III SA/Łd 542/22

III SA/Łd 542/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Małgorzata Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c, art, 200 i art. 205 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 382
par 3 ust. 1, par 4 ust. 1 i ust. 4 pkt 6
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Sentencja
Dnia 24 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Paweł Dańczak Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Protokolant asystent sędziego Beata Drożdż po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2022 roku sprawy ze skargi G. P. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 lipca 2022 roku nr 250/2022 w przedmiocie przyznania płatności dobrostanowej na rok 2021 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 31 maja 2022 roku nr 0088-2022-005315; 2. zasądza od Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego G. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 5 lipca 2022 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Piotrkowie Trybunalskim z 31 maja 2022r. w sprawie przyznania płatności dobrostanowej (PROW 2014-2020).
Jak wynika z akt sprawy 26 maja 2021 r. G.P. za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus wystąpił o przyznanie dopłat dla swojego gospodarstwa rolnego na rok 2021. Wnioskodawca ubiegał się między innymi o przyznanie płatności dobrostanowej (PROW 2014-2020) w ramach pakietu 1 Dobrostan świń, wariantu 1.1. Dobrostan loch - zwiększona powierzchnia w budynkach, wariantu 1.2. Dobrostan tuczników - zwiększona powierzchnia w budynkach oraz pakietu 3 Dobrostan owiec, wariantu 3.1. Dobrostan owiec - zwiększona powierzchnia w budynkach. 7 listopada 2021 r. strona za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus złożyła oświadczenie o zapewnieniu wypasu owiec. Następnie 15 kwietnia 2022 r. strona złożyła dokumenty uzupełniające w postaci części szczegółowej planu poprawy dobrostanu zwierząt w ramach pakietu 3. Dobrostan owiec.
Decyzją z 31 maja 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Piotrkowie Trybunalskim przyznał stronie płatność dobrostanową na rok 2021 w łącznej wysokości 9 426,92 zł w tym w ramach wariantu 1.1 Dobrostan loch - zwiększona powierzchnia w budynkach w wysokości 5 023,85 zł, zaś w odniesieniu do wariantu 1.2. Dobrostan tuczników - zwiększona powierzchnia w budynkach w wysokości 4 403,07 zł, a także 1000 zł w ramach refundacji kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia planu poprawy dobrostanu zwierząt, oraz odmówił przyznania płatności dobrostanowej w ramach wariantu 3.1 Dobrostan owiec - zwiększona powierzchnia w budynkach.
Od powyższej decyzji G.P. złożył odwołanie kwestionując zasadność odmowy przyznania płatności w ramach wariantu 3.1 Dobrostan owiec - zwiększona powierzchnia w budynkach. Podniósł, iż w żadnym okresie nie nastąpiło przekroczenie powierzchni bytowej, która jest uwzględniona w planie poprawy dobrostanu. W jego ocenie organy błędnie zastosowały wskaźnik plenności 1,2 w odniesieniu do każdej samicy powyżej 12 miesiąca życia. Wskazał, że okresie od 1 do 14 marca 2022 roku w jego gospodarstwie rolnym było 59 samic powyżej 12 miesiąca życia, 16 samic w wielu od 6 do 12 miesięcy oraz 3 samce powyżej 12 miesiąca życia co dawało wymaganą powierzchnię w wysokości 93,36 m2 zaś on zapewnił zwierzętom 110 m2 powierzchni i dlatego wniósł o przyznanie płatności.
Przywołaną na wstępie decyzją z dnia 5 lipca 2022 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Piotrkowie Trybunalskim z 31 maja 2022r. w sprawie przyznania płatności dobrostanowej na 2021 r.
Przytaczając treść § 3, § 4, § 5 i § 14 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 marca 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 poz. 382 ze zm., zwanego dalej Rozporządzeniem dobrostanowym), oraz pkt 7 załącznika nr 3 i załącznik nr 5 do Rozporządzenia dobrostanowego, a także art. 26 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r., poz. 2137, zwanej dalej ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), art. 59 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm., zwanego dalej Rozporządzeniem nr 1306/2013) oraz art. 24 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 69 ze zm., zwanego dalej Rozporządzeniem nr 809/2014) organ odwoławczy wskazał, że działanie "Dobrostan zwierząt" ma na celu zapewnienie określonym grupom zwierząt podwyższonych warunków utrzymania. Zapewnienie zwierzętom podwyższonych warunków utrzymania w myśl działania "Dobrostan zwierząt" polega na zapewnieniu zwierzętom wielkości powierzchni bytowej większej, o co najmniej 20% względem tej określnej jako obowiązkowe wymogi ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdział I Rozporządzenia nr 1306/2013 oraz tej określonej jako inne odpowiednie obowiązkowe wymogi, wskazane w Rozporządzeniach Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. i z dnia 28 czerwca 2010 r. Objęcie wsparciem w ramach działania "Dobrostan zwierząt" również owiec pozwoliło na objęcie tym wsparciem rolników, którzy dobrowolnie realizują praktyki hodowlane wykraczające poza odpowiednie wymogi obowiązkowe w odniesieniu do owiec.
Dla przyznania płatności dobrostanowej konieczne jest spełnianie warunków i wymogów określonych w Rozporządzeniu dobrostanowym. Zgodnie z § 4 ust. 2 powyższego rozporządzenia wymogi, które wykraczają ponad odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdziału 1 rozporządzenia nr 1306/2013, oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi, o których mowa w art. 33 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia. W przypadku spornych płatności, wymogi dla wariantu 3.1. Dobrostan owiec - zwiększona powierzchnia w budynkach, zawarte zostały w pkt 7 załącznika nr 3 do rozporządzenia dobrostanowego, w którym wskazano, że dla przyznania płatności wymagane jest wypasanie wszystkich utrzymywanych w gospodarstwie rolnym zwierząt z gatunku owca domowa na trwałych użytkach zielonych lub na gruntach ornych, na których występują trawy lub inne zielne rośliny pastewne, lub zapewnienie tym zwierzętom dostępu do wybiegu. W przypadku utrzymywania grupowego wymagane jest również aby powierzchnia bytowa w pomieszczeniu dla wszystkich utrzymywanych w gospodarstwie rolnym zwierząt z gatunku owca domowa wynosiła co najmniej w przeliczeniu na jedną sztukę:
- samicy gatunku owca domowa w wieku powyżej 12 miesięcy - 1,2 m2,
- samicy gatunku owca domowa w wieku powyżej 12 miesięcy wraz z jagnięciem - 1,8 m2 i dodatkowo co najmniej 0,6 m2 dla każdego następnego jagnięcia ssącego,
- samicy gatunku owca domowa w wieku od 6 do 12 miesięcy - 0,96 m2,
- samca gatunku owca domowa w wieku powyżej 12 miesięcy, z wyjątkiem skopka - 2,4 m2,
- samca gatunku owca domowa w wieku od 6 do 12 miesięcy, z wyjątkiem skopka - 1,8 m2,
- skopka - 0,72 m2.
Zgodnie z załącznikiem nr 5 do Rozporządzenia dobrostanowego w przypadku, gdy powierzchnia bytowa pomieszczenia, w którym są utrzymywane zwierzęta objęte wymogami wariantu, jest mniejsza niż ta, która pozwoliłaby na zapewnienie tym zwierzętom odpowiedniej wielkości powierzchni, o której mowa w ust. 7 pkt 2 załącznika nr 3 do Rozporządzenia dobrostanowego - więcej niż o 5% współczynnik dotkliwości wynosi 80%, współczynnik trwałości 1,25, iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości 100%.
W analizowanej sprawie do wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej strona dołączyła plan poprawy dobrostanu zwierząt z 26 maja 2021 r. Zgodnie z planem poprawy dobrostanu zwierząt w zakresie wariantu 3.1 powierzchnia bytowa przeznaczona dla wszystkich grup technologicznych zwierząt z gatunku owca domowa w pomieszczeniach w gospodarstwie rolnym wynosiła 110 m². W planie zawarto informację o następujących grupach technologicznych owiec przebywających w gospodarstwie:
- samiec gatunku owca domowa w wieku powyżej 12 miesięcy, z wyjątkiem skopka.
- samica gatunku owca domowa w wieku powyżej 12 miesięcy,
- samica gatunku owca domowa w wieku powyżej 12 miesięcy wraz z jagnięciem.
Zwierzęta z wszystkich grup technologicznych były utrzymywane grupowo. Następnie 15 kwietnia 2022 r. strona złożyła dokumenty uzupełniające w postaci części szczegółowej planu poprawy dobrostanu zwierząt w ramach pakietu 3. Dobrostan owiec, który potwierdza, że powierzchnia bytowa przeznaczona dla owiec w pomieszczeniach w gospodarstwie rolnym wynosiła 110 m², natomiast plenność maciorek stanowiła 1,2 liczby urodzonych jagniąt do liczby maciorek.
W trakcie kontroli administracyjnej na podstawie danych zgromadzonych w systemie IRZ (Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt) oraz danych wynikających z planu poprawy dobrostanu zwierząt stwierdzono, że w okresie referencyjnym od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej (w analizowanej sprawie 26 maja 2021 r.) do dnia 14 marca kolejnego roku (w analizowanej sprawie 14 marca 2022 r.) została przekroczona powierzchnia bytowa przeznaczona dla owiec w pomieszczeniach w gospodarstwie rolnym, która wynosiła względem tej wskazanej w planie poprawy dobrostanu zwierząt, tak jak w tabeli poniżej:
|Początek okresu przekroczenia |Koniec okresu przekroczenia |Wartość przekroczenia |
|19 lipca 2021 r. |27 lipca 2021 r. |1,36 nr |
|26 października 2021 r. |19 lutego 2022 r. |2,32 nr |
|20 lutego 2022 r. |26 lutego 2022 r. |4,24 nr |
|27 lutego 2022 r. |28 lutego 2022 r. |6,16 nr |
|01 marca 2022 r. |14 marca 2022 r. |8,08 m2 |
Organ wyjaśnił jak ustalił wartość przekroczenia i wskazał, że największa stwierdzona wartość przekroczenia współczynnika nastąpiła w dniach 1-14 marca 2022 r. i wynosiła 8,08 m². W tym okresie powierzchnia bytowa przeznaczona dla owiec w pomieszczeniach w gospodarstwie rolnym strony przekraczała o 7,345% powierzchnię wskazaną w planie poprawy dobrostanu zwierząt.
8,08 m²/110m² * 100% ≈ 0,7345 * 100% = 7,345%
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w takiej sytuacji ustawodawca nie uzależnił wysokości współczynnika dotkliwości i trwałości od długości okresu w jakim trwało to przekroczenie lecz nakazał odmówić płatności.
Odnosząc się do argumentacji strony zawartej w odwołaniu organ odwoławczy powtórzył, iż zgodnie z planem poprawy dobrostanu zwierząt w zakresie wariantu 3.1 powierzchnia bytowa przeznaczona dla wszystkich grup technologicznych zwierząt z gatunku owca domowa w pomieszczeniach w gospodarstwie rolnym wynosiła 110m². Zwierzęta z wszystkich grup technologicznych były utrzymywane grupowo. W części szczegółowej planu poprawy dobrostanu zwierząt w ramach pakietu 3. Dobrostan owiec, wskazano że, plenność maciorek stanowiła 1,2 liczby urodzonych jagniąt do liczby maciorek. Strona nie kwestionowała powyższych ustaleń, jak również nie złożyła zmiany planu poprawy dobrostanu zwierząt w powyższym zakresie. W przypadku płatności dobrostanowej w ramach pakietu 3. Dobrostan owiec konieczność uwzględnienia miary rozrodczości przy ustaleniach dotyczących powierzchni bytowych przeznaczonych dla owiec w pomieszczeniach w gospodarstwie rolnym jest związana z obowiązkiem jaki nakłada na posiadacza owiec ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2021 r. poz. 1542). Zgodnie z art. 20 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy "Posiadacz owcy lub kozy zgłasza kierownikowi biura fakt oznakowania zwierzęcia, zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 21/2004, w każdym przypadku przed opuszczeniem przez to zwierzę siedziby stada, w której się urodziło, nie później jednak niż w terminie 180 dni od dnia urodzenia tego zwierzęcia, z zastrzeżeniem art. 22." Wyznaczenie przez ustawodawcę 180-dniowego terminu na dokonanie oznakowania oraz zgłoszenie oznakowania urodzonego zwierzęcia sprawia, że dane zawarte w systemie IRZ mogą nie odzwierciedlać aktualnego stanu stada. W konsekwencji czego w przypadku, gdy w planie poprawy dobrostanu zwierząt wskazano na utrzymywanie w gospodarstwie samic gatunku owca domowa w wieku powyżej 12 miesięcy wraz z jagnięciem, do ustalenia obsady konieczne jest skorzystanie ze współczynnika plenność zawartego w planie poprawy dobrostanu zwierząt.
W opinii organu odwoławczego mając na uwadze akta sprawy oraz dostępne dane w systemie informatycznym ARiMR organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie wnioskowanej płatności. Organ odwoławczy potwierdził prawidłowość zastosowania załącznika nr 5 do Rozporządzenia dobrostanowego, z którego wynika, że w przypadku, gdy powierzchnia bytowa pomieszczenia, w którym są utrzymywane zwierzęta objęte wymogami wariantu, jest mniejsza niż ta, która pozwoliłaby na zapewnienie tym zwierzętom odpowiedniej wielkości powierzchni, o której mowa w ust. 7 pkt 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia - więcej niż o 5%, współczynnik dotkliwości uchybienia wynosi 80%, współczynnik trwałości uchybienia - 1,25, a iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości - 100%. Powyższe obligowało organ do zmniejszenia płatności o 100%.
W sprawie skarżący wnioskował również o przyznanie kosztów transakcyjnych zgodnie z § 6 ust. 1 Rozporządzenia dobrostanowego, jednak w sytuacji, gdy skarżący nie spełnił warunków przyznania płatności do wariantu 3.1 Dobrostan owiec -zwiększona powierzchnia w budynkach, zasadnie odmówiono mu również przyznania kwoty kosztów transakcyjnych w ramach tego wariantu.
Końcowo organ II instancji przeanalizował także istnienie po stronie wnioskodawcy przesłanek z art. 64 ust. 2 Rozporządzenia nr 1306/2013 wskazującego przypadki, w których nie nakłada się kar administracyjnych i wykazał, że w sprawie nie zaistniała żadna z sytuacji przewidzianych w tym przepisie.
W analizowanej sprawie zastosowania nie znajduje też art. 32 Rozporządzenia nr 640/2014 bowiem strona, aż do dnia wydania zaskarżonej decyzji, nie poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim o wystąpienie przyczyn naturalnych mających wpływ na stado.
Na ostateczną decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skargę do sądu administracyjnego wniósł G.P. podnosząc, iż w decyzji wykazano stany przekroczenia powierzchni bytowej o ponad 5% przyjmując do wyliczeń plenność 1,2 według planu poprawy dobrostanu. Natomiast do wyliczeń jagniąt przyjęto każdą dorosłą samicę powyżej 12 miesiąca życia, co jest błędnie przyjęte, ponieważ samice które ukończyły 12 miesiąc życia nie mają jeszcze jagniąt. Pierwsze porody są najwcześniej w okolicy 18 miesiąca życia. Według wyliczonych powierzchni przekroczeń powierzchnia bytowa się nie zgadza, ze względu na przyjętą zasadę liczenia od każdej samicy powyżej 12 miesiąca życia. Według stanów w okresie od 1 do 14 marca 2022 r., w gospodarstwie skarżącego było 59 szt. samic powyżej 12 miesięcy, 16 szt. samic od 6 miesiąca do 12 miesiąca, 3 szt. samców powyżej 12 miesięcy co daje potrzebną powierzchnię 93,36 m2, więc fizycznie każda sztuka owcy miała zapewnioną zwiększoną powierzchnię bytową, zgodnie z założeniami dobrostanu zwierząt (w gospodarstwie skarżącego powierzchnia bytowa dla owiec wynosi 110 m²). Zakładana plenność w planie poprawy dobrostanu zwierząt nie miała odzwierciedlenia w rzeczywistości. Plenność przyjęto na podstawie opinii innych rolników co do plenności owiec. Mając na uwadze, że skarżący dopiero zaczyna rozwijać hodowlę owiec (ograniczenie hodowli trzody chlewnej) i ma małe doświadczenie w tym zakresie, nie był w stanie określić dokładnie plenności owiec. Podkreślił, że w październiku 2021 r. miał kontrolę na miejscu, która nie wykazała przekroczeń, więc warunki dobrostanu zwierząt były zachowane.
W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, w żadnym wykazanym okresie nie nastąpiło przekroczenie powierzchni bytowej, która jest uwzględniona w planie poprawy dobrostanu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Na rozprawie w dniu 10 listopada 2022 roku skarżący podtrzymał swoje wyjaśnienia wskazał, że w gospodarstwie miał tylko 16 jagniąt, a kontrola na miejscu przeprowadzona w październiku 2021 r. nie wykazała żadnych nieprawidłowości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu. Zaskarżona decyzja jaki i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim naruszają bowiem zarówno przepisy prawa materialnego jak i postępowania, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy - czy to prawa materialnego, czy postępowania - sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosując przy tym przewidziane ustawą środki, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w rozstrzyganej sprawie były rozstrzygnięcia organów ARiMR w dotyczące płatności dobrostanowej do zwierząt hodowlanych w zakresie w jakim odmówiono skarżącemu prawa do przyznania płatności dobrostanowej do owiec za 2021 rok.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Piotrkowie Trybunalskim z 31 maja 2022 roku sąd stanął na stanowisku, że organy obu instancji nie ustaliły w prawidłowy sposób stanu faktycznego oraz nie wskazały podstawy materialnoprawnej pozwalającej na zastosowanie przyjętego współczynnika plenności maciorek w celu ustalenia realizacji przez stronę przyjętego zobowiązania dobrostanowego w wydanych decyzjach odmawiających przyznania płatności dobrostanowej do owiec na 2021 r.
Zgodnie z art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z dnia 20 grudnia 2013 r., str. 487 dalej Rozporządzenia 1305/2013), płatności z tytułu dobrostanu zwierząt w ramach tego działania udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmują się realizowania operacji obejmujących jedno lub większą liczbę zobowiązań dotyczących dobrostanu zwierząt i którzy są rolnikami aktywnymi zawodowo w rozumieniu art. 9 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. Zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 – w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej lub w zakresie przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej reguluje przywołana już wcześniej ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. W oparciu o art. 45 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 tej ustawy wydane zostało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 3 marca 2020 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy przywołanego rozporządzenia w brzmieniu nadanym jego nowelizacją dokonaną rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 8 marca 2021 roku zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2021 r., poz. 441). Przepisy w tym brzmieniu winny być stosowane przez organy do oceny wniosku skarżącego o płatność na 2021 rok. Należy też zaznaczyć, że na mocy tej nowelizacji powołana do życia została płatność dobrostanowa do owiec, przywołana nowelizacja wprowadziła bowiem nowy pakiet 3 "Dobrostan owiec" obejmujący wariant 3.1 "Dobrostan owiec-zwiększona powierzchnia w budynkach".
Przyznania m.in. tego rodzaju płatności dotyczył złożony 26 maja 2021 r. wniosek skarżącego.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia dobrostanowego, płatność dobrostanową przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013, jeżeli zobowiązał się do realizacji określonych pakietów i ich wariantów w ramach operacji, o której mowa w art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013, oraz któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o tę płatność (pkt 1), a ponadto w przypadku wariantu, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 3, czyli wariantu 3.1. "Dobrostan owiec - zwiększona powierzchnia w budynkach" – rolnikowi który posiada, plan poprawy dobrostanu zwierząt, który został sporządzony przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przy udziale doradcy rolniczego, na formularzu udostępnionym przez Agencję (pkt 3).
Jak trafnie podkreślił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji pomoc przyznawana rolnikom w ramach działania "Dobrostan zwierząt" ma na celu zapewnienie określonym grupom zwierząt hodowlanych podwyższonych warunków utrzymania. Przy czym zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia dobrostanowego odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdziału I rozporządzenia nr 1306/2013 oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi, o których mowa w art. 33 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, zostały wskazane w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zaś wymogi, które wykraczają ponad odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdziału I rozporządzenia nr 1306/2013, oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi, o których mowa w art. 33 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, określone zostały w załączniku nr 3 do rozporządzenia (§ 4 ust. 2 rozporządzenia dobrostanowego).
Zgodnie z punktem 7 załącznika nr 3 do rozporządzenia dobrostanowego wymogi dodatkowe dla wariantu 3.1. "Dobrostan owiec - zwiększona powierzchnia w budynkach" obejmują:
1. wypasanie wszystkich utrzymywanych w gospodarstwie rolnym zwierząt z gatunku owca domowa na trwałych użytkach zielonych lub na gruntach ornych, na których występują trawy lub inne zielne rośliny pastewne, lub zapewnienie tym zwierzętom dostępu do wybiegu; oraz
2. zapewnienie powierzchni bytowej w pomieszczeniu dla wszystkich utrzymywanych w gospodarstwie rolnym zwierząt z gatunku owca domowa w przypadku utrzymywania grupowego, w przeliczeniu na jedną sztukę:
- samicy gatunku owca domowa w wieku powyżej 12 miesięcy - 1,2 m2,
- samicy gatunku owca domowa w wieku powyżej 12 miesięcy wraz z jagnięciem - 1,8 m2 i dodatkowo co najmniej 0,6 m2 dla każdego następnego jagnięcia ssącego,
- samicy gatunku owca domowa w wieku od 6 do 12 miesięcy - 0,96 m2,
- samca gatunku owca domowa w wieku powyżej 12 miesięcy, z wyjątkiem skopka - 2,4 m2,
- samca gatunku owca domowa w wieku od 6 do 12 miesięcy, z wyjątkiem skopka - 1,8 m2,
- skopka - 0,72 m2.
W przypadku wariantu 3.1. "Dobrostan owiec - zwiększona powierzchnia w budynkach" rolnik obowiązany jest przestrzegać wymogów, o których mowa pkt 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia - co najmniej przez 120 dni w okresie:
– od dnia 1 kwietnia roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności dobrostanowej, do dnia 15 października tego roku - w przypadku gdy ten wniosek został złożony do dnia 1 kwietnia,
– od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej do dnia 15 października roku, w którym został złożony ten wniosek - w przypadku gdy ten wniosek został złożony po dniu 1 kwietnia,
Zaś wymogów o których mowa w pkt 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia - od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej do dnia 14 marca kolejnego roku (§ 4 ust. 4 pkt 6 rozporządzenia dobrostanowego).
Zgodnie z § 5 rozporządzenia dobrostanowego wysokość płatności dobrostanowej w ramach danego wariantu ustala się jako iloczyn odpowiedniej stawki płatności dobrostanowej i podstawy ustalenia wysokości tej płatności dobrostanowej, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Wysokość stawek płatności dobrostanowej za sztukę zwierzęcia w ramach poszczególnych wariantów jest określona w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Zaś podstawą ustalenia wysokości płatności dobrostanowej w ramach wariant 3.1. Dobrostan owiec - zwiększona powierzchnia w budynkach jest średnia liczba samic z gatunku owca domowa (Ovis aries) w wieku co najmniej 12 miesięcy, utrzymywanych przez rolnika w okresie od dnia 16 października roku złożenia wniosku o przyznanie płatności dobrostanowej do dnia 14 marca kolejnego roku.
Reasumując powyższe wskazać należy, że w celu uzyskania wnioskowanej płatności do owiec rolnik musi spełniać wymogi określone w załączniku nr 2 i 3 rozporządzenia. W przypadku wariantu 3.1. dobrostan owiec – zwiększona powierzania w budynkach jednym z tych wymogów jest zapewnienie zwiększonej powierzchni bytowej w pomieszczeniu dla wszystkich utrzymywanych grupowo w gospodarstwie rolnym zwierząt z gatunku owca domowa w wielkości określonej w pkt 7 podpunkcie 2 lit b załącznika nr 3 do rozporządzenia dobrostanowego.
Stosownie do § 14 ust. 1 rozporządzenia dobrostanowego jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów, płatność dobrostanowa w części dotyczącej danego wariantu przysługuje w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:
1) iloczynu:
a) współczynnika dotkliwości danego uchybienia i
b) współczynnika trwałości danego uchybienia
- określonych w załączniku nr 5 do rozporządzenia oraz
2) kwoty wysokości płatności dobrostanowej, jaka przysługiwałaby w ramach danego wariantu, gdyby rolnik przestrzegał tych wymogów.
Zgodnie z załącznikiem nr 5 do rozporządzenia dobrostanowego w przypadku nieprawidłowości stwierdzonej w gospodarstwie wnioskodawcy polegającej na niezapewnieniu prawidłowej powierzchni bytowej w pomieszczeniu dla wszystkich utrzymywanych w gospodarstwie rolnym zwierząt z gatunku owca domowa o więcej niż o 5% (w gospodarstwie skarżącego przekroczenie wyniosło w ocenie organu ponad 7 %) iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości uchybienie wynosi 100%, a zatem w takiej sytuacji rolnikowi nie przysługuje wnioskowana płatność.
Na uzasadnienie zajętego w sprawie stanowiska odmawiającego wnioskodawcy przyznania płatności dobrostanowej do owiec organ powołał się na okoliczność niedotrzymania przez stronę norm powierzchni jaką należało zgodnie z przepisami rozporządzenia "dobrostanowego" zapewnić utrzymywanym w jego gospodarstwie zwierzętom. W decyzjach organów obu instancji przedstawiono w tabelach odpowiednie wyliczenia mające wskazywać na niespełnienie przez skarżącego w okresie od 1 do 14 marca 2022 roku wymogu zapewnienia prawidłowej powierzchni bytowej hodowanym przez niego owcom.
Dla kontroli prawidlowości powyższego stanowiska kluczowa pozostaje ocena czy organy dokonały prawidłowych ustaleń staniu faktycznego sprawy i właściwie zastosowały obowiązujące przepisy prawa materialnego obowiązujące w tym zakresie.
W materiale dowodowym zawartym w aktach sprawy przekazanych sądowi brak było jakichkolwiek informacji dotyczących ilości posiadanych przez skarżącego zwierząt w istotnym dla sprawy okresie tj. od 1 do 14 marca 2022 roku. Informacji tych organ udzielił dopiero na wezwanie sądu w okresie publikacyjnym orzeczenia. Z informacji tych wynika że w spornym okresie w gospodarstw strony znajdowało się 78 sztuk zwierząt z gatunku owca domowa w tym 59 samic w wieku ponad 12 miesięcy. Powyższe dane organ uwzględnił jedynie wybiórczo dokonując oceny spełnienia przez skarżącego warunków do przyznania płatności dobrostanowej. Organy obu instancji do dokonanych wyliczeń powierzchni przyjęły bowiem wyłącznie liczbę dorosłych samic znajdujących się w gospodarstwie strony oraz dwóch samców, całkowicie ignorując pozostałe znajdujące się w jego gospodarstwie zwierzęta rasy owca domowa, a ponadto w celu wyliczenia powierzchni niezbędnej do zapewnienia dobrostanu hodowanym przez skarżącego zwierzętom posłużył się wskaźnikiem plenności maciorek owcy nie mającym umocowania w przepisach obowiązującego rozporządzenia dobrostanowego w odniesieniu do płatności do owiec za 2021 r.
W tym miejscu wskazać należy, że współczynnik plenności maciorek jako obowiązkowy element zawartości planu poprawy dobrostanu zwierząt został dodany w punkcie 6 lit c załącznika nr 1 do rozporządzenia dobrostanowego na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 marca 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Dobrostan zwierząt" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2022 poz. 571). Zgodnie z § 1 pkt 7 wskazanego rozporządzenia w załączniku nr 1 do rozporządzenia w ust. 2 w pkt 6 w lit. c po wyrazach "utrzymywanych pojedynczo" dodaje się wyrazy "oraz plenności maciorek". Przy czym zgodnie z § 3 rozporządzenia zmieniającego do przyznawania, wypłaty i zwrotu płatności dobrostanowej, w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi po dniu 14 marca 2021 r.:
1) i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia,
2) i zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie przepisów dotychczasowych - w przypadku gdy zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia
- stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu dotychczasowym, z wyjątkami nie mającymi zastosowania w rozstrzyganej sprawie.
W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że w odniesieniu do wniosku skarżącego z 26 maja 2021 roku dotyczącego płatności za 2021 rok organy nie były uprawione do posługiwania się wskaźnikiem plenności maciorek do oceny spełnienia przez skarżącego warunków niezbędnych do otrzymania wnioskowanej płatności, bowiem wskaźnik ten w tym okresie w ogóle nie obowiązywał, rolnicy nie mieli obowiązku jego wskazywania w planach poprawy dobrostanu zwierząt na 2021 rok. Wskaźnik ten strona podała dopiero w części szczegółowej planu poprawy dobrostanu zwierząt w kwietniu 2022 roku.
Skarżący wskazał, że plan poprawy dobrostanu hodowanych przez niego owiec sporządził w odniesieniu do wnioskowanej płatności na 2021 rok z doradcą wskazanym przez Agencję i z planu tego wynikało że w swoim gospodarstwie posiada przestrzeń umożliwiającą zapewnienie dobrostanu hodowanym zwierzętom, także kontrola na miejscu przeprowadzona w gospodarstwie skarżącego przez pracowników Agencji nie wykazała żadnych przekroczeń w tym zakresie. Okoliczności tych sąd nie jest w stanie zweryfikować bowiem w materiale dowodowym przekazanym przez organ brak protokołu z kontroli w gospodarstwie skarżącego z października 2021 roku. Organ nie odniósł się także do twierdzeń skarżącego w tym zakresie w odpowiedzi na skargę.
W rozstrzyganej sprawie organ dokonując ustalenia stanu faktycznego w sprawie posłużył się współczynnikiem nieprzewidzianym przepisami prawa i w oparciu o zastosowany współczynnik plenności maciorek przyjął, że skarżący nie zapewnia hodowanym zwierzętom wystarczającej przestrzeni w celu uzyskania przedmiotowej płatności, ta okoliczność w ocenie sądu przesądza o konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięć organów obu instancji.
Z istoty gwarantowanej w art. 2 Konstytucji zasady demokratycznego państwa prawnego wynika zasada, że wszelkie reakcje organów administracji publicznej na zachowania obywatela muszą mieć oparcie w przepisach prawa administracyjnego interpretowanych ściśle, przy wykluczeniu wszelkiej analogii na niekorzyść obywatela.
Podstawy rozstrzygnięcia negatywnego dla strony nie może stanowić zastosowanie przez organ współczynnika nieznajdującego oparcia w obowiązujących przepisach prawa, zwłaszcza w sytuacji, w której decyzja niekorzystna oparta jest na interpretacji stanu faktycznego sprawy przez organ, która pomija istotne jego elementy.
W ocenie sądu w rozstrzyganej sprawie wadliwe zastosowanie nieobowiązujących przepisów doprowadziło organy do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zaniechania przeprowadzenia niezbędnego postępowania dowodowego, oraz nieuprawnionego stwierdzenia, że skarżący nie spełnił warunków przyznania wnioskowanej płatności.
W ocenie sądu wydając swoje rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie organ nie ustalił oraz nie rozważył w prawidłowy sposób okoliczności faktycznych sprawy i nie odniosły się do nich w uzasadnieniu kontrolowanych decyzji.
Z powyższych względów sąd uznał, że organy orzekające w sprawie naruszyły § 4 ust. 4 pkt 6 rozporządzenia dobrostanowego poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie spełnił warunku do przyznania wnioskowanej płatności polegającego na obowiązku zapewnienia dodatkowej powierzchni bytowej hodowanym przez niego owcom.
W tym miejscu podkreślić należy, że jak stanowi art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. 2. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniach w przedmiocie płatności dobrostanowej Kodeks postępowania administracyjnego jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie składającej wniosek. Takie uregulowanie prawne nie zwalnia jednak w ocenie sądu organów od obowiązku przeprowadzone postępowanie dowodowego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy ani od przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności - art. 6 k.p.a., oraz zasady pogłębiania zaufania – art. 8 k.p.a. zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Przy czym zasada zaufania, również w aspekcie procesowym, jest zasadniczym elementem wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ powinien ocenić w całokształcie okoliczności faktycznych występujących w kontrolowanej sprawie, z ewentualnym uwzględnieniem koniecznych czynności dowodowych czy w odniesieniu do wniosku skarżącego istnieją podstawy do przyznania wnioskowanej płatności, a w razie ustalenia, że podstaw takich brak swoje stanowisko organ winien przedstawić w decyzji odpowiadającej standardom z art. 107 § 1 pkt 4 i 6 oraz § 3 k.p.a.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu I instancji (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł, na którą składa się uiszczony wpis od skargi (pkt 2 sentencji wyroku).
d.j.