III SA/Łd 543/24

III SA/Łd 543/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-01-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a.c art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 29 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sekretarz sądowy Marta Duda, Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi M.S. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z dnia 30 kwietnia 2024 roku (bez numeru) w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z dnia 13 lutego 2024 roku, nr L.dz.RCOD/24/2024; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi na rzecz skarżącego M. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 kwietnia 2024 r. (bez numeru) - wydaną na podstawie art. 203 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.) - dalej p.s.w.n w związku z art. 104, 107 i 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775) - dalej k.p.a. oraz § 35 ust. 2 pkt 2 i ust. 4 Regulaminu Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej, wprowadzonego uchwałą nr 289/2019 z dnia 28 maja 2019 r. Senatu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi ze zm. (tj. uchwałą nr 64/2023 z dnia 26 września 2023 r. Senatu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, zwanego dalej Regulaminem - po rozpatrzeniu wniosku M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z dnia 13 lutego 2024 r. w przedmiocie skreślenia M. S. z listy doktorantów Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej prowadzonej przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi z powodu niewywiązywania się z obowiązków doktoranta - niezaliczenia przedmiotu przewidzianego w programie kształcenia, Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Organ w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że M. S. rozpoczął kształcenie w Szkole Doktorskiej (obecnie Międzynarodowej Szkole Doktorskiej) prowadzonej przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi w roku akademickim 2019/2020. Do trzeciego roku kształcenie przebiegało następująco: średnia ocen za pierwszy rok kształcenia wyniosła 4,5, w tym ocena za publiczną sesję sprawozdawczą - 4,0; za drugi rok kształcenia średnia ocen wyniosła 4,5, w tym ocena za publiczną sesję sprawozdawczą - 4,0. Za trzeci rok kształcenia doktorant uzyskał średnią ocen 3,5, w tym za publiczną sesję sprawozdawczą dwukrotnie ocenę niedostateczną (2,0). W dniu 17 listopada 2021 r., w trzecim roku kształcenia doktorant odbył ocenę śródokresową z wynikiem pozytywnym. Jak wynika z uzasadnienia oceny, zawartego w protokole Komisji Ewaluacyjnej ds. Oceny Śródokresowej temat pracy badawczej doktoranta "Ocena wpływu nowych czynników fizycznych na regenerację uszkodzonych nerwów obwodowych" oceniono jako naukowo słabo poznany i posiadający potencjał praktycznego zastosowania. Komisja podkreśliła jednak, że doktorant nie określił dokładnie parametrów promieniowania elektromagnetycznego i akustycznego. Nie wykazał jakiejkolwiek aktywności konferencyjnej. Pozytywny wynik ewaluacji uwzględniał trudności czasu pandemii i zaangażowanie doktoranta w ograniczanie skutków pandemii COVID -19. Ponadto organ wyjaśnił, że zgodnie z § 20 ust. 7 Regulaminu zaliczenie seminarium doktoranckiego następuje podczas corocznej publicznej sesji sprawozdawczej polegającej na prezentacji przez doktoranta, w języku angielskim, hipotez badawczych, metod i wyników badań. Organ powołał także treść § 20 ust. 8 Regulaminu i wskazał, że oceny wystąpienia doktoranta podczas publicznej sesji sprawozdawczej dokonuje komisja powołana przez dyrektora Szkoły Doktorskiej. Dyrektor może zaprosić do udziału w pracach komisji ekspertów zewnętrznych, z głosem doradczym. Wynik oceny dyrektor Szkoły Doktorskiej umieszcza w elektronicznym indeksie doktoranta.
Z uwagi na to, że w załączonych przez organ aktach administracyjnych obecnie rozstrzyganej sprawy brak jest pełnej dokumentacji, Sąd w obecny składzie ustalił, na podstawie stanu faktycznego przyjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 26 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 200/23, że w dniach 8 czerwca 2022 r. (pierwszy termin zaliczenia) i 24 sierpnia 2022 r. (drugi termin zaliczenia - poprawkowy) doktorant przystąpił do zaliczenia przedmiotu seminarium doktoranckie publiczna sesja sprawozdawcza, zgodnie z programem kształcenia i Regulaminem, uzyskując w obu terminach oceny niedostateczne. Decyzją z dnia 4 listopada 2023 r., Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi skreślił M. S. z listy doktorantów Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej prowadzonej przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Rektor decyzją z 25 stycznia 2023 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy. W wyniku rozpoznania skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 26 lipca 2023 r. sygn. III SA/Łd 200/23 uchylił zaskarżoną decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi oraz poprzedzającą ją decyzję z 4 listopada 2022 r. oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł. W uzasadnieniu WSA stwierdził, że w sytuacji gdyby skład komisji oceniającej zgodny byłby z przepisem § 20 ust. 8 Regulaminu (tzn. gdyby komisja składała się z promotorów i dyrektora Szkoły Doktorskiej), to ocena wystąpienia skarżącego na sesji mogłaby być pozytywna. Sąd zaznaczył, że obaj promotorzy ocenili pracę naukowo - badawczą doktoranta na stopień "5" (w skali od 2 do 5) oraz pozytywnie ocenili sprawozdanie roczne z przebiegu kształcenia doktoranta w szkole doktorskiej za rok akademicki 2021/2022. Odnośnie sesji w dniu 24 sierpnia 2022 r. WSA stwierdził, że w sytuacji gdy dyrektor Szkoły uczestniczył w komisji, to nie mogły w niej brać udziału osoby przez niego zaproszone. Osoby te nie były zatem uprawnione do oceny wystąpienia skarżącego oraz przyznawania mu punktów za poszczególne kryteria. Uczestniczenie tych osób w komisji oceniającej było naruszeniem § 20 ust. 8 Regulaminu. Sąd podkreślił, że protokoły z obu sesji sprawozdawczych były niekompletne w dacie wydawania ocen przez komisje. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego we wrześniu 2022 r. skarżącemu udostępniono kopie akt sprawy i stwierdził on, że w protokole sesji z 8 czerwca 2022 r. brak jest punktacji przyznanej przez obu promotorów oraz brak jest podpisów protokołu przez promotorów. W przypadku sesji z 24 sierpnia 2022 r. brak jest natomiast punktacji promotora prof. M. R. i brak jest jego podpisu pod protokołem. W związku z czym obaj promotorzy zostali wezwani do uzupełnienia tych braków. Prof. M. R. wpisał punkty w obu protokołach i podpisał oba protokoły w dniu 5 października 2022 r., zaś prof. I. M. uczynił to w odniesieniu do protokołu z 6 czerwca 2022r. w dniu 6 października 2022 r. Sąd stwierdził, że w datach wydania ocen przez komisje w obu sesjach sprawozdawczych (6 czerwca i 24 sierpnia 2022 r.) komisje nie dysponowały ocenami obu promotorów. Niedopuszczalne było zatem wystawianie ocen niedostatecznych przez komisje na obu sesjach, skoro komisje nie dysponowały punktacją przyznaną przez promotorów. Takie postępowanie komisji na obu sesjach sprawozdawczych stanowiło istotne naruszenie art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. Świadczy ono także o niefrasobliwości komisji w przestrzeganiu podstawowych standardów prawnych w funkcjonowaniu tego organu. WSA zalecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy, skład komisji oceniającej podczas sesji sprawozdawczej był zgodny z przepisami Regulaminu Szkoły Doktorskiej.
Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że po wyroku WSA w Łodzi, sygn. III SA/Łd 200/23 wznowił procedurę przeprowadzenia zaliczenia seminarium doktoranckiego - publiczna sesja sprawozdawcza.
W dniu 2 października 2023 r. doktorant pismem RCOD 221/2023 oraz mailowo został powiadomiony o zaplanowanej na dzień 19 października 2023 r. publicznej sesji sprawozdawczej oraz poproszony o przygotowanie prezentacji multimedialnej, na podstawie której będzie przedstawiać swoje osiągnięcia naukowe z roku akademickiego 2021/2022 bezpośrednio związane z dysertacją oraz raportu na aktualnym druku obowiązującym doktorantów w roku akademickim 2022/2023. Powyższe należało przesłać do dnia 13 października 2023 r. na adres: [...] oraz [...].
W dniach 19 października 2023 r. (pierwszy termin zaliczenia) i 7 listopada 2023 r. (drugi termin zaliczenia - poprawkowy) doktorant przystąpił do zaliczenia przedmiotu seminarium doktoranckie - publiczna sesja sprawozdawcza (zgodnie z programem kształcenia i Regulaminem), uzyskując w obu terminach oceny niedostateczne. Na podstawie złożonego w dniu 29 kwietnia 2022 r. wniosku o wyłączenie z jawności prezentowanych wyników i osiągnięć w ramach zaliczenia seminarium doktoranckiego, sesja miała charakter niepubliczny i nie była dostępna dla pozostałych doktorantów Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej. W związku z brakiem dostarczenia zaktualizowanej prezentacji oraz raportu, publiczna sesja sprawozdawcza została przeprowadzona na podstawie raportu znajdującego się w teczce skarżącego z dnia 30 maja 2022 r . Organ wyjaśnił, że jak wynika z raportu promotorzy - prof. dr hab. n. med. I. M. oraz prof. dr hab. n. med. M. R. ocenili pracę naukowo-badawczą doktoranta, przyznając ocenę 5 (w skali 2-5). Ocena ta jednak nie została uwzględniona z uwagi na wprowadzoną zmianę w druku raportu, gdzie nie przewiduje się wystawienia oceny doktorantowi przed jego planowanym wystąpieniem.
W dniu 19 października 2023 r., tj. w pierwszym terminie zaliczenia, zebrała się komisja oceniająca pracę doktoranta za rok akademicki 2021/2022, w składzie: 1) prof. dr hab. n. med. A. W. - przewodnicząca- Dyrektor [...]; 2) prof. dr hab. n. med. L. W.; 3) prof. dr hab. n. med. W. F.; 4) dr hab. n. med. P. R.; 5) prof. dr hab. n. med. A. B.; 6) dr hab. n. med. M. R. - promotor; 7) prof. dr hab. n. med. I. M. - promotor.
Podczas zaliczenia doktorant wyraził chęć zaprezentowanie osiągnięć na podstawie nowej prezentacji, którą posiadał na urządzeniu Pendrive. W drodze wyjątku członkowie komisji wyrazili zgodę na zapoznanie się z nową wersją prezentacji, zauważając, że doktorant nie wywiązał się z obowiązku wcześniejszego przesłania prezentacji do COD. Komisja, dokonując oceny poniższych elementów raportu złożonego przez doktoranta przed publiczną sesją sprawozdawczą oraz wystąpienia ustnego doktoranta podczas sesji, przyznała następującą liczbę punktów: 1) Zgoda Komisji Bioetycznej na prowadzenie badań lub opinia Komisji, że prowadzone przez doktoranta badania nie są eksperymentem medycznym i nie wymagają zgody - 0 punktów; 2) Osiągnięcia naukowe doktoranta (publikacje, prezentacje na konferencjach, kierowanie projektami naukowymi, stypendia naukowe, staże naukowe (krajowe, zagraniczne) związane z realizacją rozprawy doktorskiej, patenty, zgłoszenia patentowe, wzory użytkowe i prawa autorskie do utworów, wnioski o projekty i stypendia złożone przez doktoranta etc.) - 1 punkt; 3) Umiejętność prezentacji wyników badań - 3 punkty; 4) odpowiedni układ kompozycyjny, czytelność i komunikatywność przekazu zawartego na plakacie prezentacji - 3 punkty; 5) walory estetyczne plakatu/prezentacji - 7 punktów - łącznie 14 punktów.
Organ wyjaśnił, że powodem tak niskiej oceny pracy doktoranta było niewywiązywanie się z założeń indywidualnego planu badawczego (PB). W IPB prowadzenie badań przewidziane było zarówno w warunkach in vitro jak i in vivo. Do chwili obecnej doktorant nie przedstawił zgody Komisji Bioetycznej na prowadzenie powyższych badań na zwierzętach. Co więcej, w swoim raporcie złożonym przed publiczną sesją sprawozdawczą nie wskazał żadnego osiągnięcia naukowego, które związane byłoby z realizacją rozprawy doktorskiej. Pytano zatem o deklarowane w IPB zgłoszenia patentowe, udział w konferencjach naukowych, grantach, wyjazdach w celach naukowych, współpracach z innymi ośrodkami lub o inne formy aktywności naukowej, na wszystkie pytania otrzymano odpowiedź negatywną. Kolejne pytania dotyczyły przeprowadzenia przez doktoranta badań weryfikujących parametry pracy urządzenia, w szczególności dotyczące parametrów pola magnetycznego i charakterystyki ultradźwięków. Doktorant udzielił odpowiedzi, że prowadził rozmowy w tym temacie z zewnętrznym ekspertem, ale formalnie badań tych nie przeprowadzono. Komisja spytała doktoranta czy dokonał zgłoszenia patentowego. Doktorat odpowiedział że nie dokonał tego zgłoszenia, ponieważ opóźnianie zgłoszenia jest korzystne z komercyjnego punktu widzenia. Po zakończeniu prezentacji Komisja dopytała doktoranta, którą z części swoich badań uważa za konieczną do utajnienia - nie potrafił odpowiedzieć.
Dalej organ wskazał, że w związku z uzyskaniem przez doktoranta oceny niedostatecznej w pierwszym terminie wyznaczono termin poprawkowy zaliczenia na dzień 7 listopada 2023 r., o czym doktorant oraz promotorzy zostali poinformowani drogą mailową w dniu 26 października 2023 r. W dniu 7 listopada 2023 r., tj. w drugim terminie zaliczenia (poprawkowym), zebrała się komisja w składzie: prof. dr hab. n med. J. F., prof. dr hab. n med. M. C., prof. dr hab. n med. D. J.. Na podstawie złożonego w dniu 29 kwietnia 2022 r. wniosku o wyłączenie z jawności prezentowanych wyników i osiągnięć w ramach zaliczenia seminarium doktoranckiego, sesja miała charakter niepubliczny i nie była dostępna dla pozostałych doktorantów Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej.
Doktorant w swojej prezentacji skupił się na pokazaniu slajdów, w których wielokrotnie podkreślał, jakie granty oraz wsparcie finansowe otrzymał przy współpracy z firmami komercyjnymi, niezwiązane z jego dysertacją. Pytania komisji dotyczyły powiązania wniosków patentowych i patentów z badaniami prowadzonymi w ramach realizowanej pracy doktorskiej, jednak doktorant nie wskazał takiego powiązania. Komisja zadając kolejne pytania skupiła się na części badań, w których zaplanowano wykorzystanie egzosomów. W pierwszej kolejności zadała kilka pytań dotyczących sposobu izolowania egzosomow, ich identyfikacji i ewentualnego wykorzystania. Początkowo doktorant zaprotestował przeciwko zadawaniu pytań na temat metod wykorzystywanych w badaniach, ale po dyskusji przyznał, że metodologia badań może być traktowana jako ich integralna część. Odpowiedzi były jednak dość lakoniczne i chociaż dotyczyły metod powszechnie stosowanych w laboratoriach odnosiło się wrażenie jakby informacje na ich temat były zastrzeżone. Doktorant nie chciał początkowo podać jakie obroty stosował w trakcie ultrawirowania preparatów. W czasie prezentacji doktorant przedstawiał etap badań, w których zaplanowano wykorzystanie egzosomów jako zaawansowany, aczkolwiek na podstawie odpowiedzi na konkretne pytania zadawane przez prof C. można było wyciągnąć wniosek, że doktorant jest dopiero w trakcie ustawiania metod pozyskiwania egzosomów i ich charakterystyki w celu ich wykorzystania w bardzo złożonym i praktycznie nie do końca określonym projekcie. Komisja wielokrotnie podkreślała, że przedstawione osiągnięcia naukowe (np. granty) nie mają związku z dysertacją doktoranta ani nawet dyscypliną nauki medyczne (np. artykuł, który doktorant przyniósł w dniu egzaminu w formie wydrukowanej jednostronne kartki).
Doktorant nie zastosował w swoim wystąpieniu zaleceń komisji poprzedniego egzaminu, tj. przerywał członkom komisji podczas zadawania pytań, używał mało precyzyjnego i nienaukowego słownictwa opisującego wyniki swoich badań, nie przedstawił dokumentacji potwierdzającej standaryzację swojego urządzenia. Komisja uznała, że doktorant nie zrealizował zadań wskazanych w indywidualnym planie badawczym, skupiając się na innych zadaniach, niezwiązanych z dysertacją, które według niego byty istotniejsze dla przyszłych chorych. Komisja zauważyła, że stopień opanowania przez doktoranta wypowiedzi w języku angielskim był bardzo słaby, a biorąc pod uwagę miałkość merytoryczną odpowiedzi formułowanych po angielsku, końcowy efekt był taki, że polemika z doktorantem była bardzo utrudniona, zwłaszcza, że w swoich odpowiedziach odwoływał się przede wszystkim do przyszłych korzyści terapeutycznych, tymczasem należy stwierdzić, że ich perspektywa była niczym nieuzasadniona, albowiem nie wynikała z badań podstawowych, jako że te po prostu nie zostały przeprowadzone. W związku z powyższym Komisja, dokonując oceny poniższych elementów raportu złożonego przez doktoranta przed publiczną sesją sprawozdawczą oraz wystąpienia ustnego podczas sesji, przyznała następującą liczbę punktów: 1) Zgoda Komisji Bioetycznej na prowadzenie badań lub opinia Komisji, że prowadzone przez doktoranta badania nie są eksperymentem medycznym i nie wymagają zgody - 0 pkt; 2) Osiągnięcia naukowe doktoranta (publikacje, prezentacje na konferencjach, kierowanie projektami naukowymi, stypendia naukowe, staże naukowe (krajowe, zagraniczne) związane z realizacją rozprawy doktorskiej, patenty, zgłoszenia patentowe, wzory użytkowe i prawa autorskie do utworów, wnioski o projekty i stypendia złożone przez doktoranta, etc.) - 4 pkt; 3) Umiejętność prezentacji wyników badań - 2 pkt; 4) Odpowiedni układ kompozycyjny, czytelność i komunikatywność przekazu zawartego na plakacie/w prezentacji - 1 pkt; 5) Walory estetyczne plakatu/prezentacji - 4 pkt - łącznie 11 pkt (0-24 pkt - ocena niedostateczna).
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. S. podkreślił, że na etapie poprzedniego postępowania wskazywał na tendencyjne, zorganizowane i celowe działanie Kierownika [...] – A. C. oraz wnosił o jej wyłączenie z postępowania oraz o wyłączenie ze składu komisji Dyrektora [...] prof. dr hab. n. med. A. W. oraz Prorektora ds. rozwoju nauki [...] prof. dr hab. n. med. L. W., na podstawie art. 24 k.p.a. Doktorant podał, że opierał się w powyższym zakresie na opinii Rzecznika Praw Doktoranta.
Zarzucił, że w skład komisji na termin sesji sprawozdawczej za rok akademicki 2021/2022, wyznaczonej na dzień 19 października 2023 r., weszły Dyrektor [...] prof. dr hab. n. med. A. W. oraz Prorektora [...] prof. dr hab. n. med. L. W., tj. osoby, o których wyłączenie uprzednio wnosił. Ponadto wskazał, że skład komisji nie był zgodny z § 20 ust. 8 Regulaminu wprowadzonego uchwałą nr 289/2019 z dnia 28 maja 2019 r., oraz że złożony raport dla roku 2021/2022 został przyjęty i nigdy nie był kwestionowany i nie widział podstaw do żądania jego aktualizacji.
Doktorant podkreślił również, że w dokumentacji brak jest protokołu sporządzonego przez referentkę podczas przesłuchań oraz brak jest indywidualnych kart ocen wystawionych przez poszczególnych członków Komisji, tymczasem nagranie jednoznacznie dokumentuje powstanie protokołów. Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powoływał się na korespondencję mailową z Panią A. C..
Doktorant wskazał również, że oceny niedostateczne, co potwierdza rejestr modyfikacji elektronicznego indeksu systemu Wirtualna Uczelnia dostarczonego przez P. Sp. z o.o., dla obu terminów (tj. 19 października 2023 r. i 7 listopada 2023 r.) zostały umieszczone w elektronicznym indeksie przed datą pierwszej ewaluacji. Strona przedstawiła szczegółowy opis przebiegu egzaminy.
Doktorant podkreślił, że po żadnej z odbytych sesji Promotor nie zmienił ani oceny wyników pracy za rok 2021/2022, ani pozytywnej oceny z raportu rocznego dla roku akademickiego 2021/2022 w związku z czym bezpodstawnym jest nieuwzględnienie utrzymanej rocznej oceny pozytywnej opinii i oceny doktoranta.
Zaskarżoną decyzją z 30 kwietnia 2024 r. Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi utrzymał w mocy decyzję z 13 lutego 2024 r. Rektor powołał treść art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, § 11 ust. 1 i ust. 3 oraz § 20 ust. 8 Regulaminu (w brzmieniu obowiązującym na podstawie uchwały Senatu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi nr 64/2023 z dnia 26 września 2023 r.).
Rektor wskazał, że oceny niedostateczne, uzyskane przez doktoranta podczas publicznych sesji sprawozdawczych w 2023 r., skutkowały niezaliczeniem przedmiotu seminarium doktoranckie - publiczna sesja sprawozdawcza. Niezaliczenie przedmiotu przewidzianego w programie kształcenia stanowi naruszenie przepisu § 11 ust. 3 pkt 2 Regulaminu, stanowiącego, że do podstawowych obowiązków doktoranta należy m.in. terminowe zaliczanie przedmiotów przewidzianych w programie kształcenia oraz przepisu § 11 ust. 1 Regulaminu, zgodnie z którym doktorant jest zobowiązany postępować zgodnie z Regulaminem.
Ponadto Rektor odwołał się do treści art. 203 ust. 2 ustawy oraz § 35 ust. 2 i stwierdził, że nie znalazł podstaw do wzruszenia wydanej w dniu 13 lutego 2024 r. decyzji dotyczącej skreślenia M. S. z listy doktorantów Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej prowadzonej przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi. Zdaniem Rektora zastosowana procedura w postępowaniu, którą zarzuca doktorant, była zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, w tym w szczególności skład komisji oceniającej był obecnie zgodny z przepisami Regulaminu, który nie był kwestionowany przed, czy też w trakcie przeprowadzenia Publicznych Sesji Sprawozdawczych przez stronę. Rektor wyjaśnił, że w drugim terminie Publicznej Sesji Sprawozdawczej w składzie komisji nie było promotorów prof. M. i prof. R., ponieważ skład komisji miał się różnić od pierwszego, a ww. promotorzy wyrazili swoją ocenę wspólnie z komisją jednoznacznie podpisując się pod oceną niedostateczną wynikającą z łącznej liczby punktów przyznanych za egzamin przez Komisję.
Organ zauważył, że WSA w uzasadnieniu wyroku z 26 lipca 2023 r., który był podstawą do przywrócenia skarżącemu statusu doktoranta przede wszystkim zarzucił Uniwersytetowi Medycznemu w Łodzi niezgodny z obowiązującym wówczas prawem w Uczelni skład komisji, które przeprowadzały publiczne sesje sprawozdawcze skarżącego w 2022 r., a nie jak zdaje się sugerować doktorant sposób przeprowadzonej oceny.
Zarzut braku czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym przez stronę organ uznał za wręcz kuriozalny, biorąc pod uwagę ilość wysłanej korespondencji mailowej (nawet jednego dnia), którą wręcz można uznać za nękanie organu administracyjnego. Strona brała czynny udział w postępowaniu administracyjnym, wielokrotnie pisała maile dotyczące trwającego postępowania, na które otrzymywała odpowiedzi od Uczelni, również przeglądał akta postępowania, a także ostatecznie odniosła się do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie przed ostatecznym wydanie decyzji.
W trakcie postępowania administracyjnego wyjaśniono również doktorantowi kilkukrotnie, że procedura oceniania podczas publicznej sesji sprawozdawczej wygląda w ten sposób, że Przewodniczący Komisji odczytuje poszczególne punkty wynikające z protokołu - Ocena pracy dokonana przez komisję, a członkowie komisji wspólnie, ustnie ustalają liczbę punktów za poszczególne kryterium, jeżeli punktacja członków znacząco różni się wyciągana jest średnia punktów. Organ podkreślił, że u doktoranta komisja była zgodna co do liczby przyznanych punktów za dane kryterium, włączając w to wspomnianych w piśmie promotorów: prof. I. M. i prof. A. B.. Powyższe udowodnione jest podpisami członków komisji na druku protokołu. Kilkukrotnie również wskazywano doktorantowi, że nie ma i nigdy nie było żadnych indywidualnych kart ocen - co zdaje się ponownie sugerować.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego elektronicznego indeksu organ wskazał, że ocena za każdy termin wpisywana była do elektronicznego indeksu po przeprowadzonym egzaminie - seminarium doktoranckie PSS i powyższe nie miało i nie ma żadnego wpływu na otrzymane przez odwołującego się oceny w dwóch publicznych sesjach sprawozdawczych w 2023 r.
Wszelkie gołosłowne twierdzenia i zarzuty dotyczące już przebiegu samego postępowania podczas publicznych sesji sprawozdawczych ostatecznie nie miały wpływu na wzruszenie ocen dokonanych przez właściwe składy Komisji, które jak wskazano wyżej zakończyły się dla doktoranta ocenami niedostatecznymi.
Ponadto zdaniem Rektora, umożliwienie kształcenia się w Szkole Doktorskiej osobom nie wypełniającym obowiązków określonych w Regulaminie narusza nie tylko interes społeczny - ze względu na absorbowanie ograniczonych środków finansowych Uniwersytetu, ale także zasadę równości wobec prawa, w szczególności z uwagi na doktorantów, którzy w sposób właściwy realizują obowiązki wynikające z Regulaminu. Ponadto korzystając z określonej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów, Rektor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi uznał, że przedstawione fakty nie rokują terminowego i pomyślnego ukończenia kształcenia w Międzynarodowej Szkole Doktorskiej przez M. S..
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. S. zarzucił:
I. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
1) art. 203 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z § 35 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej wprowadzonego uchwałą nr 289/2019 z dnia 28 maja 2019 r. Senatu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi ze zm. (tj. uchwała nr 10/2022 z dnia 31 marca 2022 r. Senatu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi przez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące skreśleniem skarżącego z listy doktorantów Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej prowadzonej przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi z uwagi na niezaliczenie przedmiotu przewidzianego w programie kształcenia - seminarium doktoranckie - publiczna sesja sprawozdawcza, podczas gdy ich prawidłowe zastosowanie doprowadziłoby do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego z uwagi na niewłaściwe przeprowadzenie wspomnianej publicznej sesji sprawozdawczej;
2) art. § 20 ust. 7 i 8 Regulaminu poprzez ich błędną wykładnię, a w efekcie niewłaściwe przeprowadzenie publicznej sesji sprawozdawczej.
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji potwierdzającej aktywności naukowe i dotychczasowy przebieg kształcenia skarżącego, jak również zaniechanie przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia jej w sposób uwzględniający interes społeczny i słuszny interes obywateli, w tym interes skarżącego;
2) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez formułowanie niewyczerpujących uzasadnień faktycznych do wydawanych decyzji, w szczególności niezawierających przyczyn, z powodu których odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej dokumentacji i twierdzeniom skarżącego;
3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji z dnia 13 lutego 2024 r. w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej prowadzonej przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi.
4) art. 24 § 1. k.p.a. przez skierowanie do procedowania postępowania pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej wcześniej decyzji;
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji oraz o zwrot kosztów postępowania.
W obszernej skardze skarżący szczegółowo opisał stan faktyczny sprawy z poprzedniej sesji egzaminacyjnej. Ponadto skarżący powtórzył argumenty podnoszone w niniejszej sprawie - we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wskazał, że na nieuwzględnienie z niewiadomych przyczyn dowodu obiektywnego i jednoznacznego (nagrania audio trwającego 19 min i 38 s. autorstwa W. F.), na którym utrwalono odpowiedzi doktoranta, zgoła odmienne i sprzeczne z treścią notatki służbowej dołączonej później do akt sprawy, gdzie wyczerpujące odpowiedzi doktoranta wielokrotnie określano jako negatywne, gdzie właściwy Protokół z publicznej sesji sprawozdawczej, a nie jak wielokrotnie wskazano w dokumentach "Egzaminu", nigdy nie został udostępniony.
Skarżący ponownie potwierdził, że zważywszy na tendencyjne, zorganizowane i celowe działanie wcześniej już wskazywanych osób, na podstawie art. 24 k.p.a. wnioskował o wyłączenie z postępowania Kierownika [...] – A. C., Dyrektora [...] prof. dr hab. n. med. A. W. oraz Prorektora [...]prof. dr hab. n. med. L. W.. Doktorant podał, że wielokrotnie wskazywał na działanie ww. osób na jego szkodę, m.in. poprzez nienumerowanie stron akt, brak protokołów z sesji przesłuchań, a opieranie się na notatce służbowej, brak indywidualnych kart ocen. Jednocześnie wskazał, że nie tylko promotor prof. dr hab. n. med. I. M. deklaruje przyznanie oceny pozytywnej, jak i prof. dr hab. n. med. A. B., który w piśmie z dnia 14 grudnia 2023 r, potwierdził, że przyznał ocenę poszczególnych punktów koniecznych do zaliczenia. Bez ujawnienia indywidualnych kart oceny poszczególnych członków Komisji niemożliwa jest weryfikacja prawidłowości przeliczenia punktacji na poszczególne podkategorie, weryfikując prawidłowość przeprowadzonych przez Panią C. czynności. W ocenie skarżącego Pani C. wielokrotnie posługiwała się nieprawdą, działając na szkodę doktoranta, a o wyłączenie jej wnioskował już wcześniej.
Skarżący wskazał ponownie, że oceny niedostateczne, co potwierdza rejestr modyfikacji elektronicznego indeksu systemu Wirtualna Uczelnia dostarczonego przez P. Sp. z o.o., dla obu terminów zostały umieszczone w elektronicznym indeksie przed datą pierwszej ewaluacji, co skarżący zaprezentował komisji podczas zaliczenia. Podkreślił, że po żadnej z odbytych sesji Promotor nie zmienił ani oceny wyników pracy za rok 2021/2022, ani pozytywnej oceny z raportu rocznego dla roku akademickiego 2021/2022. W związku z czym bezpodstawnym jest nieuwzględnienie utrzymanej rocznej oceny pozytywnej opinii i oceny doktoranta.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2025 r. skarżący oświadczył, że popiera skargę. Poinformował, że oprócz notatek służbowych istnieją protokołu z każdej sesji sprawozdawczej. Złożył do akt sprawy dowód w postaci wydruków zrzutów ekranu wirtualnego indeksu z 19 października 2023 r. i z 8 listopada 2023 r. na okoliczność, że ocena z sesji sprawozdawczej została wpisana skarżącemu jeszcze przed jej odbycie. Z wydruku wynika również, że w tym semestrze skarżący otrzymał ocenę bardzo dobrą z zaliczenia ćwiczeń z filozofii i etyki.
Do pisma z dnia 10 stycznia 20245 r. skarżący załączył obszerną korespondencję mailową z Rzecznikiem Praw Doktoranta oraz postanowienie o dopuszczeniu Krajowej Reprezentacji Doktorantów do udziału w sprawie na prawach strony w postępowaniu administracyjnym.
Ponadto skarżący oświadczył, że z dniem 1 września 2024 r. prof. dr hab. n. med. A. W. decyzją Rektora przestała pełnić funkcję Dyrektora [...], a prof. dr hab. n. med. L. W. przestała pełnić nadzór nad kształceniem doktorantów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z dnia 30 kwietnia 2024 r. i poprzedzająca ją decyzja z dnia 13 lutego 2024 r. w przedmiocie skreślenia M. S. z listy doktorantów Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej prowadzonej przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi z powodu niewywiązywania się z obowiązków doktoranta - niezaliczenia przedmiotu przewidzianego w programie kształcenia.
Powyższe decyzje wydane zostały po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 26 lipca 2023 r. sygn. III SA/Łd 200/23 decyzji Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2023 r. oraz z dnia 4 listopada 2022 r. w przedmiocie skreślenia M. S. z listy doktorantów.
W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jednocześnie zauważyć należy, że w myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Po zwrocie przez Sąd akt sprawy wraz z wyrokiem, Dyrektor Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej zorganizowała ponownie publiczną sesję sprawozdawczą doktoranta - zaliczenie seminarium z 6 semestru 3 roku studiów w roku akademickim 2021/2022. Należy zatem przyjąć, że sprawa osiągnęła nowy, kolejny etap, w ramach którego ocenie sądu administracyjnego musiała być przede wszystkim poddana prawidłowość przeprowadzonego zaliczenia ww. przedmiotu.
Rozpoznając skargę M. S. w niniejszej sprawie Sąd uznał, że jest ona zasadna. W ocenie Sądu organy nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego sprawy, jak również nie dokonały analizy zebranych, przedstawionych przez stronę dokumentów, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i obligowało Sąd do wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Sąd uznał, że dokonana w sprawie ocena materiału dowodowego ma cechy dowolności.
Podstawę prawną decyzji o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów stanowił art. 203 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. oraz § 35 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej prowadzonej przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi. Jako podstawę skreślenia skarżącego z listy doktorantów wskazano niezaliczenie przedmiotu przewidzianego w programie kształcenia.
Zgodnie z art. 203 ust. 2 pkt 2 ustawy doktorant może być skreślony z listy doktorantów w przypadku 1) niezadowalającego postępu w przygotowaniu rozprawy doktorskiej; 2) niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207. Z kolei zgodnie z art. 207 ust. 1 i 2 doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z regulaminem szkoły doktorskiej. Doktorant jest obowiązany do realizacji programu kształcenia i indywidualnego planu badawczego.
Jak stanowi art. 202 ust. 1 u.p.s.w. doktorant, w uzgodnieniu z promotorem lub promotorami, opracowuje indywidualny plan badawczy zawierający w szczególności harmonogram przygotowania rozprawy doktorskiej i przedstawia go podmiotowi prowadzącemu szkołę doktorską w terminie 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia kształcenia. W przypadku wyznaczenia promotora pomocniczego plan jest przedstawiany po zaopiniowaniu przez tego promotora. Realizacja planu podlega ocenie śródokresowej w połowie okresu kształcenia określonego w programie kształcenia, a w przypadku kształcenia trwającego 6 semestrów - w trakcie czwartego semestru (ust. 2). Ocena śródokresowa kończy się wynikiem pozytywnym albo negatywnym. Wynik oceny wraz z uzasadnieniem jest jawny (ust. 3). Ocena śródokresowa jest przeprowadzana przez komisję, w skład której wchodzą 3 osoby, w tym co najmniej 1 osoba posiadająca stopień doktora habilitowanego albo tytuł profesora w dyscyplinie, w której jest przygotowywana rozprawa doktorska, zatrudniona poza podmiotem prowadzącym szkołę doktorską albo osoba, o której mowa w art. 190 ust. 5. Promotor i promotor pomocniczy nie mogą być członkami komisji (ust. 4).
§ 20 ust. 1 Regulaminu Międzynarodowej szkoły Doktorskiej (Dział VI – Weryfikacja wyników kształcenia – Rozdział 1 Zaliczenie zajęć) zaliczenie zajęć może mieć formę egzaminu, zaliczenia na ocenę lub zaliczenia. Formę zaliczenia przedmiotu określa harmonogram realizacji programu kształcenia.
W myśl § 20 ust. 7 zaliczenie seminarium doktoranckiego następuje podczas corocznej publicznej sesji sprawozdawczej, polegającej na prezentacji przez doktoranta, w języku angielskim, hipotez badawczych, metod i wyników badań.
§ 35 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej stanowi, że doktorant może być skreślony z listy doktorantów w przypadku niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa § 11 ust. 1 i 3. Zgodnie z § 11 ust. 3 pkt 2 do podstawowych obowiązków doktoranta należy realizowanie programu kształcenia oraz indywidualnego planu badawczego, w tym terminowe zaliczanie przedmiotów przewidzianych w programie kształcenia.
Z powyższego wynika, że podstawy skreślenia skarżącego z listy doktorantów w niniejszej sprawie miały charakter wyłącznie fakultatywny. Użyte w art. 203 ust. 2 pkt 2 p.s.w.n. oraz § 35 ust. 2 pkt 2 Regulaminu sformułowanie "doktorant może być skreślony" oznacza, że decyzja o skreśleniu doktoranta z listy uczestników studiów doktoranckich podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego.
Ponadto, jak już wskazano, zaskarżona decyzja została podjęta wskutek ustalenia, że zaistniała przesłanka fakultatywnego skreślenia skarżącego z listy doktorantów. Oceny wymaga zatem, czy w sprawie została zastosowana właściwa procedura skreślenia doktoranta z listy doktorantów.
Rozpoznając sprawę Sąd stwierdził, że akta sprawy administracyjnej nie są kompletne. Brak jest pełnej dokumentacji z poprzedniego postępowania administracyjnego. Ponadto brak jest w aktach sprawy nagrania z przebiegu publicznej sesji sprawozdawczej z 19 października 2023 r. i z 7 listopada 2023 r.
Zamiast protokołów z sesji sprawozdawczej w aktach sprawy znajdują się notatki służbowe z zaliczenia seminarium przez skarżącego, które są podstawą rozważań przyjętych przez Rektora w decyzjach o skreśleniu doktoranta z listy doktorantów Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej. Tymczasem powyższe dokumenty mają walor istotnych dokumentów do uznania, że skarżący nie zaliczył przedmiotu - publiczna sesja sprawozdawcza (seminarium doktoranckie). Dodać należy, że z notatki służbowej z dnia 19 października 2023 r. podpisanej przez Kierownika [...] – A. C. oraz Dyrektora [...] prof. dr hab. n. med. A. W. wynika, że w trakcie spotkania obecny był protokolant – A. M., której podpis powinien być pod protokołem z publicznej sesji sprawozdawczej.
Brak jest także wszystkich dokumentów potwierdzających jak wyglądało kształcenie skarżącego w Szkole Doktorskiej, tymczasem Rektor w uzasadnieniu decyzji powołuje się na ww. akta.
Braki te uniemożliwiają kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w tej części i skutkują uznaniem, że ustalenia oraz argumentacja w tym zakresie Rektora nie ma oparcia w pełnym materiale dowodowym. Sąd podkreśla, że na podstawie art. 134 p.p.s.a orzeka na podstawie akt administracyjnych sprawy.
Ze znajdującej się w aktach karty okresowych osiągnięć doktoranta M. S. za rok akademicki 2021/2022 semestr letni, rok studiów 3, semestr 6 wynika, że skarżący zdał egzamin z przedmiotów: Filozofia z etyką na ocenę bardzo dobrą, Historia medycyny i farmacji na ocenę bardzo dobrą oraz zaliczył na ocenę niedostateczną przedmiot - publiczna sesja sprawozdawcza (seminarium) i w związku z tym brak jest oceny z egzaminu z tego przedmiotu.
Sąd zauważa ponadto, że w aktach sprawy brak jest uchwał Senatu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi w sprawie Regulaminu Szkoły Doktorskiej oraz uchwał zmieniających. Uchwała nr 289/2019 z dnia 28 maja 2019 r. Senatu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi w sprawie Regulaminu Szkoły Doktorskiej oraz uchwały zmieniające, tj. uchwała nr 15/2023 i uchwała nr 64/2023 są dostępne na stronie internetowej uczelni i na tej podstawie Sąd uwzględnił ich postanowienia w sprawie.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że skarżący rozpoczął kształcenie w Szkole Doktorskiej (obecnie Międzynarodowej Szkole Doktorskiej, zmiana nazwy nastąpiła zarządzeniem Rektora nr 2/2020 z dnia 14 stycznia 2020 r.) prowadzonej przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi w roku akademickim 2019/2020 na podstawie Regulaminu Szkoły Doktorskiej uchwalonego uchwałą Senatu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi nr 289/2019 z dnia 28 maja 2019 r.
Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja dotyczy niezaliczenia przedmiotu przewidzianego w programie kształcenia w roku akademickim 2021/2022.
WSA w Łodzi w wyroku z 26 lipca 2023 r. sygn. III SA/Łd 200/23 stwierdził, że skład komisji oceniającej wystąpienie M. S. podczas obu sesji sprawozdawczych w dniach 8 czerwca i 24 sierpnia 2022 r. był niezgodny z przepisem § 20 ust. 8 Regulaminu. WSA zalecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy skład komisji oceniającej podczas sesji sprawozdawczej był zgodny z przepisami Regulaminu Szkoły Doktorskiej. Sąd powołał brzmienie przepisu § 20 ust. 8 Regulaminu. Zgodnie z treścią § 20 ust. 8 Regulaminu, w brzmieniu obowiązującym w trzecim roku, 6 semestrze kształcenia w Szkole Doktorskiej, tj. w roku akademickim 2021/2022 (rok akademicki, którego dotyczy przedmiotowa sprawa) oceny wystąpienia doktoranta podczas publicznej sesji sprawozdawczej dokonuje komisja, w skład której wchodzą promotor lub promotorzy oraz dyrektor Szkoły Doktorskiej albo osoby przez nich wyznaczone; wynik oceny dyrektor Szkoły Doktorskiej umieszcza w elektronicznym indeksie doktoranta.
W niniejszej sprawie w czasie obu sesji sprawozdawczych, które odbyły się w dniach: 19 października i 7 listopada 2023 r. skład komisji został powołany zgodnie z nowym brzmieniem § 20 ust. 8 Regulaminu (zmiana wprowadzona najpierw obwieszczeniem Rektora UM z dnia 1 marca 2023 r, co zostało zakwestionowane przez WSA w Łodzi w ww. wyroku z 26 lipca 2023 r., a następnie zmiana dokonana uchwałą nr 15/2023 z dnia 27 kwietnia 2023 r. Senatu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi).
Zgodnie z nowym brzmieniem ww. przepisu oceny wystąpienia doktoranta podczas publicznej sesji sprawozdawczej dokonuje komisja powołana przez dyrektora Szkoły Doktorskiej. Dyrektor może zaprosić do udziału w pracach komisji ekspertów zewnętrznych, z głosem doradczym. Wynik oceny dyrektor Szkoły Doktorskiej umieszcza w elektronicznym indeksie doktoranta.
W ocenie Sądu, Rektor przy ocenie, że w niniejszej sprawie powinien mieć zastosowanie § 20 ust. 8 Regulaminu w nowym brzmieniu nie wziął po uwagę treści § 21 ust. 1 Regulaminu, który umieszczony w Rozdziale 2 "Zasady roku kształcenia" ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie. W myśl bowiem § 21 ust. 1 okresem zaliczeniowym w Szkole Doktorskiej jest rok akademicki. Zgodnie zaś z art. 205 ust. 2 p.s.w.n. regulamin uchwala senat albo rada naukowa co najmniej na 5 miesięcy przed rozpoczęciem roku akademickiego, o którym mowa w art. 66. W myśl zaś art. 66 p.s.w.n. rok akademicki trwa od dnia 1 października do dnia 30 września i dzieli się na 2 semestry. Statut uczelni może przewidywać szczegółowy podział roku akademickiego w ramach semestrów
Skoro skarżący zaliczał przedmiot publiczna sesja sprawozdawca z roku akademickiego 2021/2022, to skład komisji powinien być zgodny z brzmieniem § 20 ust. 8 Regulaminu, obowiązującym w roku akademickim 2021/2022.
Sąd zauważa także, że przed sesją sprawozdawczą skarżącego z dnia 19 października 2023 r. zmianie uległ druk raportu, jednakże Sąd podkreśla, że druk ten obowiązywał doktorantów w roku akademickim 2022/2023, co potwierdza organ w uzasadnieniu decyzji. Tymczasem przedmiotowe zaliczenie przez skarżącego dotyczyło roku akademickiego 2021/2022. Wprawdzie w związku z brakiem dostarczenia zaktualizowanej prezentacji oraz raportu, publiczna sesja sprawozdawcza skarżącego została przeprowadzona na podstawie raportu z dnia 30 maja 2022 r., znajdującego się w teczce skarżącego, z którego to raportu wynika, że promotorzy - prof. dr hab. n. med. I. M. oraz prof. dr hab. n. med. M. R. ocenili pracę naukowo-badawczą doktoranta, przyznając ocenę 5 (w skali 2-5). Jednak Rektor w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że ocena ta nie została uwzględniona z uwagi na wprowadzoną zmianę w druku raportu, gdzie nie przewiduje się wystawienia oceny doktorantowi przed jego planowanym wystąpieniem.
Wobec powyższego, skoro organ wskazuje w uzasadnieniu decyzji, że nowy druk raportu dotyczył doktorantów w roku akademickim 2022/2023, a jednocześnie za prawidłowe uznaje nieuwzględnienie oceny promotorów podczas sesji sprawozdawczej z dnia 19 października 2023 r. dotyczącej roku akademickiego 2021/2022, to stanowisko to należy uznać za nieprawidłowe. W ocenie Sądu, raport powinien dotyczyć określonego roku akademickim, tj. 2021/2022. W takim przypadku fundamentalne znaczenie ma bowiem charakter postępowania administracyjnego, związanego z tym, że postępowanie to dotyczy skreślenia skarżącego z listy doktorantów za ściśle określony okres, tj. za niezaliczenie przedmiotu w 6 semestrze trzeciego roku studiów w roku akademickim 2021/2022. Ta okoliczność determinuje w istocie ramy tego postępowania oraz ma wpływ na sposób ustalania stanu faktycznego i jego ocenę na tle przepisów prawa. Tę zaś konstytuuje jej przedmiot - skreślenie z listy doktorantów. A ponieważ powodem tego skreślenia było w kontrolowanej sprawie nieuzyskanie przez skarżącego, w przepisanym terminie, zaliczenia 6 semestru trzeciego roku studiów, to właściwym jest, aby do tej sprawy stosować przepisy regulaminu studiów, które zasady owego zaliczenia (oraz skreślenia z powodu jego nieuzyskania) regulowały - czyli w tym przypadku przepisy uchwały nr 289/2019, w brzmieniu obowiązującym w roku akademickim 2021/2022. W ocenie Sądu, nie jest zaś słusznym ani właściwym oceniać fakt oraz skutki niezaliczenia danego roku przez doktoranta na podstawie przepisów, które jeszcze nie obowiązywały w okresie, kiedy był on zobligowany to zaliczenie uzyskać (w roku akademickim 2021/2022).
Zdaniem Sądu, rację ma skarżący, że tego rodzaju działania mogły zmierzać do niezaliczenia skarżącemu przedmiotu - publiczna sesja sprawozdawcza za rok akademicki 2021/2022. Tym bardziej, że wbrew uzasadnieniu Rektora, że ocena za każdy termin wpisywana była do elektronicznego indeksu po przeprowadzonym egzaminie - seminarium doktoranckie publiczna sesja sprawozdawcza i powyższe nie miało i nie ma żadnego wpływu na otrzymane przez odwołującego się oceny, Sąd zauważa, że skarżący załączył dowód w postaci wydruków zrzutów ekranu wirtualnego indeksu z 19 października 2023 r. i z 8 listopada 2023 r. na okoliczność, że ocena z sesji sprawozdawczej została wpisana skarżącemu jeszcze przed jej odbyciem. Powyższe oznacza, że działania Dyrektora Szkoły Doktorskiej były niezgodne z prawem.
W konsekwencji, mając na uwadze powyższe ustalenia, nie jest jasne, według jakich kryteriów Rektor dokonał oceny stwierdzenia przesłanki niewywiązywania się przez skarżącego z obowiązków doktoranta przez niezaliczenie przedmiotu przewidzianego w programie kształcenia, skoro nie rozważył prawidłowo uwag doktoranta co do sposobu przeprowadzenia zaliczenia przedmiotu seminarium doktoranckie.
Dodać należy, że nie ma wątpliwości, że w sprawach załatwianych w drodze decyzji administracyjnych przepisy k.p.a. powinny być stosowane do całego postępowania przed organami uczelni. Decyzja o skreśleniu z listy doktorantów jest indywidualnym aktem administracyjnym, do którego stosuje się przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego. Stosowanie zaś k.p.a. w sprawach skreślenia z listy doktorantów polega na zachowaniu przez organ procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony.
Sąd zwraca szczególną uwagę, że § 35 ust. 2 pkt 2 Regulaminu przewiduje tylko "możliwość" skreślenia doktoranta w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Dlatego to nie tylko fakt niezaliczenia przedmiotu musi być niewątpliwy, ale organ powinien także ustalić i rozważyć wszystkie inne okoliczności dotyczące doktoranta mogące mieć wpływ na treść decyzji, w tym także ocenić obiektywną możliwość uzyskania pozytywnej oceny z zaliczenia. Bez dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i przeprowadzenia ich analizy oraz oceny decyzja uznaniowa nie może zostać uznana za zgodną z prawem.
Sąd zwraca również uwagę - co ma znaczenie dla oceny przesłanki skreślenia z listy doktorantów - na liczne dokumenty zebrane w sprawie wskazujące na poważny i długotrwały konflikt pomiędzy skarżącym i Dyrektorem [...]. Tym bardziej, że skarżący na podstawie art. 24 k.p.a. wnosił o wyłączenie z postępowania Kierownika [...] – A. C., Dyrektora [...]prof. dr hab. n. med. A. W. oraz Prorektora ds. [...]prof. dr hab. n. med. L. W.. Powyższe nie było jednak przedmiotem rozważań organu. Z akt sprawy nie wynika, by podjęte były działania Rektora ukierunkowane na wyeliminowanie tego konfliktu.
Ponadto bardzo dobra ocena, wystawiona również w wersji opisowej, przez promotorów i jednocześnie złożenie przez nich podpisu pod oceną niedostateczną wystawioną w dniu 19 października 2023 r. podczas zaliczenia przedmiotu - publiczna sesja sprawozdawcza, budzi zastrzeżenia co do prawidłowego działania Komisji w trakcie zaliczenia przedmiotu. Rektor winien był rzetelnie i obiektywnie ocenić materiał dowodowy, czego nie uczynił, co należy uznać za wadę procesową decyzji. Nie dokonał, pomimo zarzutów skarżącego podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, analizy nagrania z zaliczenia seminarium, nie wyjaśnił, dlaczego nie ma protokołów z posiedzenia Komisji oraz dlaczego doszło do rozbieżności w ocenie promotorów, oraz czy faktycznie nie było indywidulanych ocen członków Komisji podczas publicznej sesji sprawozdawczej.
Zdaniem Sądu, powyższe podważa zasadność wniosków Rektora co do postępów kształcenia skarżącego i rokowań na przyszłość jako doktoranta. Wydając w sprawie obie decyzje organ nie dysponował kompletnym materiałem dowodowym oraz wiedzą odnośnie stanu faktycznego sprawy.
Sąd zauważa również, że swój udział w postępowaniu administracyjnym zgłosiła w dniu 18 marca 2024 r. organizacja społeczna - Krajowa Reprezentacja Doktorantów, a Zarząd uchwałą z dnia 6 maja 2023 r. udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania organizacji Rzecznikowi Praw Doktoranta. Z obszernej korespondencji mailowej załączonej przez skarżącego wynika, że już w toku poprzedniego postępowania administracyjnego kontaktował się z Rzecznikiem Praw Doktoranta. Natomiast z akt sprawy przesłanych przez organ nie wynika, czy Krajowa Reprezentacja Doktorantów również na wcześniejszym etapie postępowania składała wniosek o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu, skoro pełnomocnictwa do jej reprezentowania udzieliła Rzecznikowi Praw Doktoranta uchwałą z dnia 6 maja 2023 r. Ponadto w aktach sprawy znajduje się postanowienie Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z dnia 5 kwietnia 2024 r. o dopuszczeniu Krajowej Reprezentacji Doktorantów do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie skreślenia M. S. z listy doktorantów Międzynarodowej Szkoły Doktorskiej prowadzonej przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi. Jednak powyższe postanowienie nie jest podpisane oraz w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia go skarżącemu. Do postanowienia dołączona jest informacja o dokumencie UPD, z której wynika, że jakaś korespondencja (nie wiadomo, czy ww. postanowienie) została doręczona w dniu 6 kwietnia 2024 r. Rzecznikowi Praw Doktoranta.
W związku z powyższym, skarżący na żądanie Sądu załączył do akt powyższe postanowienie z dnia 5 kwietnia 2024 r., które zostało podpisane przez Rektora Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Ponadto z załączonej przez skarżącego korespondencji mailowej wynika, że postanowienie z dnia 5 kwietnia 2024 r. prawdopodobnie zostało doręczone również Rzecznikowi Praw Doktoranta, a więc weszło do obrotu prawnego.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że brak jest w aktach sprawy dowodu doręczenia zaskarżonej decyzji z dnia 30 kwietnia 2024 r. Rzecznikowi Praw Doktoranta. Z protokołu udostepnienia akt sprawy (przygotowanych przez A. C.) wynika tylko, że decyzja została nadana 15 maja 2024 r.
Mając powyższe na uwadze, przypomnieć należy, że sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organ wydając w takiej sprawie rozstrzygnięcie prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym są logiczne i poprawne, jak też czy mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Podkreślić należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 203 ust. 2 p.s.w.n. (jak każda decyzja uznaniowa) nie może mieć cech dowolności, lecz musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozpoznania sprawy oraz w należyty sposób wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Natomiast sąd administracyjny weryfikuje, czy decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i należytym rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.
W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do tzw. decyzji związanej. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno bowiem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, w szczególności w przypadku podejmowania rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, gdyż w takim przypadku organ tym bardziej obowiązany jest wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.), a zatem dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. W utrwalonym orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93, OSNC 1994/0/181). Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy (zob. w tej materii m.in. wyrok NSA z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt III OSK 1962/21).
Zdaniem Sądu, wydana w sprawie zaskarżona decyzja została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Wydana została nie tylko bez wyjaśnienia wszystkich wcześniej przedstawionych istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, ale także zawarte w niej twierdzenia nie wynikają w sposób jednoznaczny z załączonych akt administracyjnych i znajdujących się tam dokumentów.
Rektor wydając zaskarżoną decyzję nie rozważył wszechstronnie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i istotnych dla jej rozpoznania i wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, a lakoniczne uzasadnienie nie odnosi się do podnoszonych przez skarżącego okoliczności i zarzutów sformułowanych w toku postępowania administracyjnego. W przypadku decyzji uznaniowych (jak powyższej wskazano) przyjmuje się, że organ uczelni orzekając w konkretnej sprawie może, a nie musi skreślić doktoranta z listy doktorantów. Wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych danej sprawy. W postępowaniu dotyczącym skreślenia z listy doktorantów organy uczelni powinny ustalić i rozważyć wszystkie inne okoliczności podnoszone przez doktoranta mogące mieć wpływ na treść decyzji, w tym także ocenić obiektywną możliwość uzyskania zaliczenia przedmiotu, czy zdania egzaminu. Odniesienie się przez Rektora do wszystkich podnoszonych okoliczności wydaje się konieczne z uwagi na charakter rozpoznawanej sprawy i jej doniosłe konsekwencje dla doktoranta związane z definitywnym pozbawieniem go prawa do kontynuacji nauki w szkole doktorskiej. Organ winien mieć bowiem świadomość, że fakultatywne skreślenie z listy doktorantów może, lecz nie musi mieć miejsca.
W konsekwencji powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja z 13 lutego 2024 r. narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 135 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
W ponownym postępowaniu Rektor uwzględni ocenę prawną i wskazówki Sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroku i w tym celu rzeczą organu będzie ponownie przeprowadzenie zaliczenia seminarium podczas publicznej sesji sprawozdawczej za rok akademicki 2021/2022, zgodnie z powołanymi wyżej regulacjami zawartymi w Regulaminie studiów. Na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, uwzględniającego wszystkie podnoszone przez skarżącego okoliczności, organ ponownie oceni, czy zachodzi fakultatywna przesłanka skreślenia skarżącego z listy doktorantów. Powyższej oceny organ dokona z udziałem Rzecznika Praw Doktoranta poprzez zapewnienie mu czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym.
eg