III SA/Łd 537/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2025-01-09
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ochotnicza straż pożarnaekwiwalent pieniężnyuchwała rady gminykontrola sądowasamorząd terytorialnyprawo miejscowenaruszenie prawa Wojewoda

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy Nieborów dotyczącej ekwiwalentu dla strażaków OSP, uznając ją za sprzeczną z prawem.

Wojewoda Łódzki zaskarżył uchwałę Rady Gminy Nieborów w sprawie ekwiwalentu dla strażaków OSP, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o ochotniczych strażach pożarnych. Sąd administracyjny uznał, że część uchwały dotycząca ekwiwalentu za gotowość do wyjazdu w celu realizowania zadań OSP była wadliwie sformułowana i powielała regulacje, co stanowiło istotne naruszenie prawa. W pozostałej części skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Łódzkiego na uchwałę Rady Gminy Nieborów z dnia 20 listopada 2023 roku, która ustalała wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników OSP oraz kandydatów. Wojewoda zarzucił istotne naruszenie prawa, w szczególności art. 15 ust. 2 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, poprzez niewłaściwe uregulowanie w § 1 pkt 1 lit. b uchwały kwestii ekwiwalentu za "gotowość do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7", co zostało już uregulowane w innej części uchwały, oraz poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego w § 2 uchwały, który stanowił, że ekwiwalent jest wypłacany z budżetu gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając skargę, stwierdził częściową zasadność zarzutów. Sąd uznał, że sformułowanie w § 1 pkt 1 lit. b uchwały było wadliwe, ponieważ powielało regulację dotyczącą gotowości do wyjazdu, która została już ujęta w § 1 pkt 1 lit. a, co prowadziło do niejasności i potencjalnego podwójnego naliczania ekwiwalentu z różnymi stawkami. Sąd uznał to naruszenie za istotne i stwierdził nieważność uchwały w tej części. Natomiast zarzut dotyczący § 2 uchwały, który powielał przepis ustawy o wypłacie ekwiwalentu z budżetu gminy, został przez sąd oddalony. Sąd uznał, że takie powtórzenie przepisu ustawowego w akcie prawa miejscowego jest dopuszczalne dla zapewnienia komunikatywności i kompletności tekstu, o ile nie stanowi przekroczenia kompetencji, co w tym przypadku nie miało miejsca. W konsekwencji sąd orzekł o stwierdzeniu nieważności uchwały w części dotyczącej § 1 pkt 1 lit. b oraz oddaleniu skargi w pozostałej części, zasądzając od Gminy Nieborów na rzecz Wojewody Łódzkiego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rada gminy nie może w sposób powielający i niejasny regulować tej kwestii, wprowadzając potencjalne sprzeczności i możliwość podwójnego naliczania ekwiwalentu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sformułowanie w uchwale było wadliwe, ponieważ powielało regulację dotyczącą gotowości do wyjazdu, która została już ujęta w innej części uchwały, co prowadziło do niejasności co do stawki ekwiwalentu i stanowiło istotne naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5 i 6

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 4

Ustawa o samorządzie gminnym

u.o.s.p. art. 15 § ust. 1, 1a, 2

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 40 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.o.s.p. art. 3 § pkt 7

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych

u.o.s.p. art. 9 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych

Konstytucja RP art. 87 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" art. 6

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych art. 20 § pkt 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. i nieuzasadnione uregulowanie w § 1 ust. 1 pkt 1 lit. b uchwały wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP za "gotowość do wyjazdu w celu realizacji zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7", w sytuacji gdy materia ta została uregulowana w § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a uchwały.

Odrzucone argumenty

Przekroczenie upoważnienia ustawowego polegające na wprowadzeniu w § 2 uchwały regulacji "Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy".

Godne uwagi sformułowania

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia w przypadku tzw. nieistotnego naruszenia prawa. Do "istotnych" naruszeń prawa zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Zakazane jest domniemywanie kompetencji organu. Normy upoważniające powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. W aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się możliwość powtórzenia w akcie prawa miejscowego przepisów ustawowych, o ile takie powtórzenie ma charakter dosłowny i jest to uzasadnione względami zapewnienia komunikatywności tekstu prawnego.

Skład orzekający

Paweł Dańczak

przewodniczący-sprawozdawca

Małgorzata Kowalska

członek

Agnieszka Krawczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ekwiwalentu dla strażaków OSP, zasady kontroli uchwał samorządowych przez sądy administracyjne, dopuszczalność powtarzania przepisów ustawowych w aktach prawa miejscowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o OSP i uchwałami rady gminy. Interpretacja powtarzania przepisów ustawowych może być stosowana w innych kontekstach aktów prawa miejscowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii finansowej dla strażaków ochotników i pokazuje, jak sądy administracyjne kontrolują uchwały samorządowe pod kątem zgodności z prawem, co jest istotne dla samorządowców i prawników.

Sąd uchylił fragment uchwały o ekwiwalencie dla strażaków OSP. Czy gmina źle naliczała pieniądze?

Sektor

służby mundurowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 537/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Małgorzata Kowalska
Paweł Dańczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 § 2 pkt 5 i 6, art. 147 § 1, art. 200 i art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 609
art. 91
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 87, art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2023 poz 194
art. 3 pkt 7, art. 15
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych
Sentencja
Dnia 9 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , Protokolant Sekretarz sądowy Ewa Górska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi Wojewody Łódzkiego na uchwałę Rady Gminy Nieborów z dnia 20 listopada 2023 roku nr LXX/430/23 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP oraz dla kandydata na strażaka ratownika OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, szkoleniu lub ćwiczeniu organizowanym przez Państwową Straż Pożarną, gminę lub inne uprawnione podmioty, stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 1 pkt 1 lit. b w zakresie wyrazów ,,lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7’’; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. zasądza od Gminy Nieborów na rzecz Wojewody Łódzkiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
20 listopada 2023 r. Rada Gminy Nieborów, na podstawie art. art. 18 ust. 2 pkt 15 oraz art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40, 572, 1463, 1688), dalej: u.s.g., oraz art. 15 ust. 1, 1a, i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 roku o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 194, 658, 1560), dalej: u.o.s.p. lub ustawa, podjęła uchwałę nr LXX/430/23 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP oraz dla kandydata na strażaka ratownika OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, szkoleniu lub ćwiczeniu organizowanym przez Państwową Straż Pożarną, gminę lub inne uprawnione podmioty, stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych.
Zgodnie z § 1 ustala się wysokość ekwiwalentu pieniężnego: 1) dla strażaka ratownika OSP, który uczestniczył lub brał udział: a) w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej lub za udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 - za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny w wysokości 22,00 zł (słownie: dwadzieścia dwa złote), b) w szkoleniu lub ćwiczeniu - za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny w wysokości 16,00 zł (słownie: szesnaście złotych), z 2) dla kandydata na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych, który uczestniczył w szkoleniu - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia w wysokości 16,00 zł (słownie: szesnaście złotych).
W myśl § 2 ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy.
Stosownie do treści § 3 wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy Nieborów.
Zgodnie zaś z § 4 traci moc uchwała Nr LXVlII/410/23 Rady Gminy Nieborów z dnia 21 września 2023 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaków ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu Gminy Nieborów, którzy uczestniczyli w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach organizowanych przez Państwową Straż Pożarną, gminę lub inne uprawnione podmioty (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego poz. 8397 z dnia 12.10.2023 r.).
W myśl § 5 uchwala wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia Województwa Łódzkiego.
Skargę na powyższą uchwałę, na podstawie art. 93 ust. 1 u.s.g., wniósł Wojewoda Łódzki. Zaskarżając powyższą uchwałę w części dotyczącej § 1 pkt 1 lit. b w zakresie wyrazów "lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7" oraz § 2, zarzucił istotne naruszenie prawa, tj.:
1) art. 15 ust. 2 u.o.s.p. w związku z § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 28) poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. i tym samym nieuzasadnione uregulowanie mocą § 1 ust. 1 pkt 1 lit. b zaskarżonej uchwały wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP "za gotowość do wyjazdu w celu realizacji zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7", w sytuacji gdy materia ta została uregulowana w § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a uchwały,
2) art. 15 ust. 2 u.o.s.p. poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego polegającego na wprowadzeniu w § 2 uchwały regulacji "Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy".
W oparciu o postawione zarzuty Wojewoda Łódzki wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 1 pkt 1 lit. b w zakresie wyrazów "lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7" oraz § 2, a także zasądzenie na rzecz Wojewody Łódzkiego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Nieborów wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga jest częściowo zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: "p.p.s.a.", obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.
Sąd, uwzględniając skargę na uchwałę, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności, o czym stanowi art. 147 § 1 p.p.s.a.
W myśl art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 609 ze zm.) – dalej: "u.s.g." uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Z kolei zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g., nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia w przypadku tzw. nieistotnego naruszenia prawa. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo sprzeczności z prawem uchwały lub zarządzenia, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania takiej sankcji. Do "istotnych" naruszeń prawa zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102). W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki NSA: z 11 lutego 1998 r. sygn. akt II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z 8 lutego 1996 r. sygn. akt SA/Gd 327/95, Lex nr 25639, z 6 listopada 2019 r., sygn. II OSK 2674/19, LEX nr 2777895). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Z kolei naruszenia o charakterze nieistotnym są jedynie przesłanką do wskazania, że akt został wydany z naruszeniem prawa, ale nie stanowią przesłanki do stwierdzenia jego nieważności.
Przedmiot kontroli sądowej w niniejszej sprawie stanowiła uchwała Rady Gminy Nieborów z 20 listopada 2023 r. uchwałę nr LXX/430/23 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika OSP oraz dla kandydata na strażaka ratownika OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, szkoleniu lub ćwiczeniu organizowanym przez Państwową Straż Pożarną, gminę lub inne uprawnione podmioty, stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych..
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego. Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Natomiast w art. 94 Konstytucja RP wskazuje, że organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. To zatem ustawa określa zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego. Regulacje zawarte w akcie prawa miejscowego mają na celu jedynie "uzupełnienie" przepisów powszechnie obowiązujących rangi ustawowej, kształtujących prawa i obowiązki ich adresatów.
Podkreślić również należy, że w świetle 7 Konstytucji RP, który stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, zakazane jest domniemywanie kompetencji organu. Wskazany przepis nakazuje, by wszelkie działania organu władzy publicznej były oparte na wyraźnie określonej normie kompetencyjnej. Odstąpienie od tej zasady z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Ponadto należy podkreślić, że normy upoważniające powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii (por. wyroki WSA: we Wrocławiu z 24 lutego 2010 r. sygn. akt IV SA/Wr 593/09, LEX 646458; w Olsztynie z 7 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 91/19, LEX nr 2633802).
Jak zostało wskazane powyżej, zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, a jej przepisy stanowią podstawę dla strażaków ratowników OSP oraz kandydatów na strażaków OSP do występowania względem gminy z roszczeniem o wypłatę ekwiwalentu w określonej wysokości, płatnego z jej budżetu. Nie jest zatem obojętne, w jaki sposób zostaną zredagowane przepisy omawianego aktu, w szczególności nie mogą one pozostawać w sprzeczności z normą kompetencyjną.
Przechodząc zatem do istoty sporu przypomnieć należy, że zgodnie z w art. 15 ust. 1, 1a i 2 ustawy, strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny. Ekwiwalent pieniężny otrzymują również: kandydat na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1, oraz strażak ratownik OSP, który brał udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7- stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, 1429 i 1672) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego. Ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy.
Z powyższej regulacji wynika, że rada upoważniona jest do określenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla dwojakiego rodzaju podmiotów. Po pierwsze, dla strażaka ratownika OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu (art. 15 ust. 1 ustawy), a także stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych, także dla strażaka ochotnika OSP, który brał udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7, tj. w zabezpieczaniu obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej, określonego w powiatowym (miejskim) planie ratowniczym (art. 15 ust. 1a ustawy). Po drugie zaś, dla kandydata na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 2 ustawy:
- ekwiwalent dla strażaka ratownika OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny;
- ekwiwalent dla strażaka ratownika OSP, który brał udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 ustawy, tj. w zabezpieczaniu obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej, określonego w powiatowym (miejskim) planie ratowniczym, nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny;
- ekwiwalent dla kandydata na strażaka ratownika OSP, o którym mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy, nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia.
W stosunku do ekwiwalentu przyznawanego wyżej wymienionym podmiotom, rada upoważniona jest wyłącznie do określenia wysokości tego ekwiwalentu poprzez wskazanie jego stawki godzinowej (kwoty) dla wskazanych w ustawie wariantów aktywności strażackich, natomiast sposób wypłaty ekwiwalentu określony został przez ustawodawcę w art. 15 ust. 2 ustawy i rada nie jest uprawniona do jego modyfikowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 14/24, LEX nr 3730385, wyrok WSA w Rzeszowie z 7 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 898/23, LEX nr 3637495).
Trafnie, zdaniem Sądu, w swojej skardze Wojewoda zarzucił organowi dokonanie zakwestionowaną uchwałą naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy w zakresie jej § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a i użytego w tym przepisie sformułowania "za gotowość do wyjazdu w celu realizacji zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7". Sformułowanie to zostało zaczerpnięte przez prawodawcę lokalnego z art. 15 ust. 2 ustawy, jednak uczyniono to błędnie, de facto powielając podobne sformułowanie, które zawarto w § 1 ust. 1 lit. a uchwały. W rezultacie doprowadzono do sytuacji, w której niejako podwójnie uregulowano to samo zagadnienie, lecz z różną stawką ekwiwalentu, bowiem raz mowa jest o kwocie 22,00 zł za godzinę, a innym razem – 16,00 zł. Nie może przy tym umykać uwadze, że wspomniane sformułowanie zostało użyte w oderwaniu od powołanych wcześniej przepisów ustawy, ponieważ czym innym jest regulacja dotycząca ekwiwalentu za udział w szkoleniu lub ćwiczeniu, do którego odnosi się sporny przepis § 1 ust. 1 lit. b uchwały, a czym innym gotowość do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7 ustawy, tj. w zabezpieczaniu obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej, określonego w powiatowym (miejskim) planie ratowniczym, co przecież nie stanowi już formy szkolenia lub ćwiczeń, i co w sposób należyty organ gminy objął regulacją zawartą w § 1 ust. 1 lit. a uchwały. Lektura odpowiedzi na skargę zdaje się wskazywać, że organ gminy nie w pełni zrozumiał istotę omawianego zarzutu Wojewody i wytkniętego w skardze charakteru naruszenia przez zaskarżoną uchwałę przepisów ustawy. Istotą zarzutu nie było bowiem, jak wynika z odpowiedzi na skargę, aby wyeliminować z uchwały możliwość wypłaty ekwiwalentu z tytułu udziału w szkoleniach i ćwiczeniach, lecz by przepis tego dotyczący błędnie nie powielał regulacji dotyczącej gotowości do wyjazdu w celu zabezpieczania obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej, określonego w powiatowym (miejskim) planie ratowniczym, która została już określona w innej jednostce redakcyjnej uchwały. Zastrzeżenia Wojewody należy uznać więc za w pełni uzasadnione, ponieważ wytknięte w nim uchybienie czyni sporny przepis § 1 ust. 1 lit. b uchwały niejasnym i wprowadzającym w błąd, w szczególności co do tego, jaka stawka miałaby przysługiwać z tytułu gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7 ustawy. Zdaniem Sądu wadliwość ta ma charakter istotny, bowiem sprawia, że sporny przepis nie realizuje delegacji ustawowej w sposób prawidłowy i stawia pod znakiem zapytania możliwość prawidłowego wykonywania postanowień uchwały. Jednocześnie, skład orzekający w niniejszej sprawie zauważa, że wyeliminowanie z uchwały spornego sformułowania pozwala na jej zachowanie w obrocie prawnym, gdyż wówczas zachowuje ona spójność z treścią przepisów ustawowych, a co za tym idzie, w pełni realizuje delegację ustawową. Z tych też względów sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji.
Jednocześnie w pkt. 2 sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie, tj. zarzutu naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy, poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego polegającego na wprowadzeniu w § 2 uchwały regulacji "Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu gminy", co stanowi powielenie treści ww. przepisu ustawy i co jednocześnie miałoby stanowić o istotnym naruszeniu prawa przez organ gminy.
Sąd z powyższym stanowiskiem Wojewody się nie zgodził. Wskazać bowiem należy, że w aktualnym w orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się możliwość powtórzenia w akcie prawa miejscowego przepisów ustawowych, o ile takie powtórzenie ma charakter dosłowny i jest to uzasadnione względami zapewnienia komunikatywności tekstu prawnego, stanowiąc określenie materii, która jest regulowana aktem prawa miejscowego (por. wyroki: WSA w Krakowie z dnia 7 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 1125/19, Lex nr 2767676; WSA w Bydgoszczy z dnia 17 grudnia 209 r., sygn. akt II SA/Bd 923/19, Lex nr 2771723, WSA w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1284/14, Lex nr 1761206). Zatem podejmując akty prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny między tym aktem a ustawą, co jak już wskazano, z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Naczelną zasadą prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji, zaś normy kompetencyjne powinny być intepretowane w sposób ścisły, literalny. Jeżeli więc organ stanowiący wychodzi poza wytyczne zawarte w upoważnieniu, to mamy do czynienia z przekroczeniem kompetencji, a więc i z istotnym naruszeniem prawa, co w konsekwencji musi skutkować stwierdzeniem nieważności aktu (por. np.: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Wr 230/11; czy też wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 484/18, Lex nr 2520086). W niniejszej sprawie z tak opisaną sytuacją nie mamy jednak do czynienia, ponieważ treść kwestionowanego § 2 uchwały zawiera regulację identyczną z przewidzianą w art. 15 ust. 2 zd. 4 ustawy, a więc prawodawca lokalny nie dokonał w tym zakresie żadnej modyfikacji. Niewątpliwie również takie powtórzenie przepisu ustawy, jakie ma miejsce w sprawie, dopełnia całość unormowań zawartych w spornej uchwale, czyniąc ją kompletną i czytelną. W tej sytuacji organowi gminy można wprawdzie zarzucić naruszenie prawa, ale nie w stopniu istotnym, który legitymowałby do stwierdzenia nieważności kwestionowanego przez Wojewodę § 2 uchwały.
W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt. 2 wyroku.
O kosztach postępowania sąd orzekł natomiast na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania obejmujących kwotę 480 złotych z tytułu zastępstwa procesowego.
e.o.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI