III SA/Łd 594/23

III SA/Łd 594/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki
Małgorzata Kowalska
Monika Krzyżaniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GZ 9/24 - Postanowienie NSA z 2024-02-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 16 maja 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia NSA Janusz Nowacki, Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2024 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 17 lipca 2023 roku nr KO.480.43.2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rejestracji pojazdu oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim decyzją z 17 lipca 2023 r. nr KO.480.43.2023, po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z 8 stycznia 2019 r. nr DRK.5410.283.2019.SS w sprawie rejestracji na rzecz M. K. pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 413 CDI, nr nadwozia [...], nr rej. [...], działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) stwierdziło z urzędu nieważność ww. decyzji Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Ww. decyzją z 8 stycznia 2019 r. Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego zarejestrował pojazd marki Mercedes-Benz Sprinter 413 CDI, nr nadwozia [...] na rzecz M. K., wydając dowód rejestracyjny [...], tablice rejestracyjne nr [...] zalegalizowane znakiem legalizacyjnym nr [...] oraz nalepkę kontrolną i kartę pojazdu nr [...].
Pismem z 18 kwietnia 2023 r. Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego -sprawujący funkcję Starosty, zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim o rozważenie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z 8 stycznia 2019 r. nr DRK.5410.283.2019.SS. Uzasadniając wystąpienie Prezydent Miasta wyjaśnił, że stwierdzona została nieważność decyzji Starosty Powiatu Piotrkowskiego nr WK.5410.3.6653.2016.EK z 5 kwietnia 2016 r., będącej podstawą zarejestrowania pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 413 CDI, nr nadwozia [...] na rzecz M. K..
Pismem z 19 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiadomiło stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 8 stycznia 2019 r. nr DRK.5410.283.2019.SS.
W zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie czy decyzja administracyjna, poddana kontroli w trybie nadzwyczajnym jest dotknięta jedną z wad, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stanu faktycznego.
Kolegium wskazało, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji sformułowane zostały w art. 156 § 1 k.p.a. Organ odwołał się do treści tego przepisu. I podniósł, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.).
Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, co wynika z postanowień art. 157 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić tylko w przypadku, gdy decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Przepisów o milczącym załatwieniu sprawy nie stosuje się (art. 158 § 1 k.p.a.).
Kolegium podniosło, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ocenianej w postępowaniu nieważnościowym pozostaje w oczywistej sprzeczności z jasno sformułowanym przepisem prawa, na podstawie którego decyzja ta została wydana, jak i w sytuacji, gdy ustalenia wydającego ocenianą decyzję nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Naruszenie prawa tylko wtedy ma charakter rażący, gdy akt administracyjny został wydany wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek.
Kolegium uznało, że oceniana decyzja Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z 8 stycznia 2019 r. nr DRK.5410.283.2019.SS nie może pozostać w obrocie prawnym, ponieważ wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
Organ odwołał się do treści 72 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm.) dalej: p.r.d., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania ocenianej decyzji. Podkreślił, że przepis art. 72 u.p.r.d. uznawany jest za przepis bezwzględnie obowiązujący, który - w sposób enumeratywny - określa, na podstawie jakich dokumentów można dokonać rejestracji pojazdu. Wskazanie w art. 72 u.p.r.d. dokumentów, które są niezbędne dla rejestracji pojazdu oznacza, że postępowanie rejestracyjne cechuje formalizm, a organ dokonujący rejestracji obowiązany jest wymagać dokumentów tam wymienionych i nie może czynić własnych ustaleń na okoliczności objęte wymaganymi dokumentami, a także nie może zastąpić dokumentów wymienionych w art. 72 u.p.r.d. innymi dokumentami. Zatem, ustawodawca ograniczył możliwości prowadzenia postępowania dowodowego przez organ, wskazując wyczerpująco, jakie dokumenty musi przedłożyć wnioskodawca, aby możliwe było zarejestrowanie pojazdu (wśród dokumentów tych bezsprzecznie wymienia dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany).
Ponadto Kolegium odwołało się do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2355, ze zm.).
Organ odwoławczy podniósł, że wnioskiem z 21 listopada 2018 r. skarżący wystąpił do Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego o rejestrację pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 413 CDI. Wraz z wnioskiem strona przedstawiła organowi rejestracyjnemu m.in. dowód rejestracyjny pojazdu seria [...].
Organ zaznaczył, że przedstawiony do rejestracji dowód rejestracyjny był wynikiem uprzednio wydanej przez Starostę Powiatu Piotrkowskiego decyzji z 5 kwietnia 2016 r. nr WK-II.5410.3.6653.2016.EK o rejestracji pojazdu na rzecz poprzedniego właściciela pojazdu, tj. S. G. (jedna decyzja została wydana z upoważnienia Starosty Powiatu Piotrkowskiego przez samodzielnego referenta E. K., druga decyzja została wydana z upoważnienia Starosty Powiatu Piotrkowskiego przez podinspektora A. N.). Jednak, jak wynika z akt sprawy przed Kolegium były prowadzone postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tych decyzji.
Decyzją z 8 marca 2023 r. nr KO.480.26.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy wcześniejszą decyzję Kolegium z 21 grudnia 2022 r. nr KO.480.81.2022, stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji, wydanej z upoważnienia Starosty Powiatu Piotrkowskiego przez samodzielnego referenta E. K. z 5 kwietnia 2016 r. nr WK-II.5410.3.6653.2016.EK w sprawie zarejestrowania na rzecz S. G. pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 413 CDI, nr rej. [...], nr VIN [...] (decyzja ostateczna).
Kolejną decyzją z 8 marca 2023 r. nr KO.480.20.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy wcześniejszą decyzję Kolegium z dnia 21 grudnia 2022 r. nr KO.480.52.2022, stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji, wydanej z upoważnienia Starosty Powiatu Piotrkowskiego przez podinspektora A. N. z 5 kwietnia 2016 r. nr WK-II.5410.3.6653.2016.EK w sprawie zarejestrowania na rzecz S. G. pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 413 CDI, nr rej. [...], nr VIN [...] (decyzja ostateczna).
Kolegium wyjaśniło, że stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Powiatu Piotrkowskiego z 5 kwietnia 2016 r. oznacza, że wydany w jej wyniku dowód rejestracyjny utracił ważność. W konsekwencji spowodowało to również konieczność stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz skarżącego, bowiem brak jest dowodu rejestracyjnego, który był niezbędnym warunkiem do rejestracji na jego rzecz pojazdu już wcześniej zarejestrowanego.
W skardze M. K. powyższej decyzji zarzucił:
1. obrazę przepisów postępowania, które miały wpływ na treść wydanej decyzji w postaci:
a. art. 156 § 1 k.p.a. przez stwierdzenie, że decyzja Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z 8 stycznia 2019 r. jest nieważna, albowiem stwierdzona została nieważność decyzji Starosty Piotrkowskiego nr WK.5410.3.6653.2016.EK z 5 kwietnia 2016 r., która stanowiła podstawę zarejestrowania pojazdu na rzecz skarżącego i wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniu prawa, mimo że skarżący nabył pojazd będący przedmiotem decyzji w dobrej wierze i zgodnie z zawartą z S. G. umową
b. art. 72 ust. 1 p.r.d. przez przyjęcie, że stwierdzenie nieważności decyzji z 5 kwietnia 2016 r. oznacza, że wydany w jej wyniku dowód rejestracyjny utracił ważność, a w konsekwencji spowodowało to również konieczność stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji pojazdu na rzecz skarżącego, bowiem nie dysponuje on ważnym dowodem rejestracyjnym, który jest niezbędnym warunkiem do rejestracji na jego rzecz pojazdu już wcześniej zarejestrowanego, pomimo że do uchylenia decyzji Starosty Piotrowskiego doszło już po dokonaniu zarejestrowania pojazdu na rzecz skarżącego, nabycia przez skarżącego pojazdu w dobrej wierze, a nadto poprzez stwierdzenie nieważności decyzji skarżący nie ma możliwości użytkowania przedmiotowego pojazdu, co powoduje znaczne straty finansowe na jego szkodę;
2. błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść wydanej decyzji w postaci:
a. całkowitego pominięcia, że skarżący wystąpił z wnioskiem o zarejestrowanie pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 413 w dniu 21 listopada 2018 r. na podstawie przedstawionego dowodu rejestracyjnego pojazdu seria nr [...], który otrzymał od poprzednich właścicieli pojazdu, natomiast decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty Powiatowego Piotrkowskiego z 5 kwietnia 2016 r. nr WK-11.5410.3.6653.2016.EK o rejestracji pojazdu na rzecz S. G. została wydana 21 grudnia 2022 r., a następnie utrzymana w mocy decyzją z 8 marca 2023 r. , kiedy to pojazd stanowił już własność skarżącego;
b. całkowitego pominięcia, że skarżący nie posiadał żadnych możliwości wpłynięcia na prawidłowość decyzji Starosty Powiatowego Piotrkowskiego z 5 kwietnia 2016 r. nr WK-II.5410.3.6653.2016.EK o rejestracji pojazdu na rzecz S. G.;
c. nieuwzględnienia, że stan techniczny pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 413 CDI jest prawidłowy i pozwala na dopuszczenie ww. pojazdu do jazdy;
d. nieuwzględnienia, że skarżący nabył przedmiotowy pojazd w dobrej wierze i nie posiadał wiedzy na temat jakichkolwiek nieprawidłowości po stronie poprzednich właścicieli pojazdu, w związku z tym dokonał rejestracji pojazdu w sposób całkowicie prawidłowy;
e. w postaci błędnego przyjęcia, że rejestracja pojazdu dokonana na wniosek skarżącego 21 listopada 2018 r. jest nieważna, albowiem nie dysponuje on ważnym dowodem rejestracyjnym, który jest niezbędnym warunkiem do rejestracji na jego rzecz pojazdu już wcześniej zarejestrowanego, pomimo że skarżący dopełnił wszystkich warunków formalnych i przedstawił wszelkie konieczne dokumenty, które wówczas nie budziły żadnych zastrzeżeń, co do ich prawidłowości.
Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu motoryzacji celem ustalenia stanu technicznego ww. pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 413 CDI, stwierdzenia czy pojazd spełnia wymogi umożliwiające jego dopuszczenie do jazdy, a tym samym czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uznania decyzji w zakresie rejestracji pojazdu za nieważną;
IV. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania:
a. M. K.
b. S. G.
- celem wykazania okoliczności zawarcia między M. K. a S. G. umowy, której przedmiotem był pojazd marki Mercedes-Benz Sprinter 413.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym stosownie do art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bądź też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także gdy decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba jeszcze zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż jest on zobowiązany dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie. Za podstawę wyrokowania sąd przyjął stan faktyczny prawidłowo ustalony w sprawie przez organy obu instancji.
Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 2 października 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z 8 stycznia 2019 r. w sprawie rejestracji na rzecz skarżącego pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 413 CDI, nr nadwozia [...].
Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi ustalenie, czy organ miał podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem skarżącego przedmiotowy pojazd nabył w dobrej wierze i na podstawie umowy, zatem nie zachodziły podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji o rejestracji na jego rzecz pojazdu. Ponadto strona podniosła, że nie może aktualnie użytkować pojazdu, co powoduje straty. Organ stoi natomiast na stanowisku stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Powiatu Piotrkowskiego z 5 kwietnia 2016 r. spowodowało, że brak jest dowodu rejestracyjnego, który był niezbędną przesłanką do zarejestrowania pojazdu na rzecz skarżącego pojazdu już wcześniej zarejestrowanego.
Wobec tak zakreślonego przedmiotu sporu przypomnieć należy, że zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, które jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego i którego przesłanki zastosowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne, tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., nie rozstrzyga zaś o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym - odmiennie niż w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym - nie można rozpatrywać sprawy co do istoty. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest bowiem decyzja, a nie sprawa. W postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa wyłącznie jako organ kasacyjny.
Podstawą stwierdzenia nieważności przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim nieważności decyzji Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego z 8 stycznia 2019 r. było zaistnienie w sprawie przesłanki przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a mianowicie wydania kwestionowanej decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
Należy podkreślić, że rażące naruszenie prawa określane jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa. Ponadto o tym, czy naruszenie prawa jest "rażące", decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych jakie dane naruszenie za sobą pociąga (por. np. wyrok NSA z 20 października 2010r., sygn. II OSK 1614/09, Lex nr 746680; wyrok WSA w Olsztynie z 12 sierpnia 2010 r., sygn. II SA/Ol 499/10, Lex nr 666071). "Rażące" naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a charakter tego naruszenia powoduje przy tym, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 października 2004 r. sygn. III SA 2293/03, Monitor Podatkowy 2004/11/3; wyrok NSA z 7 czerwca 2001 r. sygn. III SA 907/00, powołany w Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz, M. Niezgódka-Medek, Warszawa 2004, s. 635). Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne efekty naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2013 r., sygn. I OSK 1683/11, Lex nr 1356965). Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawne niedające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Ustalone jest ponadto w doktrynie i orzecznictwie, że rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. O oczywistym naruszeniu prawa można mówić tylko w odniesieniu do przepisu, którego treść nie budzi wątpliwości, a interpretacja w zasadzie nie wymaga sięgania po inne metody wykładni poza językową. Tak więc rażące naruszenie prawa nie zachodzi wówczas, gdy nie istnieje oczywista sprzeczność między treścią przepisu a rozstrzygnięciem (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2005 r. sygn. FSK 2475/04, Lex nr 173255).
Reasumując, wskazać należy, że decyzja administracyjna może zostać uznana za wydaną "z rażącym naruszeniem prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdy w odniesieniu do niej spełnią się kumulatywnie następujące przesłanki: oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; przepis, który został naruszony, nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni prawa; skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji" (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 8 maja 2014 r., sygn. III AUa 892/13, Lex nr 1483812).
Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej należy podkreślić, że kontrolowana w trybie nadzoru decyzja 8 stycznia 2019 r. zapadła na podstawie art. 72 ust. 1 p.r.d. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania kontrolowanej decyzji).
Wymieniona ustawa w art. 71 ust. 1 określa, że dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Przepis ten nie dotyczy pojazdów, o których mowa w ust. 3.
Zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 p.r.d. 1. rejestracji dokonuje się na podstawie:
1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5;
2) karty pojazdu, jeżeli była wydana;
3) świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu - jeżeli są wymagane;
4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego;
5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany;
6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy;
6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy lub pojazd rodzaju "samochodowy inny", podrodzaj "czterokołowiec" (kategoria homologacyjna L7e) lub podrodzaj "czterokołowiec lekki" (kategoria homologacyjna L6e) został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy;
W oparciu o delegację z art. 76 ust. 1 p.r.d. Minister Infrastruktury i Budownictwa wydał w dniu 11 grudnia 2017 r. rozporządzenie w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2355, ze zm.), (w brzmieniu z 8 stycznia 2019 r.). W § 2 ust. 1 rozporządzenia wskazano, że w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu składa do organu rejestrującego wniosek o rejestrację pojazdu na formularzu, którego wzór jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia, a w przypadku pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 2a ustawy, na formularzu, którego wzór jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia, zwane w niniejszym rozdziale "wnioskiem o rejestrację", do którego dołącza:
1) dowód własności pojazdu;
2) kartę pojazdu, jeżeli była wydana;
3) dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany;
4) tablice (tablicę) rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany; w przypadku pojazdu sprowadzonego z zagranicy bez tablic (tablicy) rejestracyjnych albo konieczności zwrotu tych tablic (tablicy) organowi rejestrującemu państwa, z którego pojazd został sprowadzony, właściciel pojazdu zamiast tablic (tablicy) rejestracyjnych dołącza oświadczenie, że pojazd został sprowadzony z zagranicy bez tablic (tablicy) rejestracyjnych albo oświadczenie o konieczności zwrotu tych tablic (tablicy) organowi rejestrującemu państwa, z którego pojazd został sprowadzony; oświadczenie może być złożone na wniosku o rejestrację, w tym na jego odwrocie;
5) dodatkową tablicę rejestracyjną, o której mowa w § 10, jeżeli była wydana, a w przypadku jej utraty właściciel pojazdu zamiast dodatkowej tablicy rejestracyjnej dołącza oświadczenie ojej utracie; oświadczenie może być złożone na wniosku o rejestrację, w tym na jego odwrocie.
Z powołanego wyżej przepisu ustawy, a także przepisów rozporządzenia jednoznacznie wynika, że podstawę kolejnej rejestracji pojazdu stanowi wykazanie przejścia własności pojazdu, a także przedstawienie dowodu rejestracyjnego pojazdu wydanego na podstawie decyzji o zarejestrowaniu tego pojazdu na rzecz poprzedniego właściciela. Z kolei wydanie dowodu rejestracyjnego następuje na podstawie decyzji o rejestracji pojazdu (art. 73 ust. 1 p.r.d.). W konsekwencji oznacza to, że decyzja o kolejnym zarejestrowaniu pojazdu jest bezspornie wydawana "w oparciu" o decyzję o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz poprzedniego właściciela.
Ponieważ wydanie dowodu rejestracyjnego następuje na podstawie decyzji o rejestracji pojazdu, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o rejestracji pojazdu pozbawia jednocześnie wartości prawnej wydany na jej podstawie dowód rejestracyjny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 14 lutego 2013 r., sygn. III SA/Lu 801/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest więc możliwe dokonanie skutecznej rejestracji pojazdu przez nowego właściciela na podstawie takiego dowodu rejestracyjnego, który utracił swoją moc prawną na skutek uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stanowiła podstawę jego wydania. Stwierdzenie nieważności decyzji, na mocy której pojazd został zarejestrowany pociąga za sobą anulowanie dowodu rejestracyjnego, który stanowił potwierdzenie wydania decyzji o rejestracji.
Wobec powyższego sąd podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, że skuteczność rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz skarżącego była uzależniona od istnienia prawidłowo wystawionego dowodu rejestracyjnego na rzecz jego poprzednika prawnego, ujawnionego w wydanym mu dowodzie rejestracyjnym jako właściciel pojazdu. Natomiast w sprawie zostało wykazane zaistnienie okoliczności, które podważyły skuteczność wcześniejszego aktu rejestracji spornego pojazdu, a tym samym pozbawiły mocy prawnej dowód rejestracyjny stanowiący jeden z podstawowych dokumentów, w oparciu o który dokonano rejestracji pojazdu na rzecz skarżącego.
Z akt sprawy wynika bowiem, że przedstawiony do rejestracji dowód rejestracyjny był wynikiem uprzednio wydanej decyzji przez Starostę Powiatu Piotrkowskiego z 5 kwietnia 2016 r. nr WK-II.5410.3.6653.2016.EK o rejestracji pojazdu na rzecz S. G.. W przypadku poprzedniej rejestracji pojazdu zostały wydane dwie decyzje dotyczącego tego samego pojazdu - pierwsza decyzja została wydana z upoważnienia Starosty Powiatu Piotrkowskiego przez samodzielnego referenta E. K., druga decyzja została wydana z upoważnienia Starosty Powiatu Piotrkowskiego przez podinspektora A. N.. Z akt sprawy wynika ponadto, że w stosunku do powyższych decyzji Kolegium przeprowadziło z urzędu nadzwyczajne postępowanie w przedmiocie stwierdzenia ich nieważności. Decyzją z 8 marca 2023 r. nr KO.480.26.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy wcześniejszą decyzję Kolegium z 21 grudnia 2022 r. nr KO.480.81.2022, stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji, wydanej z upoważnienia Starosty Powiatu Piotrkowskiego przez samodzielnego referenta E. K. z 5 kwietnia 2016 r. nr WK-II.5410.3.6653.2016.EK w sprawie zarejestrowania na rzecz S. G. pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 413 CDI, nr rej. [...], nr VIN [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 13 lipca 2023 r. sygn. III SA/Ł 342/23 oddalił skargę na powyższą decyzję. Z kolei decyzją z 8 marca 2023 r. nr KO.480.20.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy wcześniejszą decyzję Kolegium z dnia 21 grudnia 2022 r. nr KO.480.52.2022, stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji, wydanej z upoważnienia Starosty Powiatu Piotrkowskiego przez podinspektora A. N. z 5 kwietnia 2016 r. nr WK-II.5410.3.6653.2016.EK w sprawie zarejestrowania na rzecz S. G. pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 413 CDI, nr rej. [...], nr VIN [...]. W wyniku rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 13 lipca 2023 r. sygn. III SA/Łd 341/23 oddalił powyższą skargę.
Wobec tak zarysowanego stanu faktycznego należało stwierdzić, że wyeliminowanie z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności decyzji z 5 kwietnia 2016 r. o rejestracji na rzecz S. G. pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 413 CDI, nr nadwozia [...] spowodowało, że dowód rejestracyjny przedstawionego do wniosku o rejestrację przez skarżącego, utracił moc prawną. Ponieważ dowód wystawiony na S. G. był podstawą rejestracji pojazdu na rzecz kolejnego jego nabywcy – M. K., decyzja o rejestracji na rzecz nowego nabywcy z 8 stycznia 2019 r. była wadliwa. Mając na uwadze, że pomiędzy aktami rejestracji na rzecz kolejnych właścicieli zachodzi ścisły związek, gdyż decyzja o rejestracji pojazdu na rzecz kolejnego właściciela oparta jest na decyzji o rejestracji na rzecz poprzednika, stwierdzenie nieważności dwóch decyzji z 5 kwietnia 2016 r. skutkowało w konsekwencji stwierdzeniem, że decyzja z 8 stycznia 2019 r. została wydana bez podstawy prawnej w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Powyższej oceny zaskarżonej decyzji, jako zgodnej z przepisami prawa, nie podważają zarzuty podniesione w skardze.
Jak już wyżej wyjaśniono, każdy kolejny akt rejestracji pojazdu na rzecz nowego właściciela jest uwarunkowany prawidłowością wcześniejszych aktów rejestracji i legitymowaniem się prawidłowo wystawionym dowodem rejestracyjnym. Dlatego podważenie wcześniejszego aktu rejestracji rzutuje wprost i wywiera wpływ na prawidłowość rejestracji na rzecz kolejnego nabywcy. Stąd też niezasadne są zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 72 ust. 1 p.r.d.
Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze. Stan faktyczny sprawy został przez organ ustalony prawidłowo, zgodnie z zasadami wynikającymi z k.p.a. Zarzuty podniesione w pkt 2 skargi pkt a-e nie zasługują na uwzględnienie. Skarżący pomija bowiem, że przedmiotowe postępowanie dotyczy trybu nadzwyczajnego jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji wydanej bez podstawy prawnej. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. W postępowaniu wyjaśniającym należy również uwzględnić specyfikę danej sprawy - inność i odrębność okoliczności, które stanowią o stanie faktycznym. Organ powinien zatem w sposób adekwatny do potrzeb ustalić stan faktyczny i nie pozostawić żadnych niewyjaśnionych istotnych dla sprawy okoliczności. Dokonana przez Kolegium ocena zgromadzonego materiału została przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierował się organ zostały szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji.
Ponadto okoliczności związane z domniemaniem dobrej wiary, o którym mowa w art. 7 k.c., jakkolwiek istotne dla oceny skutków cywilistycznych nabycia rzeczy, nie mają znaczenia dla oceny, czy podmiot występujący z wnioskiem o rejestrację pojazdu wykazał w sposób niewątpliwy, że jest właścicielem rejestrowanego pojazdu. Przepis art. 7 k.c. nie może znaleźć zastosowania, bowiem przepisy prawa o ruchu drogowym nie uzależniają skutków prawnych w postępowaniu rejestracyjnym od dobrej lub złej wiary posiadacza pojazdu. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2020 r. sygn. I OSK 1257/18, publ. jak wyżej).
Wyjaśnić również trzeba, że sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. orzekł na rozprawie w dniu 16 maja 2024 r. o oddaleniu wniosków dowodowych zawartych w skardze. Stosownie do treści powołanego przepisu sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu motoryzacji celem ustalenia stanu technicznego ww. pojazdu marki Mercedes-Benz Sprinter 413 oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego i S. G..
W postępowaniu przed sądem administracyjnym dowód z opinii biegłego nie mógł zostać dopuszczony, gdyż stanowiłby obejście prawa, tj. art. 106 § 3 p.p.s.a., który zezwala na przeprowadzenie przed sądem administracyjnym tylko dowodu z dokumentu, tymczasem jakakolwiek "opinia biegłego" czy to prywatna, czy sądowa, jest dowodem z osobowego źródła dowodowego – biegłego. Podobnie ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości przesłuchania świadków w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Podkreślić trzeba, że przeprowadzenie uzupełniającego dowodu nie może prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem rolą sądu administracyjnego jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Innymi słowy, postępowanie przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do dokonania nowych ustaleń faktycznych. Sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego - kontroluje jedynie prawidłowość takiego postępowania przeprowadzonego przez organy administracyjne. Dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji.
Sąd zauważa również, że okoliczności, na które powołał się skarżący w celu przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
R.T-M.