III SA/Łd 540/13

III SA/Łd 540/13 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2014-02-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2013-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak
Małgorzata Łuczyńska /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1210/14 - Wyrok NSA z 2016-02-26
II GZ 346/13 - Postanowienie NSA z 2013-07-10
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 poz 86
art. 12 ust. 1, 4, art. 13 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - tekst jednolity.
Sentencja
Dnia 14 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2014 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji producentów i anulowania nadanego numeru identyfikacyjnego oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów i odmowy nadania numeru identyfikacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, art. 12 ust. 4 i 6, art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 86), utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatu [...] Wschodniego ARiMR z siedzibą w K. w sprawie wykreślenia M. K. z ewidencji producentów, anulowaniu nadanego numeru identyfikacyjnego oraz odmowy wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.
Powyższe rozstrzygnięcie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny:
W dniu 25 listopada 2009 r. M. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o wpis do ewidencji producentów. Następnie pismem z dnia 2 grudnia 2009 r. organ I instancji wezwał stronę do złożenia wyjaśnień wskazując, że współmałżonka wnioskodawcy jest już zarejestrowana w systemie ewidencji producentów i posiada nadany numer identyfikacyjny.
W odpowiedzi na wezwanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR strona złożyła formularz korekty wniosku oraz oświadczenie, w treści którego M. K. i M. P.-K. zgodnie oświadczają: "Pozostając w związku małżeńskim niniejszym oświadczamy, że każde z nas prowadzi samodzielnie działalność gospodarczą (uprawy sadownicze) i grunty, które posiadamy i uprawiamy znajdują się w naszym majątku osobistym każdego z małżonków. Płody rolne zebrane z tych gruntów przeznaczamy do majątku osobistego każdego z małżonków osobno. "
W dniu 10 grudnia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał M.K. zaświadczenie o nadaniu numeru identyfikacyjnego.
Pismem z dnia 21 stycznia 2013 r. na podstawie art. 61 § 1 i 4 k.p.a. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie dokonania wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru ewidencyjnego.
Następnie w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...], mocą której wykreślił M. K. z ewidencji producentów i anulował nadany uprzednio numer identyfikacyjny oraz odmówił wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego.
W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie art. 12 ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Strona wskazała także na naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6 i 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie oświadczeń wnioskodawcy i dokonanie błędnych ustaleń. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że podnoszone w treści odwołania zarzuty dotyczą naruszenia art. 12 ust. 4 stawy z dnia 18 grudnia 2003 r. poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż możliwe jest nadanie numeru identyfikacyjnego tylko jednemu ze współmałżonków, podczas gdy prawidłowa wykładnia treści wskazanego przepisu prowadzi do wniosku przeciwnego.
Organ podniósł, że w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania podstawą wydania zaskarżonej decyzji było ustalenie, że współmałżonka skarżącego – M.P.-K., jest już zarejestrowana w systemie ewidencji producentów i posiada nadany numer identyfikacyjny, i w świetle tak ustalonego stanu faktycznego oraz mając na uwadze obowiązujące w tym zakresie przepisy, organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Dowodząc natomiast słuszności rozstrzygnięcia organu I instancji wskazano, iż w przepisach ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. nie przewidziano możliwości dokonania wpisu do ewidencji producentów osoby, której współmałżonek ma nadany (za jego zgodą) numer identyfikacyjny, niezależnie od tego czy posiadają wspólne gospodarstwo rolne oraz niezależnie od stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami. Organ zauważył, iż art. 12 ust. 4 ustawy rozróżnia dwie kategorie podmiotów. Pierwszą stanowią małżonkowie, a drugą współposiadacze gospodarstwa rolnego i o ile ustawodawca co do drugiej grupy podmiotów wyraźnie wskazał, że muszą one współposiadać gospodarstwo rolne, to w odniesieniu do małżonków nie wprowadził wymogu współposiadania gospodarstwa rolnego, a posłużył się jedynie pojęciem "małżonków". Zatem, w rozumieniu tego przepisu, małżonkowie powinni zawsze otrzymywać jeden numer identyfikacyjny i jeden numer identyfikacyjny przyznawany jest małżonkom niezależnie od rodzaju małżeńskiego ustroju majątkowego i od okoliczności czy gospodarstwo stanowi część majątku wspólnego małżonków czy odrębnego. Ustawodawca we wskazanym przepisie nie rozróżnia bowiem sytuacji małżonków, którzy wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne z tymi małżonkami, którzy posiadają odrębne gospodarstwa niezwiązane ze sobą funkcjonalnie, organizacyjnie, czy ekonomicznie. Przepis art. 12 ust. 4 ustawy nie odwołuje się do stosunków majątkowych istniejących między małżonkami. Decydującym jest tu fakt istnienia związku małżeńskiego. Przedstawione powyżej stanowisko organu administracji jest zbieżne ze stanowiskiem prezentowanym przez sądy administracyjne (wyrok NSA z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1092/08, wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 23/09, Lex 552756, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt I SA/Ol 584/09, wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 543/2009, wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt III SA/Łd 817/11).
Organ podzielił i przyjął dokonaną w załączniku nr 1 do rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1444/2002 charakterystykę gospodarstwa rolnego, na którego treść powołuje się skarżący, jednak nie ma to wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, gdyż przepisy ustawy nie uzależniają przyznania numeru ewidencyjnego od stosunków majątkowych panujących pomiędzy małżonkami.
Zarzut strony dotyczący naruszenia przez organ I instancji art. 12 ust. 4 ustawy, w ocenie organu odwoławczego, nie jest zasadny. Zgodnie z powołanym przepisem nadanie stronie numeru identyfikacyjnego było wadliwe. Wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji prawidłowo zatem usunął ten numer z obrotu prawnego, gdyż jego nadanie nastąpiło z naruszeniem prawa. Choć zgodny z prawdą jest argument strony, iż dokonując wpisu do ewidencji producentów oraz nadając numer identyfikacyjny organ I instancji wiedział, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim, a jego współmałżonka została uprzednio wpisana do ewidencji producentów i posiada numer identyfikacyjny, to nie ma on wpływu na wynik niniejszego postępowania. Obowiązkiem organu I instancji było uchylenie wadliwie dokonanego wpisu i wadliwie nadanego numeru ewidencyjnego.
Kolejnym zarzutem zawartym w odwołaniu był zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, iż zachodzą przesłanki do odmowy wpisu do ewidencji producentów, podczas gdy skarżący nie składał ponownego wniosku o wpis do ewidencji producentów.
Organ wskazał, iż w myśl art. 13 ust. 2 ustawy kierownik biura powiatowego Agencji wydaje podmiotom wpisanym do ewidencji producentów zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym, o którym mowa w art. 12, natomiast zgodnie z ust. 1 tego przepisu kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12. Biorąc pod uwagę przytoczone powyżej przepisy organ zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, iż wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego (które to czynności, zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy dokonywane są jednocześnie) są czynnościami o charakterze rejestracyjnym, czynnościami materialno - technicznymi, a wydawane zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie nadania numeru identyfikacyjnego zgodnie z wolą wnioskodawcy. Powyższe odpowiada rozumieniu pojęcia zaświadczenia zawartemu w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. Na podstawie tego przepisu zaświadczenie można określić jako urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego. W odróżnieniu od decyzji, która jest aktem stosowania prawa, aktem woli, czynnością prawną, która zmierza bezpośrednio do wywołania określonych skutków prawnych, zaświadczenie jest wyłącznie czynnością faktyczną, aktem wiedzy, który może wywoływać skutki prawne, ale nie jest to jego główny cel. Tak też w wydanym stronie w dniu 10 grudnia 2009 r. zaświadczeniu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR potwierdził, że na podstawie wniosku złożonego przez skarżącego "nadano" mu numer identyfikacyjny. Formę decyzyjną ustawodawca zastrzega natomiast dla negatywnego rozstrzygnięcia wniosku w wpis do ewidencji producentów, o czym stanowi wprost art. 13 ust. 1 ustawy. Powyższe wyraźne rozróżnienie form działania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR odnośnie wniosku o wpis do ewidencji producentów wskazuje, że w przypadku jego uwzględnienia organ podejmuje czynności materialno-techniczne, zaś gdy wniosku nie może uwzględnić wydaje decyzję administracyjną. Stanowisko, iż dokonanie wpisu do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego są czynnościami materialno-technicznymi znajduje potwierdzenie w jednolitym w tym zakresie orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 465/11). Ustawodawca nie reguluje natomiast kwestii trybu wyeliminowania wpisu do ewidencji producentów i numeru identyfikacyjnego. Niemniej jednak w orzecznictwie ugruntował się już pogląd o konieczności wydania w tej sytuacji decyzji administracyjnej. Pogląd taki wyraził WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 20 lutego 2008 roku sygn. akt III SA/Po 608/07, WSA w Bydgoszczy w wyroku z 21 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 1370/10 i WSA w Łodzi w wyroku z 20 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Łd 974/06.
W rozpatrywanej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomieniem z dnia 21 stycznia 2013 r. na podstawie art. 61 § 1 k.p.a. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dokonania wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego zapewniając stronie możliwość czynnego udziału w tym postępowaniu, a następnie decyzją z dnia [...] r. wykreślił skarżącego z ewidencji producentów i anulował (uchylił) nadany mu numer identyfikacyjny oraz odmówił wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. W opinii organu odwoławczego tak przeprowadzone postępowanie administracyjne jest prawidłowe i brak jest podstaw do uznania naruszenia przez organ I instancji wymienionego w odwołaniu art. 13 ust. 1 ustawy.
Organ odwoławczy nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania: art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.
W skardze M. K. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
a) art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż możliwe jest nadanie numeru identyfikacyjnego tylko jednemu ze współmałżonków, podczas gdy prawidłowa wykładnia treści wskazanego przepisu prowadzi do wniosku przeciwnego,
b) art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, iż zachodzą przesłanki do odmowy wpisu do ewidencji producentów, podczas gdy skarżący nie składał ponownego wniosku o wpis do przedmiotowej ewidencji, co tym samym skutkowało wydaniem decyzji bez podstawy prawnej.
Zdaniem skarżącego organy naruszyły także przepisy postępowania, to jest:
a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K., podczas gdy decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej, a zatem istniały przesłanki do stwierdzenia jej nieważności,
b) art. 6 i art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i tym samym niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co w ocenie skarżącego doprowadziło do naruszenia przez organ administracji zasady legalności jego działania i obowiązku nałożonego na niego ustawą w postaci stania na straży praworządności,
c) art. 77 § 1 w związku z art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, w szczególności poprzez pominięcie oświadczeń skarżącego i dokonanie błędnych, sprzecznych ze stanem faktycznym ustaleń, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji opartej na arbitralnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej w całości. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż zarówno skarżacy jak i jego małżonka prowadzą odrębne gospodarstwa rolne oraz prowadzą niezależną działalność. Gospodarstwo skarżącego położne jest G w gminie T., a gospodarstwo jego małżonki położone jest w województwie podkarpackim w gminie S.. Gospodarstwa te oddalone są od siebie o 350 km. Co więcej, zarówno skarżący, jak i jego małżonka, realizują własne przedsięwzięcia gospodarcze, co potwierdza również indywidualne traktowanie w kwestii dopłat obszarowych. Powstały zatem nieodwracalne skutki w następstwie podjętych działań gospodarczych wynikających z nadanych odrębnych numerów identyfikacyjnych dla dwóch gospodarstw. Powyższe wskazuje na odrębność pod względem własnościowym, fizycznym, organizacyjnym, geograficznym i gospodarczym gospodarstwa rolnego M. K.. Strona skarżąca zaznaczyła, że nigdy w ramach funkcjonowania dwóch odrębnych gospodarstw rolnych o różnych numerach identyfikacyjnych nie występowały i nie występują działania, które uchybiałyby przepisom prawa unijnego i krajowego. Nadto w chwili dokonania wpisu i nadania numeru identyfikacyjnego skarżącemu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wiedział, iż małżonka skarżącego posiada już numer identyfikacyjny. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż małżonkowie zawsze powinni otrzymywać jeden numer identyfikacyjny. Tak proponowana interpretacja nie jest zgodna z przepisami prawa i stawia w gorszej sytuacji prawnej małżonków od osób pozostających w związkach niesformalizowanych.
Skarżący podniósł ponadto, że wpisu do ewidencji producentów i nadania wnioskodawcy numeru identyfikacyjnego dokonuje organ w drodze czynności materialno - technicznej. Organ wydaje decyzję administracyjną jedynie w sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 1 ustawy. Brak jest jednocześnie przepisów regulujących procedurę anulowania nadanego numeru, czy wykreślenia producenta rolnego z ewidencji. Dodatkowo, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy organ odmawia wpisu do ewidencji producentów, a nie odmawia nadania numeru identyfikacyjnego. Przepisy ustawy wyraźnie odróżniają czynność dokonania wpisu od czynności nadani numeru identyfikacyjnego.
W ocenie skarżącego zaskarżone rozstrzygnięcia organów w niniejszej sprawie dotknięte są kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Brak jest bowiem podstawy prawnej do decyzyjnego orzekania przez organ w kwestii wyeliminowania wpisu figurującego w ewidencji producentów i anulowania czynności polegającej na nadaniu numeru identyfikacyjnego. Skarżący powołał się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 15 grudnia 2011 r. w sprawie o sygnaturze akt: VIII SA/Wa 782/11. M. K. nie składał ponownego wniosku o wpis, zatem nie ma w tej sprawie zastosowania art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. upoważniający organ do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy dokonania wpisu. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca rażąco naruszają prawo, gdyż zostały wydane bez podstawy prawnej.
Strona skarżąca podniosła również, iż organ wadliwie zastosował przepisy postępowania, utrzymując w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K., podczas gdy była ona dotknięta kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie powtarzając stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 16 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytania Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. II GSK 964/11. NSA przedstawił następujące pytanie: "Czy art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U.04.10.76 ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwia nadanie obu małżonkom numerów identyfikacyjnych, w sytuacji istnienia ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej i prowadzenia przez każdego z małżonków odrębnych gospodarstw rolnych jest zgodny z art. 2, 18 i 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.97.78.483 ze zm.)?".
Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2013 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, w punkcie I, że art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86) w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne:
a) nie jest niezgodny z wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadami zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz poprawnej legislacji,
b) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji.
Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (sygn. P 40/12).
W dniu 8 stycznia 2014 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga M. K. nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86).
Zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 wymienionej ustawy jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny.
W myśl art.12 ust. 4 cytowanej ustawy w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę.
Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 13 ust. 1 wymienionej ustawy kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12.
W myśl zaś art. 13 ust. 2 ustawy, kierownik biura powiatowego Agencji wydaje podmiotom wpisanym do ewidencji producentów zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym, o którym mowa w art. 12.
Należy zaznaczyć, że wpis do ewidencji producentów rolnych oraz nadanie numeru identyfikacyjnego jest konieczną przesłanką ubiegania się o świadczenia objęte programem pomocowym przewidzianym w Unii Europejskiej. Ewidencja producentów zawiera między innymi numer identyfikacyjny producenta rolnego, a jego nadanie następuje jednocześnie z wpisem do ewidencji.
Analiza przepisu art. 12 ust. 4 ustawy z 18 grudnia 2003 r. wskazuje, że małżonkowie mogą posiadać tylko jeden numer identyfikacyjny bez względu na to czy posiadają oni oddzielne gospodarstwa rolne oraz niezależnie od tego jaki ustrój majątkowy ich obowiązuje. W sytuacji gdy jeden z małżonków posiada już numer identyfikacyjny to uniemożliwia to przyznanie takiego numeru drugiemu z małżonków, nawet wówczas, gdy posiada on osobne gospodarstwo rolne jako majątek odrębny. Dotyczy to nawet sytuacji gdy małżonkowie są w separacji gdyż nadal pozostają oni w związku małżeńskim. Pogląd taki jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 3 lipca 2012 r. w spr. II GSK 886/11, z 25 stycznia 2011 r. w spr. II GSK 94/10, z 30 września 2010 r. w spr. II GSK 802/09, z 27 sierpnia 2009 r. w spr. II GSK 23/09 i z 8 lipca 2009 r. w spr. II GSK 1092/08. Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.
W rozpoznawanej sprawie żona skarżącego M. P.-K. w 2008 r. została wpisana do ewidencji producentów rolnych i nadano jej numer identyfikacyjny. Do chwili obecnej M. P.-K. i M. K. pozostają w związku małżeńskim. Skoro zatem żona skarżącego posiada już nadany numer identyfikacyjny, to brak było podstaw do wpisania skarżącego w 2009 r. do ewidencji i nadania numeru identyfikacyjnego. W sytuacji bowiem, gdy jeden z małżonków posiada taki numer to nie jest możliwe nadanie kolejnego numeru drugiemu z małżonków. Małżonkowie mogą otrzymać tylko jeden numer identyfikacyjny. Organy administracji słusznie uznały, że w 2009 r. błędnie wpisały skarżącego do ewidencji producentów rolnych i nadały mu numer identyfikacyjny.
W niniejszej sprawie nie ma znaczenia fakt, że małżonkowie posiadają odrębne gospodarstwa rolne i każde z nich realizuje własne przedsięwzięcie gospodarcze. Nadal bowiem pozostają oni w związku małżeńskim, co wyklucza nadanie każdemu z nich osobnego numeru identyfikacyjnego.
Należy zauważyć, że w toku rozpoznawania przedmiotowej sprawy Sąd powziął wiadomość, że przed Trybunałem Konstytucyjnym toczy się postępowanie zainicjowane pytaniem prawnym Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GSK 964/11, co do zgodności z Konstytucją przepisu art. 12 ust. 4 o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w zakresie, w jakim uniemożliwia nadanie obu małżonkom numerów identyfikacyjnych, w sytuacji istnienia ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej i prowadzenia przez każdego z małżonków odrębnych gospodarstw rolnych. Przepis ten stanowił podstawę zaskarżonych decyzji, zatem zasadnym było zawieszenie przedmiotowego postępowania. Zwłaszcza, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia II GSK 964/11 dostrzegł, że problem poruszony w pytaniu prawnym nie ogranicza się do sytuacji, w której małżonkowie pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej. Posiadanie i prowadzenie przez małżonków samodzielnie odrębnych gospodarstw rolnych może mieć miejsce również wówczas, gdy ustrój majątkowy opiera się na innych zasadach, w tym na zasadzie wspólności. Określenie zakresu zaskarżenia w sentencji pytania prawnego było jednak zdeterminowane stanem faktycznym sprawy rozstrzyganej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do decyzji Trybunału Konstytucyjnego kwestię dopuszczalności i celowości wydania wyroku co do konstytucyjności art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji w szerszym zakresie zastosowania tego przepisu – to jest w zakresie, w jakim przepis ten uniemożliwia nadanie obu małżonkom numerów identyfikacyjnych, w sytuacji prowadzenia przez każdego z małżonków odrębnych gospodarstw rolnych, niezależnie od ustroju majątkowego.
W wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r. Trybunał Konstytucyjny w punkcie I orzekł, że art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86) w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne: nie jest niezgodny z wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadami zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz poprawnej legislacji, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji (sygn. P 40/12). Trybunał orzekł, że wymieniony przepis we wskazanym zakresie traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw RP. Wymieniony wyrok dotyczy zatem wyłącznie sytuacji, gdy między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby skarżący wraz z żoną posiadali taką rozdzielność, a przynajmniej nie przedstawili oni żadnego dokumentu na tę okoliczność. Również na rozprawie w dniu 14 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że brak jest orzeczonej rozdzielności majątkowej pomiędzy skarżącym a jego żoną (k. 212). W tej sytuacji Sąd uznał, że treść wyroku w spr. P 40/12 nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się jedynie w kwestii istnienia między małżonkami rozdzielności majątkowej. Ponadto, z uwagi na odroczenie przez Trybunał mocy obowiązującej omawianego przepisu, organy nie mogą odmówić jego stosowania w okresie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału.
Sąd przyjął zatem, że organy administracji w prawidłowej formie wykreśliły skarżącego z ewidencji producentów rolnych, anulowały numer identyfikacyjny oraz odmówiły wpisu do ewidencji i nadania numeru identyfikacyjnego, a mianowicie w formie decyzji administracyjnej. Należy zaznaczyć, że przepisy ustawy z 18 grudnia 2003 r. nie określiły w jakiej formie prawnej winno nastąpić wykreślenie z ewidencji i anulowanie nadanego numeru identyfikacyjnego. Ustawa przewiduje jedynie wydanie decyzji w razie odmowy wpisu do ewidencji (art. 13 ust. 1). Problem ten był już przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku w spr. III SA/Po 608/07 z 20 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podniósł, że "... wprawdzie ustawa nie reguluje wprost możliwości wykreślenia z ewidencji producentów, ani pozbawienia numeru identyfikacyjnego, jednakże nie może to oznaczać dowolności co do trybu i formy rozstrzygnięcia tej kwestii. Wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego jest wprawdzie czynnością materialno-techniczną ale czynnością z zakresu administracji publicznej dokonywaną zgodnie z wnioskiem strony i bez zastrzeżeń innych zainteresowanych, zatem eliminacja tej czynności z obrotu prawnego powinna następować w formie, umożliwiającej stronie obronę jej interesów. W razie ujawnienia okoliczności, które wskazują, że rejestracja producenta i związane z nią nadanie numeru identyfikacyjnego zostały dokonane pomimo braku wymaganych w tym względzie przesłanek, a brak ten wystąpił już w momencie dokonania wpisu, konieczne staje się wyeliminowanie tej wadliwej czynności, poprzez jej uchylenie w drodze decyzji przy zastosowaniu - na zasadzie analogii - art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), przewidującego odmowę dokonania wpisu do ewidencji producentów w formie decyzji.".
Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w spr. II GSK 165/11 z 26 kwietnia 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku w spr. II SA/Bd 1370/10 z 21 grudnia 2010 r. oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyrokach w spr. II SA/Łd 974/06 z 20 czerwca 2007 r., w spr. II SA/Łd 975/06 z 20 czerwca 2007 r., w spr. II SA/Łd 980/06 z 25 maja 2007 r. i w spr. II SA/Łd 981/06 z 25 maja 2007 r. Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach.
Dodać należy, że w doktrynie obowiązuje konstrukcja domniemania załatwienia sprawy przez organ w drodze decyzji administracyjnej. Wprawdzie jest ona dyskusyjna, jednak ciągle aktualny i przekonywujący jest pogląd, że "powyższe domniemanie ma sens wówczas, gdy przepisy prawa upoważniają organ administracji do załatwienia sprawy administracyjnej, lecz nie określają formy rozstrzygnięcia tej sprawy. Nie można bowiem uznać za rozsądne stanowiska, że jeżeli w przepisach określono właściwość organu administracji publicznej do załatwienia pewnej kategorii spraw administracyjnych, to sprawy te nie mogą być rozstrzygane tylko dlatego, że ustawodawca nie określił formy rozstrzygnięcia". "Jeżeli zatem istnieje wątpliwość co do formy załatwienia sprawy administracyjnej, należy przyjąć, że powinna być załatwiona w drodze decyzji administracyjnej, jednakże warunkiem jest ustalenie, że istnieje sprawa administracyjna i organ administracji publicznej jest właściwy do jej załatwienia". (M. Jaśkowska, A. Wróbel Komentarz Kpa Wyd. Zakamycze 2005, str. 611).
Zaznaczyć należy, że rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji administracyjnej zapewnia jednostce w większym stopniu ochronę jej interesów niż w przypadku "aktów i czynności" przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W razie wydania decyzji postępowanie uregulowane jest przepisami prawa, które zapewniają stronie w sposób wystarczający standardy ochrony jej praw zaś sama decyzja musi spełniać wymogi określone w art. 107 k.p.a. w tym między innymi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Strona jest nadto pouczana o prawie i terminie do wniesienia odwołania zaś sama sprawa jest dwukrotnie rozstrzygana przez organy administracji w dwóch instancjach. Jak podkreśla się w doktrynie forma "aktów i czynności", o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie zapewnia w sposób wystarczający standardów ochrony praw jednostki gdyż strona pozbawiona jest podstawowych praw procesowych (por. B.Adamiak – Zagadnienia domniemania formy decyzji administracyjnej w: Podmioty administracji publicznej i formy ich działania Toruń str.7-21; B.Adamiak i J.Borkowski – Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego wyd. C.H.Beck wydanie 8 str.465-466, wyrok NSA z 29 kwietnia 2009r. w spr. I OSK 615/08). W przypadku "aktów i czynności", o których mowa w art.3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. strona nie jest informowana o przyczynach wydania rozstrzygnięcia gdyż nie zawiera ono uzasadnienia, strona jest pozbawiona podstawowych praw procesowych zaś organy administracji nie informują strony o możliwości wniesienia skargi ani o procedurze zaskarżenia określonej w art. 52 § 3 i art. 53 § 2 p.p.s.a. Nadto przed wniesieniem skargi do sądu sprawę rozstrzyga dwukrotnie ten sam organ administracji a nie organy w dwóch instancjach, jak to ma miejsce w przypadku decyzji administracyjnej.
Sąd w obecnym składzie nie podzielił poglądu wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2011 r. w spr. VIII SA/Wa 782/11, na który powołano się w skardze. Argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu tego orzeczenia nie jest przekonywująca. Pogląd ten jest odosobniony i nie przyjął się w orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd w obecnym składzie w tym zakresie oparł się na wcześniej powołanych orzeczeniach. Dodać także należy, że wyrok w spr. VIII SA/Wa 782/11 nie jest prawomocny.
Nieuzasadniony jest zarzut skarżącego naruszenia art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie jest sporny, zaś organy administracji dokonały prawidłowej analizy całego zebranego materiału dowodowego w ramach swobodnej oceny dowodów. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.
Reasumując Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Żona skarżącego od 2008 r. posiada numer identyfikacyjny i w 2009 r. organy administracji błędnie wpisały M. K. do ewidencji producentów rolnych i nadały mu numer identyfikacyjny. Organy prawidłowo zatem, w formie decyzji administracyjnej, anulowały wadliwy wpis i błędne nadanie numeru identyfikacyjnego oraz odmówiły dokonania wpisu do ewidencji i nadania numeru. Powyższe stanowisko zostało w pełni zaaprobowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. III SA/Łd 530/13. Wyrok ten zapadł na tle analogicznego stanu faktycznego sprawy.
Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.
e.o.