III SA/Łd 585/24

III SA/Łd 585/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Teresa Rutkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 2, art. 120, art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151, art. 135, art. 200, art. 205 § 1, art. 210 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1394
art. 14 pkt 3, art. 16
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb, art. 140n, art. 60, art. 80a ust. 2, art. 80b ust. 1 pkt 5, art. 71 ust. 7
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 735
art. 189f, art. 21 § 1 pkt 3, § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 1461
art. 4 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 31ia
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Dz.U.UE.L 2000 nr 269 poz 34 art. 5 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1, motyw 1, 2, 6, 15, 26
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Dz.U.UE.C 2016 nr 202 poz 13 art. 4 ust. 3
Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 29 maja 2024 r. znak: KO.484.111.2024 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Tomaszowskiego z dnia 12 lutego 2024 r. znak: WK.5410.8.578.2023.MF; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz skarżącego T. S. kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony)
Uzasadnienie
Decyzją z 29 maja 2024 r., znak: KO.484.111.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Starosty Tomaszowskiego z 12 lutego 2024 r., znak: WK.5410.8.578.2023.MF o nałożeniu na T.S. kary pieniężnej w wysokości 210 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia Starosty w terminie 30 dni o nabyciu pojazdu, tj. uchybienia art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.
Organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji z 12 lutego 2024 r. wskazał, że 23 maja 2021 r. T.S. nabył pojazd marki BMW 116D, o oznaczeniu rejestracyjnym [...] (obecny nr rej. [...]) i numerze identyfikacyjnym[...].
Wskazując na art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw celem ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz. U. poz. 1394), zwanej dalej "ustawą zmieniającą z 7 lipca 2023 r.", organ zaznaczył, że do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb ustawy zmienianej w art. 2, wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym. W oparciu o art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1047 ze zm.), zwanej dalej "p.r.d.", do 22 czerwca 2021 r. strona miała obowiązek zawiadomić Starostę o nabyciu pojazdu. Obowiązku tego w wymaganym terminie nie dopełniła. Stosowne zawiadomienie o nabyciu wpłynęło zaś do organu dopiero 5 sierpnia 2021 r. (Warszawa Ochota).
Zawiadomieniem z 26 lipca 2023 r. organ na podstawie art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), zwanej dalej "ustawą COVID-19" poinformował skarżącego o możliwości złożenia w terminie 30 dni od odebrania stosownego zawiadomienia wniosku o przywrócenie terminu celem uprawdopodobnienia, że powyższe uchybienie nastąpiło bez winy zobowiązanego. W wyznaczonym terminie skarżący nie złożył stosownego wniosku.
Pismem z 7 września 2023 r. organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie wskazanego naruszenia, o czym zawiadomił skarżącego.
W piśmie z 2 października 2023 r. skarżący podniósł, że nie czuje się właścicielem pojazdu, a jedynie jego współwłaścicielem. Nie widzi podstaw do uznania go za stronę, wszczęcia i prowadzenia postępowania. Starosta Tomaszowski nie jest właściwym do prowadzenia postępowania, a Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy.
10 stycznia 2024 r. organ otrzymał potwierdzenie, że skarżący jest zameldowany na pobyt stały w miejscowości: [...] L., ul.[...]. Organ wystąpił również do Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy dla Dzielnicy Ochota z wnioskiem o przesłanie dokumentacji wytworzonej w procesie rejestracji pojazdu marki BMW 116D. 19 stycznia 2024 r. wpłynęła odpowiedź, w której wskazano, że Prezydent Miasta Warszawy nie jest organem właściwym do nałożenia kary na skarżącego.
Organ pierwszej instancji wskazał, że właściwość organu orzekającego o karze pieniężnej powinna być ustalana według ogólnego kryterium obowiązującego w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym, tj. wedle miejsca zamieszkania strony. Naruszenie obejmowało 44 dni, tj. skarżący będąc właścicielem zarejestrowanego pojazdu marki BMW 116D, nabytego 23 maja 2021 r., pozostawał w stanie niezgodności z przepisami, polegającymi na niezawiadomieniu Starosty Tomaszowskiego o nabyciu pojazdu w terminie 30 dni. Tego typu naruszenie jest pierwszym, jakiego dopuścił się skarżący w badanym okresie to jest od 23 maja 2021 r. do 7 września 2023 r. Skarżący nie uzyskał żadnych korzyści finansowych z tytułu naruszenia ustawy. Podstawowym celem nałożenia kary pieniężnej jest zdyscyplinowanie właścicieli pojazdów do uwidocznienia w Centralnej Bazie Pojazdów i Kierowców (CEPiK) faktycznych danych o aktualnych właścicielach pojazdów. Referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów ma ogromne przełożenie na warunki legalnego obrotu pojazdami. Ponadto CEPiK stanowi ważne narzędzie dla organów administracji oraz innych podmiotów uprawnionych np.: policji, straży granicznych, straży gminnych, sądów. Biorąc pod uwagę powyższe waga naruszenia prawa nie jest znikoma. Pojęcia zaprzestania naruszenia prawa nie należy utożsamiać z obowiązkiem przywrócenia przez stronę stanu zgodnego z prawem lub usunięciem skutków naruszenia prawa. Naruszenie prawa przez skarżącego polegające na nieterminowym zawiadomieniu o nabyciu pojazdu marki BMW 116D było nieusuwalne, ponieważ w treści art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. ustawodawca posłużył się formą dokonaną czasownika. Tym samym podjęcie działań przez stronę postępowania nie rodziło skutku usunięcia naruszenia. Nie zostały także spełnione przesłanki obligatoryjnego odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o którym mowa w treści art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. W związku z tym, że na stronę nie nałożono uprzednio żadnej kary za takie samo zachowanie, to nie należy rozważać, czy ta uprzednia kara spełniła cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna czy też nie. W treści art. 189f § 2 pkt 1-2 k.p.a. chodzi o przywrócenie przez stronę stanu zgodnego z prawem, co w rozpatrywanej sprawie było niemożliwe, ponieważ termin 30 dni nie jest terminem przywracalnym.
W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wniósł o jej uchylenie jako pochodzącej od organu nieuprawnionego i stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 1, 2, 4 k.p.a.
Skarżący podniósł, że przedmiot decyzji, czyli pojazd BMW stanowił i nadal stanowi współwłasność trzech osób. Osoby te podlegają właściwości miejscowej dwóch 5 organów rejestrowych. Właściwość miejscowa dotyczy Prezydenta Warszawy i Starosty Tomaszowskiego ze względu na zamieszkanie współwłaścicieli pojazdu BMW. W tym przypadku ze względu na miejsce zamieszkania w Warszawie jednego ze współwłaścicieli – właściwym do rejestracji pojazdu BMW jest prezydent Warszawy jako właściwy miejscowo i rzeczowo do dokonania czynności rejestracji pojazdu BMW. Po dwóch latach od zarejestrowania pojazdu w Warszawie, Starosta Tomaszowski bez podstawy prawnej uznał się właściwym miejscowo i rzeczowo. Starosta Tomaszowski nie postąpił zgodnie z art. 22 § 1 pkt 4 k.p.a., celem rozstrzygnięcia sporu o właściwość. W ogóle nie wdał się w spór z Prezydentem Warszawy. Dlatego też nie jest właściwym miejscowo i rzeczowo do rejestracji pojazdu i nakładania kary. Ustawa nie wskazuje, że nałożyć karę może inny organ niż ten, który dokonał rejestracji pojazdu lub przyjął zawiadomienie o jego nabyciu. Starosta Tomaszowski uznał, że skoro A.S. i T.S. są zameldowani na pobyt stały w L., to automatycznie jest to ich miejsce zamieszkania (a tak w ogóle nie musi być) i administracyjnie podlegają Starostwu Powiatowemu w Tomaszowie Mazowieckim. Starosta Tomaszowski w ogóle nie ustalił ich miejsca zamieszkania. Organ pierwszej instancji podaje nieprawdę, że skarżący nabył pojazd sam, a w decyzji dotyczącej A.S., że nabyła ona sama. Pojazd nabyły trzy osoby.
Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organy pierwszej instancji podniósł, że z uwagi na treść art. 14 i art. 16 ustawy zmieniającej z 7 lipca 2023 r., zastosowanie miały przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Z treści art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. wynika, że obowiązek zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu spoczywa na właścicielu pojazdu, co oznacza, że gdy pojazd objęty jest współwłasnością – na każdym ze współwłaścicieli. Z treści akt sprawy, w tym z decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z 5 sierpnia 2021 r., nr AO-D-V-II.5410.27630.2021.KW w sprawie czasowej rejestracji pojazdu, jak również z treści decyzji tegoż organu z 2 września 2021 r., nr AO-D-V-11.5411.31280.2021.PP w sprawie rejestracji tegoż pojazdu wynika, że jego rejestracji dokonano z wniosku J.S., A.S. i T.S., z 5 sierpnia 2021 r., co skutkowało wydaniem dowodu rejestracyjnego seria i numer: [...], na który to dowód powołują się sami skarżący. Z karty informacyjnej pojazdu o oznaczeniu nr rej. [...] wynika, że pojazd stanowi współwłasność. Nie można zatem przyjąć, że jedynym właścicielem pojazdu jest J.S., a A.S. i T.S. nie są jego współwłaścicielami. Skoro są współwłaścicielami, ciążył na każdym z nich obowiązek zgłoszenia nabycia pojazdu stosownie do art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.
Organ drugiej instancji odnosząc się do kwestii zasadności nakładania kar administracyjnych na każdego ze współwłaścicieli pojazdu stwierdził, że nie podziela poglądu prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, że objęcie każdego ze współwłaścicieli pojazdu odrębną karą pieniężną za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu/zbyciu pojazdu prowadziłoby do wielokrotnego ukarania za ten sam czym. W przypadku, gdy pojazd znajduje się we współwłasności, każdy jego z współwłaścicieli ma obowiązek dokonania stosownego zawiadomienia we własnym imieniu i każdy ze współwłaścicieli odpowiada odrębnie w przypadku naruszenia tergo obowiązku, nawet jeżeli ostatecznie dokonują zawiadomienia wspólnie. Dopiero od 1 stycznia 2024 r. w związku z nowelizacją ustawy Prawo o ruchu drogowym, ustawodawca wprost wskazał, że kary pieniężne współwłaściciele pojazdu ponoszą solidarnie (art. 140mb ust. 7). Takie uregulowanie w stanie prawnym, który jest podstawą nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za nieterminowe zgłoszenie nabycia pojazdu, nie funkcjonowało. Inną kwestią jest rejestrowanie pojazdu a inną zgłoszenie nabycia pojazdu. Na gruncie obowiązujących przepisów istniał obowiązek zarejestrowania (przerejestrowania) pojazdu, który jest już zarejestrowany na terytorium RP, lecz nie był on sankcjonowany. Nabywca takiego pojazdu mógł pojazd nie przerejestrować na siebie, lecz niewykonanie takiego obowiązku nie rodziło skutków w postaci kar administracyjnych. Musiał natomiast dokonać zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Wobec faktu stwierdzenia naruszenia obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 ustawy, organ właściwy zobowiązany jest do wszczęcia postępowania i wydania decyzji. W sprawach nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia w terminie o nabyciu lub zbyciu pojazdu właściwość organu ustalana jest wedle ogólnego kryterium obowiązującego w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym, tj. wedle miejsca zamieszkania strony. Z akt sprawy wynika, że T.S. zamieszkuje w L. przy ul.[...], co niewątpliwie zostało potwierdzone w postępowaniu uzupełniającym przez organ pierwszej instancji, jak również wskazane przez skarżącego poprzez podanie adresu w treści odwołania, a zatem w miejscowości administracyjnie podlegającej Starostwu Powiatowemu w Tomaszowie Mazowieckim. W tym stanie faktycznym nie można podzielić stanowiska skarżącego podniesionego w odwołaniu, że Starosta Tomaszowski nie jest właściwy do nałożenia kary za nieterminowe zgłoszenie nabycia pojazdu. Decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej ma charakter związany. Oznacza to, że w wypadku zaistnienia okoliczności opisanych w danym przepisie organ administracyjny jest zobligowany nałożyć na obywatela, w drodze decyzji administracyjnej, określony w przepisie obowiązek (karę pieniężną). Zarówno treść tegoż obowiązku, jak i jego zakres oraz sposób jego wykonania nie podlegają uznaniu organu orzekającego w sprawie, bowiem elementy te również wynikają z treści danej normy prawnej.
Organ drugiej instancji stwierdził dalej, że skarżący winien był dokonać zawiadomienia o nabyciu pojazdu do 22 czerwca 2021 r. (w terminie 30 dni od daty zakupu). Zawiadomienie o nabyciu pojazdu zostało dokonane 5 sierpnia 2021 r., a więc niewątpliwie z uchybieniem terminu. W tych okolicznościach nałożenie kary pieniężnej w omawianym trybie jest zatem uzasadnione.
Organ drugiej instancji za trafne uznał stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., uprawniające organ administracji publicznej do odstąpienia w drodze decyzji od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu. Waga naruszenia prawa nie jest znikoma. Nie można uznać, że pojęcie zaprzestania naruszania prawa nie należy utożsamiać z obowiązkiem przywrócenia przez stronę stanu zgodnie z prawem lub usunięciem skutków naruszenia prawa.
Organ drugiej instancji ocenił, że z uwagi na rozmiar zwłoki w dopełnieniu przez skarżącego obowiązku zawiadomienia organu o nabyciu pojazdu (ponad 2 miesiące), wymierzona kara pieniężna w wysokości 210,00 zł odpowiada wadze stwierdzonego naruszenia prawa i nie ma dowolnego charakteru. Kary pieniężne w granicach najniższego ustawowego zagrożenia, czyli kary w wysokości 200 zł są wymierzane za kilkudniowe, kilkunastodniowe opóźnienia w realizacji opisanego obowiązku (w rozpatrywanej sprawie opóźnienie jest większe).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję T.S. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że uznany został na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym za właściciela pojazdu będącego współwłasnością trzech osób. Starosta Tomaszowski nie wykazał żadnego przepisu obowiązującego prawa, że mógł być właściwym miejscowo i rzeczowo do wydania decyzji w sprawie nałożenia kary za niezgłoszenie nabycia pojazdu na skarżącego i A.S. Starosta powołał się na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i przytoczył je, nie wskazując, która część przepisu o właściwości miejscowej dotyczy skarżącego. Przedmiotem postępowania jest pojazd marki BMW, a nie jego współwłaściciele i dlatego właściwy miejscowo oraz rzeczowo dla tego pojazdu jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawa, ponieważ to ten organ przyjął zgłoszenie o nabyciu pojazdu i dokonał jego rejestracji. Organ drugiej instancji nie rozstrzygnął meritum odwołania, tj. braku właściwości miejscowej i rzeczowej Starosty Tomaszowskiego. O przedmiocie współwłasności decydują jego współwłaściciele. Stosownie do przepisów ustawy Kodeks Cywilny to oni mogą decydować, w którym organie pojazd zostanie zgłoszony. W tym przypadku pojazdu współwłaściciele uzgodnili, że dokonają jego rejestracji i zgłoszą jego nabycie w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Organ administracji wniósł także o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
W wykonaniu zarządzenia z 13 listopada 2024 r. skarżący został zawiadomiony o zgłoszeniu przez organ administracji w odpowiedzi na skargę wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz wezwana do ustosunkowania się w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia do wniosku organu administracji pod rygorem uznania, że wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
19 listopada 2024 r. doręczono skarżącemu powyższe zawiadomienie i wezwanie.
Skarżący nie ustosunkował się do tego zawiadomienia i wezwania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.
Z uwagi na zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek organu administracji o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., który to przepis stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy, w wykonaniu zarządzenia z 13 listopada 2024 r. skarżący został zawiadomiony o zgłoszeniu przez organ administracji w odpowiedzi na skargę wniosku o skierowanie sprawy do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz został wezwany do wypowiedzenia się, czy wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem uznania, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy. Zawiadomienie i wezwanie zostały doręczone skarżącemu 19 listopada 2024 r. W terminie tym skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego zaistniała przesłanka, o jakiej stanowi art. 119 pkt 2 p.p.s.a. do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego i ich wykładni przez organ administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji. Dokonując kontroli działalności administracji publicznej sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego załatwienia sprawy i posiada jedynie uprawnienia kasacyjne.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji według powyższych kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy decyzję Starosty Tomaszowskiego z 12 lutego 2024 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 210 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w terminie 30 dni.
Jak wynika z akt sprawy 23 maja 2021 r. skarżący, J.S. i A.S. nabyli samochód osobowy marki BMW 116.
5 sierpnia 2021 r. skarżący, J.S. i A.S. zawiadomili Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy o nabyciu pojazdu.
Decyzją z 5 sierpnia 2021 r. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy czasowo zarejestrował pojazd.
Następnie decyzją z 2 września 2021 r. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy zarejestrował pojazd.
25 września 2023 r. doręczono skarżącemu zawiadomienie z 7 września 2023 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku zawiadomienia w terminie nieprzekraczających 30 dni starosty o nabyciu zarejestrowanego pojazdu.
Wobec tego nakreślając ramy prawne rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 14 pkt 3 ustawy zmieniającej z 7 lipca 2023 r. w przypadku gdy pojazd został nabyty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - przed dniem 1 stycznia 2024 r., do spraw związanych z rejestracją oraz zawiadamianiem o zbyciu albo nabyciu pojazdu stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym. Z kolei w myśl art. 16 ustawy zmieniającej z 7 lipca 2023 r. do postępowań w sprawach nakładania kar pieniężnych, o których mowa w art. 140mb ustawy zmienianej w art. 2, wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r., stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2, w brzmieniu dotychczasowym. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.
Materialnoprawną podstawę decyzji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej stanowiły przepisy art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb pkt 2 p.r.d.
Jak stanowi art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu.
Uchybienie temu obowiązkowi do 1 stycznia 2020 r. stanowiło jedynie wykroczenie z art. 97 Kodeksu wykroczeń zagrożone karą grzywny do 3000 zł albo karą nagany. Natomiast od 1 stycznia 2020 r. na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579) dodany został do ustawy Prawo o ruchu drogowym art. 140mb i art. 140n.
W uzasadnieniu do wprowadzonej ww. zmiany przepisów (druk sejmowy VIII.3495) wskazano, że wprowadzone zmiany mają służyć poprawie przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym. W konsekwencji powinno to wpłynąć również na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji.
Dalej podkreślono, że zmiany ustawy – Prawo o ruchu drogowym są wynikiem zarzutów formalnych Komisji Europejskiej dotyczących uchybienia zobowiązaniom transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U.UE.L.2000.269.34), dotyczących m.in. braku sankcji za niezarejestrowanie importowanego pojazdu oraz niewyrejestrowanie pojazdu wycofanego z eksploatacji. Komisja uznała, że Rzeczpospolita Polska nie zapewniła skutecznego stosowania art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE, a tym samym uchybiła obowiązkom wynikającym z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej przez brak kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia obowiązków zarejestrowania pojazdu sprowadzanego do Polski oraz niepoinformowania właściwego organu o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie 30 dni. Zauważono, że zaproponowana sankcja administracyjna jest niższa od obecnie obowiązującej sankcji, którą przewiduje art. 97 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2018 r. poz. 618, z późn. zm.) i która w formie kary grzywny może zostać wymierzona do wysokości 3000 złotych.
Należy przypomnieć, że w dyrektywie 2000/53/WE w motywie 1 wskazano, że różne środki podejmowane na szczeblu krajowym, dotyczące pojazdów wycofanych z eksploatacji, powinny zostać zharmonizowane, po pierwsze, aby zminimalizować szkodliwy wpływ pojazdów wycofanych z eksploatacji na środowisko naturalne, przyczyniając się tym samym do zachowania, ochrony i poprawy stanu środowiska naturalnego oraz oszczędzenia energii oraz po drugie, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego oraz unikać zakłóceń konkurencji na obszarze Wspólnoty.
Z kolei motyw 2 stanowi, że niezbędne są wspólnotowe ramy dla zapewnienia spójności działań poszczególnych państw w realizacji wyżej wymienionych celów, szczególnie w zakresie projektowania pojazdów z uwzględnieniem recyklingu i odzysku, w zakresie wymagań dotyczących podmiotów zajmujących się zbieraniem odpadów i ich przetwarzaniem oraz w zakresie osiągania celów związanych z ponownym użyciem, recyklingiem oraz odzyskiem, z uwzględnieniem zasady pomocniczości oraz zasadą "zanieczyszczający płaci".
Z motywu 6 dyrektywy 2000/53/WE wynika, że Państwa Członkowskie powinny podjąć środki w celu zapewnienia odpowiednich warunków dla stworzenia przez podmioty gospodarcze systemów zbierania, przetwarzania i odzysku pojazdów wycofanych z eksploatacji. Motyw 15 przewiduje, że w celu zapewnienia, aby pozbywanie się pojazdów wycofanych z eksploatacji nie stanowiło zagrożenia dla środowiska naturalnego, należy stworzyć odpowiedni system ich zbierania.
Jednocześnie w motywie 26 dyrektywy zaakcentowano, że w celu monitorowania realizacji celów, określonych w niniejszej dyrektywie, konieczne jest gromadzenie danych o pojazdach wycofanych z eksploatacji na poziomie całej Wspólnoty. Artykuł 5 ust. 1 i 2 dyrektywy zobowiązuje państwa członkowskie do podejmowania niezbędnych środków w celu zapewnienia systemu zbierania wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji przez uprawnione zakłady przetwarzania.
W przepisach krajowych zbiór danych o pojazdach, o jakim stanowi dyrektywa 2000/53/WE, umożliwia centralna ewidencja pojazdów, która zastąpiła wojewódzkie ewidencje pojazdów, działające uprzednio na podstawie art. 60 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. – Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 80a ust. 2 p.r.d. w ewidencji gromadzi się dane o pojazdach zarejestrowanych oraz ich właścicielach, w tym m.in. o zbyciu pojazdu: datę zgłoszenia zbycia pojazdu, datę zbycia pojazdu, dane nabywcy (art. 80b ust. 1 pkt 5 p.r.d.), a także o obowiązkowym ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu, dane techniczne o pojeździe, o dokumentach pojazdu, o demontażu pojazdu. Gromadzone dane o pojazdach pozwalają na kontrolę legalności ich użytkowania i obrotu oraz realizują cel dyrektywy 2000/53/WE.
Jak wynika z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. obowiązek zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu spoczywa na właścicielu pojazdu. Przy czym – co było już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych – obciąża on jednocześnie zbywcę i nabywcę pojazdu. W przypadku obrotu pojazdami na rynku wewnętrznym wtórnym, na podstawie umów dwustronnych zarówno nabywca, jak i zbywca pojazdu powinni dokonać wymaganych zawiadomień dla zapewnienia zaewidencjonowania zmiany właściciela pojazdu i identyfikacji podmiotu odpowiedzialnego za pojazd (por. wyrok WSA w Szczecinie z 12 listopada 2020 r., II SA/Sz 637/20; WSA w Łodzi z 15 grudnia 2020 r., III SA/Łd 603/20; WSA w Olsztynie z 2 lutego 2021 r., II SA/Ol 947/20; WSA w Warszawie z 24 lutego 2021 r., VII SA/Wa 2139/20, postanowienie NSA z 1 grudnia 2020 r., I OW 75/20).
Z powołanych orzeczeń wynika również pogląd, który sąd w rozpoznawanej sprawie podziela, że w przypadku, gdy zawiadomienie złożone zostanie już przez jeden z podmiotów zobowiązanych (zbywcę bądź nabywcę), to zasadniczo cel zawiadomienia może być już osiągnięty, co jednak nie zwalnia drugiego z obowiązanych podmiotów z obowiązku zawiadomienia i nie powoduje, że wobec niego nie mają zastosowania przepisy dotyczące kar pieniężnych z art. 140 mb pkt 2 p.r.d. Zauważono jednak, że może to mieć znaczenie przy ustalaniu zakresu naruszenia (por. wyrok WSA w Olsztynie z 2 lutego 2021 r., II SA/Ol 947/20). Artykuł 140 mb pkt 2 p.r.d. normuje konsekwencje naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu lub nabyciu pojazdu stanowiąc bowiem, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 603/20 wskazał, że okoliczność uchybienia przez jeden z podmiotów zobowiązanych do zawiadomienia, np. zbywcę przy jednoczesnym wykonaniu obowiązku przez nabywcę winna być elementem oceny przy stosowaniu art. 189f k.p.a.
Nie kwestionując poglądu, co do jednoczesnego obowiązku zbywcy i nabywcy pojazdu, wskazać trzeba, że odrębnym od powyższego zagadnieniem jest obowiązek zawiadomienia w przypadku, gdy nabycie lub zbycie pojazdu dotyczy pojazdu objętego współwłasnością (czy to po stronie nabywcy, czy zbywcy). Jak również skutków (dla współwłaścicieli nabywców i współwłaścicieli zbywców) uchybienia powyższemu obowiązkowi w takiej sytuacji.
W ocenie sądu, w przypadku, gdy pojazd objęty będzie współwłasnością obowiązek zawiadomienia będzie spoczywał na każdym ze współwłaścicieli (odpowiednio po stronie nabywcy i po stronie zbywcy), co jednak nie oznacza, że na każdego z takich współwłaścicieli, może zostać nałożona kara administracyjna. Przede wszystkim w takiej sytuacji cel zawiadomienia – zaewidencjonowanie zmiany właściciela pojazdu i identyfikacja podmiotu odpowiedzialnego za pojazd – zostanie osiągnięty już w przypadku, gdy zawiadomienia dokona jeden ze współwłaścicieli, np. jeżeli jeden ze współwłaścicieli nabywców dokona zawiadomienia, to obowiązek właściciela – nabywcy z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. jest wypełniony. Podobnie będzie z wypełnieniem obowiązku przez właściciela zbywcę.
W ocenie sądu przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. ustanawia jeden obowiązek dla właściciela pojazdu (obciążający jednocześnie zbywcę i nabywcę) – zawiadomienie o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Skoro zatem jest to jeden obowiązek dla właściciela, to na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d. może prowadzić do jednej kary w związku z niedopełnieniem tego obowiązku, niezależnie od liczby współwłaścicieli (po stronie zbywcy i nabywcy).
Z treści art. 140 mb pkt 2 p.r.d. wynika, że odpowiedzialność administracyjna związana jest z jednym zdarzeniem – brakiem zawiadomienia przez właściciela o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Stąd też niedopuszczalne jest, aby jeden czyn obwarowany sankcją administracyjną był traktowany jako dwa odrębne zdarzenia, zależnie od liczby współwłaścicieli (po stronie podmiotów zobowiązanych). Ani treść, ani cel przepisu, nie dają podstaw do nakładania na każdego ze współwłaścicieli pojazdu odrębnych kar pieniężnych za jedno naruszenie. Objęcie każdego ze współwłaścicieli (nabywców i zbywców) odrębnym ukaraniem za naruszenie z art. 140 mb pkt 2 p.r.d. w związku z tym samym nabyciem lub zbyciem pojazdu i tym samym zawiadomieniem – prowadziłoby do wielokrotnego ukarania za ten sam czyn (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 29 kwietnia 2021 r., III SA/Wr 349/20).
Regulacje te są związane są realizacją celów dyrektywy 2000/53/WE, a zatem wchodzą w zakres stosowania prawa Unii Europejskiej. A tym samym muszą być zgodne z prawem Unii, w szczególności z ogólnymi zasadami tego prawa, w tym z zasadą proporcjonalności. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) powyższa zasada która wymaga, aby środki wprowadzone na mocy przepisu były właściwe dla osiągnięcia zakładanego celu i nie wykraczały poza to, co niezbędne dla jego realizacji, powinna być przestrzegana zarówno przez prawodawcę wspólnotowego, jak i ustawodawców i sądy krajowe, które stosują prawo wspólnotowe (por. wyrok z dnia 17 stycznia 2008 r. w sprawach połączonych C-37/06 i C-58/06 Viamex Agrar Handel, ECLI:EU:C:2008:18, pkt 33).
Nałożenie za ten sam czyn - brak zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu – kary pieniężnej na każdego ze współwłaścicieli pojazdu stanowiłoby kilkukrotne ukaranie za to samo naruszenie i byłaby to kara niewspółmierna do naruszenia oraz celu przepisu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 29 kwietnia 2021 r., III SA/Wr 349/20).
W rozpoznawanej sprawie wątpliwości zatem budzi zasadność nałożenia przez organy administracji kary pieniężnej na skarżącego, w sytuacji gdy sądowi z urzędu wiadome jest, że ten sam stan faktyczny, a więc nabycie 23 maja 2021 r. przez skarżącego, J.S. i A.S. pojazdu oraz zawiadomienie o jego nabyciu Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy 5 sierpnia 2021 r., stanowił podstawę wydania odrębnej decyzji przez Starostę Tomaszowskiego z 12 lutego 2024 r., znak: WK.5410.8.776.2023.MF o nałożeniu na drugiego ze współwłaścicieli, tj. A.S. kary pieniężnej w wysokości 210 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty w terminie 30 dni o nabyciu pojazdu. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim decyzją z 29 maja 2024 r., znak: KO.484.112.2024. Przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi zawisła sprawa o sygn. akt III SA/Łd 584/24 ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 29 maja 2024 r., znak: KO.484.112.2024. Wyrokiem z 19 lutego 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 584/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 29 maja 2024 r., znak: KO.484.112.2024 oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Tomaszowskiego z 12 lutego 2024 r., znak: WK.5410.8.776.2023.MF.
Z akt sprawy także wynika, że w piśmie z 12 stycznia 2024 r. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy poinformował organ pierwszej instancji, że jest właściwy do podjęcia postępowania dotyczącego nałożenia kary administracyjnej wobec J.S., a więc wobec trzeciego ze współwłaścicieli pojazdu. Organy administracji nie ustaliły jednak, czy takie postępowanie zostało wszczęte, a jeżeli zostało wszczęte, to w jaki sposób zostało zakończone.
Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, czy zbywca pojazdu dopełnił obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w terminie określonym w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. W uzasadnieniach decyzji organów obu instancji brak jest w ogóle w tym zakresie jakichkolwiek rozważań.
Wobec tego nie można uznać, aby stan faktyczny sprawy został wystarczająco wyjaśniony.
Należy w tym miejscu dodać, że prawidłowe ustalenie powyższych kwestii ma znaczenie dla prawidłowego ustalenia właściwości organu administracji. Wprawdzie zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się: w innych sprawach – według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju – według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu – według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju, lecz w myśl art. 21 § 2 k.p.a. jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca – do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Śródmieście w m.st. Warszawie. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że organem, w którym dokonano zgłoszenia nabycia pojazdu był Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy.
Wskazać też trzeba, że kara winna być nałożona z zachowaniem art. 140n ust. 4 p.r.d., tj. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Jednakże na obecnym etapie postępowania przedwczesne jest odnoszenie się przez sąd do stanowiska organów. Sąd ograniczy się do wskazania, że przy wymierzaniu kary Kwestia zastosowania art. 189f k.p.a. w przypadku kar wymierzanych na podstawie art. 140mb p.r.d. nie budzi wątpliwości w orzecznictwie (por. wyroki wyrok WSA w Szczecinie z 12 listopada 2020 r., II SA/Sz 637/20; WSA w Łodzi z 15 grudnia 2020 r., III SA/Łd 603/20; WSA w Olsztynie z 2 lutego 2021 r., II SA/Ol 947/20; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 lutego 2021 r., II SA/Go 373/20; WSA w Warszawie z 24 lutego 2021 r., VII SA/Wa 2139/20).
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ administracji zobowiązany będzie uwzględnić powyższą ocenę prawną i wynikające w niej wskazania do dalszego postępowania, dotyczące w szczególności nałożenia jednej kary pieniężnej.
Organ administracji winien rozważając możliwość odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej uwzględnić, że do nabycia pojazdu (23 maja 2021 r.) i opóźnienia w wykonaniu przez skarżącego obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu (5 sierpnia 2021 r.) doszło w szczególnych okolicznościach, gdyż podczas stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii z powodu COVID-19 ogłoszono bowiem 20 marca 2020 r. (vide: rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – Dz. U. poz. 491), a odwołano 16 maja 2022 r. (vide rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – Dz. U. poz. 1027). Ustawodawca dostrzegając szczególną sytuację spowodowaną epidemią COVID-19 od 1 lipca 2021 r. zmienił obowiązującą od 8 marca 2020 r. ustawę dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych dodając do niej art. 31ia (art. 1 pkt 29 i art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. poz. 1192, zwanej dalej "ustawą zmieniającą z 24 czerwca 2021 r.").
Przepis art. 31ia ustawy COVID-19 stanowi, że do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19:
1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym;
2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.
Tym samym z dniem 1 lipca 2021 r. uległ wydłużeniu trzydziestodniowy termin, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.
Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, wprowadzone w omawianej regulacji zmiany w zakresie wydłużenia terminów na zarejestrowanie pojazdu, o których mowa w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. (z 30 do 60 dni), były "związane z przedłużającą się nadzwyczajną sytuacją i trwającym stanem epidemii oraz koniecznością podjęcia w związku z tym działań mających na celu zapobieganie, przeciwdziałanie i zwalczanie COVID-19". Prawodawca dostrzegł bowiem takie zagrożenia przedłużającego się stanu epidemii, jak to, że "może on wpływać na wydłużenie czasu obsługi interesantów w organach rejestrujących pojazdy, jak również utrudniać właścicielom pojazdów terminowe dopełnienie ustawowych obowiązków, nawet jeżeli część z nich nie generuje wizyty obywatela w urzędzie (np. możliwość złożenia zawiadomienia o zbyciu/nabyciu pojazdu przez e-PUAP lub pocztą)". Ustawodawca miał przy tym na uwadze, że "niedochowanie przez właściciela pojazdu tych terminów wiąże się sankcjami określonymi w art. 140mb p.r.d. (kary pieniężne)". Uznał, że "wydłużenie ustawowych terminów z 30 do 60 dni wpłynie na rozłożenie w czasie realizacji obowiązków ustawowych przez właścicieli pojazdów, a tym samym ułatwi organizację bezpiecznej pracy w organach rejestrujących i pomoże zmniejszyć ich obciążenie w okresie zagrożenia COVID-19, nie wpływając jednocześnie znacząco na aktualność danych o pojazdach zarejestrowanych oraz ich właścicielach, gromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów".
Zarazem prawodawca dostrzegł pilność potrzeby zmian w omawianym zakresie, gdyż w art. 15 pkt 1 ustawy zmieniającej z 24 czerwca 2021 r. określił, że m.in. w zakresie art. 1 pkt 29 (wprowadzającym art. 31ia do ustawy COVID-19) ustawa ta wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Uczynił zatem wyjątek od ogólnej reguły wyrażonej w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1461), że akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Wobec tego ustawodawca musiał uznać, że ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego. Przepis art. 4 ust. 2 ostatniej z przywołanych ustaw stanowi bowiem, że w uzasadnionych przypadkach akty normatywne, z zastrzeżeniem ust. 3, mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż czternaście dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym.
Poza tym organ administracji uwzględni, że ustawodawca zmieniając z dniem 1 stycznia 2024 r. treść art. 78 i art. 140mb p.r.d. ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw celem ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości od 1 stycznia 2024 r. nałożył na właściciela obowiązek zawiadomienia starosty wyłącznie o jego zbyciu w terminie 30 dni. Wobec tego uznać należy, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym obowiązek ten obciąża wyłącznie właściciela zbywającego pojazd. Niedopełnienie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu przez właściciela usankcjonowano w art. 140mb ust. 6 p.r.d. Przepis ten obecnie stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu pojazdu w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 250 zł. Ustawodawca odstąpił zatem od obciążania właścicieli obowiązkiem zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w związku z art. 210 § 2 p.p.s.a. Obejmują one uiszczony przez skarżącego wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł.
d.j.