III SA/Łd 554/05

III SA/Łd 554/05 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2006-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Janusz Furmanek /przewodniczący sprawozdawca/
Janusz Nowacki
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 15 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Furmanek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA: Janusz Nowacki Asesor WSA: Ewa Alberciak Protokolant Asystent sędziego: Jarosław Szkudlarek po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] Nr [...]; 2/ stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 3 czerwca 2005 r., działający z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], specjalista Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] wystąpił do Starosty [...] o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień w stosunku do M.J., posiadającego uprawnienie do kierowania pojazdami kat. A, B, nr [...], nr druku [...], wydanego w dniu [...] przez Starostę [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż w okresie od dnia 3 sierpnia 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r. M.J. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, otrzymując za ich naruszenie łącznie 25 punktów.
W związku z powyższym wnioskiem Starosta [...], decyzją z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie art. 138 ust. 1 i art. 114 ust. 1 b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515, z późn. zm.), orzekł o zatrzymaniu M.J. prawa jazdy kat. A, B do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje w zakresie prawa jazdy kat. "AB". Jednocześnie decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
W odwołaniu od powyższej decyzji M.J. wskazał, iż w dniu [...] popełnił wykroczenie z art. 87 § l Kodeksu wykroczeń. Nie kwestionując faktu popełnienia tegoż wykroczenia, poddał się dobrowolnie karze w postaci grzywny w wysokości 510 zł oraz 6-cio miesięcznego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego, uważając że sprawa na tym się skończy. Podniósł przy tym, iż nie był poinformowany o dodatkowych konsekwencjach, tzn. punktach karnych, skierowaniu na badania psychologiczne oraz skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje. Nie był także poinformowany o ukaraniu za popełnienie trzech wykroczeń i "odebraniu 20 punktów". Są to dla niego dodatkowe kary pieniężne i psychiczne.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 z późn. zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał m.in., iż z akt wynika bezspornie, że M.J. posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B - prawo jazdy nr [...], wydane na druku serii [...] nr [...] w dniu [...] przez Starostę [...]. Sąd Rejonowy w T. prawomocnym wyrokiem nakazowym z dnia [...], sygn. akt [...], orzekł wobec M.J. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego na okres 6 miesięcy. Przy czym początek biegu kary ustalił na dzień 31 grudnia 2004 r. Ten sam Sąd postanowieniem z dnia [...] zatrzymał skarżącemu prawo jazdy.
W związku z orzeczeniem wskazanego powyżej środka karnego Starosta [...], decyzją ostateczną z dnia [...], wydaną na podstawie art. 182 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, z późn. zm.), cofnął M.J. uprawnienie do kierowania pojazdami kat. A, B na okres 6 miesięcy, tj. do dnia 1 lipca 2005 r. W okresie wykonywania tego środka karnego, działający z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], specjalista Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] wystąpił w dniu 3 czerwca 2005 r. wnioskiem z dnia 30 maja 2005 r. do organu pierwszoinstancyjnego o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień w stosunku do M.J., posiadającego uprawnienie do kierowania pojazdami kat. A, B. Z uzasadnienia tegoż wniosku wynikało, iż skarżący dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów ruchu drogowego i na podstawie ostatecznych wpisów otrzymał w okresie od 3 sierpnia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. 25 punktów karnych, w tym za wykroczenia popełnione w dniu [...] (kierowanie pojazdem mechanicznym w stanie po użyciu alkoholu lub środka podobnie działającego do alkoholu, niezastosowanie się, w celu uniknięcia kontroli, do sygnału osoby uprawnionej do kontroli ruchu drogowego, nakazującego zatrzymanie pojazdu oraz niestosowanie się podczas jazdy do obowiązku używania wymaganych przepisami świateł w okresie od świtu do zmierzchu od l października do ostatniego dnia lutego) łącznie 20 punktów.
W oparciu o powyższe ustalenia organ odwoławczy przyjął, iż w sprawie zachodzą przesłanki z art. 138 ust. l ustawy - Prawo o ruchu drogowym do zatrzymania M.J. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A, B do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje w zakresie posiadanych uprawnień kat. A, B. Jednocześnie organ ten wskazał, iż podniesione przez M.J. w odwołaniu okoliczności związane z popełnieniem wykroczenia w dniu [...] jak i dobrowolnym poddaniem się karze, choć ważne z punktu widzenia skarżącego, w postępowaniu odwoławczym nie mają znaczenia prawnego.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, M.J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze tej, przedstawiając własną ocenę okoliczności związanych z popełnieniem wykroczeń w dniu [...], zakwestionował fakt skierowania go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz na badania psychologiczne przez Komendanta Powiatowego Policji w T. Podniósł przy tym kwestię znaczenia prawnego faktu anulowania mu 1 punktu karnego wobec upływu 1 roku od dnia popełnienia wykroczenia z dnia 3 sierpnia 2004 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., wnosząc o jej oddalenie, wywiodło jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 1 lutego 2006 r. skarżący poparł skargę i wyjaśnił, iż do dnia rozprawy nie otrzymał prawa jazdy. Oświadczył także, iż nie kwestionuje posiadania 25 punktów karnych, ale dowiedział się o tym fakcie z zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane przez skarżącego, które to Sąd, nie będąc związany wnioskami skargi oraz zarzutami w niej zawartymi, zobowiązany był wziąć pod rozwagę z urzędu.
Tym niemniej tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest z punktu widzenia kryterium legalności. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym jak wyżej wskazano związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uwzględnienie skargi skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji może nastąpić zaś tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej "u.p.s.a"/.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym kontekście przede wszystkim podnieść należy, iż organy administracji publicznej, w tym także organy załatwiające sprawy z zakresu Prawa o ruchu drogowym, obowiązuje zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, w następstwie której płynie nakaz podejmowania przez te organy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). Głównym zaś celem każdego postępowania administracyjnego jest dokładne ustalenie okoliczności faktycznych sprawy, ich prawidłowe prawne zakwalifikowanie i wydanie na tej podstawie decyzji administracyjnej, zgodnej z przepisami prawa obowiązującego w dacie jej wydania.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie kwestia dokładnego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy i ich prawidłowego prawnego zakwalifikowania celem wydania na tej podstawie zgodnej z prawem decyzji administracyjnej nasuwa szereg zastrzeżeń.
W tym względzie w pierwszej kolejności wskazać należy, iż z akt administracyjnych wynika, że wyrokiem nakazowym z dnia [...], sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w T. m.in. uznał obwinionego M.J. za winnego dokonania zarzucanego mu czynu (tj. wykroczenia z art. 87 § 1 kw, art. 88 kw, art. 92 § 2 kw) i na podstawie art. 87 § 1 kw wymierzył mu karę 510 złotych grzywny; na podstawie art. 29 § 1 i § 2 kw orzekł zaś wobec tegoż obwinionego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego na okres 6 miesięcy, a na poczet orzeczonego zakazu na podstawie art. 29 § 4 kw zaliczył okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 31 grudnia 2004 roku, wskazany w postanowieniu o zatrzymaniu prawa jazdy wydanym przez Sąd Rejonowy w T. w dniu [...], sygn. akt [...]. Odpis prawomocnego wyroku wpłynął do Starostwa Powiatowego w T. w dniu 17 marca 2005 r.
W związku z tymże wyrokiem celem wykonania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6-ciu miesięcy, tj. od dnia 31 grudnia 2004 r. do dnia 1 lipca 2005 r. decyzją z dnia [...] Nr [...] Starosta [...] orzekł o cofnięciu M.J. uprawnienia kat. A, B prawa jazdy numer [...], druk E [...], wydanego w dniu [...] przez Starostę [...], na okres 6-ciu miesięcy. Decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W dniu zaś 3 czerwca 2005 r., działający z upoważnienia Komendanta Komendy Wojewódzkiej Policji, specjalista Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] wystąpił z wnioskiem do tego organu o "sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdem w ramach posiadanych uprawnień w stosunku do M.J.(...)".
W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, powyższy wniosek wyznaczał przedmiot postępowania pierwszoinstancyjnego prowadzonego przez Starostę [...], który zresztą organ ten określił jako "sprawę skierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje". Jednakże po rozpoznaniu tejże sprawy Starosta [...], decyzją z dnia [...] orzekł o zatrzymaniu prawa jazdy do uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje w zakresie prawa jazdy kat. "AB". Przyjmując przy tym jako podstawę swego rozstrzygnięcia art. 138 ust. 1 oraz art. 114 ust. 1b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 51, z późn. zm.).
Zgodnie z powołanym przez organ orzekający art. 114 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, kreującym w sposób ogólny instytucję kontrolnego sprawdzeniu kwalifikacji i wskazującym krąg podmiotów jej podlegających, kontrolnemu sprawdzeniu tychże kwalifikacji podlega m. in. osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 (ust. 1 pkt 1 lit. b). Rozwinięcie tejże regulacji znajdowało swój wyraz w wydanym na podstawie art. 115 ust. 1 powołanej ustawy rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 150, poz. 1681, ze zm.), obecnie uchylonym w drodze rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 217, poz. 1834, ze zm.). Zgodnie z treścią § 26 ust. 1 aktualnie obowiązującego rozporządzenia, kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, o którym mowa w art. 114 ustawy, przeprowadzane jest w formie egzaminu państwowego na warunkach i trybie określonym w załączniku nr 5 do rozporządzenia. Przy czym egzamin państwowy składający się z egzaminu: 1) teoretycznego i praktycznego – przeprowadzany jest w stosunku do osoby podlegającej sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 2 ustawy, z zastrzeżeniem § 25 ust. 2 pkt 1; 2) teoretycznego lub praktycznego – przeprowadzany jest w stosunku do osoby podlegającej sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy (ust. 2 powołanego paragrafu). Analogicznej treści normę prawną zawierał § 16 uprzednio obowiązującego rozporządzenia w tej materii.
Z kolei zgodnie z art. 138 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, powołanym w podstawie prawnej rozstrzygnięcia organu I i II instancji, decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. d i g (gdy upłynął termin ważności prawa jazdy; przekroczenie przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego), wydaje starosta.
Z zestawienia powołanych regulacji wynika, iż obie te instytucje mają niewątpliwie zbliżony cel, który określić można jako podniesienie poziomu bezpieczeństwa ruchu drogowego poprzez eliminowanie z ruchu tych kierowców, którzy na skutek nieznajomości przepisów ruchu drogowego lub nieumiejętności kierowania bezpiecznie pojazdem mogą zagrażać bezpieczeństwu ruchu. Tym niemniej istota instytucji kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji sprowadza się do wydania przez organ orzekający skierowania na sprawdzenie kwalifikacji w zakresie uprawnień do prowadzenia pojazdu w drodze egzaminu, o którym stanowi § 26 wyżej powołanego rozporządzenia. Druga zaś z wymienionych instytucji zmierza w zależności od przyczyny zatrzymania - do faktycznego czasowego wyeliminowania z ruchu drogowego tych kierowców, którzy stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa oraz stanowi gwarancję nieposługiwania się prawem jazdy, co do którego nasuwają się wątpliwości w zakresie ważności (por. R. A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Warszawa 2005, s. 646 i 774).
Tymczasem organ prowadzący postępowanie zawęził przedmiot prowadzonego postępowania jedynie do zatrzymania prawa jazdy uzależniając wprawdzie owo zatrzymanie od uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego, tym niemniej w decyzji nie zawarł merytorycznego rozstrzygnięcia w kwestii o kluczowym znaczeniu dla prowadzonego postępowania – tj. kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji skarżącego poprzez skierowanie na egzamin sprawdzający jego kwalifikacje do kierowania pojazdem w ramach posiadanych uprawnień, o którym mowa w § 26 ww. rozporządzenia i w § 16 uprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. (Dz. U. Nr 150, poz. 1681, ze zm.). Należy przy tym podnieść, że użyte w art. 114 ww. ustawy sformułowanie "podlega" oznacza, że decyzje wydane na podstawie tego przepisu mają charakter rozstrzygnięcia związanego, a więc starosta musi wydać decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
W dalszej kolejności podnieść należy, iż organ orzekając o zatrzymaniu prawa jazdy, nie wyjaśnił kwestii uprzedniego zatrzymania owego prawa jazdy przez Sąd Rejonowy w T. i czy po zakończeniu postępowania sądowego dokument ten został skarżącemu zwrócony. Nie ocenił także – w przypadku pozostawania postanowienia Sądu w obrocie prawnym - kwestii wpływu zastosowania przez Sąd tejże instytucji na możliwość wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zatrzymaniu prawa jazdy. Brak zaś tych ustaleń dowodzi, iż nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] nastąpiło z pominięciem oceny zarówno faktycznej, jak i prawnej możliwości wykonania decyzji przez skarżącego.
Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do rozpoznawanej sprawy stwierdzić przyjdzie, iż wobec braku jednoznacznego zakwalifikowania przedmiotu prowadzonego postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 30 czerwca 2005 r. oraz wyjaśnienia kwestii uprzedniego zatrzymania owego prawa jazdy przez Sąd Rejonowy w T. w związku z orzeczonym wobec skarżącego zakazem prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego na okres sześciu miesięcy, sprawa zatrzymania M.J. prawa jazdy nie została należycie wyjaśniona, co w konsekwencji oznacza, iż w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia art. 6, art. 7, art. 77 oraz 107 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ w pierwszym rzędzie dokona ustalenia przedmiotu zainicjowanego wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] postępowania administracyjnego, w następstwie którego ustali, które przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym winny znaleźć zastosowanie w sprawie, zgodnie z dyrektywą wynikająca z art. 6 k.p.a., następnie wyjaśni dokładnie wszystkie elementy stanu faktycznego i rozważy jego ocenę w świetle tychże przepisów, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z treścią art. 107 ( 3 k.p.a.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 135 i art. 152 u.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] Nr [...] oraz stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.