III SA/Łd 521/19

III SA/Łd 521/19 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2019-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Irena Krzemieniewska /sprawozdawca/
Małgorzata Łuczyńska
Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III OSK 2068/21 - Wyrok NSA z 2023-04-12
III OSK 2066/21 - Wyrok NSA z 2022-10-21
II SA/Lu 201/19 - Wyrok WSA w Lublinie z 2019-06-27
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 996
art. 66 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 4 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), , Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2019 roku sprawy ze skargi Wojewody [...] na zarządzenie Wójta Gminy B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odwołania dyrektora Szkoły Podstawowej w K. D. 1) stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia w całości; 2) zasądza od Gminy B. na rzecz Wojewody [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
III SA/Łd 521/19
UZASADNIENIE
Zarządzeniem z dnia [...] r., nr [...] wydanym na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 994 ze zm.)- dalej : u.s.g.; art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1148)- dalej: u.p.o., Wójt Gminy B. odwołał D. B. ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej im. A. B. w K. z dniem [...] 2019 r., bez wypowiedzenia. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, iż D. B. pełniła funkcję dyrektora szkoły w okresie od 1 września 2013 r. do 31 sierpnia 2018 r. W okresie pełnienia tej funkcji wobec w/w toczyły się dwa odrębne postępowania karne zakończone:1. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z 10 marca 2016 r., sygn. akt [...] orzekającym o warunkowym umorzeniu postępowania karnego na okres próby 3 lat oraz 2. wyrokiem Sądu Okręgowego w P. IV Wydział Karny Odwoławczy z 29 listopada 2016 r., sygn. akt [...] (wydanego wskutek rozpoznania apelacji D. B. od wyroku Sądu Rejonowego w B. z 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt [...]) orzekającego między innymi o warunkowym umorzeniu postępowania karnego na okres próby 3 lat. W związku z prowadzonymi postępowaniami karnymi D. B., od dnia 29 czerwca 2015 r. pozostawała zawieszona w czynnościach dyrektora szkoły. Z dniem 16 stycznia 2017 r. została na to stanowisko przywrócona. W wyniku przeprowadzonego konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej im. A. B. w K., ówczesny Wójt Gminy B. powierzył D. B. funkcję dyrektora na kolejne 5 lat, to jest na okres od dnia 1 września 2018 r. do dnia 31 sierpnia 2023 r.
W ocenie organu prowadzącego fakt prowadzenia w stosunku do D. B. dwóch postępowań karnych, niezależnie od tego, że zostały one zakończone prawomocnymi wyrokami o umorzeniu postępowania karnego na okres próby 3 lat, co zdaniem obecnego Wójta Gminy B. stanowi stwierdzenie popełnienia zarzucanych jej przestępstw, pozwala na stwierdzenie, iż w sprawie wystąpiły przesłanki do natychmiastowego odwołania w/w z pełnionej funkcji bez wypowiedzenia, w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. D. B. naruszyła bowiem podstawowe zasady moralne i etyczne, których przestrzeganie jest wymogiem stawianym nauczycielowi. Organ prowadzący wskazał nadto, iż osoba zajmująca stanowisko kierownicze powinna wykazywać się cechami szczególnymi, adekwatnymi do pełnionych obowiązków i realizowanych zadań, jak i stanowić wzór dla kadry nauczycielskiej i uczniów szkoły. Utrata tych atrybutów przez D. B. stanowi w ocenie Wójta Gminy B. "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, który uniemożliwia dalsze sprawowanie funkcji dyrektora szkoły przez w/w gdyż stanowiłoby to istotne zagrożenie dla funkcjonowania szkoły.
Organ podkreślił, że wydanie niniejszego zarządzenia poprzedziło uzyskanie pozytywnej opinii Ł. Kuratora Oświaty z dnia 11 lutego 2019 r.
Pismem z dnia 25 marca 2019 r., stanowiącym odpowiedź na zawiadomienie Wojewody [...] o wszczęciu postępowania nadzorczego, o którym mowa w rozdziale 10 u.s.g., Wójt Gminy B. oświadczył, że główną przyczyną odwołania D. B. ze stanowiska dyrektora szkoły są powołane w zarządzeniu prawomocne wyroki karne, które pomimo odstąpienia od skazania poprzez orzeczenie przez sądy o warunkowym umorzeniu postępowania karnego na wskazany w nich okres próby, potwierdzają fakt popełnienia przestępstwa przez w/w. Dalej organ prowadzący wskazał na utratę przez D. B. przymiotu nieskazitelnego charakteru, co wyklucza w jego ocenie możliwość dalszego sprawowania powierzonej funkcji. Istotnym w sprawie, w ocenie organu prowadzącego jest również fakt, iż przywrócenie D. B. na stanowisko dyrektora szkoły oraz ponowne powierzenie jej tej funkcji, pomimo wydanych prawomocnych wyroków karnych, nastąpiło w okresie urzędowania poprzedniego Wójta Gminy B. . Aktualnie urzędujący Wójt nie tylko nie podziela stanowiska swojego poprzednika, ale w sposób diametralnie odmienny ocenia zachowanie D. B., które jego zdaniem uzasadnia natychmiastowe odwołanie dyrektora szkoły w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Wskazał także, że użyty przez ustawodawcę w powołanym przepisie zwrot "szczególnie uzasadniony przypadek", siłą rzeczy powoduje, iż przed organem prowadzącym otwiera się pewna strefa uznania, która prowadzi do sytuacji, że dana okoliczność dla jednego decydenta nie budzi zastrzeżeń etycznych, natomiast dla drugiego jest nie do pogodzenia. Na potwierdzenie zasadności swojego stanowiska organ odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych, w tym wyroku WSA w Ł. z 11 września 2018 r., [...].
Ponadto organ podkreślił, że nie można osoby rozpoczynającej pełnienie funkcji organu prowadzącego szkołę pozbawić możliwości dokonywania własnej oceny zachowania pracowników, zwłaszcza kadry kierowniczej, dla którą jest zwierzchnikiem służbowym, którą zatrudnia i zwalnia. Prowadzenie samodzielnej polityki kadrowej należy do naturalnych prerogatyw Wójta.
Natomiast, co do pozostałych podniesionych w zarządzeniu o odwołaniu, to jest zgłaszane przez rodziców nieprawidłowości na brak reakcji na agresję w szkole oraz nieprawidłowości związane z prowadzeniem Szkolnej Kasy Oszczędnościowej, mające miejsce w ocenie trwającej kadencji dyrektora szkoły, nie miały decydującego znaczenia dla aktu odwołania.
Kwestionując zasadność wydanego zarządzenia Wojewoda [...] działając w zakresie przysługujących mu uprawnień nadzorczych, wniósł na podstawie art. 93 ust. 1 u.s.g. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. poprzez uznanie, że w sprawie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, uzasadniający zastosowanie trybu uregulowanego w powyższym przepisie. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając organ nadzoru przywołał na wstępie przepis art. 66 ust. 2 pkt 2 u.p.o., zgodnie z którym organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Opinię, o której mowa w ust. 1 pkt 2, wydaje się w terminie 21 dni od dnia otrzymania wystąpienia organu, o którym mowa w ust. 1 (art. 66 ust. 2 u.p.o.). Dalej organ nadzoru, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazał, iż możliwość odwołania dyrektora z pełnionej funkcji w trakcie roku szkolnego jest instytucją wyjątkową, która znajdzie zastosowanie jedynie w przypadku zaistnienia "szczególnie uzasadnionych okoliczności", do których wykazania jest obowiązany organ prowadzący szkołę. Przy czym podkreślenia wymaga, że z uwagi na posłużenie się przez ustawodawcę nieostrym zwrotem pojęcia "szczególnie uzasadnionych okoliczności" wymaga należytego wykazania zaistnienia przesłanki natychmiastowego odwołania z pełnionej funkcji, z której wynikałoby, że dalsze pozostawanie dyrektora na zajmowanym stanowisku pozbawiałoby placówkę realnego kierownictwa i uniemożliwi jej funkcjonowanie, a nadto odpowiedniego uzasadnienia takiego stanowiska. W ocenie Wojewody [...] podniesione przez organ prowadzący argumenty nie mogą zostać uznane za "szczególnie uzasadnionych okoliczności". Powołane przez Wójta Gminy B. prawomocne wyroki karne wydane zostały w roku 2016, w trakcie pełnienia poprzedniej kadencji dyrektora przez D. B., a tym samym nie mogą stanowić aktualnie usprawiedliwionej podstawy jej odwołania z obecnie pełnionej funkcji dyrektora, w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. W ocenie organu nadzoru za nieuprawnione uznać należy również stanowisko Wójta Gminy B., co do zakresu przysługujących mu prerogatyw w stosunku do podległych mu pracowników, bowiem wynikające z tytułu pełnionej funkcji uprawnienia nie są dowolne, a podejmowane działania muszą odpowiadać obowiązującemu prawu. Natomiast, co do powołanego wyroku WSA w Ł. z 11 września 2018 r. , [...] Wojewoda [...] wskazał, iż zapadł on na tle odmiennego stanu faktycznego, bowiem odwołanie dyrektora ze stanowiska, w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. , co było przedmiotem skargi, nastąpiło niezwłocznie po przedstawieniu dyrektorowi zarzutów popełnienia przestępstwa. Tym samym wyrok ten nie potwierdza zasadności stanowiska Wójta Gminy B. .
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy B. wnosiło jej oddalenie argumentując, jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W niniejszej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej Wojewoda [...] poddał zarządzenie Wójta Gminy B. z dnia 24 maja 2019 r. o odwołaniu D. B. ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej im. A. B. w K. z dniem 25 lutego 2019 r., bez wypowiedzenia.
Podstawę materialnoprawną podjęcia zaskarżonego zarządzenia stanowiły przepisy art 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 506)- dalej: u.s.g. oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1148) – dalej: u.p.o.
Natomiast zasadniczą kwestią sporną pozostaje, czy fakt wydania w stosunku do D. B., w roku 2016, w trakcie poprzednio sprawowanej kadencji Dyrektora Szkoły Podstawowej im. A. B. w K., dwóch prawomocnych wyroków o warunkowym umorzeniu postępowania karnego na wskazany w tych wyrokach okres próby, można uznać za "przypadek szczególnie uzasadniony", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., co upoważniałoby organ prowadzący szkołę do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
Na wstępie niniejszych rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 8 u.s.g. jednym z zadań własnych gminy są kwestie związane z edukacją publiczną. Ponadto jak wynika z art. 11 ust. 2 u.p.o. zapewnienie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, jest zadaniem oświatowym jednostki samorządu oświatowego, która stosownie do art. 4 pkt 16 oraz art. 8 ust 2 pkt 1 i ust. 3 u.p.o. jest organem założycielskim i organem prowadzącym szkołę lub placówkę publiczną. Natomiast zadania i podział kompetencji organu prowadzącego, pomiędzy organ stanowiący, a organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego zostały określone w art. 29 u.p.o.
W niniejszej sprawie przedmiotem sporu pozostaje zasadność odwołania D. B. ze stanowiska dyrektora szkoły, a więc czynności z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora, która to czynność stosownie o treści art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.o. pozostaje w gestii Wójta Gminy B..
Zgodnie z art. 62 ust. 1 u.p.o. szkołą lub placówką kieruje nauczyciel mianowany lub dyplomowany, któremu powierzono stanowisko dyrektora. Stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza organ prowadzący szkołę lub placówkę. Stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza się na 5 lat szkolnych. W uzasadnionych przypadkach można powierzyć to stanowisko na krótszy okres, jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny (art. 63 ust. 1 i ust. 21 u.p.o.). Natomiast jak wynika z art. 66 ust. 1 organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie: a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia, c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3. W przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia (art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.). Opinię, o której mowa w ust. 1 pkt 2, wydaje się w terminie 21 dni od dnia otrzymania wystąpienia organu, o którym mowa w ust. 1 (art. 66 ust. 2 u.p.o.). Przy czym podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanego zarówno na gruncie nieobowiązującego już art. 38 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty, jak i art. 66 u.p.o., ugruntował się pogląd, zgodnie z którym określone ustawowe przesłanki odwołania stanowią zamknięty katalog i wykluczone jest odwołanie umotywowane w jakimkolwiek inny sposób lub dokonane w innym trybie, niż wynikające z tego przepisu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 16 lipca 2008 r., IV SA/Po 842/07; wyrok WSA w Krakowie z 20 września 2018 r., III SA/Kr 814/18; www.cbois.nsa.gov.pl).
Wskazać również należy, iż stosownie do treści 85 u.s.g. nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. Organami nadzoru są Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa. Przy czym, co istotne organy nadzoru mogą wkraczać w działalność gminną tylko w przypadkach określonych (art. 86 i art. 87 u.s.g.). Dalej wskazać należy, iż zgonie z art 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Od wydanego rozstrzygnięcia nadzorczego przysługuje skarga do sądu administracyjnego w trybie określonym w art. 98 u.s.g. Po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (art. 93 ust. 1 u.s.g.).
Jak już wcześniej wskazano w niniejszej sprawie przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest zasadność odwołania w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. D. B. ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej w K., z uwagi na wydanie w stosunku do jej osoby, w roku 2016, w okresie sprawowania urzędu przez poprzedniego Wójta Gminy B., dwóch prawomocnych wyroków Sądu Rejonowego w B. z 10 marca 2016 r., sygn. akt [...] oraz Sądu Okręgowego w P. IV Wydział Karny Odwoławczy z 29 listopada 2016 r., sygn. akt [...] (wydanego wskutek rozpoznania apelacji D. B. od wyroku Sądu Rejonowego w B. z 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt [...]), orzekających o warunkowym umorzeniu postępowań karnych na okres próby trzech lat.
W ocenie organu prowadzącego powyższe okoliczności, pomimo braku skazania D. B. za przestępstwa których się dopuściła, a których popełnienie jest niezaprzeczalne, stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., upoważniający organ prowadzący do natychmiastowego odwołania w/w ze stanowiska dyrektora szkoły. Ponadto wskazując na zasadność zaskarżonego zarządzenia organ prowadzący podkreśla przysługujące mu prerogatywy prowadzenia samodzielnej polityki kadrowej podległych mu pracowników, w szczególności przysługujące osobie rozpoczynającej pełnienie funkcji organu wykonawczego prowadzącego szkołę uprawnienie dokonywania własnej oceny zachowania pracowników, zwłaszcza kadry kierowniczej, dla którą jest zwierzchnikiem służbowym, którą zatrudnia i zwalnia.
Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą skargę powyższe stanowisko uznać należy za nieprawidłowe.
Wskazać należy, iż przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., jako przepis wprowadzający nadzwyczajny tryb odwołania osoby, której powierzono stanowisko kierownicze (dyrektora szkoły) - powinien być interpretowany ściśle. W orzecznictwie sądów administracyjnych, że pojęcie "przypadków szczególnie uzasadnionych" jest pojęciem ogólnym, niedookreślonym, co oznacza, że każdą sytuację należy badać i oceniać indywidualnie. Użycie bowiem przez ustawodawcę w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. sformułowania "szczególnie uzasadniony przypadek" zawęża pole zastosowania tego przepisu do sytuacji zupełnie nadzwyczajnych. Za szczególnie uzasadnione przypadki należy uznać zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień określonych prawem, przy czym stwierdzone uchybienia są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny (por. np. wyrok NSA z 1 września 2010 r., I OSK 933/10, wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., I OSK 1797/12). Ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzi przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków" należy niewątpliwie do organu, który zamierza pozbawić nauczyciela dotychczasowej funkcji kierowniczej, jednakże nie jest ona swobodna i nie może przyjąć postaci arbitralnego rozstrzygnięcia. Wręcz przeciwnie obowiązkiem organu prowadzącego jest dokładne wskazanie przyczyn odwołania dyrektora w trybie analizowanego przepisu i dokładne uzasadnienie trafności takiego rozstrzygnięcia, bowiem określony ustawą tryb obsadzania stanowisk dyrektorów szkół świadczy o woli ustawodawcy zapewnienia cech trwałości stosunkowi pracy na tym stanowisku. Wszelkie ingerencje w tego rodzaju stosunek, w tym odwołanie w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. traktować należy jako odstępstwo od powyższej zasady i sprowadzać się do sytuacji, które nie należą do działań codziennych, ruty nowych, a dalsze pozostawanie danej osoby na stanowisku dyrektora szkoły lub placówki prowadziłoby wywołaniem negatywnych i szkodliwych skutków.
W ocenie Sądu, na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy, powołana przez organ prowadzący okoliczność wydania wobec D. B. prawomocnych wyroków o warunkowym umorzeniu postępowania karnego nie stanowią "szczególnie uzasadnionych okoliczności" uzasadniających zastosowanie trybu z art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.
Na wstępie wskazać należy, iż uregulowana w art. 66 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jedn.: Dz.U. z 20118 r. poz. 1600) instytucja warunkowego umorzenia ma na celu, zgodnie z założeniami ustawodawcy, przyczynienie się w większym stopniu do likwidacji konfliktu wywołanego przestępstwem i znajdować szersze zastosowanie tam, gdzie nie ma potrzeby, ze względu na cele kary, jej wymierzania, a nawet kontynuowania postępowania karnego i doprowadzania do wyroku skazującego. Instytucja ta ma mieć zastosowanie w zasadzie do drobnej przestępczości. Na gruncie kodeksu karnego należy przyjąć, że warunkowe umorzenie jest jednym ze środków, którymi dysponuje prawo karne, obok kar i środków karnych, w zwalczaniu i zapobieganiu przestępczości. Jest to więc środek reakcji karnoprawnej na fakt popełnienia przestępstwa pozostawiony, jak wszystkie inne tego typu środki, do decyzji sądów (por. Wróbel Włodzimierz (red.), Zoll Andrzej (red.), Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Część II. Komentarz do art. 66, Wolters Kluwer 2016, Wydanie V). Podkreślenia także wymaga, że wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne nie jest wyrokiem skazującym, co oznacza, że osoba w stosunku do której wydano prawomocny wyrok o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, pomimo braku jakichkolwiek wątpliwości, co do popełnienia przez tę osobę o znamionach przestępstwa, w świetle obowiązującego prawa jest osobą niekaraną (por. postanowienie SN z 17 maja 2000 r., I KZP 7/00, OSNKW 2000, nr 5-6, poz. 51; postanowienie SN z 1 marca 2004 r., V KK 373/03, OSNKW 2004, poz. 437; uchwała SN z 22 grudnia 1993 r., I KZP 34/93, OSNKW 1994, nr 1-2, poz. 9).
Dalej podkreślenia wymaga, że powoływane przez organ prowadzący, jako podstawową przesłankę odwołania dyrektora szkoły, w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., wydane w stosunku do D. B. prawomocne wyroki o warunkowym umorzeniu postępowania karnego na okres 3 lat próby zapadły w roku 2016, a więc w okresie sprawowania przez w/w poprzedniej kadencji Dyrektora Szkoły Podstawowej w K., powierzonej jej na okres od 1 września 2013 r. do 31 sierpnia 2018 r. Tym samym za trafne w ocenie Sądu przyjąć należy stanowisko Wojewody [...], iż podjęte przez organ prowadzący działania zmierzające do natychmiastowego odwołania dyrektora szkoły, z uwagi na naruszenie zasad etycznych i moralnych, uznać należy, za co najmniej spóźnione. Upływ prawie trzyletniego okresu czasu od wydania i uprawomocnienia się powołanych wcześniej orzeczeń wyłącza zdaniem Sądu, możliwość stwierdzenia, że ciężar rodzajowy zaistniałych okoliczności powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny. W orzecznictwie sądów administracyjnych wydanych na gruncie nieobowiązującego już art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1481), który to przepis regulował w tożsamy sposób, co art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. , możliwość odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym ratio legis powołanej instytucji prawa wskazuje, że zastosowanie tego nadzwyczajnego trybu odwołania winno przebiegać w relatywnie krótkim przedziale czasowym od momentu wystąpienia okoliczności mających potwierdzać ich kwalifikację jako przypadku szczególnie uzasadnionego. Tym samym powinien zachodzić związek czasowy pomiędzy przyczynami odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego, a faktem odwołania dyrektora z tych przyczyn (por. wyrok NSA z 27 września 2012 r., I OSK 1386/12; wyrok WSA we Wrocławiu z 2 marca 2011 r., IV SA/Wr 5/11; www.cbois.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela powyżej zaprezentowany pogląd.
Stanowiska Sądu, co do spóźnionego działania organu prowadzącego nie zmienia również podnoszony przez Wójta Gminy B. argument, zgodnie z którym zarówno przywrócenie D. B. na zajmowane stanowisko dyrektora szkoły po okresie zawieszenia w czynnościach w związku z wszczęciem wobec niej postępowań karnych, jak i powierzenie jej, w wyniku przeprowadzonego konkursu, stanowiska dyrektora szkoły na następny okres od 1 września 2018 r. do 31 sierpnia 2023 r., nastąpiło w okresie sprawowania urzędu przez poprzedniego Wójta Gminy B.. Jak już bowiem wcześniej wskazano osoba wobec której wydane zostało prawomocne orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania karnego pozostaje formalnie osobą niekaraną. Tym samym D. B. przystępując do kolejnego konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej w K. spełniała wymogi określone u.p.o. Ponadto okoliczność "podjęcia decyzji personalnej" w stosunku do osoby dyrektora szkoły przez poprzednika osoby pełniącej funkcję organu wykonawczego, organu prowadzącego szkołę, nie stanowi ustawowej przesłanki odwołania z pełnionej funkcji, zarówno w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., jak i w jakimkolwiek innym trybie określonym ustawą.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż uznanie przez Sąd przedstawionych przez Wójta Gminy B. okoliczności, co do niewątpliwego popełnienia przez D. B. czynów o znamionach przestępstwa za niewystarczające do odwołania w/w ze stanowiska dyrektora w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. nie oznacza aprobaty Sądu dla tego rodzaju działań, czy zachowań po stronie osoby, której powierzono kierowanie szkołą. Niemniej jednak dla wyniku wydanego w sprawie rozstrzygnięcia istotnym jest upływ czasu od wydania prawomocnych orzeczeń o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, ich formalnoprawny skutek, jak również to, że podniesione przez organ okoliczności nie stanowią zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), mającego charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień określonych prawem, powodującego destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły, co natychmiastowe zaprzestanie wykonywania przez D. B. funkcji dyrektora szkoły.
Za trafnością zaskarżonego zarządzenia nie przemawia także, wbrew stanowisku Wójta Gminy B., akcentowane uprawnienie prowadzenia samodzielnej polityki kadrowej podległych mu pracowników, w szczególności przysługujące osobie rozpoczynającej pełnienie funkcji organu wykonawczego prowadzącego szkołę, uprawnienie dokonywania własnej oceny zachowania pracowników, zwłaszcza kadry kierowniczej, dla którą jest zwierzchnikiem służbowym, którą zatrudnia i zwalnia. Sąd nie neguje wynikających z art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.o. kompetencji organu wykonawczego gminy jako organu prowadzącego szkołę w zakresie czynności z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora szkoły. Jednakże przysługujące temu organowi uprawnienia nie mogą uzasadniać podejmowania działań nie znajdujących podstawy w obowiązujących przepisach prawa. Ponadto uprawnienie to nie może stanowić narzędzia służącego, dowolnemu, niezgodnemu z prawem, doboru, zmiany czy też odwołania podległych sobie pracowników.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 147 §1 p.p.s.a stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia.
O zasądzonych kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 265).
eg