III SA/Łd 580/25

III SA/Łd 580/25 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-11-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Katarzyna Ceglarska-Piłat
Teresa Rutkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par 1 pkt 2 w zw. z art. 135, art. 200, art. 205 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 61, art. 64 par 2, art. 156 par 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 26 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 roku sprawy ze skargi ze skargi R. P. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 9 czerwca 2025 roku nr 79/2025/II w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zduńskiej Woli nr 9/2025 z dnia 29 kwietnia 2025 roku, 2. zasądza od Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi na rzecz R. P.kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 czerwca 2025 r., nr 79/2025/II Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi po rozpoznaniu zażalenia R. P. na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zduńskiej Woli z 29 kwietnia 2025 r., znak: PSSE.NSEP.9022.36.2025.KW o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), dalej u.p.e.a., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Z akt sprawy wynika, że w związku z nieszczepieniem dziecka – W. P., urodzonego [...] grudnia 2017 r. PPIS w Zduńskiej Woli skierował do ojca dziecka R. P. pismo, w którym stwierdził niewykonanie obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnych przeciw: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce oraz zobowiązał do stawienia się w punkcie szczepień w celu uzupełnienia obowiązkowych szczepień lub przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego istnienie przeciwskazań do ich wykonania. Poinformował także, że w przypadku dalszego uchylania się od ww. obowiązku zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Następnie upomnieniem z 22 października 2024 r., doręczonym 24 października 2024r. organ wezwał ojca dziecka – R. P. do wykonania obowiązku zgłoszenia się z dzieckiem do podmiotu leczniczego w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia.
W związku z niewyrażeniem zgody na wykonanie obowiązkowych szczepień ochronnych, PPIS w Zduńskiej Woli wystawił 14 stycznia 2025 r. tytuł wykonawczy o nr [...] zobowiązując stronę do poddania dziecka zaległym obowiązkowym szczepieniom ochronnym i wystąpił do ŁPWIS w Łodzi, jako organu egzekucyjnego z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z 27 lutego 2025 r. ŁPWIS w Łodzi nałożył na R. P. grzywnę w wysokości 2700 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka, wynikającego z tytułu wykonawczego z 14 stycznia 2025 r.
W piśmie z 10 marca 2025 r. strona zgłosiła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, tj. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 924 ze zm.), dalej u.z.z.ch.z., brak wymagalności obowiązku, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. (tj. niewłaściwe podana podstawa prawa obowiązku o charakterze niepieniężnym i brak wskazania podstawy prawnej prowadzonej egzekucji). W oparciu o postawione zarzuty strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości. Powyższe pismo nie zostało podpisane przez skarżącego.
Postanowieniem nr 9/2025 z 29 kwietnia 2025 r. PPIS w Zduńskiej Woli oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, w którym zarzucając m.in. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 33 § 2 u.p.e.a. wniósł o uwzględnienie w całości zgłoszonych zarzutów.
Wskazanym na wstępie postanowieniem z 9 czerwca 2025 r. ŁPWIS w Łodzi utrzymał zaskarżone w postanowienie w mocy wskazując, że obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest obowiązkiem prawnym wynikającym z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi ( Dz. U. z 2023 r poz. 184 ze zm.), od którego zwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia. W aktach sprawy brak jest informacji o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania obowiązkowych szczepień dziecka, czy ich odroczeniu. ŁPWIS podkreślił, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania u dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka. Skarżący został zgłoszony przez podmiot leczniczy do wierzyciela, jako osoba odmawiająca wykonywania ochronnych szczepień dziecka, a zatem wierzyciel posiadał dowody wskazujące na to, że zobowiązany nie wykonuje obowiązku szczepień i nie ma zamiaru poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Dziecko bowiem urodzone [...] grudnia 2017 r., będąc aktualnie w siódmym roku życia nie zostało zaszczepione przeciw dziewięciu chorobom zakaźnym, którym można zapobiegać poprzez szczepienia ochronne. Każda z tych chorób zakaźnych może u dzieci mieć ciężki przebieg i prowadzić do stałych następstw zdrowotnych, a nawet zgonu.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego zaskarżając w całości postanowienie ŁPWIS w Łodzi z 9 czerwca 2025 r. zarzucił naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
1.art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.ch.z. w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez wprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień w rozporządzeniu Ministra Zdrowia pomimo, że zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również prowadzenie egzekucji pomimo, że obowiązek wygasł,
2.art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.ch.z. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego pomimo, że rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej,
3.art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,
4.art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia PPIS w Zduńskiej Woli i umorzenie postępowania egzekucyjnego, rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę ŁPWIS w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów, niż zostały w niej podniesione.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem działania organu administracji publicznej, a nie tylko zgodność z przepisami, których naruszenie zarzucono w skardze. Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie, niezależnie od treści zarzutów i wniosków sformułowanych w skardze, Sąd z urzędu stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 9 czerwca 2025 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zduńskiej Woli z 29 kwietnia 2025 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, ponieważ organy dopuściły się rażącego naruszenia przepisów postępowania polegającego na rozpoznaniu podania (tj. zarzutów), które nie zostało podpisane przez skarżącego.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Stosownie do treści art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej:
1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy,
2) w postępowaniu egzekucyjnym
- przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio.
W myśl art. 63 § 1 k.p.a., podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. Podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej, i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych (art. 63 § 2 k.p.a.) Podanie wniesione na piśmie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu (art. 64 § 3 k.p.a.).
Natomiast zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że w przypadku wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące m.in. sposobu wniesienia i treści podania (art. 63 k.p.a.) oraz braków formalnych podania (art. 64 § 2 k.p.a.).
Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej powinny zatem nie tylko określać istotę i zakres żądania stosownie do art. 33 u.p.e.a., ale również zawierać elementy określone w art. 63 k.p.a., tj. wskazanie osoby, od której pochodzą, adres i podpis.
W przypadku podania wniesionego na piśmie, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, przez podpisanie podania należy rozumieć własnoręczne umieszczenie podpisu przez wnoszącego pismo pod jego treścią. Podanie niespełniające powyższego wymogu dotknięte jest brakiem formalnym, który powinien być usunięty w trybie art. 64 § 2 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie pismo skarżącego z 10 marca 2025 r., w którym zgłosił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej nie zostało przez skarżącego podpisane. Obowiązkiem organu w tej sytuacji było wezwanie strony w trybie art. 64 § 2 k.p.a., do usunięcia braków formalnych pisma przez jego podpisanie, w wyznaczonym terminie, nie krótszym, niż siedem dni z pouczeniem, że nieusunięcie wskazanego braku formalnego w terminie spowoduje pozostawienia pisma bez rozpoznania.
Tymczasem, jak wynika z akt sprawy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Zduńskiej Woli nie dostrzegł braku podpisu pod pismem z 10 marca 2025 r., nie wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych pisma lecz rozpoznał zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej i wydał postanowienie z 29 kwietnia 2025 r. o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Oznacza to, że organ rozpoznał merytorycznie pismo, które w istocie nie zostało skutecznie wniesione. Uchybienia tego nie dostrzegł także organ odwoławczy, który rozpoznał wniesione przez stronę zażalenie i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zduńskiej Woli z 29 kwietnia 2025 r.
Prowadzenie postępowania, bez wezwania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braku formalnego podania poprzez jego podpisanie, czy też bez wezwania do usunięcia innych braków formalnych, którymi obarczone jest pismo inicjujące postępowanie, oznacza wadliwość postępowania w postaci kwalifikowanej. Zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. Rozpoznanie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, które nie zostały podpisane przez stronę, prowadzi do sytuacji działania przez organ z urzędu, co narusza zasadę skargowości wyrażoną w art. 61 § 2 k.p.a. w zw. z art. 33 u.p.e.a. i tym samym wydania przez organy rozstrzygnięć z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wobec powyższego, zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie rozpoznanie przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zduńskiej Woli zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej zawartych w piśmie z 10 marca 2025 r., które nie zostały przez skarżącego podpisane powoduje, że zarówno postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zduńskiej Woli z 29 kwietnia 2025 r., jak i postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 9 czerwca 2025 r., wydane w wyniku rozpatrzenia zażalenia od postanowienia organu pierwszej instancji, dotknięte są wadą nieważności.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Zduńskiej Woli z 29 kwietnia 2025 r. O kosztach postępowania w kwocie 597 zł, na które składają się: wpis sądowy od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).
Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny uwzględnić przedstawione powyżej rozważania i podjąć czynności zmierzające do usunięcia braku formalnego pisma zawierającego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
ds