminie wymaganej kwoty, a nie wobec K. K. Tym samym pismo K. K. z 18 lipca 2023, choć zatytułowane zostało jako "Odmowa zapłaty Przedsądowe wezwanie do zapłaty", nie mogło dotyczyć zapłaty wymaganej kwoty, o której mowa w ww. wezwaniu lub odmowy tej zapłaty, jak również nie mogło stanowić zarzutów wobec egzekucji, której nie było. Poza tym z treści pisma wynikało, że skarżąca kwestionuje zasadność nałożenia opłaty dodatkowej i zarzuca nieprawidłowe działanie systemu poboru opłat, tym samym pismo odnosiło się merytorycznie do określenia opłaty dodatkowej, której dotyczyło wezwanie z 16 maja 2023 r. Właściwym do rozpatrzenia wniosków dotyczących zasadności wymierzenia opłaty dodatkowej jest więc Dyrektor IAS w Łodzi, który wystawił to wezwanie i właśnie do tego organu ww. pismo skarżącej z 18 lipca 2023 r. zostało skierowane.
Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nie miał wątpliwości, że pismo z 18 lipca 2023 r. stanowi zażalenie na postanowienie z 22 czerwca 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu, ponieważ tylko taki akt administracyjny w sprawie wydany został wobec tej osoby i tylko w tym obszarze osoba ta mogła skutecznie składać podania, w tym zażalenie na ww. postanowienie, którego była adresatką. Z uwagi jednak na to, że zażalenie złożone zostało po upływie 7-dniowego terminu do jego wniesienia, to środek zaskarżenia stał się bezskuteczny i merytoryczne rozpatrzenie sprawy nie było możliwe. Należało więc na podstawie 134 k.p.a. wydać postanowienie stwierdzające to uchybienie.
Pismem procesowym z 8 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że w ramach pisma z 18 lipca 2023 r., stanowiącego odmowę zapłaty i wezwanie (na podstawie art. 417 § 1 i 2 k.c.) do zapłaty równowartości szkody wyrządzonej skarżącej nieprawidłowym działaniem strony przeciwnej i systemem, którym zarządza, była ona reprezentowana przez adwokata. Pełnomocnik profesjonalny z oczywistych względów nie mógł w tym dniu wnosić "zażalenia" na postanowienie z 22 czerwca 2023 r. i nie traktował też ww. pisma jako "spóźnione zażalenie".
O ile strona przeciwna nie rozumiała tytułu pisma "odmowa zapłaty, przedsądowe wezwanie do zapłaty" lub miała problem z identyfikacją prawną tego pisma, to przed ewentualnym wydaniem postanowienia winna była dla swej pewności ustalić znaczenie, podstawę faktyczną i prawną ww. pisma. Skoro strona przeciwna nie miała tych wątpliwości, to po co wydała kompletnie nieuzasadnione faktycznie i prawnie postanowienie, tj. bez jakiejkolwiek podstawy tak faktycznej, jak i prawnej.
W piśmie podkreślono, że skarżąca nie działała w oparciu o przepis k.p.a. Wbrew twierdzeniom organu skarżąca może dochodzić swoich roszczeń m.in. na podstawie art. 417 § 1 i 2 k.c. Strona przeciwna nie jest od "wyznaczania" pokrzywdzonym obywatelom "obszarów", w których mogą realizować swoje uprawnienia. Myli się strona przeciwna, że skarżąca w stanie faktycznym mogła podejmować kroki prawne tylko i wyłącznie w "proponowanym" zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że ponieważ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, a przedmiotem rozstrzygnięcia organu było uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu wniesionego przez K. K., nie ma możliwości wypowiedzenia się co do zasadności wezwania M. Spółki z o.o. do uiszczenia opłaty dodatkowej.
Stosownie do art. 37a ust. 1 i 7 ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz.2483 ze zm.) za przejazd autostradą są pobierane opłaty. Do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany: właściciel pojazdu albo posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988, 1002, 1768 i 1783), albo użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - zwany dalej "wnoszącym opłatę".
W myśl art. 37gf ust. 1 i 5 ww. ustawy wnoszący opłatę może wnieść sprzeciw do Szefa KAS, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7. Wniesienie sprzeciwu nie zwalnia z obowiązku wniesienia opłaty dodatkowej. W zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania w sprawie sprzeciwu, o którym mowa w ust. 2, i wniosku, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Oznacza to, że w postępowaniu tym będą miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące m.in. zażaleń.
Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 11 sierpnia 2023 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tego samego organu z 22 czerwca 2023 r. ,skierowane do K. K., o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej.
W myśl art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie (§ 2).
Z przepisu powyższego wynika, że podmiotem inicjującym postępowanie zażaleniowe może być wyłącznie strona. Organ zażaleniowy nie może w tym przedmiocie działać z urzędu. Dopiero czynność procesowa strony, polegająca na wniesieniu zażalenia powoduje "uruchomienie" postępowania zażaleniowego, wykluczone jest natomiast w tym zakresie działanie organu z urzędu. Dlatego postanowienie wydane przez organ w trybie postępowania zażaleniowego, pomimo niewniesienia zażalenia, dotknięte jest wadą kwalifikowaną w postaci rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Ponieważ taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Z treści pisma skarżącej z 18 lipca 2023 r., które organ potraktował jako zażalenie na postanowienie z 22 czerwca 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej, w najmniejszym stopniu nie wynika, by było to zażalenie na postanowienie z 22 czerwca 2023 r. Należy zauważyć, że w piśmie tym pełnomocnik skarżącej w ogóle nie odnosił się do ww. postanowienia z 22 czerwca 2002 r. Nie przedstawiał jakichkolwiek argumentów przemawiających, w jego ocenie, za wadliwością tego postanowienia. Już sam tytuł pisma z 18 lipca 2023 r.: "Odmowa zapłaty i Przedsądowe wezwanie do zapłaty" powinien skłonić organ do rozważenia, jaki ma ono charakter, tym bardziej, że pismo zostało sporządzone przecież przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata. W piśmie zawarto jedynie deklarację, że opłaty dodatkowej skarżąca nie uiści, bo opłaciła przejazd autostradą, stąd opłata dodatkowa jest nienależna, a także wezwano organ do zapłaty kwoty 50 zł, którą skarżąca uiściła leasingodawcy za poinformowanie przez niego organu, kto jest użytkownikiem pojazdu, który poruszał się po autostradzie. Wezwanie to zostało ujęte jako "przedsądowe wezwanie do naprawienia szkody" i oparte o wprost wskazany w piśmie art. 417 § 1 k.c. Innymi słowy z pisma z 18 lipca 2023 r. w żaden sposób nie wynika, że skarżąca składa zażalenie na postanowienie z 22 czerwca 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej. Podkreślenia wymaga, że zarówno w skardze, jak i w piśmie procesowym z 8 listopada 2023 r, złożonym już po wniesieniu przez organ odpowiedzi na skargę, w której organ podtrzymał swoje stanowisko odnośnie do legalności zaskarżonego postanowienia, pełnomocnik skarżącej konsekwentnie podnosi, że pismo z 18 lipca 2023 r. nie było zażaleniem na postanowienie z 22 czerwca 2023 r.
W takiej sytuacji, organ jeżeli mimo wszystko dopatrywał się w piśmie pełnomocnika skarżącej zażalenia na postanowienie z 22 czerwca 2023r., powinien zwrócić się o wyjaśnienie w jakim celu pismo zostało złożone. W żadnym wypadku nie było podstaw aby organ sam decydował, że pismo stanowi środek zaskarżenia, choć w żaden sposób nie wynika to z jego treści. Tym samym, skoro strona skarżąca nie wniosła zażalenia na postanowienie z 22 czerwca 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej, to organ nie miał podstaw do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Naruszenie prawa przez organ miało, w ocenie Sądu, charakter rażący, gdyż organ orzekł w przedmiocie zażalenia, którego strona nie złożyła. Stan prawny i faktyczny w rozstrzyganym zakresie jest niewątpliwy. O rażącym naruszeniu prawa, jak przyjmuje się w orzecznictwie, decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki jakie wywołuje orzeczenie. W ocenie Sądu, te przesłanki w rozpoznawanej sprawie są spełnione. Zgodnie z art. 134 k.p.a. w zw. 126 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Orzeczenie przez organ w przedmiocie środka zaskarżenia, którego strona nie złożyła, co w istocie oznacza działanie z urzędu, gdy podmiotem uprawnionym do złożenia zażalenia jest tylko strona, jest oczywistym naruszeniem art. 134 k.p.a. w z art. 141 § 1 k.p.a. i świadczy dodatkowo o naruszeniu podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7 i 8 § 1 k.p.a. Zachodziła więc przyczyna do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia określona w art. 156 § 1pkt 2 k.p.a.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 580 zł składa się wpis od skargi w wysokości 10 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego (skarżącą reprezentował adwokat) w wysokości 480 zł.
Sąd rozpoznał niniejszą skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnień wynikających z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
ds