III SA/Łd 549/06

III SA/Łd 549/06 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2007-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Irena Krzemieniewska
Janusz Nowacki /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 27 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2007 r. przy udziale - sprawy ze skargi B. W. na decyzje Wojewody [...]: z dnia [...], Nr [...] oraz z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia 1. uchyla zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] PUP Nr [...] oraz z dnia 28 lipca 2006 r. Nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. przyznaje adwokat A. G. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 1464 (jeden tysiąc czterysta sześćdziesiąt cztery) złotych, w tym kwotę 264 (dwieście sześćdziesiąt cztery) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącej B. W. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokat A. G. z funduszów Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Uzasadnienie
III SA/Łd 549/06
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), orzekł o konieczności zwrotu przez B. W. nienależnie pobranego świadczenia za okres 01.06.2005 do 31.10.2005r. w kwocie 3.131,50zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż decyzją z dnia [...] przyznano skarżącej zasiłek dla bezrobotnych, który został wypłacony do dnia 31 października 2005r. Decyzją z dnia [...] orzeczono z kolei o odmowie uznania B. W. za osobę bezrobotną od dnia 10 stycznia 2005r., ponieważ pobierała świadczenie rehabilitacyjne.
W tym samym dniu Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), wydał również decyzję nr PUP Nr [...], w której orzekł o konieczności zwrotu przez B. W. nienależnie pobranego świadczenia za okres od 2005.01.18 do 2005.05.31 w kwocie 2.702,50zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] przyznano skarżącej zasiłek dla bezrobotnych, który został wypłacony do dnia 31 maja 2005r. Następnie decyzją z dnia [...] wydana została decyzja o odmowie uznania za osobę bezrobotną od dnia 10 stycznia 2005r. z powodu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego.
W odwołaniu z dnia 1 sierpnia 2006r., obejmującym obie powyższe decyzje, B.W. podniosła, iż kiedy rejestrowała się w Urzędzie Pracy w dniu 10 stycznia 2005r. to przedstawiła wszystkie niezbędne dokumenty i na ich podstawie stwierdzono, iż może uzyskać status osoby bezrobotnej i otrzymywać zasiłek. Zdaniem skarżącej, skoro wtedy było wszystko w porządku, to żądanie od niej teraz zwrotu pieniędzy jest absurdem. Podała również, iż w październiku 2005r. Sąd przyznał jej 1 miesiąc zasiłku rehabilitacyjnego i ZUS przelał tę kwotę na rzecz Urzędu Pracy, wobec czego nie pobrała żadnego nienależnego zasiłku.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 10 ust. 4 pkt 2, art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt 1, 2 i 3 , art. 78 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr PUP Nr [...] B. W. uzyskała status osoby bezrobotnej od dnia 10 stycznia 2005r. oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 18 stycznia 2005r. W dniu rejestracji skarżąca przedłożyła w Urzędzie Pracy decyzję ZUS z dnia [...] znak [...] o odmowie przyznania świadczenia rehabilitacyjnego oraz złożyła oświadczenie, iż nie odwołuje się od przedmiotowej decyzji. Organ podał, iż w dniu 7 listopada 2005r. do Powiatowego Urzędu Pracy Nr 1 w Ł. wpłynęła decyzja ZUS Oddział w Ł. z dnia [...] znak [...] o zmianie decyzji z dnia [...] znak [...] w części dotyczącej okresu wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego poprzez wpisanie w miejsce od dnia 09.01.2004. do dnia 07.02.2004r. w wysokości 75% wynagrodzenia, które stanowiło podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, zapisu: od dnia 09.01.2005r. do dnia 07.02.2005r. w wysokości 75% wynagrodzenia, które stanowiło podstawę wymiaru zasiłku chorobowego. Na tej podstawie Prezydent Miasta Ł. wznowił postępowanie w sprawie przyznania skarżącej statusu osoby bezrobotnej i decyzją z dnia [...] orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...] i odmówił uznania B. W. za osobę bezrobotną od dnia 10 stycznia 2005r. Powyższe rozstrzygnięcie utrzymane zostało w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] nr [...]. Organ podniósł również, iż wyrokiem z dnia 27 czerwca 2006r. sygn. akt III SA/Łd 116/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę B. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...].
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda przytoczył treść art. 76 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i podniósł, iż z tego ostatniego przepisu wynika wyraźnie, iż statusu osoby bezrobotnej nie może uzyskać i posiadać osoba bezrobotna, która nabyła i pobiera świadczenie rehabilitacyjne. Osoba uprawniona do świadczenia rehabilitacyjnego jest bowiem osobą niezdolną do pracy. Organ podniósł, iż z akt administracyjnych wynika jednoznacznie, że w okresie od dnia 09.01.2005r. do dnia 07.02.2005r. B. W. była uprawniona do świadczenia rehabilitacyjnego. Oznacza to, zdaniem Wojewody, iż w dniu rejestracji skarżąca nie spełniała warunków uzasadniających przyznanie statusu osoby bezrobotnej, a tym samym prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 18 stycznia 2005r.
Z uwagi na powyższe, organ uznał, iż zasadnym jest dochodzenie od B. W. należności na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wojewoda wskazał, iż w dniu rejestracji w Urzędzie Pracy skarżąca przedłożyła decyzję ZUS z dnia [...] znak [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia rehabilitacyjnego i jednocześnie złożyła oświadczenie, że nie skorzystała z prawa odwołania od ww. decyzji organu rentowego. Wprowadziła tym samym w błąd Powiatowy Urząd Pracy nr 1 w Ł., który działając w dobrej wierze przyznał skarżącej status osoby bezrobotnej od dnia 10 stycznie 2005r. i prawo do zasiłku dla bezrobotnego od dnia 18 stycznia 2005r. Organ dodał również, iż bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżąca będąc zarejestrowana od dnia 10 stycznia 2005r. jako osoba bezrobotna potwierdzała gotowość do pracy w terminach wyznaczanych przez PUP nr 1 w Ł., bowiem zasiłek za okres od 01.06.2005r. – 31.10.2005r. został wypłacony B. W. w związku z nieprawidłową rejestracją w okresie, gdy skarżącej nie przysługiwał status bezrobotnego. Podniesiono również, iż przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie przewidują możliwości automatycznego uzyskania statusu bezrobotnego w związku z ustaniem przyczyny, dla której status ten nie mógł być przyznany np. utrata prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Warunkiem koniecznym dla uzyskania statusu bezrobotnego jest dokonanie rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, dlatego też, zdaniem organu, wizyty aktywizujące wyznaczane skarżącej po dniu 10 stycznia 2005r. samoistnie nie mogą być uznane za dopełnienie warunku rejestracji w urzędzie pracy.
W dniu [...] Wojewoda [...] wydał decyzję nr [...], którą uchylił decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr PUP Nr [...] o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego za okres od dnia 18.01.2005r. do dnia 31.05.2005r. w kwocie brutto 2702,50 zł i orzekł o braku podstaw do żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego za okres 18.01.2005r. – 07.02.2005r. oraz o konieczności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego za okres od dnia 08.02.2005r. do dnia 31.05.2005r. w kwocie 2278,90zł brutto. Podstawą wydania takiego rozstrzygnięcia był art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 10 ust. 4 pkt 2, art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt 1, 2 i 3, art. 78 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) W ocenie organu odwoławczego organ I instancji wadliwie ustalił okres, za który żąda od skarżącej zwrotu zasiłku oraz w niewłaściwy sposób wskazał podstawę prawną tj. cały art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, uchylając się od dokładnego wskazania przyczyny, która determinuje fakt, że wypłacone świadczenie pieniężne uważa się za nienależne. Zdaniem Wojewody [...] akta sprawy uzasadniają dochodzenie od skarżącej należności na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 2 i 3 ww. ustawy. Organ wskazał, iż otrzymane przez B. W. w dniu rejestracji pouczenie, dotyczące obowiązku zwrotu świadzcenia, jest zbyt lakoniczne, aby można było zastosować przesłankę określoną w art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W pouczeniu tym, nie podano bowiem okoliczności, po wystąpieniu których żądanie zwrotu jest dopuszczalne oraz, że w przypadku niespełnienia warunków osoby bezrobotnej utraci status bezrobotnego. Jednocześnie w dniu rejestracji skarżąca przedłożyła w Urzędzie Pracy decyzję ZUS z dnia [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia rehabilitacyjnego i złożyła oświadczenie, że nie skorzystała z prawa odwołania od ww. decyzji organu rentowego, czym wprowadziła w błąd Powiatowy Urząd Pracy nr 1 w Ł., który działając w dobrej wierze przyznał skarżącej status osoby bezrobotnej od dnia 10.01.2005r. i prawo do zasiłku dla bezrobotnego od dnia 18.01.2005r. Organ powołał się na art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i podniósł, iż z przepisu tego wynika wyraźnie, że statusu osoby bezrobotnej nie może uzyskać osoba która nabyła i pobiera świadczenie rehabilitacyjne. Z akt sprawy administracyjnej wynika, iż ZUS Oddział w Ł. dokonał skarżącej wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 09.01.2005r. do dnia 07.02.2005r., a kwota nadpłaconego zasiłku dla bezrobotnych została potrącona i przekazana na konto właściwego Urzędu Pracy. W związku z tym, iż ZUS dokonał potrącenia, o którym mowa w art. 78 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, organ I instancji mógł żądać zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia jedynie za okres, za który organ rentowy takiego potrącenia nie dokonał, czyli za okres 08.02.2005r. – 31.05.2005r. Wojewoda podkreślił również, iż wizyty aktywizujące skarżącej, wyznaczane pod dniu 10.01.2005r. samoistnie nie mogą być uznane za dopełnienie przez skarżącą warunku rejestracji w PUP nr 1 w Ł. w charakterze bezrobotnego.
W dniu 24 października 2006r. B. W. wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzje Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] oraz z dnia [...] nr [...]. Skarżąca zażądała: 1/ uchylenia zaskarżonych decyzji, 2/ ustalenia, że nie jest zobowiązana do zwrotu kwot opisanych w decyzjach, 3/ połączenia spraw do łącznego rozpoznania, 4/ wystąpienia do ZUS w Ł. o akta [...] dotyczące udzielanych jej świadczeń, 5/ wystąpienia do PUP o akta dotyczące jej rejestracji jako bezrobotnej, 6/ przyznania pełnomocnika z urzędu, 7/ obciążenia kosztami postępowania Wojewodę [...].
Skarżąca podniosła, iż w jej ocenie nienależne świadczenie zaistniało tylko w styczniu 2005r. i to nie z jej winy, ale ZUS-u, który wypłacił należne świadczenie rehabilitacyjne po dziesięciu miesiącach licząc od daty rejestracji w Urzędzie Pracy. Wskazała, iż cofnięcie jej zasiłku dla bezrobotnych sprzeczne jest z dyspozycją art. 75 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, gdyż nie zachodzi żadna z okoliczności tam przewidzianych. B. W. podniosła, że w dniu rejestracji tj. 10.01.2005r. złożyła w Urzędzie oświadczenia, iż nie będzie się odwoływała od decyzji ZUS i po tej dacie nie odwoływała się.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.
Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał B. W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata.
W dniu 27 stycznia 2007r. pełnomocnik skarżącej złożył pismo procesowe, w którym zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez uznanie, że skarżąca nie dokonała rejestracji jako bezrobotna, art. 76 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy poprzez przyjęcie, że ta przesłanka żądania zwrotu wypłaconego zasiłku zachodzi w niniejszej sprawie, art. 76 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy poprzez przyjęcie, iż przepis ten jest podstawą żądania zwrotu świadczenia, podczas gdy zasiłek rehabilitacyjny wypłacany skarżącej pokrywał się w czasie z wypłatą zasiłku dla bezrobotnych jedynie w okresie od 18 stycznia do 7 lutego 2005r., a nadto organ rentowy dokonał potrącenia świadczenia. Pełnomocnik zażądał uchylenia zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji Prezydenta Miasta Ł. oraz przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
Pismem procesowym z dnia 14 marca 2007r. Wojewoda [...] odniósł się do zarzutów pełnomocnika skarżącej, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.
Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2007r., podjętym i ogłoszonym na rozprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zarządził połączenie spraw o sygn. akt III SA/Łd 549/06 i III SA/Łd 550/06 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Zakreślono jednocześnie w repertorium SA sygnaturę sprawy III SA/Łd 550/06, a obie sprawy prowadzone są pod wspólną sygnaturą III SA/Łd 549/06.
Na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2007r. pełnomocnik skarżącej cofnął wniosek zawarty w skargach o zażądanie z ZUS Oddział w Ł. akt dotyczących skarżącej. Jednocześnie, pełnomocnik został zobowiązany przez Sąd do złożenia pisemnego wyjaśnienia, czy skarżąca odwoływała się od decyzji ZUS z dnia [...] oraz wskazania dlaczego decyzja ta została zmieniona co do okresu przyznania świadczenia rehabilitacyjnego.
Sąd odroczył termin wydania orzeczenia w sprawie i postanowił zwrócić się do Powiatowego Urzędu Pracy nr 1 w Ł. o nadesłanie w terminie 7 dni akt administracyjnych dotyczących rejestracji B. W. jako osoby bezrobotnej oraz w przedmiocie wznowienia postępowania w tej sprawie.
Pismem z dnia 19 kwietnia 2007r. pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, iż B. W. nie składała odwołania od decyzji ZUS z dnia [...] nr [...] o odmowie przyznania świadczenia rehabilitacyjnego. Świadczenie rehabilitacyjne za okres od 9 stycznia 2005r. do dnia 7 lutego 2005r. zostało skarżącej przyznane na skutek odwołania wniesionego od decyzji ZUS z dnia [...] nr [...] o przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 14 lutego 2004r. do dnia 12 czerwca 2004r. W ocenie pełnomocnika, brak jest zatem podstaw do twierdzenia, iż skarżąca w dniu rejestracji złożyła nieprawdziwe oświadczenie oraz do żądania od skarżącej zwrotu pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Do pisma załączono: odwołanie od decyzji ZUS z dnia [...], wyrok Sadu Rejonowego z dnia 23 września 2005r., decyzję ZUS z dnia [...], decyzję ZUS z dnia [...], decyzję ZUS z dnia [...] oraz decyzję ZUS z dnia [...].
W dniu 20 kwietnia 2007r. organ przesłał do Sądu akta administracyjne dotyczące rejestracji B. W. jako osoby bezrobotnej oraz w przedmiocie wznowienia postępowania w tej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Na wstępie należy zaznaczyć, iż przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie były dwie skargi B. W. na decyzje Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] (sprawa III SA/Łd 549/06) oraz z dnia [...] nr [...] (sprawa III SA/Łd 550/06), gdyż w myśl art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd może połączyć kilka oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania a także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Sąd uznał bowiem, iż sprawy III SA/Łd 549/06 i III SA/Łd 550/06 pozostają ze sobą w związku, gdyż w obu występują te same strony i obie dotyczą kwestii zwrotu przez skarżącą zasiłku dla osoby bezrobotnej, pobranego w oparciu o decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...].
Skargi są uzasadnione.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonych decyzji pod kątem ich zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c oraz 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.).
Zgodnie z obowiązującym w dniu wydania zaskarżonych decyzji przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit.c wskazanej wyżej ustawy, powołanym przez organ w podstawie prawnej obu zaskarżonych decyzji, ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym, oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub i, j, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej w systemie wieczorowym, zaocznym lub eksternistycznym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności, jeżeli m. in. nie pobiera zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego.
Stosownie natomiast do art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, 2 i 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne (ust. 1). Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się:
1) świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach (art. 76 ust. 2 pkt 1);
2) świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (art. 76 ust. 2 pkt 2);
3) zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78 (art. 76 ust. 2 pkt 3). W myśl natomiast art. 78 tej ustawy, w przypadku przyznania bezrobotnemu lub innej uprawnionej osobie prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę za okres, za który pobierała zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium albo inne świadczenie pieniężne z tytułu pozostawania bez pracy, pobrane z tego tytułu kwoty w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne zalicza się na poczet przyznanego przez organ rentowy świadczenia. Kwoty te traktuje się jak świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Kwota zaliczona na poczet przyznanego świadczenia nie może być wyższa niż ustalona za poszczególne miesiące okresu, o którym mowa w ust. 1, kwota emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej. Organ rentowy przekazuje kwotę zaliczoną na poczet przyznanego świadczenia, o której mowa w ust. 1, na rachunek bankowy Funduszu Pracy powiatowego urzędu pracy, który wypłacił zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium albo inne świadczenie pieniężne z tytułu pozostawania bez pracy.
Odnosząc powyższe przepisy prawne do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż z akt administracyjnych wynika bezspornie, iż B. W. uzyskała status osoby bezrobotnej i nabyła prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 18 stycznia 2005r. na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr PUP NR [...]. W dniu rejestracji skarżąca przedłożyła w Urzędzie Pracy: świadectwo pracy z dnia 16.09.2003r., zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia 3 stycznia 2005r. o pobieraniu zasiłku chorobowego w okresie od 18.IX.2003r. do 13.II.2004r. oraz świadczenia rehabilitacyjnego w okresie od 14.II.2004r. do 8.I.2005r., decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] o przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego na okres od dnia 13.06.2004r. do dnia 08.01.2005r., decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] o odmowie przyznania świadczenia rehabilitacyjnego w oparciu o wniosek z dnia 17.11.2004r. oraz złożyła oświadczenie o treści: "Nie odwołuję się od decyzji ZUS".
W dniu 7 listopada 2005r. do Powiatowego Urzędu Pracy Nr 1 w Ł. wpłynęła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] znak: [...] oraz zmiana tej decyzji z dnia [...] o dokonaniu wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 09.01.2005r. do dnia 07.02.2005r., w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 23.09.2005r. Sygn. akt XI U 1129/04.
Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania B. W. statusu osoby bezrobotnej od dnia rejestracji, tj. od dnia 10.01.2005r. oraz przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnego od dnia 18.01.2005r. Decyzją z dnia [...] Prezydenta Miasta Ł. uchylił swoją decyzję z dnia [...] nr PUP NR [...] i odmówił uznania skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 10 stycznia 2005r. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Wojewodę [...] – rozstrzygnięcie z dnia [...] Nr [...].
Prezydent Miasta Ł., decyzjami z dnia [...] Nr [...] i nr PUP Nr [...], orzekł o konieczności zwrotu przez B. W. nienależnie pobranego świadczenia za okres od 01.06.2005 do 31.10.2005r. w kwocie 3.131,50zł i za okres od 2005.01.18 do 2005.05.31 w kwocie 2.702,50zł. Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji Nr [...] (decyzja z dnia [...] Nr [...]) i uchylił decyzję nr PUP Nr [...], orzekając jednocześnie o braku podstaw do żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego za okres 18.01.2005r. – 07.02.2005r. oraz o konieczności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego za okres od dnia 08.02.2005r. do dnia 31.05.2005r. w kwocie 2278,90zł brutto (decyzja z dnia [...] nr [...]). Obie decyzje zostały zaskarżone do Sądu.
W uzasadnieniu obu decyzji organ powołał się na art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, podnosząc, iż przepis ten wyraźnie wskazuje, że statusu osoby bezrobotnej nie może uzyskać i posiadać osoba bezrobotna, która nabyła i pobiera świadczenie rehabilitacyjne. W ocenie organu, fakt, iż w okresie od dnia 09.01.2005r. do dnia 07.02.2005r. B. W. była uprawniona do świadczenia rehabilitacyjnego oznacza, że nie spełniała ona warunków uzasadniających przyznanie statusu osoby bezrobotnej od dnia 10.01.2005r. i prawa do zasiłku od dnia 18.01.2005r. Sąd nie zgadza się z powyższą oceną.
Z przepisu tego, wynika bowiem wyraźnie, iż ustawodawca wiąże spełnienie przesłanek dla uzyskania statusu osoby bezrobotnej od pobierania świadczenia przedemerytalnego, a nie od nabycia uprawnień do tego świadczenia. Już, w wyroku z dnia 23 lutego 2001 roku Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Łodzi w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1588/98 (niepublikowany) przedstawił stanowisko, które Sąd w składzie rozstrzygającym przedmiotową sprawę w pełni podziela, że dopiero od daty pobrania świadczenia rehabilitacyjnego skarżący przestał spełniać przesłanki osoby bezrobotnej, ponieważ określenie "pobrać" oznacza wziąć, otrzymać coś jako wynagrodzenie, przydział, odebranie jakiejś należności, opłatę, zainkasowanie, ściągnięcie. Pogląd ten przyjęty również został w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 października 2006r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 71/06 (niepublikowany).
W tej sytuacji, sam fakt uzyskania przez B. W. uprawnienia do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 09.01.2005r. do dnia 07.02.2005r nie ma znaczenia dla oceny spełniania przez nią przesłanek do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Istotne jest natomiast, kiedy skarżąca pobrała świadczenie rehabilitacyjne za opisany wyżej okres. Z akt administracyjnych wynika, iż nastąpiło to w grudniu 2005r. (k. 272-277 akt administracyjnych dotyczących decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr PUP NR [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]).
Należy jednak zauważyć, iż fakt posiadania statusu osoby bezrobotnej przez B. W. nie ma w rozpoznawanej sprawie istotnego znaczenia, gdyż przedmiotem oceny Sądu są decyzje w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Warto powołać się w tym miejscu na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2000r. sygn. akt III RN 20/00 (opubl. OSNAP 2001/12/403), w którym zaprezentowane zostało stanowisko, iż przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 1997r. Nr 25, poz. 128 ze zm.) stanowi samodzielną podstawę prawna decyzji stwierdzającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. W ocenie Sądu pogląd ten pozostaje aktualny w odniesieniu do zastosowanego w przedmiotowej sprawie art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Oznacza to, że prowadząc postępowanie w sprawie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia organy zatrudnienia badają tylko przesłanki wynikające z przepisów określających obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
W rozpoznawanej sprawie organ drugiej instancji w obydwu zaskarżonych decyzjach uznał, iż podstawą zwrotu przez skarżącą zasiłku dla bezrobotnych, pobranego w okresie od dnia 08.02.2005r. do dnia 31.10.2005r., jest cytowany we wstępie rozważań art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] Nr [...] Wojewoda stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie nie można zastosować art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy, gdyż otrzymane przez B. W. w dniu rejestracji pouczenie dotyczące obowiązku zwrotu jest zbyt lakoniczne.
Odnosząc się do przesłanek obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wymienionych w art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, należy uznać, iż również nie mogą one mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis ten stanowi bowiem, iż za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. W ocenie Sądu, brak jest dowodów świadczących o tym, że w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy B. W. złożyła nieprawdziwe oświadczenie. Organ uznał co prawda, iż skarżąca przedłożyła w Urzędzie Pracy decyzję ZUS z dnia [...]. znak [...] w sprawie odmowy prawa do świadczenia rehabilitacyjnego i jednocześnie złożyła oświadczenie, iż nie skorzystała z prawa odwołania od ww. decyzji organu rentowego, czym wprowadziła w błąd Powiatowy Urząd Pracy nr 1 w Ł. Organ powołał się również na decyzję ZUS z dnia [...] znak [...] w sprawie zmiany decyzji z dnia [...] znak [...], wydaną w wyniku wykonania wyroku Sądu Rejonowego z dnia 23 września 2005r. sygn. akt XIU 1129/04, która przedłużała okres wypłaty zasiłku rehabilitacyjnego na okres od dnia 09.01.2005 do dnia 07.02.2005r. Organ nie wspomniał jednak, iż wyrok Sądu Rejonowego dla Ł.– Ś. z dnia 23 września 2005r. sygn. akt XI U 1129/04 przedłużający wypłatę świadczenia rehabilitacyjnego na 12 miesięcy, wydany został na skutek odwołania B. W. od decyzji ZUS z dnia [...] w sprawie [...], przyznającej jej świadczenie rehabilitacyjne na okres od dnia 14 lutego 2004r. do dnia 12 czerwca 2004r. Oznacza to, iż wyrok ten, jak również decyzja ZUS z dnia [...], nie zostały wydane w związku z wniesieniem przez skarżącą odwołania od decyzji ZUS z dnia [...]. czy też [...], które przedstawione zostały organowi w dniu rejestracji i do których mogłoby odnosić się oświadczenie B. W. z dnia [...] o treści:" Nie odwołuję się od decyzji ZUS". Z uwagi na powyższe bark jest podstaw do twierdzenia, iż skarżąca wprowadziła organy w błąd, czy też złożyła nieprawdziwe oświadczenie. Z oświadczenia złożonego przez B. W. w dniu 10 stycznia 2005r. wcale nie można wyczytać, jak chciałby tego organ, iż skarżąca nie skorzystała z prawa odwołania od decyzji ZUS z dnia [...]. Oświadczenie to odnosi się ogólnie do decyzji ZUS bez wskazania jej daty czy też przedmiotu. Wobec tego, iż skarżąca przedłożyła w dniu rejestracji dwie decyzje ZUS: z dnia [...] i z dnia [...] należy sądzić, iż B.W. i organowi, który odbierał od niej to oświadczenie, chodziło o jedną z tych decyzji, jednak wobec braku pewności (i braku ustaleń organów w tym zakresie) nie można skarżącej stawiać zarzutu złożenia nieprawdziwego oświadczenia. Zwłaszcza, że jak wspomniano wyżej, świadczenie rehabilitacyjne za okres od dnia 09.01.2005 do dnia 07.02.2005r. nie zostało przyznane skarżącej na skutek wniesienia przez nią odwołania od decyzji ZUS, przedłożonych organowi w dniu rejestracji. Z tych względów, w ocenie Sądu, organ nie wykazał, iż w stosunku do skarżącej istnieją przesłanki do żądania od niej zwrotu wypłaconego w okresie od dnia 8 lutego 2005r. do dnia 31 października 2005r. zasiłku dla bezrobotnych, na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Jedyna przesłanka zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, jaka mogłaby mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, to przesłanka, o której mowa w art. 76 ust. 2 pkt 3 ustawy. Zgodnie z tym przepisem za nienależnie pobrane świadczenie uważa się zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78. Przepis ten wyraźnie wskazuje, iż świadczeniem nienależnym może być jedynie zasiłek dla bezrobotnych wypłacony za okres, za który osoba pobierająca nabyła prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, a więc w rozpoznawanej sprawie dotyczyłoby to zasiłku wypłaconego skarżącej za okres od dnia 18 stycznia 2005r. do dnia 7 lutego 2005r. Jednak z przepisu tego wynika również, iż świadczenie takie jest tylko wówczas nienależne, gdy organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78. Z akt administracyjnych wynika tymczasem, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Ł. dokonał wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 09.01.2005r. do dnia 07.02.2005r., a kwota nadpłaconego zasiłku dla bezrobotnych została potracona i przekazana na rzecz właściwego Urzędu Pracy (k. 272-277 akt administracyjnych dotyczących decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr PUP NR [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]). Z tych też względów, Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] Nr [...], uznał iż brak jest podstaw do żądania od skarżącej zwrotu zasiłku za okres od dnia 18 stycznia 2005r. do dnia 7 lutego 2005r.
Organ nie wykazał zatem, iż w stosunku do skarżącej istnieją podstawy do żądania, w oparciu o art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, 2 lub 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zwrotu zasiłku dla bezrobotnych pobranego za okres od dnia 8 lutego 2005r. do dnia 31 października 2005r. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych, w okresie tym skarżąca nie nabyła prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego. Jak słusznie zauważył organ, intencją ustawodawcy było, aby osoba uprawniona nie otrzymywała jednocześnie świadczeń z dwóch różnych źródeł i w przypadku skarżącej, w okresie od dnia 8 lutego 2005r. do dnia 31 października 2005r., fakt taki nie miał miejsca.
W ocenie Sądu, okoliczności, na które powoływał się organ w zaskarżonych decyzjach, jak wykazano wyżej nie wypełniały przesłanek powołanego art. 76 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, stąd nieuzasadnione było żądanie zwrotu wypłaconego skarżącej zasiłku dla bezrobotnych za okres od 8 lutego 2005r. do dnia 31 października 2005r.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a w związku z art. 135 wskazanej wcześniej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy.
O wynagrodzeniu adwokata wyznaczonego z urzędu Sąd orzekł stosownie do art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).