III SA/Łd 528/23

III SA/Łd 528/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-03-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Ewa Alberciak /przewodniczący/
Janusz Nowacki
Małgorzata Kowalska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 130a ust. 2, ust. 10h, ust. 10i, ust. 10d i i, ust. 10e
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1575
art. 365 par. 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c. w zw. z art. 135, art. 200 i art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 6 marca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, Protokolant, Starszy asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 roku na rozprawie sprawy ze skargi P. K. i P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 26 czerwca 2023 roku nr SKO.4141.559-561.2023 w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 16 maja 2023 roku nr ZDiT-IU.40081.371.1.2021; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi solidarnie na rzecz P. K. i P. K. kwotę 4416,- (cztery tysiące czterysta szesnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 26 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 16 maja 2023 r. w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu marki Skoda [...] o nr rej. [...] w wysokości 23.613 zł.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.
4 marca 2017 r., na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu wydanej w tym samym dniu przez Komendę Miejską Policji z powodu kierowania pojazdem przez osobę znajdującą się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, pojazd marki Skoda [...] o nr rej. [...] został usunięty z drogi i umieszczony na parkingu strzeżonym przy ul. [...] w Ł.
Powiadomieniami z 15 marca 2017 r. Komenda Miejska Policji w Łodzi poinformowała PHU K. spółka cywilna, G. W., R. M., A. G. oraz S. G1. o usunięciu pojazdu z drogi i umieszczeniu na parkingu strzeżonym.
Zawiadomieniem z 5 lipca 2017 r. adresowanym do PHU K. s. c. Zarząd Dróg i Transportu zawiadomił o usunięciu pojazdu oraz skutkach jego nieodebrania. Zawiadomienie to doręczono 14 lipca 2017 r. Następnie zawiadomieniami z 9 listopada 2017 r doręczonymi indywidualnie P. K. (13 listopada 2017 r.) i P1. K. (14 listopada 2017 r.) Zarząd Dróg i Transportu zawiadomił właścicieli o usunięciu pojazdu oraz skutkach jego nieodebrania. Zawiadomienie skierowano również do kierującego pojazdem, G. W..
Wnioskiem wniesionym 30 maja 2018 r. Prezydent Miasta Łodzi zwrócił się do S. R. dla [...] w [...] [...] Wydziału Cywilnego z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu.
Postanowieniem z 18 września 2018 r. w sprawie sygn. akt [...] S. R. dla [...] w [...] orzekł o przepadku pojazdu marki Skoda [...] o nr rej. [...] na rzecz Miasta Łodzi. Powyższe postanowienie stało się prawomocne 11 października 2018 r. - w dacie tej pojazd stał się własnością Miasta Łodzi.
Zawiadomieniami z 13 marca 2023 r. P. K. oraz P1. K. zostali poinformowani o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji z 4 marca 2017 r. Zawiadomienia doręczono stronom 16 marca 2023 r. O wszczęciu postępowania zawiadomiono również G. W. 7 kwietnia 2023 r.
27 kwietnia 2023 r. działający w imieniu strony pełnomocnik wniósł pismo, do którego załączył kopię umowy kupna-sprzedaży pojazdu z 25 marca 2016 r. zawartej między stroną a K. G2. z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z tego dokumentu.
Decyzją z 16 maja 2023 r. Prezydent Miasta Łodzi ustalił wysokość kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu marki Skoda [...] o nr rej. [...], powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, na łączną kwotę 23.613 zł i zobowiązał do ich zapłaty solidarnie P. K., P1.a K. oraz G. W..
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w związku z prawomocnym postanowieniem sądu z 18 września 2018 r., ustalając właściciela usuniętego pojazdu organ nie wziął pod uwagę przedstawionej przez stronę umowy jego sprzedaży z 25 marca 2016 r. Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, w związku z czym organ nie mógł prowadzić postępowania wyjaśniającego celem podważenia wiążącego go prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego. Organ wskazał, że zgodnie z art. 130a ust. 10e ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 988 ze zm. - dalej "p.r.d.") ustalenie takich kwestii jak to, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, czy usunięcie pojazdu było zasadne, czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz, czy orzeczenie przepadku będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, jest przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym w sprawie przepadku pojazdu.
Organ wskazał, iż wysokość kosztów została ustalona zgodnie z art. 130a ust. 6 i 6a p.r.d. i obejmuje:
1) koszt usunięcia pojazdu 4 marca 2017 r. w wysokości 476,00 zł zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 3 uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z 16 listopada 2016 r. w sprawie ustalania wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Ł. w 2017 roku (dalej "uchwała z 16 listopada 2016 r.");
2) koszty przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym od dnia jego usunięcia, tj. 4 marca 2017 r. do momentu uprawomocnienia się postanowienia sądu o jego przepadku na rzecz Miasta Łodzi tj. do dnia 11 października 2018 r. w łącznej kwocie 23.137,00 zł:
a) od 4 marca 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. (303 doby) po 39,00 zł za dobę zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 3 uchwały z 16 listopada 2016 r., czyli razem 11.817 zł;
b) od 1 stycznia 2018 r. do 11 października 2018 r. (283 doby) po 40,00 zł za dobę zgodnie z § 1 ust. 2 pkt 3 uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z 15 listopada 2017 r. w sprawie ustalania wysokości opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg na terenie miasta Ł. w 2018 roku (dalej "uchwała z 15 listopada 2017 r."), czyli razem 11.320 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła jej:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 2 p.r.d. przez jego błędne zastosowanie i nałożenie na P. K. i P1.a K., prowadzących działalność gospodarczą pod firmą PHU K. P1. K., P. K. s.c. obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem i przechowaniem pojazdu w sytuacji, gdy w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia, to jest 4 marca 2017 roku, nie byli oni już właścicielami przedmiotowego pojazdu;
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:
a) art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775– dalej k.p.a.) w zw. z art. 365 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1805 – dalej k.p.c. ze zm.) w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. przez dokonanie dowolnej oceny dowodu w postaci postanowienia S. R. dla [...] w [...] z 18 września 2018 r. w przedmiocie przepadku pojazdu na rzecz Miasta Łodzi i przyjęcie, że orzeczenie to wiąże organy administracji w zakresie ustalenia osoby właściciela pojazdu - w konsekwencji zaniechanie czynienia własnych ustaleń w tym zakresie, kiedy prawidłowa ocena tego orzeczenia nie pozwala na stwierdzenie, że orzeczenie to ustala prawo własności, a w konsekwencji - w świetle art. 365 § 1 k.p.c. - organy administracji nie były związane ustaleniem osoby właściciela, a jedynie faktu przepadku pojazdu i powinny wyczerpująco wyjaśnić sporną okoliczność własności;
b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. przez zaniechanie dogłębnego zbadania komu przysługiwało prawo własności przedmiotowego pojazdu w dniu wydania decyzji o ustaleniu obowiązku zapłaty wskazanej w decyzji kwoty w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy - vide umowa kupna-sprzedaży z 25 marca 2016 r. - pozwalał na bezsporne ustalenie, że na dzień wydania dyspozycji usunięcia pojazdu właścicielami tymi nie byli P1. K. i P. K..
Przywołaną na wstępie decyzją z 26 czerwca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 16 maja 2023 r. w przedmiocie ustalenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu marki Skoda [...] o nr rej. [...].
Organ II instancji wskazał, że ustalenie osób zobligowanych do poniesienia kosztów, o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d., jest ściśle związane z określeniem stron postępowania prowadzonego w przedmiocie ich zapłaty. Interes prawny w tym postępowaniu ma więc zawsze osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia oraz solidarnie osoba, w której władaniu pojazd znajdował się w chwili jego usunięcia, która to dysponowała nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego.
Organ ponownie podniósł także, że postępowanie wyjaśniające w sprawie administracyjnej zapłaty kosztów nie obejmuje okoliczności stanowiących przesłanki
niezbędne do orzeczenia przepadku, np. czy usunięcie pojazdu było zasadne, czy prawidłowo powiadomiono właściciela pojazdu lub uprawnioną osobę o obowiązku odbioru pojazdu. Te i wszystkie inne kwestie poprzedzające orzeczenie o przepadku pojazdu bada z woli ustawodawcy sąd w odrębnym postępowaniu cywilnym. Oznacza to, że prawomocne postanowienie sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu jest wiążące dla organów administracji publicznej nie tylko w zakresie wynikającym wprost z treści rozstrzygnięcia, ale również w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę jego wydania. Postępowanie dowodowe przeprowadzane w ramach postępowania administracyjnego powinno skupiać się na ustaleniu osoby albo osób zobowiązanych do pokrycia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu oraz sprecyzowaniu kosztów objętych tym obowiązkiem i określeniu ich wysokości. Organy administracji publicznej właściwe do załatwienia tej sprawy są bezwzględnie związane treścią prawomocnego postanowienia S. R. dla [...] w [...] z 18 września 2018 r. o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Łodzi, co oznacza, że nie mogą kwestionować ustaleń faktycznych leżących u jego podstaw, np. co do osoby dotychczasowego właściciela pojazdu, nawet jeżeli strona podważa je w toku postępowania administracyjnego. Organ administracji nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego celem podważenia wiążącego go prawomocnego orzeczenia sądu cywilnego. Organ wskazał, że dopóki postanowienie o przepadku pojazdu nie zostanie we właściwym trybie usunięte z obrotu prawnego, organy orzekające w niniejszej sprawie są związane stwierdzeniem, że skarżący - jako właściciele przedmiotowego pojazdu - utracili własność tego pojazdu z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu cywilnego. Żadne inne dowody nie mogą być brane przez organ pod uwagę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podkreśliło, że wydana przez organ I instancji decyzja ma charakter związany, co oznacza, że w każdym przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych w tym przepisie, właściciel pojazdu będzie obciążony kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, niezależnie od tego, kiedy wydana została dyspozycja usunięcia i kiedy sąd orzekł przepadek pojazdu.
Kolegium wskazało również, że organ I instancji prawidłowo wskazał mechanizm obliczenia ustalonej opłaty oraz cezury czasowe, w jakich tę opłatę naliczono. Postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasad Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym m.in. zasady prawdy obiektywnej i przestrzegania prawa w postępowaniu administracyjnym, zaś sama decyzja wydana została po wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, który odnosił się do przedmiotu prowadzonego postępowania
7 sierpnia 2023 r. P. K. i P1. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 26 czerwca 2023 r., zarzucając jej:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 130a ust. 2 p.r.d. w zw. z art. 130a ust. 10h p.d.r. - przez ich błędne zastosowanie i uznanie, że w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu Skoda [...] o nr rej. [...] P. K. i P1. K., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą PHU K. P1. K., P. K. s.c. byli właścicielami ww. pojazdu i w rezultacie utrzymanie w mocy decyzji nakładającej na skarżących obowiązek zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem ww. pojazdu w sytuacji, gdy skarżący zbyli pojazd 25 marca 2016 r., co oznacza, że w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, to jest w 4 marca 2017 roku, nie byli już jego właścicielami;
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:
a) art. 80 k.p.a, w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. przez dokonanie dowolnej oceny dowodu w postaci postanowienia S. R. dla [...] w [...] z 18 września 2018 r. w przedmiocie przepadku pojazdu na rzecz Miasta Łodzi i przyjęcie, że orzeczenie to wiąże organy administracji w zakresie ustalenia osoby właściciela pojazdu - w konsekwencji zaniechanie czynienia własnych ustaleń w tym zakresie, kiedy prawidłowa ocena tego orzeczenia nie pozwala na stwierdzenie, że orzeczenie to ustala prawo własności, zatem - w świetle art. 365 § 1 k.p.c. - organy administracji nie są związane ustaleniem osoby właściciela, a jedynie faktu przepadku pojazdu i powinny wyczerpująco wyjaśnić sporną okoliczność własności;
b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. przez zaniechanie dogłębnego zbadania komu przysługiwało prawo własności przedmiotowego pojazdu w dniu wydania decyzji o ustaleniu obowiązku zapłaty wskazanej w decyzji kwoty w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy - vide umowa kupna-sprzedaży z 25 marca 2016 r. - pozwalał na bezsporne ustalenie, że na dzień wydania dyspozycji usunięcia pojazdu właścicielami tymi nie byli skarżący.
W związku z powyższym strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.
Strona skarżąca wskazała, iż ustalenie kto był właścicielem samochodu nie stanowiło ustaleń faktycznych sądu rejonowego, a było jedynie relacją sądu poczynioną z ustaleń funkcjonariuszy policji. Prawomocność materialna sentencji postanowienia sądu dotyczy jedynie ostatecznego rezultatu rozstrzygnięcia, a nie przesłanek, które do niego doprowadziły. Przedmiot rozstrzygnięcia sądu dotyczył przepadku rzeczy (pojazdu). Nie miało ono zatem charakteru ustalającego, a jego celem nie było wiążące ustalenie pozostałych kwestii właścicielskich.
W opinii skarżących organ II instancji nie wyjaśnił wątpliwości podniesionych w odwołaniu od decyzji z 16 maja 2023 r., a dotyczących tego, na jaki podmiot należy nałożyć obowiązek zwrotu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu, także nie sprostał obowiązkowi merytorycznego ustosunkowania się do postawionych w odwołaniu zarzutów. Organ II instancji zaniechał przeprowadzenia analizy postawionych zarzutów, przytoczonych argumentów i w tym zakresie ograniczył się do powielenia stanowiska organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz.1634) – dalej "p.p.s.a." sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania a mianowicie art.7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiot skargi w niniejszej sprawie stanowiła decyzja SKO w Łodzi utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o ustalająca wysokość kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu marki Skoda [...] o nr rej. [...] na łączna kwotę 23.613 zł. i zobowiązująca do ich solidarnego poniesienia skarżących i G. W.
Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy powołanej powyżej ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art.130a ust.10h wymienionej ustawy koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.
W myśl art.130a ust.10i p.r.d. jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.
Zgodnie z art.130a ust.10 p.r.d. starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.
W myśl art.130a ust.10a p.r.d. starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia.
Zgodnie z art.130a ust.10e p.r.d. w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
W myśl art.130a ust.10k p.r.d. decyzji, o której mowa w ust. 10h, nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że 4 marca 2017 r. funkcjonariusze Policji zatrzymali samochód marki Skoda [...] o nr rej. [...] kierowany przez G. W. będącego w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu. W związku z czym policjanci umieścili pojazd na parkingu strzeżonym. Organ ustalił, że właścicielami samochodu są P. i P1. K.. Postanowieniem z 18 września 2018 r. w sprawie sygn. akt [...] S. R. dla [...] w [...] orzekł przepadek wymienionego pojazdu na rzecz Miasta Łodzi. Uczestnikami postępowania sądowego byli P. K. i P1. K.. Organy administracji obciążyły kosztami usunięcia i przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym solidarnie P. K., P1.a K. i G. W. wskazując, że w zakresie ustalenia właścicieli pojazdu, zgodnie z art.365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, są związane treścią orzeczenia sądowego z 18 września 2018 r. Skarżący natomiast w toku postępowania oraz złożonej do sądu skardze podnosili, że nie byli właścicielem pojazdu w chwili jego usunięcia gdyż w 25 marca 2016 r. sprzedali go K. G2. i przedłożyli na tę okoliczność umowę kupna – sprzedaży spornego samochodu.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie było to, czy postanowienie sądu cywilnego orzekające o przepadku pojazdu ustala w sposób wiążący dla organu administracji prawo własności pojazdu na potrzeby wydania decyzji, o której mowa w art.130a ust.10h p.r.d., a tym samym zwalnia organ od obowiązku czynienia własnych ustaleń w zakresie czy prawidłowo ustalono, a co za tym idzie powiadomiono właściciela o usunięciu pojazdu.
Odnośnie tej spornej kwestii należy zaznaczyć, że zagadnienie czy orzeczenie sądu cywilnego o przepadku pojazdu, o którym mowa w art.130a ust.10e p.r.d., przesądza, iż właścicielem pojazdu jest osoba wskazana w tym orzeczeniu, była już wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Linia orzecznicza początkowo niejednolita obecnie jest już utrwalona. Zgodnie z nią postanowienie sądu cywilnego nie ustala w sposób wiążący dla organów administracji prawa własności pojazdu na potrzeby wydania decyzji w oparciu o art.130a ust.10h p.r.d. W orzecznictwie podkreśla się, że w sprawie przepadku pojazdu sąd skupia się na kwestiach niezbędnych do orzeczenia o przepadku. Zakres orzekania tego sądu jest inny niż organu orzekającego o kosztach związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu (por. wyroki NSA z 19 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2501/18; z 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1266/18; z 15 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2272/18; z 30 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1768/20; z 10 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2599/18; z 26 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1751/19; z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1760/18 z 16 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 465/20 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej www.nsa. orzeczenia.gov.pl – dalej "CBOSA"). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1768/20 wyjaśniono, że: "Zgodnie z art. 365 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przedmiotem prawomocności materialnej wynikającej z cytowanego art. 365 § 1 k.p.c. jest wyłącznie ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły. Wprawdzie według Sądu Najwyższego (por. wyroki: z 5 października 2012 r., IV CSK 67/12 oraz z 4 lutego 2011 r., III CSK 161/10), w konkretnym przypadku związanie (w myśl art. 365 § 1 k.p.c.) rozciąga się na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu, w jakim indywidualizują one sentencję – jako rozstrzygnięcie o przedmiocie sporu, czyli związanie dotyczy sentencji wyroku i motywów w tych granicach, jakie stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia".
Z treści sentencji postanowienia S. R. dla [...] w [...] z 18 września 2018 r., sygn. akt [...] wynika, że sąd ten orzekł jedynie o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Łodzi, dlatego motywy uzasadnienia tego postanowienia tylko w takim zakresie są wiążące, w jakim mogą stanowić konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia o przepadku.
Skoro zatem walor prawomocnego rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu dotyczył jedynie przepadku rzeczy - pojazdu marki Skoda [...] o nr rej. [...] to nie miało ono charakteru ustalającego w zakresie kwestii właścicielskich dotyczących tego pojazdu. Postanowienie o orzeczeniu przepadku dotyczy faktu przejścia własności spornego pojazdu na rzecz powiatu. Celem takiego orzeczenia nie było natomiast wiążące ustalenie pozostałych kwestii właścicielskich – tym bardziej, że zgodnie z art. 130a ust. 10d p.r.d. możliwe jest orzeczenie przepadku także pojazdu, w stosunku do którego nie ustalono właściciela ani osoby uprawnionej. Takie rozwiązanie jest możliwe dlatego, że nabycie prawa własności przez powiat, które następuje na podstawie konstytutywnego orzeczenia sądu o przepadku jest nabyciem pierwotnym, a nie pochodnym
W ocenie sądu organy administracji błędnie zatem uznały postanowienie S. R. dla [...] w [...] z 18 września 2018 r. przesądziło, że właścicielami pojazdu 4 marca 2017 r. byli skarżący. Obowiązkiem organów było przeprowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie kto był właścicielem pojazdu w tym dniu. Organy administracji jednak takiego postępowania nie przeprowadziły. Wydając swoje rozstrzygnięcia oparły się one bowiem wyłącznie na treści postanowienia sądu cywilnego z 18 września 2018 r. uznając, że przesądziło ono, że właścicielem pojazdu byli skarżący. Niemniej jednak sąd stoi na stanowisku, że – jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach – wskazane orzeczenie sądu powszechnego jest wiążące jedynie w zakresie rozstrzygnięcia o przepadku pojazdu na rzecz Miasta Łodzi nie zaś w zakresie jego własności przed orzeczeniem przepadku. W związku z powyższym organy administracji były zobowiązane do wyjaśnienia, czy 4 marca 2017 r. skarżący faktycznie nie byli już właścicielami pojazdu. Obowiązkiem organów była ocena stanowiska podniesionego przez skarżących i przedstawionego na jego poparcie dowodu tj. dokumentu prywatnego w postaci umowy kupna-sprzedaży oraz zarzutów podniesionych w tym zakresie w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreślenia wymaga, że obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz prawnej oceny poczynionych w ten sposób ustaleń w świetle zastosowanych przepisów prawa, spoczywa na organie administracyjnym. Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub czyni to ogólnikowo, uchybia także swym obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 k.p.a.
W sytuacji gdy organy administracji nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy skarżący byli, czy też nie byli właścicielami pojazdu w dacie jego usunięcia z drogi, tj. 4 marca 2017 r., to przedwczesnym było obciążenie ich kosztami przechowywania samochodu.
W tym miejscy wskazać także należy, że zaskarżoną decyzję wydano krótko przed upływem pięcioletniego terminu, o którym mowa w art.130a ust.10k p.r.d. Wydano ją bowiem w 26 czerwca 2023 r., zaś decyzja organu I instancji datowana jest na 16 maja 2023.r. czyli niecałe 6 miesięcy przed upływem terminu na jej wydanie. Wskazuje to, że organy nie przystąpiły do dochodzenia należności finansowych bez zbędnej zwłoki lecz uczyniły to gdy zbliżał się termin przedawnienia na wydanie decyzji. Świadczy to o braku dbałości organu w bieżącym odzyskiwanie należnych mu środków i jedynie zbliżający się upływ terminu przedawnienia niejako "zmobilizował" organ do podjęcia działań w celu odzyskania wydatkowanych kwot. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że nie jest wykluczone, że działając w pospiechu organ nie mógł sobie pozwolić na prowadzenie postępiania dowodowego w celu oceny wiarygodności przedstawionej przez stronę umowy i być może dlatego uchylił się od oceny dowodu zaoferowanego przez stronę na poparcie jej twierdzeń. Nie ulega wątpliwości, że takie zachowanie organu stanowi naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej o której mowa w art.8 § 1 k.p.a.
Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organy administracji nie wyjaśniły czy 4 marca 2017 r. skarżący byli właścicielami spornego pojazdu. Organy błędnie uznały, że kwestię tę przesądziło postanowienie S. R. dla [...] w [...] z 18 września 2018 r., podczas gdy postanowienie to, w zakresie własności pojazdu przed orzeczeniem jego przepadku, nie ma charakteru wiążącego. Organy administracji z naruszeniem art. 7 ,77 § 1,80 K.p.a. nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 130a ust. 10k p.r.d. decyzji, o której mowa w ust. 10h nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat.. Z uwagi na upływ terminu wskazanego w art. 50 ust. 20 u.ś.o.z. w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. W orzecznictwie wskazuje się, że umorzenie postępowania nie zależy od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z 20 lutego 2020 r., I SA/Po 961/19 i podane tam orzeczenia, LEX nr 2834227). Taką przyczyną jest niemożność żądania zwrotu kosztów udzielonych świadczeń zdrowotnych po upływie 5 lat od ich udzielenia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 16 maja 2023 r. (punkt 1 sentencji wyroku) i umorzył postępowanie administracyjne na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. (punkt 2 wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), na które złożyły się: wpis od skargi – 799 zł, wynagrodzenie adwokata w wysokości 3.600 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł.
R.T-M.