III SA/Łd 591/21

III SA/Łd 591/21 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2021-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Janusz Nowacki /sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Małgorzata Kowalska
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 355/22 - Wyrok NSA z 2022-09-20
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 31zq ust. 7
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 152
par. 10 ust. 1 pkt 1, ust. 2, par. 11 pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 9, art. 75 par. 1, art. 76, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1, art. 79 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw.  art. 135, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. – B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia[...], nr [...]; 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej – M. K. –B. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [pic]
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm.) w związku z art. 31zy ust. 1 cyt. ustawy oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021 r., poz. 152), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...], znak [...] w przedmiocie odmowy M. K. – B. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
W dniu 12 lutego 2021 r. M. K. – B. złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19 dla płatników składek prowadzących 30 listopada 2020 r. działalność w branżach określonych w rozporządzeniu. Jako kod przeważającej działalności według PKD wskazała 4771Z.
Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M. K. – B. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. wskazując, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:
1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z,
2) 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z
- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.
Stosownie natomiast do treści § 11 pkt 1 cyt. rozporządzenia, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za styczeń 2021 r., nie później niż do dnia 28 lutego 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
We wniosku z dnia 12 lutego 2021 r. jako rodzaj przeważającej działalności według klasyfikacji PKD strona podała kod PKD 4771Z, który nie został potwierdzony w rejestrze REGON i bazie CEiDG według stanu na dzień 30 listopada 2020 r. jako działalność przeważająca. Kod przeważającej działalności wynikający z rejestru REGON według stanu na dzień 30 listopada 2020 r. to 1413Z, który nie uprawnia do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. W związku z powyższym ZUS stwierdził, że stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.
Od powyższej decyzji M. K. – B. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniosła, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży detalicznej odzieży oznaczoną kodem PKD 4771Z. Jest to przeważający rodzaj działalności. Skarżąca podała, że w roku 2009 rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie produkcji odzieży i zadeklarowała kod PKD 1413. W listopadzie 2019 r. przeniosła swój sklep do Centrum Mody w N. i od tego momentu zajmuje się tylko sprzedażą detaliczną sukien wizytowych, a więc faktycznie wykonuje działalność oznaczoną kodem PKD 4771Z. Wskazała, że w dniu 8 stycznia 2019 r. dokonała zmiany wpisu w CEiDG dopisując dodatkowe stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej w N., Al. A 51 i jako przeważający kod prowadzonej działalności podała kod PKD 4771Z. Tym samym, zdaniem skarżącej spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. Skarżąca nadmieniła również, że prowadzi punkt sprzedaży detalicznej w galerii handlowej, co oznacza, że w związku z odgórnym zakazem handlu w obiektach handlowych i usługowych, w tym w parkach handlowych o powierzchni sprzedaży lub świadczenia usług powyżej 2000 m 2 została pozbawiona możliwości zarobkowania.
W piśmie z dnia 14 kwietnia 2021 r. skarżąca ustosunkowując się do zebranego w sprawie materiału dowodowego podkreśliła, że na dzień 30 listopada 2020 r. przeważającą działalnością gospodarczą była działalność oznaczona kodem PKD 4771Z, który figurował zarówno w bazie CEiDG, jak i w rejestrze REGON. Negatywna weryfikacja wniosku dokonana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynika z faktu, że do weryfikacji używano jedynie numeru REGON utworzonego przy założeniu działalności (tj. nr REGON [...]), a nie numeru REGON jednostki lokalnej (tj. nr REGON [...]) z którą związany jest przedmiotowy kod PKD 4771Z. Skarżąca wskazała, że jednostkę lokalną w N. prowadzi od listopada 2019 r. Z uwagi na fakt, że lokal w Nadarzynie jest wynajmowany nie przeniosła siedziby firmy lecz utworzyła jednostkę lokalną. W chwili utworzenia jednostki lokalnej dokonała zgłoszenia do bazy CEIDG wskazując jako przeważający rodzaj prowadzonej działalności kod PKD 4771Z. W momencie dokonania zgłoszenia jednostki lokalnej urząd statystyczny automatycznie nadał jej 14-cyfrowy numer REGON, tj. nr [...].
Z tego względu weryfikacja prowadzonej nie działalności dokonywana wyłącznie pod nr REGON [...] pokazuje wyłącznie dane dotyczące jednostki w R. M., gdzie w rzeczywistości znajduje się tylko siedziba firmy. Działalność gospodarcza wykonywana jest w jednostce w N. dla której został zarejestrowany kod PKD 4771Z. W celu dokonania weryfikacji na potrzeby złożonego wniosku konieczne jest wpisanie numeru REGON jednostki lokalnej w N. tj. nr REGON [...]
Skarżąca wskazała również, że z tożsamymi problemami zetknęła się wnioskując o dotację z Powiatowego Urzędu Pracy. Z uwagi na weryfikację wyłącznie nr REGON przypisanym do siedziby firmy, początkowo odmówiono jej przyznania dotacji (powołując się na brak wymaganego kodu PKD 4771Z). W związku ze złożonym odwołaniem oraz wskazaniem numeru REGON jednostki lokalnej, Powiatowy Urząd Pracy zwrócił się o wyjaśnienia do Urzędu Statystycznego w B. skąd uzyskał potwierdzenie, że na dzień 30 listopada 2020 r., w jednostce lokalnej w N., przy Al. A51 lok. 149 prowadziła działalność przeważającą oznaczoną kodem PKD 4771Z.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Odwołując się do treści § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 Zakład Ubezpieczeń Społecznych, że w dniu 8 listopada 2019 r. skarżąca dokonała zmiany wpisu w bazie CEIDG dopisując dodatkowe miejsce wykonywania działalności gospodarczej prowadzonej w N. przy Al. A 51. Jako przeważający rodzaj działalności wykonywanej we wskazanej lokalizacji wskazała kod PKD 4771Z. Z kolei w dniu 29 grudnia 2020 r. dokonała zmiany przeważającej działalności z kodu PKD 1413Z na kod PKD 4771Z w ramach stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej. Z danych dostępnych w bazie CEIDG i rejestrze REGON według stanu na dzień 30 listopada 2020 r. wynika, że skarżąca prowadziła przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 1413Z, który nie spełnia warunków do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek.
W związku z powyższym Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że skarżącej nie przysługuje prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez odstąpienie przez organ od merytorycznego rozpoznania, czy skarżąca na dzień 30 listopada 2020 r., w jednostce lokalnej w N. przy Al. A 51/149 prowadziła przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 4771Z;
2) przez wydanie decyzji o odmowie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r., podczas gdy skarżąca spełniła wszystkie przesłanki wymagane do pozytywnego rozpatrzenia wniosku;
3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji z dnia 4 marca 2021 r., w sytuacji, gdy organ ponownie rozpatrujący sprawę powinien był ją uchylić i orzec o zwolnieniu skarżącej z opłacenia należności z tytułu składek za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r.
wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że organ dokonał pobieżnej i pochopnej weryfikacji jedynie na podstawie kodu PKD przeważającej działalności określonego dla siedziby firmy, gdzie nie jest wykonywana przez skarżącą działalność gospodarcza, z pominięciem kodu PKD określonego dla jednostki lokalnej. W załączeniu do skargi skarżąca przedstawiła kopię pisma Urzędu Statystycznego w Ł. z dnia 21 maja 2021 r., z którego wynika, że według stanu na dzień 30 listopada 2020 r. podmiot Atelier M. K.-B. w dodatkowym miejscu wykonywania działalności, tj. N., Al. A 51 lok. 149 prowadziła przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 4771Z "Sprzedaż detaliczna odzieży prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach".
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 31zq ust. 7 oraz art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm.), dalej: ustawa COVID-19 oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021 r., poz. 152).
Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z,
- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.
Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w § 10 ust. 1, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za styczeń 2021 r. - w przypadku, o którym mowa w § 10 ust. 1 pkt 1 nie później niż do dnia 28 lutego 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (§ 11 pkt 1 cyt. rozporządzenia).
Na podstawie § 10 ust. 2 cyt. rozporządzenia, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 i 2, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r.
ZUS wskazał, że skarżącej odmówiono zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek z uwagi na to, że na dzień 30 listopada 2020 r. w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) i rejestrze REGON widniał kod PKD 14.13.Z, dotyczący przeważającej działalności gospodarczej, który nie uprawniał skarżącej do otrzymania przedmiotowej pomocy na podstawie § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r.
Skarżąca wyjaśniła natomiast, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży detalicznej odzieży oznaczoną kodem PKD 47.71.Z i jest to przeważający rodzaj działalności. Podała, że w roku 2009 rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie produkcji odzieży i zadeklarowała kod PKD 14.13.Z jednakże w listopadzie 2019 r. przeniosła swój sklep do Centrum Mody w N. i od tego momentu zajmuje się tylko sprzedażą detaliczną sukien wizytowych, a więc faktycznie wykonuje działalność oznaczoną kodem PKD 47.71.Z. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniła również, że w dniu 8 listopada 2019 r. dokonała zmiany wpisu w CEiDG dopisując dodatkowe stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej w N., Al. A 51 i jako przeważający kod prowadzonej działalności podała kod PKD 47.71.Z.
W złożonym w toku postępowania piśmie z dnia 14 kwietnia 2021 r. skarżąca oświadczyła, że z uwagi na fakt, że lokal w N. jest wynajmowany, nie przeniosła siedziby firmy lecz utworzyła jednostkę lokalną i w chwili jej utworzenia dokonała zgłoszenia do bazy CEIDG wskazując jako przeważający rodzaj prowadzonej działalności kod PKD 47.71.Z. Okoliczność powyższą potwierdziła w załączonym do skargi piśmie Urzędu Statystycznego w Ł. z dnia 21 maja 2021 r., z którego jednoznacznie wynika, że według stanu na dzień 30 listopada 2020 r. podmiot -Atelier M. K.-B. w dodatkowym miejscu wykonywania działalności, tj. N., Al. A 51 lok. 149 prowadziła przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 47.71.Z "Sprzedaż detaliczna odzieży prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach".
Spór w sprawie dotyczy zatem tego, czy organ rozpoznając wniosek strony powinien ograniczyć się jedynie do badania kodu PKD na podstawie wpisu w CEIDG, dotyczącego przeważającej działalności gospodarczej w siedzibie firmy, czy też przyjąć kod PKD, odpowiadający rzeczywiście przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę w jednostce lokalnej.
Z brzmienia § 10 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia wynika, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Natomiast w § 10 ust. 2 rozporządzenia ustawy COVID-19 ustawodawca zdecydował o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie"). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu (domniemanie o fakcie określonym w § 10 ust. 2 rozporządzenia). Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów k.p.a. oznacza, że należy do kategorii domniemań wzruszalnych. Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach k.p.a. (art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy COVID-19), a zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w § 10 ust. 2 cyt. rozporządzenia mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w § 10 ust. 2 rozporządzenia, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania polegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON.
Zauważyć ponadto należy, że ocena rodzaju i rozmiaru rzeczywiście wykonywanej działalności gospodarczej należy do sfery ustaleń faktycznych. Istotne jest precyzyjne ustalenie, jaką faktycznie przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) wnioskodawca na dzień 30 listopada 2020 r. prowadził, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował, czy to w rejestrze REGON, czy też w ewidencji CEIDG. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej statuowaną w art. 7 k.p.a. należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, inicjujący postępowanie administracyjne, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu art. 7 i art. 78 § 1 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie organ uchybił powyższym zasadom i nieprawidłowo przyjął, że skoro w bazie CEIDG i rejestrze REGON w ramach stałego, tj. siedziby firmy miejsca wykonywania działalności gospodarczej skarżącej znajduje się kod przeważającej działalności, który nie znajduje się w katalogu uprawnionych do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek określonym w § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r., to skarżącej należy odmówić wnioskowanej ulgi. Organ nie uwzględnił, że przesłanką materialnoprawną wsparcia, określoną w powyższym przepisie, jest rodzaj faktycznie prowadzonej przez przedsiębiorcę "przeważającej" działalności gospodarczej, a klasyfikacja PKD jest tylko preferowanym, ale nie wyłącznym środkiem dowodowym do jej ustalenia. W konsekwencji organ nie dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych sprawy, tj. ustalenia faktycznie prowadzonej przez skarżącą przeważającej działalności gospodarczej na dzień 30 listopada 2020 r. W tym zakresie nie rozważył argumentacji skarżącej zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w piśmie z dnia 14 kwietnia 2021 r. wskazującej, że na dzień 30 listopada 2020 r. w jednostce lokalnej, tj. w N. przy Al. A 51 faktycznie prowadziła przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 47.71.Z., tj. "sprzedaż detaliczna odzieży w wyspecjalizowanych sklepach". Istotne bowiem jest to, że w dniu 8 listopada 2019 r. skarżąca dokonała zmiany wpisu w bazie CEiDG dopisując dodatkowe stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej, tj. jednostkę lokalną w N., Al. A 51 lok. 149 i jako przeważający kod prowadzonej działalności podała kod PKD 47.71.Z. Okoliczność powyższą dodatkowo potwierdził Urząd Statystyczny w Ł. we wskazanym powyżej piśmie z dnia 21 maja 2021 r.
W motywach rozstrzygnięcia organ, nie odnosząc się do argumentacji przedstawionej przez skarżącą oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na danych wynikających z bazy CEIDG i rejestru REGON, określonych dla siedziby firmy z pominięciem kodu PKD określonego dla jednostki lokalnej, gdzie jak sama skarżąca wskazała faktycznie wykonuje przeważającą działalność gospodarczą co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisów tych wynikał obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Obowiązek ten winien zostać zrealizowany poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W prowadzonym postępowaniu organ winien dopuścić jako dowody w sprawie wszystko, co może się przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, oraz uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu miała być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W niniejszej sprawie organ orzekający powyższym zasadom prowadzenia postępowania niewątpliwe uchybił, co doprowadziło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego i w rezultacie wydania decyzji negatywnej dla strony.
Podkreślić należy, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r., poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny, nie tworzy stanu prawnego i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach: z 7 stycznia 2013 r., sygn. akt II UK 142/12, OSNP 2013/21-22/260 i z 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15, LEX nr 2183487 oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony, jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.
Wskazać także należy, że ani ustawa o statystyce publicznej, ani ustawa COVID-19, ani przepisy cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. nie zawierają definicji wyrażenia "przeważająca działalność gospodarcza". Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U. 2015 r., poz. 2009). Stosownie do § 9 ust. 2 pkt 3 ww. rozporządzenia, rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą odrębnie dla: a) działalności wpisanej do CEIDG, b) działalności rolniczej, c) pozostałej działalności, niewymienionej w lit. a i b, prowadzonej na własny rachunek w celu osiągnięcia zysku - na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone ww. rozporządzeniu.
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że organ naruszył też § 10 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. Zawarte w § 10 ust.1 pkt 1 rozporządzenia sformułowanie "prowadzona działalność oznaczona według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG/REGON kod wymieniony w § 10 ust.1 pkt 1 rozporządzenia (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek zawartych w przepisie), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Dokonując wykładni dyspozycji § 10 ust.1 pkt 1 rozporządzenia nie można pominąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON.
Podkreślić zatem jeszcze raz należy mając na uwadze powyższe rozważania, że pomoc, o której mowa w § 10 ust.1 pkt 1 cyt. rozporządzenia nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności, określonych w tych przepisach jako przeważających. Nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w § 10 ust.1 pkt 1 rozporządzenia, jeżeli rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.
Nie można też tracić z pola widzenia także tego, że przepisy cyt. rozporządzenia mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.
Omawiany rodzaj wsparcia został przez Parlament Rzeczypospolitej Polskiej uchwalony w grudniu 2020 r., a przesłanki wsparcia określono według danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej na dzień 30 września 2020 r. i 30 listopada 2019 r. Tymczasem wymiar składek na ubezpieczenia społeczne nie był w tym czasie ani w listopadzie 2020 r. uzależniony od rodzaju prowadzonej działalności, określanej według kodów PKD (art. 18 i n. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. z 2021 r., poz. 423).
Podobnie większość ograniczeń prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzanej kolejnymi rozporządzeniami nie były wprost określane odwołaniem się do kodów PKD (z nielicznymi wyjątkami), lecz miały zasadniczo charakter opisowy (por. np. § 6 i § 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, w brzmieniu obowiązującym 1 listopada 2020 r.- Dz. U. z 2020 r., poz. 1758 ze zm.).
Wobec powyższego, w ocenie Sądu rozwiązania prawnego określonego w § 10 ust. 2 rozporządzenia nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym.
Podsumowując, stwierdzić należy, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza rodzaju faktycznie wykonywanej przez skarżącą działalności będącej działalnością przeważającą na dzień 30 listopada 2020 r., opierając rozstrzygnięcie wyłącznie na formalnym wpisie przeważającej działalności do bazy CEiDG i rejestru REGON dotyczącym siedziby firmy z pominięciem kodu PKD określonego dla jednostki lokalnej, gdzie jak wskazała sama skarżąca faktycznie wykonuje przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 47.71.Z. W tym zakresie zignorował argumentację skarżącej wskazującą na prowadzenie przez nią deklarowanej we wniosku przeważającej działalności gospodarczej o kodzie PKD 47.71.Z w jednostce lokalnej, co oznacza, że wydanie decyzji odmawiającej przyznania prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek było co najmniej przedwczesne. Organ w sposób nieuprawniony przyjął, że skarżąca podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o ulgę bez jakiekolwiek oceny argumentacji skarżącej przedstawionej w toku prowadzonego postępowania. Tymczasem, okoliczności te w kontekście prawidłowej wykładni § 10 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia miały istotne znaczenie dla możliwości udzielenia wnioskowanej ulgi. Wydane w sprawie decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ocenić należy zatem ocenić jako istotnie naruszające art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. § 10 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]
Sąd w obecnym składzie podzielił stanowisko wyrażone przez WSA w Łodzi w wyroku z dnia 8 września 2021r. w sprawie III SA/Łd 455/21 dotyczącego niemal identycznego stanu faktycznego jak w niniejszej sprawie (tyle, że dotyczącej zwolnienia z obowiązku zapłaty składek przez M.K. – B. za miesiąc listopada 2020r.). W sprawie tej sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję ZUS.
Na podstawie art.200 p.p.s.a. sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ uwzględni zawartą w wyroku wykładnię przepisów mających zastosowanie w sprawie i przeprowadzi postępowanie zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W przypadku ustalenia, że skarżąca na dzień 30 listopada 2020 r. jako rodzaj działalności przeważającej prowadziła działalność sklasyfikowaną pod kodem wymienionym w rozporządzeniu z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, organ winien dokonać ustaleń także w zakresie pozostałych przesłanek uzasadniających udzielenie wnioskowanego zwolnienia.
a.l.