III SA/Łd 525/21

III SA/Łd 525/21 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2021-08-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Paweł Dańczak /sprawozdawca/
Teresa Rutkowska
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 1780/21 - Wyrok NSA z 2022-09-20
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
31zq ust.7 i 8, art. 31zy ust.1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 152
par. 10 ust. 1 i 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 75 par. 1, art. 76 par. 3, art. 78 par.1, art. 79a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 26 sierpnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2021 roku sprawy ze skargi "A" w Łodzi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 grudnia 2020 roku do 31 stycznia 2021 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją z [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 31zq ust. 8, art. 31 zy ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm., dalej: ustawa), a także § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021 r., poz. 152, dalej: rozporządzenie) utrzymał w mocy własną decyzję z [...], nr [...] w przedmiocie odmowy Ax. w Ł. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.
Stan sprawy przedstawiał się następująco.
17 lutego 2021 r. Ax. w Ł. złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19 dla płatników składek prowadzących 30 listopada 2020 r. działalność w branżach określonych w rozporządzeniu. Jako kod przeważającej działalności według PKD wskazała 85.59.B.
Decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Ax. w Ł. prawa do wnioskowanego zwolnienia wskazując, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.2, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem l listopada 2020 r. zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.
Stosownie natomiast do treści § 11 pkt 2 rozporządzenia, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r., nie później niż do dnia 28 lutego 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
Zdaniem ZUS podany we wniosku z 17 lutego 2021 r. rodzaj przeważającej działalności oznaczony według klasyfikacji PKD kodem 85.59.B nie został potwierdzony w rejestrze REGON na dzień 30 listopad 2020 r. jako działalność przeważająca. Kod przeważającej działalności wynikający z rejestru REGON - 94.99.Z nie uprawnia natomiast do zwolnienia z opłacania składek za miesiąc grudzień - styczeń 2021 r. W związku z powyższym ZUS stwierdził, że stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.
Od powyższej decyzji Ax. w Ł. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podała, że jest podmiotem zarejestrowanym w Krajowym Rejestrze Sądowym w Rejestrze Stowarzyszeń w odniesieniu do prowadzenia działalności statutowej, a w odniesieniu do prowadzenia działalności gospodarczej w Rejestrze Przedsiębiorstw i posiada jeden numer REGON i w zależności od rodzaju działalności przeważający przedmiot działalności jest inny.
W odniesieniu do prowadzenia działalności gospodarczej numer KRS [...] w dziale 3 - jako przedmiot przeważającej działalności przedsiębiorcy jest wpisany kod PKD 85.59.B pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane. Wniosek RDZ-B7 Fundacja złożyła jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą zgodnie z wpisem do KRS [...], REGON [...], przeważająca działalność PKD 85.85.B, z której to przychód w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w analogiczny miesiącu roku poprzedniego, zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19. Pozostałe wymagania związane z uzyskaniem prawa do zwolnienia również zostały przez Fundację spełnione. W załączeniu strona przedstawiła pełny odpis z KRS według stanu na dzień 1 marca 2021 r.
Wskazaną na wstępie decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podtrzymując dotychczasową argumentację, że we wniosku z 17 lutego 2021 r., że kod PKD 85.59.B, jako rodzaj przeważającej działalności nie został potwierdzony w rejestrze REGON GUS na dzień 30 listopada 2020 r. Również w KRS nie został podany jako działalność przeważająca kod wskazany we wniosku. Kod przeważającej działalności wynikający z rejestru REGON - 94.99. nie uprawnia, zdaniem ZUS do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021r.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona skarżąca podniosła, że w systemie REGON ma wpisany kod PKD 94.99.Z. Jest to kod przypisany wszystkim fundacjom i stowarzyszeniom. Zgodnie natomiast z brzmieniem statutu, Fundacja prowadzi również działalność gospodarczą, której przedmiotem jest głównie prowadzenie szkoleń i działalności edukacyjnej dla przedsiębiorców i w zakresie wspierającym przedsiębiorczość. Organem rejestrowym dla Fundacji decydującym o jej istnieniu i zakresie oraz sposobie działania jest Krajowy Rejestr Sądowy, który w stosunku do podmiotów typu non profit prowadzących działalność gospodarczą prowadzi wpisy do dwóch rejestrów,
tj. "rejestru stowarzyszeń i innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej" oraz "rejestru przedsiębiorców". System REGON nie stosuje tego rodzaju rozróżnień i dla jednego podmiotu prowadzi tylko jeden nr REGON, skoro więc zgłaszany podmiot prowadzi działalność gospodarczą, ale jest stowarzyszeniem lub fundacją, to niejako "z urzędu" określany jest kodem PKD przypisanym do tego rodzaju działalności, nie uwzględniając w nim działalności gospodarczej.
Zapisy wprowadzonej cyt. rozporządzeniem tzw. "tarczy branżowej" miały z założenia wspierać działalność gospodarczą w określonych przez PKD branżach pod warunkiem, że dla danego podmiotu jest to branża wiodąca. Skoro zatem wsparcie ma dotyczyć działalności gospodarczej, a Fundacja taką prowadzi, to nielogiczne niepowiązane z obowiązującym prawem jest klasyfikowanie jej wyłącznie jako podmiotu non profit według systemu REGON, skoro organem rejestrowym Fundacji jest KRS, z którego należy czerpać pełną wiedzę o podmiocie.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie, dodatkowo wskazując, że przepisy cyt. rozporządzenia miały na celu wsparcie podmiotów prowadzących przeważającą działalność gospodarczą w określonych branżach wskazanych enumeratywnie poprzez odwołanie się do kodów PKD. Fundacja, jako organizacja typu non-profit, nie jest typowym uczestnikiem obrotu gospodarczego, którego immanentną cechą jest działanie z zamiarem odnoszenia zysków. Prowadzenie działalności gospodarczej przez Fundację, jeśli ma miejsce, ma charakter akcesoryjny względem jej podstawowej, czyli przeważającej działalności, określonej przez cel jej powołania. Z zapisów statutu Fundacji wynika, że przedstawiony wyżej abstrakcyjny model działania fundacji odpowiada temu, w którym funkcjonuje strona skarżąca. Z treści § 1 pkt 5 statutu wynika bowiem, że działalność pożytku publicznego jest wyłączną statutową działalnością Fundacji, a prowadzona przez nią działalność gospodarcza służy do realizacji celów statutowych.
ZUS nadmienił również, że Fundacja skutecznie ubiegała się już o zwolnienie
z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia. W złożonym 4 maja 2020 r. wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Fundacja wskazała kod PKD 94.99. Z treści wniosku wynikało, że działalność z kodem PKD 94.99 była rodzajem działalności, w związku z którą Fundacja ubiegała się o zwolnienie, a w razie braku możliwości wskazania jednej takiej działalności, kod ten został wskazany jako kod działalności, z którym związany jest największy przychód Fundacji.
W świetle powyższego, skoro strona skarżąca jest Fundacją, której podstawowym celem jest cel pożytku publicznego, a nie prowadzenie nastawionej na zysk działalności gospodarczej, w rejestrze REGON strona zgłosiła, że przeważającym rodzajem działalności prowadzonej przez stronę skarżącą jest działalność pozostałych organizacji członkowskich gdzie indziej niesklasyfikowana (tj. kod PKD 94.99) i taki sam kod PKD 94.99 wskazała w złożonym 4 maja 2020 r. wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres za okres od marca do maja 2020 r. to uzasadnione jest stanowisko, że stronie nie przysługiwało zwolnienie z opłacania składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. na podstawie § 10 ust. 1 cyt. rozporządzenia.
W dniu 1 lipca 2021 r. do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe strony skarżącej z 28 czerwca 2021 r., w którym podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w skardze podniosła, że Fundacja jest organizacją pożytku publicznego i jako taka nie jest nastawiona na zysk. Zysk, który osiąga z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie służy do podziału, a jedynie i wyłącznie na realizację celów Fundacji, co w sprawie niniejszej nie ma żadnego znaczenia.
Za chybione w świetle przepisów dotyczących wsparcia uczestników obrotu gospodarczego określonych branż, poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 – tzw. "tarcza 6.0", jest zdaniem strony skarżącej używanie przez ZUS argumentów, że występując o pomoc w maju 2020 r. Fundacja określiła swoje PKD, jako 94.99.Z. W przypadku bowiem pierwszej fali pandemii COVID-19 i pomocy w postaci tzw. "tarczy antykryzysowej 1.0" dla uzyskania pomocy nie miał znaczenia rodzaj działalności prowadzonej przez ubiegające się podmioty, a jedynie fakt spadku obrotów w wyniku COVID-19. ZUS w żadnym punkcie swojego stanowiska nie wyjaśnił, na jakiej podstawie prawnej postanowił dokonywać selekcji podmiotów uprawnionych do otrzymania pomocy w tarczy tzw. "branżowej", wyłącznie w oparciu o zapis branży w systematyce REGON, który jest wpisem wtórnym i następczym w stosunku do mających charakter konstytutywny, wpisów w KRS, jako w organie rejestrowym podmiotu. Wpisy w KRS i REGON, w zakresie PKD pokrywają się zwykle w pełni jedynie w przypadku spółek prawa handlowego, natomiast nie oddają w całości prawdy o działalności gospodarczej poprowdzonej np. przez takie podmioty, jak fundacje i stowarzyszenia.
Systematyka REGON nie prowadzi, odwrotnie niż to jest w KRS, odrębnego wpisu dla fundacji jako organizacji posiadającej osobowość prawną oraz dla przedsiębiorcy, którym równocześnie jest ta fundacja. Dla Ax., zgodnie z wpisem do KRS - Rejestru przedsiębiorców, jej przeważającym przedmiotem działalności gospodarczej jest działalność określona kodem PKD 85.59.B - pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Sporna w sprawie jest kwestia spełnienia przez skarżącą przesłanek do uzyskania zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenia: społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r., w szczególności zaś przesłanki prowadzenia na dzień 30 listopada 2020 r. działalności objętej kodem 85.59.B PKD, uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia.
W ocenie organu, w przypadku skarżącej kod PKD przeważającej działalności w rejestrze REGON nie uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek, natomiast - według strony skarżącej - organ dokonał błędnej wykładni przepisu art. 31zy ust. 1 ustawy w zw. z § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia, na jej niekorzyść.
Mając na uwadze tak zarysowany spór, wskazać należy, że zgodnie z art. 31zy ust. 1 ustawy - w wersji aktualnej na dzień złożenia przez stronę skarżącą wniosku (17 lutego 2021 r.) - Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określić inne okresy zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. Realizując tak zakreślone upoważnienie ustawowe Rada Ministrów wydała wspomniane wcześniej rozporządzenie z dnia 19 stycznia 2021 r. Zgodnie z § 10 ust. 1 tego aktu, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z; 2) 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.
Na gruncie ww. uregulowania, dla wyjaśnienia sprawy, konieczne jest zwrócenie uwagi, że z brzmienia § 10 ust. 1 rozporządzenia wynika, iż prawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Natomiast w § 10 ust. 2 rozporządzenia prawodawca zdecydował się na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie"). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu (domniemanie o fakcie określonym w 10 ust. 1 rozporządzenia). Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i stosowanie w sprawie przepisów k.p.a. oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone bowiem na zasadach określonych w przepisach k.p.a. (art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy COVID-19), a zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 1 rozporządzenia, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w ust. 2 ww. przepisu, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON.
Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, inicjującej postępowanie administracyjne, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i 78 § 1 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, organ bezrefleksyjnie stwierdził, że na dzień 30 listopada 2020 r. wskazany we wniosku kod PKD 85.59.B jako rodzaj przeważającej działalności nie został potwierdzony, a ponadto także w Krajowym Rejestrze Sądowym nie ma podanej przeważającej działalności z kodem określonym we wniosku. Kod wynikający z rejestru REGON, tj. 94.99.Z nie uprawnia zaś do zwolnienia z opłacania składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r.
Organ nie przeprowadził przy tym właściwego, zupełnego i obiektywnego postępowania, naruszając tym samym ogólne zasady postępowania administracyjnego. Nie wyjaśnił bowiem wszystkich okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim pominął specyficzny status prawny strony skarżącej, która jako fundacja zarejestrowana jest w Krajowym Rejestrze Sądowym zarówno w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji, ZOZ, jak również w rejestrze przedsiębiorców. Okoliczność ta może niewątpliwie implikować wątpliwości interpretacyjne związane ze stosowanie przepisów odnoszących się do udzielania wsparcia przedsiębiorcom dotkniętym skutkami pandemii COVID-19, niemniej zdaniem Sądu istnieją uzasadnione przyczyny, aby wątpliwości te tłumaczyć na korzyść strony skarżącej. Trzeba bowiem zauważyć, że ze względu na szczególny charakter strony skarżącej, działającej w formie fundacji, treść wpisu jej danych zamieszczonych w rejestrze REGON może przybierać odmienną postać niż ma to miejsce w przypadku przedsiębiorców, którzy nie podlegają wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej. O ile bowiem fundacja podlega obligatoryjnemu wpisowi do ostatniego z wymienionych rejestrów, to konieczność wpisu także do rejestru przedsiębiorców staje się jej obowiązkiem dopiero wówczas, gdy poza działalnością statutową prowadzi ona dodatkowo także działalność gospodarczą. W niniejszej sprawie taka sytuacja ma miejsce i okoliczność ta nie ma spornego charakteru, dlatego należy dostrzec, że w świetle art. 42 ust. 3a pkt 2 ustawy o statystyce publicznej, dane uzupełniające zamieszczane w rejestrze REGON obejmowały wyłącznie przeważający rodzaj działalności statutowej, której nie można utożsamiać z przeważającą działalnością gospodarczą, do której z kolei odnosi się § 10 ust. 1 rozporządzenia. W konsekwencji informacje widniejące w rejestrze REGON o przeważającej działalności fundacji miały w rozpoznawanej sprawie charakter drugorzędny i w praktyce nie mogły stanowić podstawy ustalenia przeważającej działalności gospodarczej z uwagi na ich niemiarodajność. Organ powinien był więc zweryfikować tę istotną dla sprawy kwestię przede wszystkim na podstawie wpisów dotyczących strony skarżącej widniejących w rejestrze przedsiębiorców KRS, czego nie uczynił, mimo że było to jego obowiązkiem choćby z uwagi na konieczność odniesienia się do tej kwestii ze względu na jej podnoszenie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonym przez stronę od decyzji pierwszoinstancyjnej.
Zdaniem Sądu w niniejszym przypadku poza wszelkim sporem pozostaje fakt spełnienia przez stronę skarżącą wymagań prawnych dotyczących spełnienia warunku prowadzenia przeważającej działalności gospodarczej o kodzie PKD uprawniającym do zwolnienia z opłacania składek. Z załączonego bowiem do skargi wypisu z KRS – Rejestru przedsiębiorców jasno wynika, że jako przedmiot przeważającej działalności Fundacja wskazała działalność oznaczoną kodem 85.59.B, tj. pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzieindziej nieskalsyfikowane. Kod ten jest zatem zbieżny z figurującym we wniosku strony skarżącej o udzielenie zwolnienia, ale przede wszystkim zbieżny jest z kodem wymieniony w § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia uprawniającym do uzyskania takiego zwolnienia. Dodać jednocześnie wypada, że organ nie przedstawił żadnych dowodów, które podważałyby okoliczność, iż w zakresie prowadzonej przez skarżącą Fundację działalności gospodarczej, działalność oznaczona ww. kodem nie ma w rzeczywistości charakteru przeważającego.
Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy w sprawie konieczne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy skarżąca Fundacja wykonuje działalność gospodarczą – jako przedsiębiorca - pod kodem PKD 85.59.B., który to kod PKD uprawnia przedsiębiorcę do skorzystania z prawa do omawianego zwolnienia. Organ powinien był też zważyć na szczególny status fundacji, która prowadząc działalność gospodarczą, prowadzi ją niejako drugorzędnie wobec działalności statutowej. Sam fakt jednak, że zasadniczym celem fundacji jest realizacja przez nią określonych celów statutowych, nie podważa jej prawa do ubiegania się o zwolnienie z opłacania składek przewidzianego przez ustawodawcę jako formy wsparcia podmiotów prowadzących działalność gospodarczą a dotkniętych skutkami pandemii. Skoro bowiem fundacje, prowadząc swoją działalność, zobowiązane są do opłacania składek i innego rodzaju należności publicznoprawnych, to byłoby wyrazem jawnego pogwałcenia zasady równości podmiotów obrotu prawnego i gospodarczego pozbawienie ich prawa do ubiegania się o przedmiotowe zwolnienie. Nie może przy tym umykać uwadze organu, iż wobec szczególnego statusu fundacji, konieczność oceny wpisywania się takiego podmiotu w kryteria przewidziane § 10 ust. 1 rozporządzenia musi być postrzegans szerzej niż tylko z uwzględnieniem danych pochodzących z rejestru REGON, gdyż te zazwyczaj nie będą adekwatnym źródłem wiedzy odnośnie do przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez fundację. Organ powinien więc w tym zakresie mieć na uwadze treść art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a., zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, wykorzystując do badania zasadniczych dla sprawy kwestii także inne informacje i dokumenty obrazujące, jaki rodzaj aktywności w przypadku fundacji, jako przedsiębiorcy, stanowi przeważającą działalność.
Podkreślić jeszcze raz trzeba, mając na uwadze powyższe rozważania, że pomoc, o jakiej mowa w przepisach ustawy COVID-19 oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 19 stycznia 2021 r., nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności, określonych w tych przepisach jako przeważających. Nie można przy tym przyznawać jej z pominięciem podmiotów, które na skutek uwarunkowań prawnych wynikających m.in. z przepisów dotyczących statystyki publicznej, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły, ale działalność ta bez ich winy nie była odpowiednio wysoko klasyfikowana w rejestrze REGON. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze REGON nie spełniałoby bowiem konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie do celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.
Nie można też tracić z pola widzenia tego, że przepisy ustawy mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie stanowi zaś realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, co do którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu rozwiązania prawnego określonego w
§ 10 ust. 2 rozporządzenia nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi o istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym.
Konieczne jest w tym miejscu podkreślenie, że w orzecznictwie analizowano analogiczne zagadnienie do występującego w niniejszej sprawie, przedstawiając jego ocenę prawną m.in. w prawomocnym wyroku WSA w Rzeszowie z 22 czerwca
2021 r. sygn. akt I SA/Rz 359/21. Sąd w składzie orzekającym ocenę tę w pełni podzielił i przyjął za własną na gruncie rozpoznawanego przypadku.
Z podanych wyżej względów Sąd ocenił kontrolowaną decyzję za wadliwą i wydaną przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania wymienionych powyżej, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS, zgodnie z warunkami zwolnienia ze składek, o których mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia, ustali rzeczywisty rodzaj prowadzonej przez skarżącą fundację działalności, mający dla niej charakter przeważający, na podstawie wszelkich dopuszczalnych i zdatnych do ustalenia tego rodzaju okoliczności środków dowodowych. Następnie zaś, w przypadku stwierdzenia, że przeważająca działalność, prowadzona przez skarżącą, uprawnia ją do uzyskania zwolnienia, odniesie się wnioskowanej ulgi.
W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.
d.cz.