III SA/Łd 584/25

III SA/Łd 584/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Ceglarska-Piłat
Paweł Dańczak
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1836
§ 2, § 3 ust. 1 i 2, § 4 ust. 1, § 5 ust. 1 i 2, § 6, § 8 ust. 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Dz.U. 2025 poz 277
art. 235 ze znaczkiem 1
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 6 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Sędzia WSA Paweł Dańczak, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 roku sprawy ze skargi B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 18 czerwca 2025 roku nr NS HŚ. 906.7.2025 w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 czerwca 2025 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: ŁPWIS lub organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania B sp. z o.o. w W. (dalej: skarżąca) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi (dalej: PPIS lub organ I instancji) z dnia 3 marca 2025 r. o stwierdzeniu choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wymienionej w pozycji 20.1 wykazu chorób zawodowych - u A. W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, że PPIS po otrzymaniu w dniu 22 sierpnia 2024 r. zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u A. W., dokonanego przez samą zainteresowaną wszczął w dniu 9 września 2024 r. z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie podejrzenia u ww. choroby zawodowej tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych). W zgłoszeniu wskazano siedzibę skarżącej jako miejsce pracy, w którym wystąpiło narażenie zawodowe będące powodem zgłoszenia ww. choroby. PPIS w dniu 22 października 2024 r. przeprowadził postępowanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, a następnie sporządził kartę oceny narażenia zawodowego, dotyczącą ostatnich zakładów pracy, w których była zatrudniona A. W. (od 29 lipca 2016 r. do 7 maja 2017 r – pracownik produkcji w fabryce suszarek na rzecz skarżącej – za pośrednictwem agencji pracy tymczasowej, a następnie a następnie od 8 maja 2017 r. do 7 sierpnia 2024 r. u skarżącej – pracownik produkcji w fabryce suszarek w sekcji produkcja wstępna podmontaże, linia panelu kontrolnego oraz inkjet – obszar drukarek).
W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że A. W. podczas pracy na stanowisku pracownik produkcji u skarżącej wykonywała czynności związane z produkcją paneli do suszarek. W przeważającej części zmiany roboczej (praca w systemie trzyzmianowym) wykonywała ruchy obciążające kończyny górne, w tym monotypowe ruchy zginania (grzbietowego i dłoniowego) i prostowania kończyn górnych w stawach nadgarstkowych, ruch pęsetowy palców (chwytu) oraz ruchy zginania promieniowego i łokciowego w stawach nadgarstkowych oraz ruchy skrętne. W czasie wykonywania pracy ręce pozostawały bez podparcia. Praca wymagała również zaangażowania mięśni przedramienia i ramienia kończyn górnych oraz stawów barkowych i łokciowych. Praca odbywała się w wymuszonym tempie tj około 1100 elementów dziennie. Czynności wykonywane przez A. W. na zajmowanych przez nią stanowiskach pracy w okresie zatrudnienia zostały wymienione w Karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez PPIS, która wraz ze skierowaniem na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej została przesłana do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (WOMP) w Łodzi. W okresie zatrudnienia A. W. objęta była profilaktycznymi badaniami lekarskimi, w wyniku których nie orzekano przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy zawodowej na zajmowanym stanowisku, szkoleniami stanowiskowymi z zakresu BHP. W zakładzie pracy istniała rotacja pracowników pomiędzy poszczególnymi stanowiskami pracy.
A. W. została poddana badaniom specjalistycznym w uprawnionej do orzekania o chorobach zawodowych jednostce orzeczniczej, tj. Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej WOMP w Łodzi. W wyniku przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznej, neurologicznej oraz na podstawie analizy narażenia zawodowego, przebiegu klinicznego choroby i analizy dokumentacji medycznej z okresu leczenia uzyskała orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego. Z orzeczenia WOMP z dnia 16 stycznia 2025 wynika, że pierwsze dolegliwości charakterystyczne dla zespołu cieśni w obrębie prawego nadgarstka pojawiły się u badanej w 2022 r. Rozpoznano wówczas prawostronny zespół cieśni nadgarstka, poddany następnie leczeniu operacyjnemu. Wyniki aktualnie wykonanych badań i konsultacji specjalistycznej, neurologicznej, a także analiza charakteru i chronometrażu pracy badanej, jednostronny charakter choroby w ręce dominującej oraz brak współistniejących aktualnie pozazawodowych czynników ryzyka pozwoliły WOMP w Łodzi na przyjęcie z przeważającym prawdopodobieństwem przeciążeniowego tła schorzenia. W tym przypadku u badanej występowało przeciążenie stawów nadgarstkowych podczas wykonywania przez nią pracy na stanowisku pracownika produkcji u skarżącej. Powyższe stanowiło podstawę do rozpoznania u A. W. przewlekłej postaci choroby zawodowej, to znaczy zespołu cieśni w obrębie nadgarstka jako schorzenia o etiologii zawodowej.
PPiS w Łodzi w dniu 3 marca 2025 r. w oparciu o orzeczenie lekarskie wydane przez uprawnioną do orzekania o chorobach zawodowych jednostkę orzeczniczą pierwszego stopnia (orzeczenie WOMP w Łodzi z dnia 16 stycznia 2025 r.) oraz w oparciu o zebrany materiał dowodowy oraz dokumentację z przebiegu pracy zawodowej, gdzie uwzględnione zostało narażenie zawodowe, wydał decyzję stwierdzającą u A. W. chorobę zawodową. Przed wydaniem powyższej decyzji organ powiadomił strony o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Strony nie skorzystały z przysługującego im prawa.
Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od tej decyzji nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia.. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym organ zwrócił się do WOMP w Łodzi z prośbą o odniesienie się do podniesionej przez byłego pracodawcę A. W. kwestii dotyczącej zależności między licznymi nieobecnościami i zwolnieniami lekarskimi pracownika a prawdopodobieństwem wystąpienia negatywnych efektów wynikających z warunków pracy. W przesłanej odpowiedzi z dnia 29 kwietnia 2025 r. WOMP w Łodzi wyjaśnił, że ponowna analiza postępowania diagnostyczno-leczniczego nie dostarczyła podstaw do weryfikacji treści orzeczenia z dnia 16 stycznia 2025, bowiem analiza rodzaju i chronometrażu czynności wykonywanych przez badaną na stanowisku pracy uzasadniają ustalone wcześniej wnioski orzecznicze. W tym stanie rzeczy ŁPWIS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W skardze na tę decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie:
1. prawa procesowego tj.:
a) art. 136 w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez:
• zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, a przez to zaniechanie zebrania go w sposób wyczerpujący i brak podjęcia przez Organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także wadliwego stwierdzenia udowodnienia istotnych w sprawie okoliczności, w szczególności poprzez zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków (wniosek w treści odwołania),
• wadliwe przyjęcie, że odpowiedź udzielona przez Przychodnię Konsultacyjno-Diagnostyczną WOMP w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2025 r. stanowi rzeczywiste, odpowiednie i merytoryczne ustosunkowanie się do pisma ŁPWIS z dnia 23 kwietnia 2025 r. w przedmiocie zobowiązania do odniesienia się do zastrzeżeń podniesionych w treści odwołania, a tym samym wobec braku uzupełnienia w tym zakresie materiału dowodowego zarzucono zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy pomimo oceny, że takie uzupełnienie jest niezbędne dla rozpatrzenia sprawy i wydania stosownej decyzji,
co w konsekwencji doprowadziło do błędnej oceny charakteru pracy wykonywanej przez uczestniczkę, istotności oraz rodzaju czynników narażenia, a także prawdopodobieństwa przyczynienia się do choroby uczestniczki mającej być wynikiem wystąpienia w środowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia,
b) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy zaistniałe naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez odmowę stwierdzenia wystąpienia choroby zawodowej.
2. przepisów prawa materialnego tj. art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 277) (dalej jako: k.p.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i rozstrzygnięcie, że w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie choroby zawodowej uczestniczki, pomimo braku dokonania rzeczywistej oceny zaistnienia tego rodzaju warunków pracy, które pozwoliły na stwierdzenie, że choroba uczestniczki spowodowana jest z wysokim prawdopodobieństwem działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła:
1. na podstawie art. 145 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. o uchylenie decyzji ŁPWIS, a na podstawie art. 135 p.p.s.a. – o uchylenie decyzji organu I instancji, a w konsekwencji na mocy art. 145 § 3 p.p.s.a. – o umorzenie postępowania administracyjnego,
2. na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga była nieuzasadniona.
Kontroli Sądu poddano decyzję ŁPWIS z dnia 18 czerwca 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję PPIS o stwierdzeniu choroby zawodowej u A. W..
Zdaniem organów, w rozpoznanej sprawie zaistniały podstawy do stwierdzenia u A. W. choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, ujętej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. W świetle wiedzy medycznej zespół cieśni nadgarstka (ZCN) jest najczęstszą neuropatią uciskową dotyczącą nerwu pośrodkowego kończyny górnej. Występuje przeważnie u kobiet około 50 r.ż., częściej u osób wykonujących pracę fizyczną, związaną z obciążeniem kończyn górnych. ZCN głównie dotyczy ręki dominującej. Podstawowym kryterium rozpoznania choroby zawodowej ZCN jest monotypowy, forsowny charakter wykonywanych czynności, z przewagą ruchów zgięcia i wyprostu w stawie nadgarstkowym. Na obraz kliniczny kanału nadgarstka w przebiegu zawodowym składają się nocne parestezje, ból ręki i palców w obszarze zaopatrywanym przez nerw pośrodkowy, wybudzające chorego ze snu, niejednokrotnie z towarzyszącym promieniowaniem dolegliwości do przedramienia, ramienia, a nawet barku. Z czasem pojawiają się zaburzenia czucia, a następnie deficyty ruchowe.
Organy podkreśliły, że zawodową etiologię ZCN można podejrzewać jedynie wówczas, gdy wykonywane na stanowisku pracy czynności charakteryzują się szybkimi, wielokrotnie powtarzającymi się w długich przedziałach czasowych ruchami maksymalnego zginania i prostowania, odchylenia łokciowego i promieniowego, ruchami obrotowymi w nadgarstku, ruchami chwytania palcami i / lub silnego ściskania całą ręką narzędzi pracy, bądź też gdy praca wymaga czynności wykonywanych w pozycji stwarzającej ryzyko przeciążenia struktur znajdujących się kanale nadgarstka w stopniu prowadzącym do wystąpienia stanu zapalnego, co w konsekwencji prowadzi do ucisku na pień nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka. Ma to miejsce wówczas, gdy w trakcie całej zmiany roboczej lub przez jej znaczną część wykonywane są szybkie wysokopowtarzalne ruchy, obejmujące najczęściej ruch maksymalnego zgięcia grzbietowego i dłoniowego. To właśnie szybkość wykonywanych ruchów w stawach w przeliczeniu na jednostkę czasu, nie zaś ich obciążenie liczone w kilogramach jest zasadniczym czynnikiem sprawczym wystąpienia zawodowego ZCN.
Organy powołały się na treść orzeczenia lekarskiego WOMP nr PK/8/2025 z dnia 16 stycznia 2025 r., z którego wynika, że w przypadku A. W. zespół cieśni nadgarstka prawego ma niewątpliwie związek przyczynowy z wykonywaną przez nią pracą zawodową. Jednostka orzecznicza WOMP w Łodzi podkreśliła, że przeciążeniowe tło schorzenia, jednostronny charakter dolegliwości w ręce dominującej oraz brak pozazawodowych czynników ryzyka wskazują, iż za przyczynę choroby należy uznać sposób wykonywania pracy. W przypadku A. W. występowały czynniki ryzyka sprzyjające powstaniu ZCN: praca przy taśmie produkcyjnej z wymuszonym tempem pracy, konieczność częstego wykonywania ruchów nadgarstka w zgięciu i wyproście, a także liczne ruchy chwytne i obciążenie kończyn górnych. W orzeczeniu WOMP w Łodzi wskazano, że choroba ma charakter przewlekły, a pierwsze dolegliwości bólowe i parestezje pojawiły się już w 2022 r., co koreluje z okresem intensywnej pracy na stanowisku produkcyjnym. Ponadto w dokumentacji medycznej brak jest danych wskazujących na istotne pozazawodowe czynniki ryzyka (np. choroby ogólnoustrojowe, urazy, schorzenia reumatyczne), które mogłyby tłumaczyć powstanie ZCN. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zakwestionowania ustaleń jednostki orzeczniczej. Ostatecznie uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym analiza charakteru i chronometrażu wykonywanych czynności, przemawia za przyjęciem zawodowego charakteru schorzenia. Organ odwoławczy podkreślił, że organ wydający decyzję związany jest treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika i określa, czy rozpoznane schorzenie odpowiada wymienionemu w wykazie chorób zawodowych, a także ocenia, czy warunki pracy miały wpływ na powstanie tego schorzenia. Takie orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia.
Sąd stanowisko to w pełni podziela.
Zgodnie z art. 2351 K.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Jak słusznie przyjął organ odwoławczy, z przepisu tego wynika, że stwierdzenie choroby zawodowej wymaga zaistnienia łącznie trzech przesłanek: po pierwsze, by choroba była ujęta w wykazie chorób zawodowych, po drugie, by w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia, by istniało co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że choroba ta została spowodowana tymi czynnikami szkodliwymi.
Wykaz chorób zawodowych określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 4 k.p. W rozpoznanej sprawie nie jest sporne, że stwierdzona u A.W. choroba znajduje się w wykazie chorób zawodowych, ujętym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1836 – dalej: rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych) – pod pozycją 20 (przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy:) pkt 1 (zespół cieśni w obrębie nadgarstka). W rozporządzeniu wskazano również okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym (§ 2) – w wykazie określono go na 1 rok. Oznacza to, że choroba zawodowa może być stwierdzona, jeżeli objawy chorobowe wystąpiły w ciągu roku, nawet jeśli badany wcześniej zakończył pracę w narażeniu zawodowym,
Po drugie, w środowisku pracy (u skarżącej) stwierdzono wystąpienie czynników szkodliwych dla zdrowia, które mogły spowodować chorobę zawodową.
Jak wynika z rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, podejrzenie choroby zawodowej zgłasza się: 1) właściwemu państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu państwowemu granicznemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu, właściwemu komendantowi wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej albo właściwemu wojskowemu inspektorowi sanitarnemu wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej, zwanym dalej "właściwym państwowym inspektorem sanitarnym", 2) właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy - których właściwość ustala się według miejsca, w którym praca jest lub była wykonywana przez pracownika, gdy dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego jest gromadzona w tym miejscu, a w przypadku braku takiej możliwości - według miejsca, na terenie którego było ostatnie narażenie zawodowe (§ 3 ust. 1). Zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się niezwłocznie na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 k.p., a w przypadku choroby zawodowej o ostrym przebiegu lub podejrzenia, że choroba zawodowa była przyczyną śmierci pracownika - dodatkowo w formie telefonicznej (§ 3 ust. 1).
Właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, w szczególności przeprowadza ocenę narażenia zawodowego oraz sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania przekazuje do jednostki orzeczniczej I stopnia. W przypadku gdy zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej jest w sposób oczywisty bezzasadne, właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie, wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, o którym mowa w zdaniu pierwszym (§ 4 ust. 1).
Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 437) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 (§ 5 ust. 1). Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: 1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, 2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych) - w zakresie wszystkich chorób zawodowych; 3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych; 4) podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby (§ 5 ust. 2).
Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1). Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do: 1) czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego; 2) czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika; 3) czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika; 4) czynników o działaniu rakotwórczym - substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określone w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 k.p. oraz pierwotną lokalizacje nowotworu i okres latencji; 5) sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego (§ 6 ust. 2). Orzeczenie lekarskie przesyła się właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu, zainteresowanemu pracownikowi, byłemu pracownikowi oraz lekarzowi kierującemu na badania, a w przypadku gdy orzeczenie lekarskie zostało wydane przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej II stopnia - również jednostce orzeczniczej I stopnia (§ 6 ust. 6 zd. 1).
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1). Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2).
W rozpoznanej sprawie wszystkie te zasady zostały zachowane, a wyniki podejmowanych na tej podstawie czynności dowodzą prawidłowości podjętej decyzji.
Jak wynika z akt sprawy, zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonała A. W. w piśmie z dnia 22 sierpnia 2024 r. (k. 2 akt adm.). Zawiadomieniem z dnia 9 września 2024 r, PPIS w Łodzi wszczął z urzędu postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u wnioskodawczyni (k. 3, doręczone skarżącej w dniu 2 października 20204 r., J. sp. z o.o. w P. oraz wnioskodawczyni).
W dniu 22 października 2024 r. PPIS przeprowadził u skarżącej czynności zmierzające do oceny narażenia zawodowego (przy udziale P. A., dyrektora Fabryki [...]), w toku których dokonano ustaleń co do charakterystyki wykonywanej pracy i sposobu jej wykonywania (protokół – k. 8 akt adm.). Z protokołu wynika, że A. W. pracowała na różnych stanowiskach linii panela kontrolnego. Wykonywała pracę na stanowisku: 1) CP030/04, polegającą na kontroli i umieszczeniu panela sterującego w laserze, wciśnięcie przycisku start, obrót stołu lasera, kontrola i umieszczenie obudowy panela sterującego w zgrzewarce, umieszczenie okienka w obudowie panela, wciśnięcie przycisku start, pobranie panela ze zgrzewarki, umieszczenie w pojemniku, wymiana opakowania z obudową panelu co 30 sztuk, 2) CP050 – zapozycjonowanie pokrętła w przyrządzie, kontrola wizualna powierzchni panela, pobranie obudowy panelu i ułożenie na palecie, montaż cocnical ring, pobranie i przyklejenie naklejki, oczyszczenie powierzchni jonizatorem, montaż wyświetlacza z elektroniką w obudowie panelu, wciśnięcie przycisku start, wymiana opakowania z obudową panelu co 30 sztuk, wymiana opakowania (1/3), wymiana opakowania (1/10), wymiana opakowania (1/3); 3) CP070 - wymiana palety na stanowisku, kontrola zaklipowania elektroniki w obudowie panelu, montaż elektroniki z wyświetlaczem i odłożenie na paletę, montaż zaślepki ULG control, wciśnięcie przycisku start, pobranie panelu i umieszczenie w stacji programującej, podłączenie wtyczki programującej, wymiana opakowania (1/100; 4) CP080 - odłączenie wtyczki programującej, zapozycjonowanie panela sterującego w stacji testującej, ustawienie pokrętła w pozycji 2, kontrola manualna zaklipowania pokrętła przez pociągnięcie, pobranie i przyklejenie naklejki (arkusz, dokładnie), pobranie panela ze stacji testującej, zeskanowanie QR i umieszczenie w pojemniku. W firmie znajdują się 4 linie panela kontrolnego. Wśród pracowników istnieje rotacja w ciągu zmiany roboczej co godzinę między poszczególnymi stanowiskami na danej linii technologicznej oraz rotacja raz na tydzień między konkretnymi liniami. A.W. pracowała również w obszarze inkjet w obszarze drukarek: stanowisko: 1) INK010 - przeniesienie pudełka z okienkami na stanowisko, przeniesienie bazy na stanowisko, kontrola wizualna okienka przed nadrukiem, odłożenie okienka do bazy/do opakowania, oczyszczenie powierzchni okienka jonizatorem; włożenie/wyjęcie bazy z okienkami do drukarki, wciśnięcie przycisku start, wyjęcie bazy z okienkami z drukarki i odłożenie na regał, włożenie/wyjęcie bazy z okienkami do drukarki; 2) INK020 - wyjęcie bazy z okienkami z drukarki i zaniesienie na stanowisko kontroli, pobranie okienka po kontroli wizualnej, włożenie okienka do opakowania, kontrola wizualna okienka po nadruku. Jeżeli A. W. pracowała w tym obszarze to pracę wykonywała przez całą zmianę roboczą; po zgłoszeniu kłopotów zdrowotnych została wyłączona ze stanowisk obszaru inkjet – nie ma informacji, kiedy to nastąpiło (protokół, pkt 3).
W protokole ujęto też dane dotyczące sposobu wykonywania pracy, w tym rodzaj, zakres i stopień obciążenia czynnościami, które mogły powodować nadmierne obciążenie. Wynika z niego, że w trakcie wykonywania prac A. W. wykonywała ruchy obciążające kończyny górne, w tym monotypowe ruchy zginania (grzbietowego i dłoniowego) i prostowania kończyn górnych w stawach nadgarstkowych, ruch pęsetowy palców (chwytu) oraz ruchy zginania promieniowego i łokciowego w stawach nadgarstkowych oraz ruchy skrętne. W czasie wykonywania pracy ręce bez podparcia. Praca powodowała również zaangażowanie mięśni przedramienia i ramienia kończyn górnych oraz stawów barkowych i łokciowych. Wykonywała ruchy zginania i prostowania kończyn górnych w stawie łokciowym i barkowym. Chronometraż czynności powodujących nadmierne obciążenie określonego układu narządu organizmu ludzkiego obejmował czynności wymienione w punkcie 3 protokołu, przy czym wskazano, że miała miejsce rotacja w ciągu zmiany roboczej co godzinę między poszczególnymi stanowiskami na danej linii technologicznej oraz rotacja raz na tydzień między liniami technologicznymi. Pozycja ciała podczas wykonywania czynności: stojąca, chodząca. W punkcie: czy stanowisko było dostosowane pod względem ergonomicznym do wykonywania czynności, udzielono odpowiedzi: linia produkcyjna przed uruchomieniem projektowana jest przy uwzględnieniu ergonomii. Organizacja pracy polegała na pracy w systemie 3-zmianowym (protokół, pkt. 4). W protokole zamieszczono również wykaz okresów, w których A. W. przebywała na zwolnieniu lekarskim (protokół, pkt. 5).
Ustalenia powyższe znalazły odzwierciedlenie w Karcie oceny narażenia zawodowego (k. 9 akt adm.), którą wraz ze skierowaniem na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej (k. 10 akt adm.) PPIS przesłał do jednostki orzeczniczej I stopnia – Poradni Chorób Zawodowych WOMP w Łodzi k. 11 akt adm.).
W dniu 16 stycznia 2025 r. lekarz medycyny pracy (a więc lekarz o specjalizacji niezbędnej do wykonywania orzecznictwa lekarskiego w zakresie chorób zawodowych - § 1 pkt 1 rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 czerwca 2010 r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych; Dz. U. z 2022 r. poz. 1157 w zw. z § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych) wydał orzeczenie nr PK/8/2005 o rozpoznaniu choroby zawodowej u A. W.: przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego wywołana sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych) (k. 13 akt adm.). Jako rodzaj narażenia zawodowego wskazano sposób wykonywania pracy (pracownik produkcji). Jako miejsce narażenia zawodowego z kolei wymieniono nie tylko pracę u skarżącej, ale też wcześniejszego pracodawcę badanej J. sp. z o.o. w P.. Niemniej stwierdzono, że pierwsze dolegliwości charakterystyczne dla zespołu cieśni w obrębie prawego nadgarstka pojawiły się u badanej w 2022 r., a więc w czasie pracy u skarżącej. Rozpoznano prawostronny ZCN poddany następnie leczeniu operacyjnemu. Analiza narażenia zawodowego badanej, w tym charakteru i chronometrażu wykonywanych przez nią czynności, jednostronny charakter choroby (w ręce dominującej), brak współistniejących aktualnie pozazawodowych czynników ryzyka oraz wyniki wykonanych w WOMP badań i konsultacji specjalistycznej neurologicznej uzasadniały przyjęcie z przeważającym prawdopodobieństwem przeciążeniowego tła schorzenia, o etiologii zawodowej.
Orzeczenie to przesłano do PPIS.
Na podstawie danych zawartych w tym orzeczeniu i ocenie narażenia zawodowego, a także pozostałego materiału dowodowego PPIS stwierdził chorobę zawodową (decyzja z dnia 3 marca 2025 r. – k. 18 akt adm.), do czego uprawniał go i zobowiązywał przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
Zdaniem Sądu, spełniona została tym samym druga przesłanka dopuszczalności stwierdzenia choroby zawodowej (w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia), a także spełniona została przesłanka trzecia – co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że choroba ta została spowodowana tymi czynnikami szkodliwymi.
Skarżąca zmierzała do podważenia obu tych przesłanek podnosząc w odwołaniu, że poczyniono błędne ustalenia co do warunków i organizacji pracy jako przyczyny problemów chorobowych A. W. i na tę okoliczność skarżąca wnosiła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków E. W. oraz R. G. na wykazanie faktów rzeczywistych warunków pracy wykonywanej przez uczestniczkę, charakteru wykonywanej przez nią pracy, rytmu wykonywanej pracy, organizacji pracy obowiązującej u skarżącej. Zarzucono, że organ pominął fakt, że planowanie pracy u skarżącej realizowane jest w oparciu o stosowaną powszechnie w przemyśle metodologię MTM – Methods-Time Measurement, która stanowi metodę gwarantującą balansowanie czynności wykonywanych przez pracownika. Nadto skarżąca kwestionowała brak uwzględnienia, że A. W. przebywała przez 258 dni na zwolnieniu lekarskim podczas niecałych 4 lat zatrudnienia. (odwołanie – k. 20 akt adm.).
Organ II instancji zwrócił się w związku z tym do WOPM (pismo z dnia 23 kwietnia 2025 r. – k. 25 akt adm.) o wyjaśnienie powstałych na tym tle wątpliwości, do czego uprawniał go przepis § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Zwrócił się mianowicie z pytaniem sformułowanym w odwołaniu, "czy przebywanie na zwolnieniu lekarskim średnio co dwa miesiące pracy, nawet bez uwzględnienia innych usprawiedliwionych nieobecności pracownika, nie wpływa na czas wykonywania pracy w ten sposób, że co najmniej przerywa okres, w którym mogłyby ujawnić się jakieś niekorzystne dla zdrowia skutki mechaniczne wykonywanej pracy".
W odpowiedzi (pismo z dnia 29 kwietnia 2025 r – k. 27 akt adm.) WOMP poinformował, że ponowna analiza postępowania diagnostyczno-orzeczniczego nie dostarczyła podstaw do weryfikacji orzeczenia lekarskiego. Wyjaśniono, że analiza rodzaju i chronometrażu czynności wykonywanych przez badaną na stanowisku pracy uzasadniają ustalone wnioski orzecznicze.
Po uzyskaniu odpowiedzi WOMP, biorąc pod uwagę pozostały materiał dowodowy, ŁPWIS utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję, co Sąd w pełni aprobuje.
Stanowisko Sądu w tej sprawie wpisuje się w linię orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać stwierdzone schorzenie, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (wyrok NSA z dnia 5 lutego 2025 r., II GSK 1572/21, CBOSA). Jak się podkreśla, z punktu widzenia art. 2351 k.p. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy w warunkach narażenia, a stwierdzoną dolegliwością (wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., II OSK 748/12, CBOSA). Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (Wyrok NSA z 22.02.2022 r., II OSK 567/19, CBOSA). Co więcej, "w celu spełnienia przesłanki określonej w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) wystąpienie szkodliwych czynników w środowisku nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm; wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość" (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994 r., I SA 1640/93, ONSA 1995, nr 1, poz. 28).
Organy wykazały, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że choroba zawodowa u A. W. miała związek z warunkami pracy u skarżącej. Nie jest istotne, czy warunki narażenia były zawinione przez skarżącą, czy też nie, nie jest też istotne, czy A. W. ma osobnicze skłonności do schorzenia, którego doznała, czy też nie. Istotne jest tylko to, że w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia i istniało wysokie prawdopodobieństwo, że choroba zawodowa została spowodowana tymi czynnikami szkodliwymi.
Wobec brzmienia § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych jest też jasne, że "Organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych" (wyrok NSA z dnia 2 marca 2021 r., II OSK 1102/18, CBOSA i powołane tam orzecznictwo) – a tak było w rozpoznanej sprawie. Państwowy inspektor sanitarny wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest bowiem uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., II OSK 1078/06, CBOSA).
Z tych przyczyn niezasadne są zarzuty skargi, jakoby doszło do naruszenia art. 2351 k.p., poprzez uznanie, że zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie choroby zawodowej u A. W.. Niestety skarżąca oczekuje wykazania, i to w sposób niepodważalny, że choroba zawodowa została wywołana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, co jest oczywiście sprzeczne z treścią powołanych przepisów, które wymagają takiego wykazania "z wysokim prawdopodobieństwem", a nie "z pewnością". Sąd podkreśla, że "tylko wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami niepozostającymi w związku z pracą, pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami" (wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., II OSK 723/15, CBOSA). Z orzeczenia lekarskiego wynika, że wątek ten badano, ale takich pozazawodowych czynników nie stwierdzono. W opinii uzupełniającej wykluczono możliwość wpływu na tę ocenę faktu korzystania przez badaną z częstych zwolnień lekarskich. Fakt, że opinia ta była lakoniczna oceny Sądu nie zmienia. Aby dowód był wiarygodny nie musi być rozbudowany, ani stanowić odpowiedzi na każde pytanie i wątpliwość, zwłaszcza gdy pochodzą one od (byłego) pracodawcy osoby, u której chorobę zawodową stwierdzono.
Za niezasadne Sąd uznał też zarzuty skargi wskazujące na naruszenie prawa procesowego, mające polegać na uchybieniach wynikających z nieprzeprowadzenia dowodów z zeznań świadków na okoliczność rodzaju pracy i charakteru ruchu wykonywanego przez A. W.. Sąd przypomina, że kwestie te zostały ustalone w toku czynności z udziałem przedstawiciela skarżącej i odzwierciedlone w protokole podpisanym przez niego bez zastrzeżeń. Zgłoszone później wnioski dowodowe o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków – pracowników skarżącej – na okoliczność warunków pracy i rodzaju ruchu wykonywanego w pracy przez A. W. należy w tym kontekście uznać za pozbawione znaczenia prawnego, a tylko okoliczności istotne dla sprawy mogą stanowić przedmiot dowodu (art. 78 § 1 k.p.a.). Zarzut naruszenia art. 136 i art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. należało więc uznać za niezasadny.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
e.o.