III SA/Łd 563/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 stycznia 2025 r., która utrzymała w mocy decyzję z 5 listopada 2024 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 46 813,08 zł. Należności te wynikały z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania po zmarłym synu na jego matkę, M. F. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 KPA, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kluczowe zarzuty sądu dotyczyły niewystarczającego wyjaśnienia przez ZUS kwestii przedawnienia należności składkowych. Sąd podkreślił, że organ powinien samodzielnie zweryfikować, czy zaległości nie uległy przedawnieniu, co jest warunkiem wstępnym do procedowania w przedmiocie umorzenia. Ponadto, sąd wskazał na potrzebę dokładniejszej analizy sytuacji materialnej i rodzinnej strony, w tym uwzględnienia potencjalnego minimum socjalnego dla czteroosobowego gospodarstwa domowego, jeśli wnuki strony faktycznie pozostają we wspólnym gospodarstwie. ZUS nie zbadał tej kwestii, opierając się na minimum socjalnym dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego. Sąd nakazał organowi ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem powyższych wskazań.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazuje na obowiązek organów rentowych do dokładnego badania kwestii przedawnienia należności składkowych oraz do wnikliwej analizy sytuacji materialnej i rodzinnej strony przy rozpatrywaniu wniosków o umorzenie. Podkreśla znaczenie uwzględniania faktycznej liczby członków gospodarstwa domowego przy ustalaniu minimum socjalnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji przeniesienia odpowiedzialności za składki po zmarłym na osobę trzecią oraz procedury umorzenia należności przez ZUS.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ rentowy prawidłowo ocenił brak przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek, nie wyjaśniając kwestii przedawnienia i nie analizując wnikliwie sytuacji materialnej i rodzinnej strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy nieprawidłowo ocenił brak przesłanek do umorzenia, ponieważ nie wyjaśnił kwestii przedawnienia i nie dokonał wnikliwej analizy sytuacji materialnej i rodzinnej strony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ZUS naruszył przepisy postępowania, nie wyjaśniając kwestii przedawnienia należności składkowych oraz nie analizując wnikliwie sytuacji materialnej i rodzinnej strony, w tym potencjalnego minimum socjalnego dla czteroosobowego gospodarstwa domowego.
Czy decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek na osobę trzecią może być wydana w odniesieniu do zobowiązań przedawnionych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności na osoby trzecie może dotyczyć wyłącznie zobowiązań nieprzedawnionych. Przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej następuje po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana, z uwzględnieniem przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przerwania i zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 118 § 1 O.p. (stosowanym odpowiednio przez art. 31 u.s.u.s.), nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej.
Przepisy (21)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosując środki określone w ustawie.
u.s.u.s. art. 24 § 5d
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Termin przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego.
O.p. art. 118 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Termin przedawnienia decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.
O.p. art. 118 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Termin przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.
Pomocnicze
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
k.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do działania wnikliwie i zgodnie z prawem.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
u.s.u.s. art. 28 § 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Przesłanki umorzenia należności.
u.s.u.s. art. 28 § 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Szczegółowe przesłanki całkowitej nieściągalności należności.
u.s.u.s. art. 28 § 3a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Przesłanka umorzenia ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną.
u.s.u.s. art. 31
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej.
u.s.u.s. art. 32
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
O.p. art. 70 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przerwanie biegu terminu przedawnienia.
O.p. art. 70 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
O.p. art. 70 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Skutki przerwania biegu terminu przedawnienia.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Szczegółowe zasady umarzania należności składkowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewystarczające wyjaśnienie przez organ kwestii przedawnienia należności składkowych. • Niewłaściwa ocena sytuacji materialnej i rodzinnej strony, w tym nieuwzględnienie potencjalnego minimum socjalnego dla czteroosobowego gospodarstwa domowego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS oparta na braku przesłanek do umorzenia, w tym na stwierdzeniu, że dochody strony przekraczają minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego i że istnieją możliwości wyegzekwowania należności.
Godne uwagi sformułowania
samo tylko stwierdzenie organu, że należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu było niewystarczające, a przy tym nie znajduje ono żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. • niewyjaśnienie kwestii przedawnienia czyni przedwczesnym rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy umorzenia należności strony skarżącej z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia społeczne. • organ powinien rozważyć, czy w sprawie nie zachodzi konieczność przyjęcia kwoty minimum socjalnego dla czteroosobowego gospodarstwa domowego. • Pominięcie tych okoliczności (liczba członków rodziny) może być uznane jako działanie naruszające zasadę zaufania.
Skład orzekający
Katarzyna Ceglarska-Piłat
przewodniczący
Agnieszka Krawczyk
członek
Joanna Wyporska-Frankiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na obowiązek organów rentowych do dokładnego badania kwestii przedawnienia należności składkowych oraz do wnikliwej analizy sytuacji materialnej i rodzinnej strony przy rozpatrywaniu wniosków o umorzenie. Podkreśla znaczenie uwzględniania faktycznej liczby członków gospodarstwa domowego przy ustalaniu minimum socjalnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przeniesienia odpowiedzialności za składki po zmarłym na osobę trzecią oraz procedury umorzenia należności przez ZUS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie formalnych przesłanek (przedawnienie) i dogłębna analiza sytuacji życiowej strony przez organy administracji. Podkreśla, że rutynowe podejście może prowadzić do błędnych decyzji, a sąd administracyjny pełni kluczową rolę w kontroli tych działań.
“ZUS odmówił umorzenia długu, ale sąd wskazał na kluczowe błędy: czy przedawnienie i sytuacja rodzinna zostały przeoczone?”
Dane finansowe
WPS: 46 813,08 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.