III SA/Łd 568/20

III SA/Łd 568/20 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2020-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Kowalska
Monika Krzyżaniak
Symbol z opisem
6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne
Oświata
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1148
art. 158. ust. 3, 4,5,6,7,8
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Dnia 30 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , Asesor WSA Małgorzata Kowalska, , po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.Ś. na postanowienie Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w R. na rzecz skarżącej A.Ś. kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Szkoły Podstawowej im. [...] w R. po rozpatrzeniu odwołania A. Ś. od rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej działającej przy Szkole Podstawowej im. [...] w R. z dnia [...] r. o odmowie przyjęcia M. Ś. do ww. Szkoły na rok szkolny 2020/2021, na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
9 marca 2020 r. A. Ś. i M. Ś. złożyli do Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w R. wniosek o przyjęcie M. Ś. do pierwszej klasy szkoły podstawowej w roku szkolnym 2020/2021.
Komisja Rekrutacyjna działająca przy Szkole Podstawowej im. [...] w R. w rozstrzygnięciu z [...] r. odmówiła przyjęcia dziecka do szkoły.
W odpowiedzi na wniosek z 28 kwietnia 2020 r., Dyrektor Szkoły Podstawowej im. [...] w R. przesłała pismo, które zostało doręczone skarżącej 5 maja 2020 r. W piśmie tym Dyrektor Szkoły Podstawowej im. [...] w R. poinformowała skarżącą, że w związku z przyznaniem przez organ prowadzący jednej klasy pierwszej na rok szkolny 2020/2021, Komisja Rekrutacyjna działając na podstawie art. 133 ustawy - Prawo oświatowe w pierwszej kolejności zakwalifikowała dzieci zamieszkałe w obwodzie szkoły, tj. Ż., P., R. i K. oraz dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności (łącznie 25 osób). Podała, że szkoła nie dysponuje większą ilością wolnych miejsc, stąd osoby, które znalazły się na liście niezakwalifikowanych nie mogą zostać przyjęte.
A. Ś. złożyła odwołanie od ww. rozstrzygnięcia z [...] r. Odwołanie zostało opatrzone datą "30 maja 2020 r.", a wpłynęło do szkoły w dniu 3 czerwca 2020 r. Odwołanie zostało nadane 1 czerwca 2020 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu strona zarzuciła naruszenie:
- art. 158 ustawy - Prawo oświatowe w zw. z § 11b rozporządzenia z dnia 20 marca 2020r. Ministra Edukacji Narodowej w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r., poz. 493) w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez niepodanie wyników postępowania rekrutacyjnego do publicznej wiadomości, tj. list zawierających imiona i nazwiska kandydatów przyjętych i nieprzyjętych oraz liczby punktów;
- art. 158 ustawy - Prawo oświatowe w zw. z art. 107, art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez brak pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia od przedmiotowego rozstrzygnięcia;
- art. 133 ustawy - Prawo oświatowe w zw. z art. 6 i art. 7 k.p.a poprzez nieprzyjęcie do szkoły dzieci zamieszkałych w obwodzie Szkoły Podstawowej w R., pomimo stosownych oświadczeń złożonych przez rodziców, a przyjęcie do szkoły dzieci zamieszkujących poza obwodem;
- art. 154 ust. 3 ustawy - Prawo oświatowe poprzez wskazanie przez organ l instancji kryteriów branych pod uwagę w postępowaniu rekrutacyjnym zawartych w zarządzeniu Nr [...] Burmistrza K. z dnia [...] r., które dotyczą roku szkolnego 2019/2020;
- § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli z dnia 17 marca 2017 r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 649) w zw. z § 17 Statutu Szkoły Podstawowej w R. poprzez niezastosowanie się do przepisów prawa powszechnie obowiązującego w zakresie maksymalnej liczby uczniów w oddziale i oddziale integracyjnym;
- art. 131 ustawy - Prawo oświatowe w zw. z art. 32 Konstytucji RP poprzez zastosowanie faktycznego kryterium postępowania rekrutacyjnego polegającego na uzależnieniu przyjęcia uczniów do Szkoły Podstawowej w R. od ilości uczniów przyjętych do Szkoły Podstawowej nr 1 w K..
W oparciu o postawione zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i orzeczenie o przyjęciu M. Ś. do Szkoły Podstawowej im. [...] w R. na rok szkolny 2020/2021.
W uzasadnieniu strona podniosła, że nie zgadza z rozstrzygnięciem organu I instancji z uwagi na brak jawności i przejrzystości postępowania rekrutacyjnego, jak również wobec przyjęcia pozanormatywnego kryterium rekrutacji uczniów do Szkoły Podstawowej w R.. Podniosła, że Komisja Rekrutacyjna działająca przy Szkole Podstawowej w R. nie podała wyników postępowania rekrutacyjnego do publicznej wiadomości ani poprzez wywieszenie list z imionami i nazwiskami kandydatów przyjętych i nieprzyjętych oraz liczbą uzyskanych punktów w budynku szkoły, ani jak to wynika z przepisów prawa, na stronie internetowej. Tymczasem interpretacja cyt. powyżej ustawy jest jasna: "w związku z obecną sytuacją epidemiczną - zgodnie z nowymi przepisami wydanymi na podstawie specustawy w sprawie koronawirusa - wyniki postępowania rekrutacyjnego w formie list kandydatów, o których mowa w art. 158 ust. 1 i 3 Prawa oświatowego, podaje się do publicznej wiadomości, także na stronach internetowych tych jednostek.
Wskazane powyżej uchybienie przepisom postępowania miało wpływ na wynik postępowania rekrutacyjnego, było przejawem, które zostało przeprowadzone w sposób wadliwy i spowodowało nierówne traktowanie kandydatów na uczniów w Szkole Podstawowej w R..
Brak pouczenia, czy i w jakim trybie służy od rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej przy Szkole Podstawowej w R. odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania jest, jak podkreśliła skarżąca kolejnym istotnym naruszeniem przepisów procedury, które bezwzględnie miało wpływ na wynik postępowania rekrutacyjnego i narusza zasady określone w przepisach k.p.a.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Szkoły Podstawowej im. [...] w R. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej z [...] r. o odmowie przyjęcia M. Ś. do szkoły na rok szkolny 2020/2021.
W uzasadnieniu organ wskazał, że odwołanie zostało złożone w dniu 3 czerwca 2020 r. Mając natomiast na uwadze datę doręczenia uzasadnienia rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej, tj. w dniu 5 maja 2020 r., złożenie odwołania w dniu 2 czerwca 2020 r., nastąpiło z przekroczeniem 7 - dniowego ustawowego terminu określonego w treści art. 158 ust. 8 ustawy - Prawo oświatowe, co obligowało organ odwoławczy zgodnie z art. 134 k.p.a. do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie zostało doręczone stronie 10 czerwca 2020 r.
W skardze A. Ś. działająca w imieniu małoletniej M. Ś. powyższemu postanowieniu zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na ustaleniu, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, pomimo że organ administracji nigdy, w żaden sposób nie dokonał pouczenia strony o jakichkolwiek terminach i rygorach wniesienia odwołania, jednocześnie stosując te rygory na szkodę skarżącej wbrew regułą art. 158 ust. 8 ustawy Prawo oświatowe w związku z art. 9, art. 107 i 112 k.p.a.,
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie przez organ administracyjny, że termin do wniesienia przez stronę odwołania rozpoczął bieg wraz z doręczeniem uzasadnienia Komisji Rekrutacyjnej, podczas gdy brak było w nim stosownego pouczenia strony, a nadto w tym okresie uległy zawieszeniu ex lege terminy administracyjne, co stało w sprzeczności z art. 158 ust. 8 u.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a.,
3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez działanie przez organ administracji wbrew zasadom ogólnym postępowania administracyjnego, pozbawiając stronę jej podstawowych uprawnień i działanie na szkodę skarżącej przez liczne uchybienia przepisom postępowania mające doprowadzić do pożądanego przez organ rozstrzygnięcia sprawy przez niewydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, przez naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 15, art. 77 i art. 107 k.p.a.
Strona wskazała ponadto, że z uwagi na treść przepisów ustawy o COVID, które w omawianym okresie z mocy prawa zawieszały biegu terminów prawa administracyjnego i postępowania administracyjnego, termin do wniesienia odwołania w tej sprawie rozpoczął swój bieg gdy zostały uchylone stosowne przepisy specustawy. Organ administracyjny działał wbrew przepisom prawa i zasadom postępowania administracyjnego.
W załączeniu do skargi skarżąca przedstawiła m.in. print screen ze strony internetowej listy kandydatów przyjętych i nieprzyjętych do klasy pierwszej na rok szkolny 2020/21 w Szkole Podstawowej im. [...] w R. zakodowany numerami wniosków oraz kopię zdjęcia wywieszonej na budynku szkoły listy kandydatów przyjętych i nieprzyjętych zawierającej imiona i nazwiska uczniów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W dniu 27 listopada 2020 r. pocztą elektroniczną wpłynęło do Sądu Zarządzenie nr [...] z [...] r. Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w R. w sprawie powołania Komisji Rekrutacyjnej i terminów składania zgłoszeń do zapisu dzieci do klas I oraz Protokół nr 1 z posiedzenia Komisji Rekrutacyjnej z [...] r. w sprawie zasad rekrutacji do klas pierwszych Szkoły Podstawowej w R. na rok szkolny 2020/2021 wraz z załącznikami, tj. listą dzieci zakwalifikowanych w postępowaniu kwalifikacyjnym do klas pierwszych w Szkole Podstawowej im. [...] w R. na rok szkolny 2020/2021, listą dzieci niezakwalifikowanych oraz listą kandydatów spoza obwodu Szkoły Podstawowej w R. wraz z ilością punktów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie wskazać należy, że sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym bez przeprowadzenia rozprawy i udziału stron, stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w stopniu uzasadniającym konieczność jego uchylenia.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w R. z dnia [...] r. stwierdzające w oparciu o art. 134 k.p.a. uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania od rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej działającej przy Szkole Podstawowej im. [...] w R. z dnia [...] r. o odmowie przyjęcia M. Ś. do szkoły na rok szkolny 2020/2021.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że regulacja ustanowiona w art. 134 k.p.a. wyznacza zakres postępowania organu odwoławczego, określanego mianem wstępnego, rozpoczynającego działania organu wyższego stopnia od badania zaistnienia formalnych przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy dany środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak wystąpienia formalnych przesłanek odwołania, to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie dwuinstancyjne. Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi automatycznie prawo i jednocześnie obowiązek organu odwoławczego zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Ten etap nazywany jest w literaturze przedmiotu postępowaniem rozpoznawczym, podczas którego przeprowadzane jest postępowanie wyjaśniające, co do merytorycznych aspektów sprawy. Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 738/19, LEX nr 2748549).
Przystępując do rozważań w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że w aktach sprawy nie ma dokumentu w postaci rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej o odmowie przyjęcia córki skarżącej do Szkoły Podstawowej im. [...] w R..
Postępowanie rekrutacyjne do publicznych przedszkoli, publicznych szkół i innych publicznych placówek oświatowo - wychowawczych zostało uregulowane w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1148 ze zm.) w Rozdziale 6 zatytułowanym "Przyjmowanie do publicznych przedszkoli, publicznych innych form wychowania przedszkolnego, publicznych szkół i publicznych placówek". Procedura rekrutacji do pierwszej klasy publicznej szkoły podstawowej rozpoczyna się na podstawie zgłoszenia, o którym mowa w art. 133 ust. 1 ustawy. Niezbędne elementy zgłoszenia, o którym mowa w art. 133 ust. 1 ustawy zostały określone w art. 151 ustawy. Ponadto stosownie do treści art. 151 ustawy, organ prowadzący publiczne przedszkola, oddziały przedszkolne w publicznych szkołach podstawowych, publiczne inne formy wychowania przedszkolnego, publiczne szkoły lub publiczne placówki może określić wzór wniosku lub zgłoszenia, o których mowa w art. 150 i art. 151.
Zgodnie z art. 157 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, postępowanie rekrutacyjne do publicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w publicznych szkołach podstawowych, publicznych innych form wychowania przedszkolnego, publicznych szkół i publicznych placówek przeprowadza komisja rekrutacyjna powołana przez dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki. Dyrektor wyznacza przewodniczącego komisji rekrutacyjnej. Stosownie do treści art. 157 ust. 2 ustawy, do zadań komisji rekrutacyjnej należy w szczególności:
1) ustalenie wyników postępowania rekrutacyjnego i podanie do publicznej wiadomości listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych, o której mowa w art. 158 ust. 1;
2) ustalenie i podanie do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, o której mowa w art. 158 ust. 3;
3) przeprowadzenie sprawdzianu uzdolnień kierunkowych, prób sprawności fizycznej, sprawdzianu predyspozycji językowych, sprawdzianu kompetencji językowych, badania przydatności, sprawdzianu uzdolnień lub predyspozycji przydatnych w danym zawodzie, egzaminu wstępnego lub badania uzdolnień kierunkowych - w przypadkach, o których mowa w art. 134 ust. 5, art. 135 ust. 7, art. 136 ust. 2, art. 137 ust. 1 pkt 3, art. 138 ust. 1 i 4, art. 139 ust. 1 pkt 2, art. 140 ust. 1 i 2, art. 142 ust. 4, art. 143 ust. 1 pkt 4 i art. 144 ust. 2;
4) przeprowadzenie rozmowy kwalifikacyjnej, o której mowa w art. 141 ust. 6;
5) sporządzenie protokołu postępowania rekrutacyjnego.
Zdaniem sądu, na gruncie rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie miały zadania komisji rekrutacyjnej określone w cyt. powyżej art. 157 pkt 1, 2 i 5 ustawy - Prawo oświatowe. Ustawodawca w przepisach tych wymienia, że do zadań komisji rekrutacyjnej należy w szczególności: ustalenie wyników postępowania rekrutacyjnego i podanie do publicznej wiadomości listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych, o której mowa w art. 158 ust. 1; ustalenie i podanie do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, o której mowa w art. 158 ust. 3; sporządzenie protokołu postępowania rekrutacyjnego.
Zgodnie z art. 158 ust. 1 ustawy, wyniki postępowania rekrutacyjnego podaje się do publicznej wiadomości w formie listy kandydatów zakwalifikowanych i kandydatów niezakwalifikowanych, zawierającej imiona i nazwiska kandydatów oraz informację o zakwalifikowaniu albo niezakwalifikowaniu kandydata do danej publicznej szkoły podstawowej. Realizacja powyższego zadania należy do komisji rekrutacyjnej. Na tym etapie postępowania badane jest spełnienie wymogów formalnych.
Stosownie do treści art. 158 ust. 2 ustawy, komisja rekrutacyjna przyjmuje kandydata do danej publicznej szkoły podstawowej, jeżeli w wyniku postępowania rekrutacyjnego kandydat został zakwalifikowany oraz złożył wymagane dokumenty. Stanowisko o przyjęciu bądź nieprzyjęciu kandydata jest decyzją komisji rekrutacyjnej, która jest organem kolegialnym. Komisje rekrutacyjne nie tylko zatem kolegialnie prowadzą postępowanie rekrutacyjne, ale także w sposób kolegialny wypracowują i wydają stosowne decyzje, które powinny być podpisane w pełnym składzie. Skoro bowiem komisja rekrutacyjna jest organem kolegialnym, w decyzji przez nią wydawanej powinny zostać wymienione imiona i nazwiska wraz z podpisami wszystkich członków komisji, którzy podejmowali rozstrzygnięcie. Wydanie decyzji o nieprzyjęciu kandydata do szkoły następuje z chwilą podania do publicznej wiadomości przez całą komisję rekrutacyjną listy kandydatów nieprzyjętych do danej publicznej szkoły podstawowej (art. 158 ust. 3 ustawy). Z powyższego przepisu wynika, że podanie list osób przyjętych i nieprzyjętych do publicznej szkoły podstawowej do publicznej wiadomości jest momentem wydania przez komisję rekrutacyjną decyzji. Dzień podania do publicznej wiadomości listy, o której mowa w ust. 3, jest określany w formie adnotacji umieszczonej na tej liście, opatrzonej podpisem przewodniczącego komisji rekrutacyjnej (art. 158 ust. 5 ustawy).
Stanowisko o tym, że podanie do publicznej wiadomości listy kandydatów nieprzyjętych jest decyzją administracyjną wynika z art. 158 ust. 6 ustawy - Prawo oświatowe. Przepis ten stanowi, że w terminie 7 dni od dnia podania do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wystąpić do komisji rekrutacyjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia kandydata do danej szkoły. Natomiast na podstawie art. 158 ust. 7 tej ustawy, organ ma obowiązek sporządzić uzasadnienie w terminie 5 dni od dnia wystąpienia przez rodzica kandydata lub kandydata pełnoletniego z wnioskiem, o którym mowa w ust. 6. Uzasadnienie zawiera przyczyny odmowy przyjęcia, w tym najniższą liczbę punktów, która uprawniała do przyjęcia, oraz liczbę punktów, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym. Uzasadnienie jest integralną częścią decyzji, dlatego powinno być podpisane przez wszystkich członków organu kolegialnego - komisji rekrutacyjnej.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że rozstrzygnięcia wydawane w postępowaniu rekrutacyjnym do przedszkoli, publicznej szkoły lub innej publicznej placówki oświatowo - wychowawczej są decyzjami administracyjnymi, a w konsekwencji muszą spełniać określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. wymogi prawne określone dla decyzji administracyjnych, zwłaszcza w zakresie konieczności odniesienia się w ich treści do stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy oraz przedstawienia motywów przemawiających za podjęciem (wyborem) określonego rozstrzygnięcia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 października 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 800/17, LEX nr 2400085; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Po 502/19, LEX nr 2772703 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 1 października 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 656/19, LEX nr 2744606).
Należy wskazać, że decyzją administracyjną jest jednostronny akt, podjęty przez organ administracji publicznej, w konkretnej sprawie administracyjnej, skierowany do indywidualnie oznaczonego podmiotu, z którym nie wiąże organu więź organizacyjna lub służbowa, a rozstrzygający o prawach i obowiązkach tego podmiotu na podstawie powszechnie obowiązującej normy prawnej (tak: K. Celińska-Grzegorczyk, R. Hauser, W. Sawczyn, A. Skoczylas, Postępowanie administracyjne, sądowoadministracyjne i egzekucyjne, LexisNexis Warszawa 2011, s. 87–88). Ponadto istnieje domniemanie załatwienia sprawy w formie decyzji administracyjnej, gdyż obywatel ma prawo do tego, by jego oparte na prawie materialnym roszczenia i wnioski były rozpatrywane w ramach przewidzianej procedury. Taka wykładnia w zakresie formy działania organu wykonującego administrację publiczną wynika z art. 2 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2005 r., OSK 1185/04, Lex nr 165713).
Sąd wypełniając określony w art. 134 § 1 p.p.s.a. obowiązek zbadania legalności zaskarżonego postanowienia w zakresie wykraczającym poza granice wyznaczone zarzutami skargi podnosi, że w rozpoznawanej sprawie sąd nie mógł ocenić zachowania terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komisji Rekrutacyjnej o nieprzyjęciu do Szkoły Podstawowej im. [...] w R. córki skarżącej, ponieważ w aktach sprawy brak jest takiego rozstrzygnięcia, a zgromadzony materiał dowody świadczy wręcz o tym, że takie rozstrzygnięcie Komisji Rekrutacyjnej w rozumieniu art. 158 ust. 3 ustawy nie zostało wydane.
Z akt sprawy (treści skargi) wynika, że o nieprzyjęciu córki do szkoły skarżąca dowiedziała się z rozmowy telefonicznej. Wystąpiła do Komisji Rekrutacyjnej o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia córki do szkoły. W odpowiedzi otrzymała pismo z 4 maja 2020 r. podpisane przez Dyrektora Szkoły Podstawowej w R. niezawierające pouczenia o środkach odwoławczych. Do skargi skarżąca załączyła print screen ze strony internetowej listy kandydatów przyjętych i nieprzyjętych do klasy pierwszej na rok szkolny 2020/21 w Szkole Podstawowej im. [...] w R. zakodowanych numerami wniosków oraz kopię zdjęcia wywieszonej na budynku szkoły listy kandydatów przyjętych i nieprzyjętych zawierającej imiona i nazwiska uczniów.
W tym miejscu konieczne jest podkreślenie, że organ przesyłając akta sądowi nie dostarczył ani podanej do publicznej wiadomości listy zakwalifikowanych i niezakwalifikowanych kandydatów ani podanej do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i nieprzyjętych do szkoły.
Jak wynika z przesłanej przez skarżącą kopii zdjęcia wywieszonej na budynku szkoły listy kandydatów przyjętych i nieprzyjętych zawierającej imiona i nazwiska uczniów, lista ta nie stanowi decyzji (rozstrzygnięcia), ponieważ obarczona jest istotnymi wadami prawymi. Na liście nie wskazano bowiem członków Komisji Rekrutacyjnej, lista nie została podpisana przez członków Komisji Rekrutacyjnej, brak jest również koniecznego elementu o którym mowa w art. 158 ust. 5 ustawy, a mianowicie adnotacji o dacie podania listy do publicznej wiadomości, umieszczonej na tej liście, opatrzonej podpisem przewodniczącego Komisji Rekrutacyjnej.
Lista została podpisana przez Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w R., który, jak wynika z protokołu nr 1 z posiedzenia Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] r., nie był nawet jej członkiem. Na liście nie została również umieszczona adnotacja o dacie podania jej do publicznej wiadomości, która powinna zostać opatrzona podpisem przewodniczącego komisji rekrutacyjnej. Wobec powyższego nie można także ustalić daty wydania decyzji (rozstrzygnięcia) o odmowie przyjęcia dziecka do szkoły podstawowej.
Uwzględniając powyższe rozważania nie ulega wątpliwości, że to komisja rekrutacyjna jest organem wydającym rozstrzygnięcie, które jest decyzją administracyjną, a nie dyrektor szkoły. Z powyższych regulacji jednoznacznie wynika, że to komisja rekrutacyjna powinna wydać decyzję o nieprzyjęciu kandydata do szkoły poprzez podanie do publicznej wiadomości imiennej listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych do danej publicznej szkoły podstawowej. Na liście powinny zostać wymienione imiona i nazwiska wraz z podpisami wszystkich członków komisji, którzy podejmowali rozstrzygnięcie oraz powinna zostać umieszczona adnotacja opatrzona podpisem przewodniczącego komisji rekrutacyjnej o dacie podania listy do publicznej wiadomości, stanowiąca datę wydania decyzji. W niniejszej sprawie powyższe wymogi nie zostały zachowane.
Następnie w terminie 7 dni od dnia podania do publicznej wiadomości listy kandydatów przyjętych i kandydatów nieprzyjętych, rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wystąpić do komisji rekrutacyjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia odmowy przyjęcia kandydata do danej szkoły publicznej (art. 158 ust. 6 ustawy). Uzasadnienie sporządza się w terminie 5 dni od dnia wystąpienia przez rodzica kandydata lub kandydata pełnoletniego z wnioskiem, o którym mowa w ust. 6. Uzasadnienie zawiera przyczyny odmowy przyjęcia, w tym najniższą liczbę punktów, która uprawniała do przyjęcia oraz liczbę punktów, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym (art. 158 ust. 7 ustawy).
Rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wnieść do dyrektora publicznej szkoły odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, w terminie 7 dni od dnia otrzymania uzasadnienia (art. 158 ust. 8 ustawy). Dyrektor publicznej szkoły rozpatruje odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, o którym mowa w ust. 8, w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania. Na rozstrzygnięcie dyrektora publicznej szkoły służy skarga do sądu administracyjnego (art. 158 ust. 9 ustawy).
Jak wynika z akt sprawy 28 kwietnia 2020 r. skarżąca wystąpiła do komisji rekrutacyjnej z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia decyzji o odmowie przyjęcia syna do szkoły. W odpowiedzi na złożony wniosek, Dyrektor Szkoły Podstawowej im. [...] w R. w piśmie z 4 maja 2020 r. poinformowała skarżącą, że w związku z przyznaniem przez organ prowadzący jednej klasy pierwszej na rok szkolny 2020/2021, Komisja Rekrutacyjna działając na podstawie art. 133 ustawy - Prawo oświatowe w pierwszej kolejności zakwalifikowała dzieci zamieszkałe w obwodzie szkoły, tj. Ż., P., R. i K. oraz dziecko z orzeczeniem o niepełnosprawności (łącznie 25 osób). Podała, że szkoła nie dysponuje większą ilością wolnych miejsc, stąd osoby, które znalazły się na liście niezakwalifikowanych nie mogą zostać przyjęte.
Powyższe pismo nie mogło stanowić uzasadnienia decyzji o odmowie przyjęcia kandydata do szkoły, o którym mowa w art. 158 ust. 6 ustawy, o które wystąpiła skarżąca, ponieważ, jak wykazano wyżej, przede wszystkim decyzja taka nie została wydana. Również w świetle art. 158 ust. 6 ustawy to komisja rekrutacyjna (a nie dyrektor), posiada kompetencje do sporządzenia uzasadnienia swojej decyzji o nieprzyjęciu kandydata do szkoły publicznej. Uzasadnienie decyzji powinno zawierać przyczyny odmowy przyjęcia, w tym najniższą liczbę punktów, która uprawniała do przyjęcia oraz liczbę punktów, którą kandydat uzyskał w postępowaniu rekrutacyjnym (art. 158 ust. 7 ustawy) i powinno być podpisane przez wszystkich członków komisji rekrutacyjnej. Użyty przez ustawodawcę w powyższym przepisie zwrot "uzasadnienie zawiera przyczynę odmowy" nakazuje wyjaśnić, jakie względy zadecydowały o niezakwalifikowaniu dziecka do szkoły. Podanie przyczyn odmowy wymaga wskazania, jakich kryteriów oceny kandydat nie spełnia wraz z odniesieniem do zastosowanej punktacji konkursowej.
Prawidłowe sporządzenie i podpisanie decyzji i jej uzasadnienia ma zasadnicze znaczenie dla strony postępowania, bowiem jak stanowi art. 158 ust. 8 ustawy, rodzic kandydata lub kandydat pełnoletni może wnieść do dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub publicznej placówki odwołanie od rozstrzygnięcia komisji rekrutacyjnej, w terminie 7 dni od dnia otrzymania uzasadnienia. Zatem dopiero otrzymanie legalnego, tj. sporządzonego przez kompetentny organ i podpisanego przez wszystkich członków komisji rekrutacyjnej uzasadnienia decyzji o nieprzyjęciu kandydata do szkoły otwiera bieg terminu na wniesienie odwołania.
W przedmiotowej sprawie wady prawne list kandydatów nieprzyjętych do szkoły (omówione powyżej) oraz brak uzasadnienia decyzji o nieprzyjęciu kandydata do szkoły, sporządzonego i podpisanego przez kompetentną komisję rekrutacyjną w konsekwencji skutkuje uznaniem wadliwości zaskarżonego postanowienia. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie znajduje uzasadnienia stwierdzenie zawarte w sentencji zaskarżonego postanowienia, że zostało ono wydane "po rozpatrzeniu odwołania A. Ś. od "rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej działającej przy Szkole Podstawowej im. [...] w R. z dnia [...] r. o odmowie przyjęcia M. Ś. do ww. Szkoły na rok szkolny 2020/2021". Nie znajduje również oparcia w nadesłanych przez organ dokumentach zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzenie, że "Komisja Rekrutacyjna w rozstrzygnięciu z dnia [...]r. odmówiła przyjęcia dziecka do szkoły. W odpowiedzi na wniosek z dnia 28 kwietnia 2020 r. Komisja Rekrutacyjna sporządziła uzasadnienie powyższego rozstrzygnięcia, które zostało doręczone Pani A. Ś. w dniu 5 maja 2020 r.".
Jak wykazano wyżej takiego rozstrzygnięcia oraz uzasadnienia Komisji Rekrutacyjnej brak jest w aktach sprawy.
W toku postępowania sądowego Dyrektor przedstawił jedynie kopię protokołu nr 1 z posiedzenia Komisji Rekrutacyjnej z dnia [...] r. w sprawie zasad rekrutacji do klas pierwszych Szkoły Podstawowej w R. na rok szkolny 2020/2021 wraz z załącznikami, tj. listą dzieci zakwalifikowanych w postępowaniu kwalifikacyjnym do klas pierwszych w Szkole Podstawowej im. [...] w R. na rok szkolny 2020/2021, listą dzieci niezakwalifikowanych oraz listą kandydatów spoza obwodu Szkoły Podstawowej w R. wraz z ilością punktów. Podkreślenia wymaga, że również te listy nie zostały podpisane przez wszystkich członków Komisji Rekrutacyjnej, a jedynie przez jej przewodniczącego.
Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 134 k.p.a., w zw. z art. 158 ust. 1, 3, 5, 7 ustawy Prawo oświatowe, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Skoro bowiem w niniejszej sprawie nie została wydana decyzja (rozstrzygnięcie) o nieprzyjęciu do Szkoły Podstawowej im. J. T. w R. córki skarżącej i akt taki nie funkcjonuje w obrocie prawnym, to niewątpliwie nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania, co oznacza, że strona nie mogła mu uchybić. Tym samym organ odwoławczy nie był uprawniony do wydania zaskarżonego postanowienia.
Podkreślić także trzeba, że skarżąca nigdy nie otrzymała informacji o możliwości i środkach zaskarżenia stanowiska w przedmiocie nieprzyjęcia jej syna do szkoły. Stanowi to naruszenie nie tylko art. 107 § 1 k.p.a. w zakresie braku koniecznego elementu rozstrzygnięcia w postaci pouczenia o środkach odwoławczych, ale również istotne naruszenie art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wprawdzie uwadze sądu nie uszło, że skarżąca sama zatytułowała swoje pismo z dnia 30 maja 2020 r. jako "odwołanie od rozstrzygnięcia Komisji Rekrutacyjnej", to jednak należy mieć na uwadze, że skarżąca działała bez profesjonalnego pełnomocnika i już w uzasadnieniu odwołania podnosiła naruszenie art. 158 ustawy - Prawo oświatowe w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez niepodanie wyników postępowania rekrutacyjnego do publicznej wiadomości, tj. list zawierających imiona i nazwiska kandydatów przyjętych i nieprzyjętych oraz liczby punktów oraz naruszenie art. 107, art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez brak pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia od przedmiotowego rozstrzygnięcia.
Istotne znaczenie w sprawie ma również okoliczność, że pomimo faktu, iż pismo Dyrektora Szkoły Podstawowej w R. z dnia 4 maja 2020 r. (od doręczenia, którego organ odwoławczy ustalał zachowanie terminu do wniesienia odwołania) nie spełniało przesłanek z art. 158 ust. 7 ustawy i zostało wydane przez nieuprawniony organ, to skarżąca nie uchybiła terminowi do jego wniesienia. Pismo zostało doręczone skarżącej 5 maja 2020 r. Z dniem 16 maja 2020 r. weszła w życie (z wyjątkami) ustawa z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875), która w art. 46 pkt 20 uchyliła art. 15 zzr i art. 15 zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374,567,568 i 659) (dalej ustawa COVID) . Przepis art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy COVID stanowił, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych, w tym sądowoadministracyjnych, nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Przepis art. 15zzs został dodany do ustawy COVID mocą art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568). Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. została opublikowana w Dzienniku Ustaw z dnia 31 marca 2020 r. i zgodnie z art. 101 z tym dniem weszła w życie (z wyjątkami niedotyczącymi art. 1 pkt 14 w zakresie dodanego art. 15zzs). Zgodnie jednak z art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) art. 15zzs powołanej ustawy z dnia 2 marca 2020 r. został uchylony. W art. 68 ust. 7 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zastrzeżono, że terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy zmienianej w art. 46, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzs tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. została opublikowana w Dzienniku Ustaw z dnia 15 maja 2020 r. i zgodnie z art. 76 (z wyjątkami niedotyczącymi art. 46 pkt 20) weszła w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, tj. 16 maja 2020 r. W ocenie Sądu należało przyjąć, że termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg 24 maja 2020 r. i upłynął 30 maja 2020r., ale 30 maja 2020 r. to sobota. Zgodnie zatem z art. 57 § 4 k.p.a., jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Termin do wniesienia odwołania upłynął 1 czerwca 2020 r. (poniedziałek), a skarżąca nadała odwołanie 1 czerwca 2020 r., zatem z zachowaniem terminu do jego wniesienia (k. 8 akt sądowych - potwierdzenie nadania). Stosownie do treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Sąd zwraca uwagę, że przy obliczaniu początku terminu należy brać pod uwagę datę nadania pisma za pośrednictwem operatora pocztowego, z kolei data złożenia pisma w organie ma jedynie wpływ na rozpoczęcie jego biegu przy osobistym złożeniu pisma w siedzibie organu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nadała odwołanie za pośrednictwem Poczty Polskiej 1 czerwca 2020 r., czyli w terminie, zatem również z tej przyczyny nie można było przyjąć, że uchybiła terminowi do jego wniesienia. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.
eg